Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã ch’ơm, huyện tây giang, tỉnh quảng nam ( Luận văn thạc sĩ)

Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã ch’ơm, huyện tây giang, tỉnh quảng nam ( Luận văn thạc sĩ)Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã ch’ơm, huyện tây giang, tỉnh quảng nam ( Luận văn thạc sĩ)Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã ch’ơm, huyện tây giang, tỉnh quảng nam ( Luận văn thạc sĩ)Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã ch’ơm, huyện tây giang, tỉnh quảng nam ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 876 0101LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

NGƯỜI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS PHẠM HỮU NGHỊ

HÀ NỘI, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan tất cả những số liệu và kết quả nghiên cứu trong đề tài luận văn Thạc sĩ Công tác xã hội về “Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã Ch’ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam’’ là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với bất kỳ đề tài nào trong cùng lĩnh vực nghiên cứu

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về cam đoan này

Tác giả luận văn

Ríah Nhô

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRONG GIẢM NGHÈO 9

1.1 Người dân tộc thiểu số: Khái niệm, đặc điểm và nhu cầu 9 1.2 Khái niệm giảm nghèo và giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số 15 1.3 Lý luận về hoạt động phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu số trong giảm nghèo 17

1.4 Vai trò của thể chế về phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số 27

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu số trong giảm nghèo 29

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG TRONG GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ CH'ƠM, HUYỆN TÂY GIANG, TỈNH QUẢNG NAM 36

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 36 2.2 Thực trạng hoạt động phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu

số trong giảm nghèo tại xã Ch'ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam 37

2.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu số trong giảm nghèo tại xã Ch'ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam 49

Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG TRONG GIẢM NGHÈOĐỐI VỚINGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI XÃ CH'ƠM, HUYỆN TÂY GIANG, TỈNH QUẢNG NAM 56

3.1 Định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số 56

3.2 Các biện pháp nâng cao hiệu quả các hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với dân tộc thiểu số tại xã Ch’ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam 60

KẾT LUẬN 68 DANH MỤCTÀI LIỆU THAM KHẢO 70

NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh hiện nay, thế giới đang đổi thay mạnh mẽ, xu thế hội nhập và toàn cầu hóa là một xu thế tất yếu không thể đảo ngược Trong bối cảnh đó, nhiều nước, nhiều quốc gia, dân tộc đang có nhiều cơ hội đổi thay và phát triển, có nhiều điều kiện để xây dựng một xã hội có nền kinh tế tăng trưởng cao và nhanh, tuy nhiên cũng rất nhiều quốc gia, dân tộc đang gặp phải thách thức to lớn như bất ổn

xã hội, thất nghiệp và đói nghèo, đòi hỏi các quốc gia phải quan tâm hàng đầu đến phát triển một xã hội công bằng, dân chủ và tiến bộ Do đó, xóa đói, giảm nghèo là chiến lược quan trọng của nhiều quốc gia

Ở Việt Nam, vấn đề giảm nghèo đã được đặt ra ngay từ khi xuất hiện xu hướng phân hóa giàu nghèo trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế Chính phủ Việt Nam đã có Chương trình quốc gia với quy mô lớn về xóa đói, giảm nghèo và đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong công tác xóa đói, giảm nghèo, bước đầu đã được rút ra được một số bài học kinh nghiệm bổ ích trong hoạch định chính sách và chỉ đạo thực tiễn Đại hội lần thứ XI của Đảng đã đề ra định hướng cơ bản: “Nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của nhân dân Tạo cơ hội bình đẳng tiếp cận các nguồn lực phát triển và hưởng thụ các dịch vụ cơ bản, các phúc lợi xã hội Thực hiện có hiệu quả hơn chính sách giảm nghèo phù hợp với từng thời kỳ; đa dạng hóa các nguồn lực và phương thức để đảm bảo giảm nghèo, nhất là tại các huyện nghèo nhất và các vùng đặc biệt khó khăn’’ [9, tr.125]

