Đánh giá kiến trúc chung cư cao tầng tại quận 5 thành phố hồ chí minh xây dựng trước năm 1975 (tt)

LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan nội dung trong luận văn “ Đánh giá kiến trúc chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng trước năm 1975” này là công trình nghiên cứu đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI -

TRẦN ANH TÙNG KHÓA: 2016- 2018

ĐÁNH GIÁ KIẾN TRÚC CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

XÂY DỰNG TRƯỚC NĂM 1975

LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS ĐẶNG HOÀNG VŨ

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 2018

LỜI CÁM ƠN

Tôi xin chân thành cám ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của các thầy giáo,

cô giáo trường Đại học Kiến Trúc Hà Nội, đặc biệt là thầy giáo PGS.TS.Lê

Quân và thầy giáo TS.Đặng Hoàng Vũ đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt

quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn

Để có kết quả nghiên cứu này tôi vô cùng biết ơn sự quan tâm, động viên giúp đỡ của gia đình tôi, trong cuộc sống và sự nghiệp nghiên cứu khoa học của tôi

Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn những người bạn, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ, hỗ trợ tôi hoàn thành tốt nhất luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan nội dung trong luận văn “ Đánh giá kiến trúc chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng trước năm 1975” này là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả dưới sự hướng dẫn của thầy PSG.TS Lê Quân và thầy TS.KTS Đặng Hoàng Vũ, không sao chép và không trùng lặp với các công trình nghiên cứu, luận văn, luận án và các tài liệu khoa học đã được công bố trước đây

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Anh Tùng

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Trà Đức An (2008), Nghiên cứu chính sách và giải pháp cải tạo các chung cư hư hỏng nặng của quận 10 – Theo hướng xã hội hóa, Luận văn thạc sĩ quản lý đô thị và công trình

2 Nguyễn Quang Ân (2003), Việt Nam những thay đổi địa danh và ranh giới hành chính, NXB Thông Tấn, Hà Nội

3 Nguyễn Đình Đầu (1994), Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn Gia Định,

NXB TP Hồ Chí Minh

4 Nguyễn Thị Hậu (2017), Đô thị Sài Gòn Thành Phố Hồ Chí Minh, khảo

cổ học và bảo tồn di sản, NXB Tổng hợp TPHCM, trg170

5 Phạm Đăng Hồ (2008), Nghiên cứu cải tạo và xây dựng lại các chung cư

hư hỏng nặng trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ quản lý đô

thị và công trình

6 Trần Ngọc Hùng (2014), Cải tạo tái thiết chung cư cũ cần cơ chế, chính sách, pháp luật phù hợp, Hội thảo quốc tế tái thiết khu chung cư cũ thành không

gian đô thị sống tốt, Nhà xuất bản Xây Dựng, Hà Nội

7 Trần Công Khanh (2014), Các vấn đề tồn tại trong chương trình cải tạo nhà chung cư cũ ở Hà Nội, Hội thảo quốc tế tái thiết khu chung cư cũ thành không

gian đô thị sống tốt, Nhà xuất bản Xây Dựng, Hà Nội

8 Phạm Sỹ Liêm (2014), Tái thiết các khu chung cư cũ thành không gian

đô thị sống tốt, Hội thảo quốc tế tái thiết khu chung cư cũ thành không gian đô thị

sống tốt, Nhà xuất bản Xây Dựng, Hà Nội

9 Nguyễn Thế Quân (2014), Mô hình hợp tác (HapDong) trong các dự án tái thiết khu dân cư cũ ở Seoul, Hàn Quốc và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

