BÀI GIẢNG HỘI CHỨNG VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP VÙNG TRUNG ĐÔNG DO VI RÚT CORONA (MERS-CoV)

Kế hoạch giám sát • Để đáp ứng hiệu quả với dịch bệnh, công tác giám sát và phòng, chống được chia theo 3 tình huống • Ở cả 3 tình huống, tất cả các trường hợp tử vong nghi do MERS-Co

HỘI CHỨNG VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP

VÙNG TRUNG ĐÔNG DO VI RÚT CORONA

(MERS-CoV)

Trung tâm Y tế Dự phòng Hà Nội

Hà Nội, ngày 16 tháng 06 năm 2015

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

I MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ BỆNH MERS-CoV

1 Thông tin chung

- MERS-CoV là bệnh viêm đường hô hấp lần đầu tiên được phát hiện tại Ả Rập Xê Út vào 9/2012

- Bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A

- Tác nhân là chủng vi rút mới của họ vi rút Corona

- Biểu hiện bệnh đa dạng: không triệu chứng hoặc viêm đường hô hấp từ nhẹ đến nặng

- Tỷ lệ chết/mắc cao: 39%

I MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ BỆNH MERS-CoV

2 Nguồn truyền nhiễm và ổ chứa

Vi rút MERS-CoV có thể có nguồn gốc từ loài dơi rồi truyền sang lạc đà, sau đó lạc đà trở thành ổ chứa vi rút chính lây bệnh tiên phát sang người

I MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ BỆNH MERS-CoV

3 Đường lây truyền: Hô hấp

Qua tiếp xúc Qua giọt bắn

Qua không khí

Trong trường hợp có làm thủ thuật tạo khí dung

- MERS-CoV được ghi nhận tại 4/5 châu lục (trừ châu Úc), 26 quốc gia

- Cả thế giới ghi nhận 1329 ca, trong đó tử vong 525 ca Các ca bệnh tập

trung chủ yếu tại vùng Trung Đông

II TÌNH HÌNH DỊCH BỆNH MERS-CoV

2 TÌNH HÌNH DỊCH MERS-CoV TẠI HÀN QUỐC:

Trường hợp đầu tiên tại Hàn Quốc:

• Ngày 4/5/2015 nhập cảnh Hàn Quốc (không có triệu chứng)

• Ngày 11/5/2015 có biểu hiện sốt, ho

• Từ ngày 12-19/5/2015, đã khám và điều trị tại 4 cơ sở y tế khác nhau

• Ngày 19/5/2015, lấy mẫu xét nghiệm

• Ngày 20/5/2015 cho kết quả dương tính với MERS-CoV

• Có tiền sử đi lại từ Bahrain, UAE, Quata và không phát hiện có phơi nhiễm với lạc đà hoặc bệnh nhân MERS-CoV trong vòng 14 ngày

Tại Hàn Quốc số ca mắc/chết lên tới 154/19 (ngày 16/05/2015)

– Có tiền sử ở/đi/đến từ quốc gia có dịch (*), hoặc

– Tiếp xúc gần với bệnh nhân xác định mắc MERS-CoV, hoặc

– Tiếp xúc gần với người bị viêm đường hô hấp cấp tính liên quan đến quốc gia có dịch, hoặc

– Thành viên có tiếp xúc gần trong 1 chùm ca bệnh viêm đường hô hấp cấp tính nghi ngờ do MERS-CoV

Khi không ghi nhận trường hợp mắc mới trong vòng 28 ngày

kể từ ngày khởi phát trường hợp bệnh gần nhất

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

1 Kế hoạch giám sát

• Để đáp ứng hiệu quả với dịch bệnh, công tác giám sát và

phòng, chống được chia theo 3 tình huống

• Ở cả 3 tình huống, tất cả các trường hợp tử vong nghi do MERS-CoV đều phải được điều tra, báo cáo, lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm và xử lý như trường hợp xác định