Giảm nghèo là một trong những trọng tâm của Chiến lược phát triển kinh

tế-xã hội giai đoạn 2011-2020 nhằm cải thiện và từng bước nâng cao điều kiện sống của người nghèo, trước hết ở khu vực miền núi, vùng đồng bào DTTS; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện ở các vùng nghèo; thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa thành thị và nông thôn, giữa các vùng, các dân tộc và các nhóm dân cư Trong những năm vừa qua công tác xóa đói giảm nghèo ở nước ta đã đạt được những thành tựu, tỷ lệ hộ nghèo từ 59% năm 1993 (theo chuẩn nghèo cũ) xuống còn 8,2% năm 2014 (theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2011-2015) Những thành tựu đạt được

2

đó đã khẳng định sự đúng đắn trong đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước

Tại tỉnh Quảng Nam, trong những năm qua, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh

đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo mục tiêu giảm nghèo Ủy ban nhân dân tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị, địa phương lồng ghép nguồn lực hỗ trợ hộ nghèo, vùng nghèo, các huyện nghèo, xã nghèo được hỗ trợ ổn định, cơ sở hạ tầng ngày càng được quan tâm đầu tư cả về số lượng và chất lượng, tạo điều kiện giảm tỷ lệ hộ nghèo ở các huyện nghèo cao hơn gấp đôi so với mức giảm hộ nghèo bình quân chung của tỉnh; đời sống người nghèo được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh đã giảm từ 25,7% cuối năm 2011 xuống còn 10,24% cuối năm 2014 [25]

Ch’ơm là xã thuộc diện khó khăn của huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, gồm 8 thôn với 380 hộ, 1.659 khẩu Trong đó dân tộc Cơ-tu có 1.479 khẩu chiếm 99%(theo thống kê của xã Ch’ơm huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam năm 2016) Trong những năm qua, được sự quan tâm chỉ đạo, hỗ trợ của Huyện Ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và các ban ngành đoàn thể của huyện nên Ch’ơm đã có những bước phát triển tốt, đời sống của nhân dân từng bước được cải thiện nhưng vẫn là xã nghèo, kém phát triển của huyện tỷ lệ hộ nghèo còn cao; việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi còn chậm; sự tham gia của người dân để cùng giải quyết những vấn đề nghèo đói của cộng đồng chưa được phát huy Đời sống của một bộ phận nhân dân các dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn cần được giải quyết Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng các hoạt động PTCĐ và các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng là hết sức cần thiết Từ đó,

đề xuất các định hướng giải pháp để các hoạt động PTCĐ theo hướng chuyên nghiệp hơn và khẳng định vai trò của nghề CTXH trong xóa đói giảm nghèo tại xã Ch’ơm là một việc làm thiết thực vừa có ý nghĩa lý luận cơ bản, vừa là vấn đề cấp thiết đối với thực tiễn trong giai đoạn hiện nay

Vậy việc ứng dụng phương pháp hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo được triển khai thực hiện như thế nào và vai trò của phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối người đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Ch’ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam thể hiện ra sao Xuất phát từ những lý do trên, tôi

3

lựa chọn đề tài “Hoạt động phát triển cộng đồng trong giảm nghèo đối với người dân tộc thiểu số từ thực tiễn xã Ch’ơm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam’’ làm luận văn thạc sĩ ngành Công tác xã hội

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu về xóa đói giảm nghèo đã được thực hiện dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, nghiên cứu về xóa đói giảm nghèo dưới gốc độ công tác xã hội mới được đề cập trong một số công trình

Các tác giả Do Hoai Nam, Gre Mills, Dianna Games (2007) với

cuốn“Vietnam and Africa: Comparaive lessons and mutual opportunities” (Việt

Nam và Châu Phi) đã so sánh các bài học kinh nghiệm và cơ hội) đã nghiên cứu về

cơ hội và kinh nghiệm trong phát triển nông nghiệp và an ninh lương thực ở Việt Nam và Châu Phi, vai trò của tăng trưởng kinh tế trong xóa đói, giảm nghèo cũng như phân tích về nguồn vốn viện trợ phát triển và sự tận dụng hiệu quả nguồn vốn viện trợ (ODA) đối với các quốc gia này [4]