10 Nguyễn Quốc Toản, Đào Đức Cường (2014), Nâng cao hiệu quả đầu tư

dự án tái khai thác chung cư cũ khu B Kim Liên – Bài học từ dự án thí điểm nhà ở cao tầng B4, B14 Kim Liên, Hội thảo quốc tế tái thiết khu chung cư cũ thành

không gian đô thị sống tốt, Nhà xuất bản Xây Dựng, Hà Nội

11 Tổng hội Xây dựng Việt Nam (2014), Hội thảo quốc tế tái thiết khu chung cư cũ thành không gian đô thị sống tốt, Nhà xuất bản Xây Dựng, Hà Nội

12 Nguyễn Thanh Lợi (2005), “Địa lý hành chính Sài Gòn – Thành phố Hồ

Chí Minh” trong Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh 60 năm tiếp bước con đường Cách mạng tháng Tám 1945-2005, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh

13 Nguyễn Đình Tư (2007), “Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh qua các

thời kỳ lịch sử” trong Một số vấn đề về xây dựng chính quyền đô thị từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh, NXB TP.HCM

14 Trần Văn Giàu (1987), Trần Bạch Đằng, Nguyễn Công Bình, Địa chí Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, tập 1, NXB Tổng Hợp TP.HCM

15 Nguyễn Hữu Thái (2017), Sài Gòn từ Hòn Ngọc Viễn Đông đến Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Văn hóa – Văn nghệ

16 Nhiều tác giả (1998), Sài Gòn – TP Hồ Chí Minh 300 năm địa chính,

21 Hội quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam : http://ashui.com/mag/

22 http://saigon24h.vn

23 http://quangdieu09.blogspot.com/2013/01/kinh-te-vnchnhin-lai.html

24 http://namrom64.blogspot.com/

PHỤ LỤC 3: Bộ Xây dựng - Tài chính - Vật giá Chính phủ (1994), Thông

tư liên bộ số 13/LB-TT ngày 18 tháng 8 năm 1994

PHỤ LỤC 4: Nghị quyết 34/2007/NQ-CP ngày 03/7/2007 về một số giải pháp để thực hiện việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp

PHỤ LỤC 5: Nghị định 101/2015/NĐ-CP ngày 20/10/2015 về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư

PHỤ LỤC 10: Chỉ thị số 03/1999/CT-UB-QLĐT ngày 09 tháng 7 năm

1999 về giải quyết chung cư - nhà tập thể hư hỏng nặng trên địa bàn thành phố PHỤ LỤC 11: Quyết định số 114/2006/QĐ-UBND ngày 21 tháng 7 năm

2006 về ban hành kế hoạch triển khai chương trình hành động thực hiện chương trình nhà ở giai đoạn 2006-2010

PHỤ LỤC 12: Quyết định số 5327/QĐ-UBND ngày 10 tháng 12 năm 2008

về “Kế hoạch cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn thành phố từ nay đến năm 2010”

PHỤ LỤC 13: Vị trí các công trình Nhà ở Chung cư cao tầng tại Quận 5

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Cấu trúc luận văn 4

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 5

1.1 Quá trình hình thành và phát triển Nhà ở Chung cư cao tầng tại Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 1975 5

1.1.1 Thực trạng Nhà ở Chung cư cao tầng tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn trước năm 1954 5

1.1.2 Thực trạng Nhà ở Chung cư cao tầng tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ năm 1954 – 1975 6

1.2 Quỹ nhà chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng trước năm 1975 8

1.2.1 Danh mục Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 8

1.2.2 Thực trạng sử dụng Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 9

1.3 Vai trò Nhà chung cư cao tầng xây dựng trước năm 1975 trong bối cảnh phát triển đô thị thành phố Hồ Chí Minh 17

1.4 Các đề tài đã nghiên cứu về Nhà ở Chung cư cao tầng trong nước và kinh nghiệm đánh giá Nhà ở Chung cư cao tầng tại các Đô thị trên Thế giới 22

