Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại huyện quế võ, tỉnh bắc ninh ( Luận văn thạc sĩ)

Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại huyện quế võ, tỉnh bắc ninh ( Luận văn thạc sĩ)Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại huyện quế võ, tỉnh bắc ninh ( Luận văn thạc sĩ)Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại huyện quế võ, tỉnh bắc ninh ( Luận văn thạc sĩ)Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại huyện quế võ, tỉnh bắc ninh ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ LỤA

HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHĂM SÓC NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

TẠI HUYỆN QUẾ VÕ TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành : Công tác xã hội

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VŨ MẠNH LỢI

HÀ NỘI, 2018

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài: “Huy động nguồn lực cộng đồng

trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của

PGS.TS Vũ Mạnh Lợi Những nội dung được sử dụng thuộc về các tác giả, cơ quan,

tổ chức khác đã được nêu rõ trong danh mục tài liệu tham khảo Các thông tin, kết quả trình bày trong luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác, đảm bảo tính khách

quan

Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

trước Hội đồng, cũng như chịu mọi hình thức kỷ luật của cơ sở đào tạo đề ra

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Học viên

Nguyễn Thị Lụa

ii

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn với đề tài: “Huy động nguồn lực cộng

đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng tại Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh”, bên cạnh những nỗ lực và cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được sự

giúp đỡ, hướng dẫn và chỉ bảo nhiệt tình của các thầy cô; sự quan tâm, động viên từ phía gia đình, người thân và bạn bè

Để hoàn thành được luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành công tác xã hội, trước tiên tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.TS Vũ Mạnh Lợi – người đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình cho tối trong suốt quá trình hoàn thành luận văn Dưới sự hướng dẫn của thầy, tôi đã từng bước hoàn thành đề tài nghiên cứu, đồng thời học tập được cách tiếp cận nghiên cứu thông qua kết quả nghiên cứu của luận văn Bên cạnh đó, tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong khoa Công tác xã hội đã tận tình giảng dạy, cung cấp cho học viên những hệ thống kiến thức bổ ích, chuyên sâu và nâng cao hơn, qua đó học viên được trang bị tốt lý luận và tự tin trong quá trình thực hành tại thực địa, thu đượcc các kết quả nghiên cứu và can thiệp khả quan

Tôi cũng chân thành gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo phòng LĐTB&XH huyện Quế Võ, các cán bộ LĐTB&XH xã và nhóm người có công trên địa bàn nghiên cứu

đã phối hợp chặt chẽ với tác giả trong quá trình thu thập số liệu hoàn thành luận văn Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, người thân và bạn bè đã trở thành nguồn động lực thúc đẩy tôi cố gắng hoàn thành có hiệu quả luận văn tốt nghiệp của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thị Lụa

iii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHĂM SÓC NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG 11

1.1 Lý luận về người có công với cách mạng 11 1.2 Lý luận về huy động nguồn lực cộng đồng trong chăm sóc người có công với cách mạng 13 1.3 Các hoạt động huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công với cách mạng 16 1.4 Các lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu 19 1.5 Cơ sở pháp lý đối với người có công với cách mạng 22

Chương 2 THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHĂM SÓC NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TẠI HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 27

2.1 Giới thiệu địa bàn và quy mô đối tượng nghiên cứu 27 2.2 Thực trạng huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 33 2.3 Đánh giá các nguồn lực trong việc chăm sóc người có công tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 47 2.4 Nguyên nhân đạt được kết quả trên 56 2.5 Đánh giá những khó khăn, hạn chế và nguyên nhân trong công tác huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc NCCVCM tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 56

Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC CHĂM SÓC NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TẠI HUYỆN QUẾ VÕ ,TỈNH BẮC NINH 60

iv

3.1 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động 60 3.2 Xây dựng, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách 61 3.3 Nâng cao năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức của cán bộ làm công tác lao động thương binh xã hội và đội ngũ cán bộ y tế 61 3.4 Các ngành, đoàn thể của địa phương cần đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động chăm sóc người có công 62 3.5 Tăng cường công tác lãnh đạo, kiểm tra của các cấp chính quyền đối với việc chăm sóc NCC 63 3.6 Nhân rộng phong trào xã phường làm tốt công tác chăm sóc NCCVCM trên địa bàn huyện 64 3.7 Học hỏi các mô hình chăm sóc NCC VCM có hiệu quả trong và ngoài huyện 64

PHẦN KHUYẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN 66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU HÌNH