Nguyễn Thị Hằng (1997): “Vấn đề xoá đói giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay”[5], Nxb Chính trị Quốc gia, đã lập luận: Đói nghèo thường gây ra xung

đột chính trị, xung đột giai cấp, dẫn đến bất ổn về xã hội, bất ổn về chính trị Mỗi dân tộc tuy có thể khác nhau về khuynh hướng chính trị nhưng đều có một mục tiêu là làm thế nào để quốc gia mình, dân tộc mình giàu có.Tuy nhiên, nền kinh tế có phát triển mạnh, tốc độ tăng trưởng hàng năm khá là cao, nhưng đồng thời cũng phải đương đầu với vấn đề phân hóa giàu nghèo hố ngăn cách giữa bộ phận dân cư giàu nghèo đang có chiều hướng mở rộng nhất là giữa các vùng có điều kiện thuận lợi so với những vùng khó khăn, trình độ dân trí thấp như nông thôn, vùng sâu vùng xa

Tác giả Phan Huy Đường, Đại học Quốc gia Hà Nội trong “Phát triển cộng đồng: Phương pháp quan trọng của công tác xã hội trong xóa đói giảm nghèo”đã nêu khái quát vai trò của phát triển cộng đồng trong xóa đói giảm nghèo ở nước ta; các nguyên tắc cơ bản của phát triển cộng đồng; các phương thức của phát triển, trong đó nhấn mạnh phương thức tăng cường năng lực của cộng đồng thông qua tăng cường năng lực cho người dân tham gia nhận diện vấn đề của người nghèo; lập

4

kế hoạch; huy động nguồn lực cộng đồng [3]

Nghiên cứu “Phát triển cộng đồng đối với người dân tộc Dao trong xóa đói giảm nghèo từ thực tiễn xã Hồ Thầu, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nga (2016)[6] làm rõ thêm thực trạng nghèo và các vấn đề chung trong thực hiện giảm nghèo, cũng như hạn chế trong thực hiện phát triển cộng đồng đối với hộ nghèo Tác giả cũng đã đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả hơn mục tiêu giảm nghèo tại cộng đồng, từ đó giúp người nghèo tiếp tục khai thác những thế mạnh sẵn như điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng cũng như các giá trị bản địa như văn hóa, đặc sản, đặc biệt tác giả đã đưa ra một số các kết nối dịch vụ và các giải pháp hỗ trợ tín dụng cho người nghèo, các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề,

hỗ trợ việc làm…từ đó giúp người nghèo có thêm điều kiện sản xuất vươn lên thoát nghèo

Tác giả Nguyễn Thu Thủy (2016) với nghiên cứu “Phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu số trong giảm nghèo bền vững từ thực tiễn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh”[7] đã đưa ra lý luận về người dân tộc thiểu số trong thực hiện

chương trình giảm nghèo bền vững, cũng như trong hoạt động phát triển cộng đồng đối với người dân tộc thiểu số trong giảm nghèo bền vững, trong đó đã áp dụng một

số lý thuyết vào trong nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng và cơ sở pháp lý của phát triển cộng đồng trong giảm nghèo bền vững Bên cạnh đó đưa ra một số giải pháp trong các hoạt động phát triển cộng đồng; đó là: tuyên truyền, nâng cao nhận thức;

hỗ trợ sinh kế; hỗ trợ cung cấp dịch vụ xã hội cơ bản (giáo dục, nước sạch và vệ sinh, nhà ở, y tế, tiếp cận thông tin ) để nâng cao đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số trong hoạt động giảm nghèo bền vững

Tác giả Nguyễn Mạnh Đôn có bài viết trao đổi trên diễn đàn của Liên hiệp

các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (đăng ngày 20/02/2005) “Một số suy nghĩ

về hoạt động phát triển cộng đồng và xóa đói, giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc”,

đã khái quát 06 nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, trong đó có các giải pháp chủ yếu và cần được ưu tiên như: Nâng cao nhận thức và năng lực của người dân và cộng đồng; chuyển giao công nghệ theo hướng ưu tiên phù hợp đặc thù địa lý và

Luận văn đầy đủ ở file:Luận văn Full