1.4.1 Các đề tài có liên quan về Nhà ở Chung cư đã được lập 22

1.4.2 Kinh nghiệm các nước trên thế giới về đánh giá Nhà ở Chung cư cao tầng 24

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC ĐÁNH GIÁ NHÀ Ở CHUNG CƯ CAO TẦNG XÂY DỰNG TRƯỚC NĂM 1975 TẠI QUẬN 5, THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH .33 2.1 Cơ sở pháp lý để đánh giá Nhà ở Chung cư cao tầng xây dựng trước năm 1975 tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh .33

2.1.1 Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 tại Thành phố Hồ Chí Minh 332.1.2 Định hướng quy hoạch đô thị thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 37

2.2 Cơ sở lý thuyết để đánh giá Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm

1975 49

2.2.1 Lý thuyết quy hoạch đô thị trước năm 1975 tại Miền Nam, Việt Nam 492.2.2 Lý thuyết về thiết kế Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 tại Miền Nam 652.2.3 Lý thuyết về đánh giá giá trị các công trình kiến trúc đô thị 68

2.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển Nhà

ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 69

2.3.1 Môi trường chính trị xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh trước năm

1975 692.3.2 Điều kiện – kinh tế xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh, trước năm

1975 với việc xây dựng các Nhà ở Chung cư cao tầng 732.3.3 Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng đến thiết kế Nhà ở Chung cư cao tầng 842.3.4 Điều kiện văn hóa – xã hội với việc hình thành và phát triển Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 892.3.5 Điều kiện phát triển khoa học công nghệ xây dựng với việc hình thành và phát triển Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 tại Miền Nam, Việt Nam 95

2.4 Những bài học kinh nghiệm từ việc đánh giá giá trị của hệ thống Nhà ở Chung cư cao tầng cũ trong đô thị tại các nước trong khu vực và Thế giới 100

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ NHÀ Ở CHUNG CƯ CAO TẦNG XÂY DỰNG TRƯỚC NĂM 1975 TẠI QUẬN 5, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

104

3.1 Những định hướng và nguyên tắc cơ bản trong việc đánh giá hệ giá trị của Nhà ở Chung cư cao tầng trước năm 1975 trên địa bàn quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 104

3.1.1 Nguyên tắc duy vật lịch sử 104

3.1.2 Nguyên tắc hồi cố lịch sử 109

3.1.3 Nguyên tắc chuyển hóa 123

3.2 Hệ thống phân loại Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 124

3.2.1 Phân loại theo quy mô xây dựng 124

3.2.2 Phân loại theo chiều cao 125

3.3 Hệ thống tiêu chí đánh giá giá trị Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 131

3.3.1 Giá trị sử dụng của Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 131

3.3.2 Giá trị kiến trúc đô thị trên tuyến phố 132

3.3.3 Vai trò và giá trị văn hóa lịch sử của Nhà ở Chung cư cao tầng tại quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh 136

3.4 Những định hướng cho việc bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị của Nhà ở Chung cư cao tầng 137

3.4.1 Cải tạo và tiếp tục để người dân sử dụng 137

3.4.2 Chuyển đổi mục đích sử dụng 138

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 143

Kết luận: 143

Kiến nghị: 143

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Tên đầy đủ

Định nghĩa thuật ngữ

Khái niệm nhà chung cư được nhắc đến lần đầu tiên trong Luật Nhà ở 2005

(điều 70), trước đó nhà chung cư được gọi là nhà tập thể

- Nhà chung cư là nhà ở có từ hai tầng trở lên, có lối đi, cầu thang và hệ

thống công trình hạ tầng sử dụng chung cho nhiều hộ gia đình, cá nhân Nhà chung

cư có phần sở hữu riêng của từng hộ gia đình, cá nhân và phần sở hữu chung của tất

cả các hộ gia đình, cá nhân sử dụng nhà chung cư

- Phần sở hữu riêng trong nhà chung cư bao gồm:

+ Phần diện tích bên trong căn hộ, bao gồm cả diện tích ban công, logia gắn liền với căn hộ đó