Hình 2.1 Bản đồ hành chính huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 27

Hình 2.2 Mô hình VAC hộ gia đình tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 39

BẢNG Bảng 2.1 Thống kê tổng số người có công với cách mạng tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 28

Bảng 2.2 : Nhu cầu của người có công với cách mạng 32

Bảng 2.3 Trợ cấp với đối tượng người có công 34

Bảng 2.4 Tình hình xây dựng, sửa chữa nhà tình nghĩa huyện Quế Võ 35

Bảng 2.5 Thực trạng việc làm của người có công 37

Bảng 2.6 Tổng hợp kinh phí chi cho hoạt động chăm sóc sức khỏe nhóm người có công 41

Bảng 2.7 Thống kê kinh phí chi cho các ưu đãi giáo dục 42

Bảng 2.8 Báo cáo tình hình tặng quà Chủ tịch huyện cho các đối tượng nhân dịp Tết Mậu Tuất 2018 45

BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1 Thống kê cơ cấu tuổi của nhóm người có công với cách mạng tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 30

Biểu đồ 2.2 Thống tỉ lệ giới tính của nhóm người có công với cách mạng tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 31

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để đền đáp và tôn vinh sự hy sinh, cống hiến to lớn của các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng, thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” của dân tộc, trong suốt 70 năm qua, Đảng, Nhà nước và các địa phương luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng và tổ chức vận động toàn dân tích cực tham gia các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, “Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng” Nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về ưu đãi đối với liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng đã được ban hành; đối tượng hưởng chính sách ưu đãi được mở rộng, các chế độ ưu đãi từng bước được hoàn thiện, thể hiện sự trân trọng, biết ơn, chăm lo của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với người

có công

Công tác thông tin, tuyên truyền phổ biến chính sách, pháp luật về ưu đãi người có công đã được các cấp, các ngành triển khai thực hiện có hiệu quả với nhiều hình thức phù hợp Qua đó, đã góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng và nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ về công lao to lớn của các liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công; xác định rõ trách nhiệm và các hoạt động thiết thực nhằm khơi dậy, phát huy tiềm năng to lớn trong xã hội để chăm lo tốt hơn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người có công Hoạt động chăm sóc người có công ngày càng phát triển, có sức lan tỏa sâu rộng, được cộng đồng xã hội tích cực hưởng ứng Các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, “Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng”, nhận phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng được đẩy mạnh; các chương trình xây dựng “Nhà tình nghĩa”, “Nhà đồng đội”, “Áo ấm tặng thương binh, bệnh binh nặng”, “Áo lụa tặng các Bà mẹ Việt Nam anh hùng”… được duy trì, phát triển rộng khắp ở các địa phương

2

Trong nhiều năm qua, Bắc Ninh luôn là một trong những tỉnh đi đầu trong công tác chăm sóc người có công với cách mạng Lãnh đạo các cấp của tỉnh đã chỉ đạo thực hiện các cấp các ngành thực thi đầy đủ chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người có công Tỉnh đặc biệt quan tâm các gia đình chính sách có nhiều khó khăn, người có công hiện đang sống cô đơn, không nơi nương tựa, phấn đấu không để hộ người có công thuộc diện

hộ nghèo Đẩy nhanh việc tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin Ưu tiên nguồn lực giải quyết những nhu cầu cấp thiết đối với người có công, như phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, dạy nghề, tạo việc làm, giúp đỡ các gia đình chính sách phát triển sản xuất, kinh doanh… Song song với những công tác đó, toàn tỉnh tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật ưu đãi người có công, đặc biệt chú trọng giải quyết các vướng mắc, tồn tại phát sinh liên quan Kịp thời giải quyết những hồ sơ đề nghị xác nhận người có công còn tồn đọng, bảo đảm chặt chẽ, thấu lý, đạt tình để những người có công và gia đình được thụ hưởng đầy đủ các chính sách ưu đãi của Đảng, Nhà nước

Tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, bên cạnh việc chăm sóc, tri ân người có công với cách mạng và thân nhân, công tác tu bổ, nâng cấp các nghĩa trang liệt sĩ, bia ghi danh, đền thờ liệt sĩ, quy tập hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ được nỗ lực thực hiện Huyện Quế Võ là địa phương đi đầu toàn tỉnh về số lượng công trình ghi công liệt sĩ đã trở thành di tích lịch sử, công trình văn hóa, biểu tượng của tinh thần,