+ Phần diện tích khác trong nhà chung cư được công nhận là sở hữu riêng theo quy định của pháp luật

+ Hệ thống trang thiết bị kỹ thuật sử dụng riêng gắn liền với các hộ, phần diện tích thuộc phần sở hữu riêng

- Phần sở hữu chung trong nhà chung cư bao gồm:

+ Phần diện tích nhà còn lại của nhà chung cư ngoài phần diện tích thuộc sở hữu riêng trên

+ Không gian và hệ thống kết cấu chịu lực, trang thiết bị kỹ thuật dùng chung trong nhà chung cư, gồm: khung, cột, tường chịu lực, tường bao ngôi nhà, tường phân chia các căn hộ, sàn, mái, sân thượng, hành lang, cầu thang bộ, thang máy…

+ Hệ thống hạ tầng kỹ thuật bên ngoài nhưng được kết nối với nhà chung cư

đó

Cụm nhà chung cư: là khu nhà có từ hai nhà chung cư trở lên trong cùng một

địa điểm xây dựng của cùng một chủ đầu tư hoặc một khu nhà chung cư được xây dựng trước đây

Định nghĩa “Nhà ở chung cư cao tầng”: Tại tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam

TCXDVN 323:2004, ta tìm thấy định nghĩa sau: Nhà cao tầng là dạng nhà ở căn hộ

có chiều cao từ 9 tầng đến 40 tầng Là loại nhà ở phổ biến tại các thành phố hiện đại ngày nay, nhất là các nước đang phát triển có quỹ đất eo hẹp, với phương tiện đi lại chủ yếu bằng thang máy được hình thành từ các căn hộ hiện đại kiểu hộ khép kín,

có sử dụng chung các phương tiện giao thông trong nhà như: cầu thang bộ, hành lang, thang máy, sảnh tầng và một số dịch vụ công cộng khác

Để làm rõ hơn, phục vụ cho mục tiêu nghiên cứu của đề tài, trong phạm vi

nghiên cứu của đề tài, ta có thể vận dụng định nghĩa “ Nhà ở Chung cư cao tầng” như sau: Dự án nhà ở cao tầng là dạng dự án chung cư có tầng cao xây dựng từ 9 tầng đến 40 tầng Theo tình hình xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh trước năm

1975, nhà ở được phân loại theo số tầng phù hợp với điều kiện trước năm 1975 như sau: Nhà ở ít tầng (cả nhà ở của tư nhân và nhà chung cư) là các loại nhà có chiều

cao đến 5 tầng Nhà ở nhiều tầng (hay còn gọi là Nhà ở chung cư cao tầng) được chia làm 3 loại, loại 1 là nhà cao từ 7 đến 9 tầng, loại 2 nhà có số tầng từ 9 – 16 tầng, loại 3 là nhà có số tầng từ 17 đến 25 tầng

Trong thực tế đầu tư xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh thời điểm trước năm 1975 thì Nhà ở chung cư chủ yếu được xây từ 2 - 5 tầng, số lượng Nhà ở có tầng cao trên 5 tầng vẫn còn rất ít Như vậy, căn cứ vào tình hình phát triển xây

dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 1975 thì “Nhà ở Chung cư cao tầng”

là loại hình nhà ở chung cư có số tầng cao trên 5 tầng

(màu cam) trên bản đồ hiện nay gồm: đường Galieni (1916-1955)/Trần Hưng Đạo (từ 1955 – đoạn từ chợ Bến Thành đến giao lộ Nguyễn Văn Cừ) và đường des Marie (trước 1952)/Đồng Khánh (1952-1975- từ Học Lạc đến An Bình hiện nay)

(Nguồn:Trị Thiên) Hình 1.6 Cầu thang hoen gỉ khá nguy hiểm 15 Hình 1.7 Khu vệ sinh thiếu diện tích sử dụng 16