ý chí đấu tranh giành độc lập và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc truyền thống yêu nước, cách mạng, thu hút đông đảo đồng bào Nhiều chế độ ưu đãi đối với người có công trong lĩnh vực y tế, giáo dục… cũng được triển khai thực hiện tốt Vào các dịp lễ, tết, ngày 27 tháng 7 hàng năm, các ban, ngành, đoàn thể, địa phương đều tổ chức gặp mặt, thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách

Các đề tài nghiên cứu về chăm sóc người có công với cách mạng có khá nhiều Tuy nhiên các công trình nghiên cứu về việc huy động nguồn lực cộng đồng cho công tác chăm sóc người có công thì còn ít Chính vì vậy, tôi đã lựa

chọn đề tài “Huy động nguồn lực cộng đồng trong việc chăm sóc người có công

3

với cách mạng tại Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài nghiên cứu luận

văn thạc sĩ công tác xã hội của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Song song với việc soạn thảo, ban hành và thực hiện chính sách xã hội về người có công trong cả nước của Đảng và Chính phủ qua các thời kỳ; các nhà nghiên cứu, người làm chính sách cũng tích cực có những nghiên cứu về khía cạnh thực hiện, đánh giá hiệu quả của các chính sách về người có công trong thực tiễn

Cuốn sách “Một số suy nghĩ về hoàn thiện pháp luật ưu đãi Người có công” tác giả Nguyễn Đình Liêu, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, năm 2000 là kết

quả công trình nghiên cứu trong đề tài Luận văn Phó tiến sĩ của tác giả đã khái quát Luận văn của tác giả dưới dạng tổng quát giúp người đọc hình dung một cách

có hệ thống về các chính sách ưu đãi người có công ở Việt Nam từ khi Chủ tịch

Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh 20/SL ngày 16/2/1947 về quy định chế độ tiền lương, thương tật cho thân nhân tử sĩ Đây là văn bản đầu tiên đặt nền móng cho các chính sách ưu đãi NCCVCM Phạm vi thời gian kéo dài đến năm 1994 khi UBTVQH ban hành Pháp lệnh đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, NCCVCM Văn kiện được sử dụng để nghiên cứu là văn bản tiêu biểu cho việc định hướng phát triển về thẩm quyền và nội dung của chính sách ưu đãi người có công sau này, đây là cơ sở lý luận quan trọng để luận văn kế thừa và phát triển nội dung theo hướng nghiên cứu thực tiễn bằng phương pháp phỏng vấn sâu các đối tượng chính sách [28]

Tác giả Lương Đức Tuấn (2006), trong cuốn sách “Hệ thống các văn bản mới nhất về tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng” đã tổng hợp các văn bản quy định tiền lương, bảo hiểm và trợ cấp ưu đãi cho

NCCVCM và các điều chỉnh mới nhất về chế độ lương hưu, trợ cấp khó khăn, trợ cấp xã hội, trợ cấp hàng tháng cho người có công Mục đích của việc ban hành các chính sách mới này nhằm thực hiện nhóm giải pháp đảm bảo an sinh xã hội trong điều kiện kinh tế bị lạm phát như hiện nay Đây là nội dung mà luận văn quan tâm

và đặt biệt chú trọng trong quá trình phân tích điều kiện sống, điều kiện hạ tầng chính sách trong chăm sóc người có công tại địa bàn nghiên cứu [43]

4

Tác giả Nguyễn Hải Hữu (2007), trong Báo cáo chuyên đề “Thực trạng trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội ở nước ta năm 2001 – 2007 và khuyến nghị đến năm 2015” đưa ra một bức tranh tổng thể về trợ giúp xã hội của Việt Nam trong một giai

đoạn với những thuận lợi và thách thức khi đất nước bước vào quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, từ đó đưa ra những khuyến nghị cụ thể để hoàn thiện hệ thống chính sách trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội Việt Nam trong tổng thể hệ thống

an sinh xã hội nói chung Cuốn sách có những số liệu thu thập thống kê của Bộ lao động thương binh và xã hội hết sức rõ ràng, đáng tin cậy nhưng số liệu trải dài trên tất

cả các nhóm đối tượng Trong quá trình tham khảo, tác giả chỉ lựa chọn nhóm số liệu liên quan đến người có công để tham khảo [25]

Cũng trong năm 2007, bài viết “Quân đội nhân dân phấn đấu thực hiện tốt hơn nữa công tác thương binh, liệt sĩ, chính sách hậu phương quân đội” của tác giả Phùng Quang Thanh đăng trên Tạp chí quốc phòng toàn dân, số 7 đã khái quát những

nét chính trong 60 năm thực hiện công tác thương binh, liệt sĩ và NCCVCM của Đảng và Nhà nước Đặc biệt, tác giả nêu và chỉ rõ phương hướng để thực hiện tốt hơn nữa chính sách thương binh, liệt sĩ, chính sách hậu phương quân đội và phong trào đền ơn đáp nghĩa [41]

Tác giả Trần Hữu Quang (2009), trong bài viết “Phúc lợi xã hội trên thế giới: quan niệm và phân loại”, Tạp chí Khoa học xã hội, số 4 đã đề cập đến sự phát

triển của các hệ thống phúc lợi xã hội là một trong những thành tựu lớn lao của nhiều quốc gia trên thế giới trong thế kỷ XX Nhắc đến phúc lợi xã hội là nhắc đến quyền căn bản của con người trong một quốc gia văn minh và hiện đại Bài viết đã thuật lại một số quan niệm chính về phúc lợi xã hội đồng thời đưa ra những quan điểm cũng như những nhận định của nhiều tác giả trên thế giới về các thuật ngữ liên quan như an sinh xã hội, bảo trợ xã hội, phúc lợi xã hội, chính sách xã hội, Bên cạnh đó, tác giả phân tích một số lý thuyết phân loại các hệ thống phúc lợi xã hội trên thế giới thông qua các đánh giá của các nhà phân tích và khoanh vùng các nhóm đối tượng hưởng phúc lợi xã hội.[46] Đây là một bài viết có chiều sâu, tuy nhiên tác giả lại ít đề cập và liên hệ đến nhóm người có công, đây là điểm quan trọng mà đề tài luân văn hướng tới phân tích trong nội dung

5

Tác giả Nguyễn Thị Thanh (2012), trong cuốn “65 năm thực hiện chính sách ưu đãi người có công 1947 - 2012”, Viện lịch sử Đảng, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc Gia Hồ Chí Minh Bài viết liệt kê theo trình tự thời gian một số chính sách tiêu

biểu về ưu đãi cho đối tượng NCCVCM từ khi văn bản đầu tiên về chế độ ưu đãi người

có công được ban hành cho đến nay (1947- 2012) Tác giả đưa ra một số đánh giá sự hoàn thiện trong hệ thống chính sách ưu đãi NCCVCM Đồng thời nêu lên một số giải pháp thực hiện tốt chinh sách ưu đãi NCCVCM trong thời gian tới [39]

Tác giả Nguyễn Duy Kiên (2012), trong cuốn “Chính sách đối với người có công – Trách nhiệm của toàn xã hội, Ban tuyên giáo Trung Ương đã trình bày khái

quát hoàn cảnh lịch sử, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với thương binh, liệt sĩ và NCCVCM từ năm 1991 đến năm 2012 qua hai khung thời gian 1991- 1995 và 1996 - 2012 gắn với những kết quả cụ thể Tác giả cũng đánh giá những ưu điểm, hạn chế và chỉ ra được những nguyên nhân, tạo cơ sở để đúc rút những kinh nghiệm của Đảng và Nhà nước đối với thương binh, liệt sỹ, NCCVCM Đây là cơ sở đối chứng quan trọng và định hướng nghiên cứu đối với đề tài luận văn của tác giả [26]

Tác giả Nguyễn Văn Tuân (2014), trong bài viết “Tỉnh Hải Dương thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng” đăng trên tạp chí Lịch sử Đảng số

10 đã nêu lên sự tác động của chính sách vật chất đến với đối tượng NCC Đồng

thời, tác giả cũng chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế của chính sách và nguyện vọng của các đối tượng người có công trên địa bàn tỉnh Hải Dương Từ thực tiễn quản lý, tác giả đưa ra các giải pháp và kiến nghị chủ yếu để góp phần nâng cao đời sống kinh tế đối với người có công trên địa bàn tỉnh, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương trong thời gian tới Đây là một trong những bài viết rút ra từ luận văn thạc sĩ kinh doanh và quản lí của tác giả làm cơ sở tham khảo cho hướng nghiên cứu của luận văn này [42]

Tác giả Nguyễn Trọng Phúc (2014), trong cuốn sách “Thực hiện di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chính sách người có công” đã nêu được những thành tựu

của Quân đội trong việc triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước đối với các đối tượng thương binh, liệt sĩ, NCCVCM trong giai đoạn

Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full