Hình 1.8

Tầng trệt các chung cư được tận dụng làm bãi đỗ

xe, không những các hộ dân sinh sống tại đây mà

còn của các hộ dân xung quanh

16

Hình 2.1 Mô hình phát triển thành phố 42

Hình 2.2 Bản đồ Gia Định năm 1815 của tác giả Trần Văn

Học (Nguồn: Địa chí văn hóa TPHCM) 51

Hình 2.3

Bản đồ Coffyn 1893 cho thấy quy hoạch thành phố Sài Gòn Chợ Lớn, bao bọc bởi Rạch Thị Nghè (phía Bắc), Rạch Bến Nghé (Nam), Sông Bến Nghé (Đông) và Kinh Vòng Thành (Tây) (Nguồn: Trị

Thiên)

52

Hình 2.4 Phương án quy hoạch Sài Gòn của Coffyn (Nguồn:

Hình 2.5 Ranh giới hành chính của Sài Gòn 1878 (Nguồn:

Plan de la ville de Sai Gon (Cochinchine)1878) 55

Hình 2.7 Bản đồ Sài Gòn và vùng phụ cận 1892 (Nguồn: Trị

Hình 2.8 Ranh giới hành chính của Sài Gòn – Chợ Lớn

(Nguồn: Saigon Cholon et leurs environs 1897) 59

Hình 2.9 Ranh giới hành chính của Sài Gòn – Chợ Lớn

(Nguồn: Plan de Saigon – Cholon 1923) 60

Hình 2.10 Ranh giới Hành chính khu Sài Gòn – Chợ Lớn

Hình 2.11 Đề xuất phương án mới cho Trung tâm Sài Gòn của

Cerutti và Pugnaire (Nguồn: Tư liệu) 63

Hình 2.12 Phương án của KTS Hoàng Hùng cho Thủ Thiêm

năm 1958 (Nguồn: Tư liệu) 64

Hình 2.13 Quy hoạch trục kết nối Sài Gòn – Chợ Lớn của KTS

Ngô Viết Thụ, năm 1960 (Nguồn: Tư liệu) 65

albums on flickr)

72

Hình 2.17 Một khu vực «ranh đô thị Sài Gòn» khoảng thập

niên 1960 khá ngổn ngang (Nguồn: Tư liệu) 74 Hình 2.18 Hàng ngàn nhà lấn chiếm rạch Bến Nghé trước 74

Hình 2.21 Tòa nhà Vương Thái trong quá trình xây dựng

Hình 3.6 Phong cách kiến trúc hiện đại của tào nhà

President, Mai Loan, Victoria (Nguồn:Tư liệu) 116

Hình 3.10 Chung cư Hạnh Phúc nằm ngay cạnh HongKong

Hình 3.11 Chung cư Hạnh Phúc có mặt đứng đơn giản với hệ

cột nổi và lan can gạch đặc (Nguồn: Tư liệu) 121

Hình 3.12 Với thiết kế ban đầu là rạp chiếu phim nên công

trình này không có ban công (Nguồn: Paul Blizard) 121 Hình 3.13 Chung cư Viễn Đông hiện nay 121 Hình 3.14 Mặt bằng tổng thể chung cư Viễn Đông 122 Hình 3.15 Mặt bằng tầng điển hình chung cư Viễn Đông 122 Hình 3.16 Mặt bằng căn hộ điển hình chung cư Viễn Đông 123 Hình 3.17 Nội thất 1 căn hộ điển hình tại chung cư Viễn Đông 124 Hình 3.18 Mặt đứng các công trình cao 8 tầng 128 Hình 3.19 Mặt đứng các công trình cao từ 6 – 7 tầng 129 Hình 3.20 Mặt đứng công trình cao trên 10 tầng 130

Hình 3.21 Tính nhịp điệu của các công trình kiến trúc trên

tuyến phố Trần Hưng Đạo 136 Hình 3.22 Tính nhịp điệu của các công trình kiến trúc trên 137