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

Tình huống 1: Chưa ghi nhận trường hợp xác định tại

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

Phương thức giám sát

•Tại cửa khẩu: áp dụng khai báo y tế tại cửa khẩu quốc tế phù

hợp với tình hình Việt Nam và thông lệ quốc tế Thực hiện việc kiểm tra sàng lọc nhằm phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại khu vực cửa khẩu Sử dụng máy đo thân nhiệt, quan sát thể trạng, cách ly, khai thác tiền sử dịch tễ, khám sơ bộ và lập danh sách, lấy mẫu xét nghiệm đối với trường hợp nghi ngờ

•Tại cộng đồng và cơ sở y tế: thực hiện giám sát chủ động, điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm, lập danh sách, quản lý, theo dõi tất cả các trường hợp nghi ngờ

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

• Tình huống 02: Xuất hiện trường hợp xác định xâm

nhập vào Việt Nam

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

– Chỉ định lấy mẫu xét nghiệm đối với những người tiếp xúc gần do cán bộ dịch tễ quyết định trên cơ sở điều tra thực

tế

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

• Tình huống 03: Dịch lây lan trong cộng đồng

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

– Ở các ổ dịch đã được xác định: Tăng cường giám sát tích cực,

chủ động; điều tra dịch tễ, lập danh sách, quản lý tất cả các

trương hợp nghi ngờ; lấy mẫu xét nghiệm ít nhất 3-5 trường hợp nghi ngờ đầu tiên Các trường hợp khác trong ổ dịch có triệu

chứng tương tự đều được coi là trường hợp xác định phải báo

cáo và xử lý theo quy định

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

Người tới từ vùng có dịch MERS-CoV

Thông qua Kiểm dịch Y tế quốc tế Bệnh viện Bệnh

nhiệt đới trung ương

Theo dõi tại nhà 14 ngày

Ngừng theo dõi

Tự đến cơ sở Y tế Đến cơ sở Y tế điều tra, xử lý

Báo cho cán bộ Y tế

Chuyển bệnh viện NĐTƯ điều trị, xét nghiệm

Lập danh sách người tiếp xúc gần

Kết quả Dương tính

Kết quả Âm tính Điều tra, xử lý

Theo dõi tình hình sức khoẻ 14 ngày tại nhà

Bình thường Bình thường

Đến hộ gia đình vận chuyển bệnh nhận, điều tra, xử lý

SƠ ĐỒ ĐÁP ỨNG MERS-COV

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

2 Các biện pháp phòng bệnh

2.1 Các biện pháp phòng bệnh chung

• Tuyên truyền cho người dân, cán bộ y tế, khách nhập cảnh, nhân viên phục

vụ công cộng (hàng không, xuất nhập cảnh, vận tải hành khách, du lịch…)

về bệnh MERS-CoV và các biện pháp phòng chống, chủ động tự theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế về các vấn đề liên quan đến dịch

bệnh MERS-CoV, đặc biệt cho những người đi/đến/về từ quốc gia có dịch;

• Hạn chế đi tới các vùng đang có dịch khi không cần thiết, đặc biệt đối với những người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi mạn

tính, suy giảm miễn dịch, … Nếu phải đi, cần tìm hiểu các thông tin tình hình dịch bệnh tại nơi đến để chủ động có các biện pháp phòng ngừa lây

nhiễm cho bản thân; khi về cần chủ động khai báo, tự theo dõi tình trạng

sức khỏe trong vòng 14 ngày và thông báo ngay cho cơ quan y tế khi có sốt và/hoặc các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh;

• Người có các triệu chứng viêm đường hô hấp hoặc nghi ngờ mắc bệnh như sốt, ho, khó thở không nên đi du lịch hoặc đến nơi tập trung đông người;

• Tránh tiếp xúc với người bị bệnh đường hô hấp cấp tính Khi cần tiếp xúc với người bệnh, phải đeo khẩu trang y tế và giữ khoảng cách khi tiếp xúc;

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

2 Các biện pháp phòng bệnh

2.1 Các biện pháp phòng bệnh chung (tiếp)

• Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi; tốt nhất bằng khăn vải hoặc khăn

tay khi ho hoặc hắt hơi để làm giảm phát tán các dịch tiết đường hô hấp,

sau đó hủy hoặc giặt sạch khăn ngay;

• Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, tránh đưa tay

lên mắt, mũi, miệng;

• Tăng cường thông khí nơi làm việc, nhà ở, trường học, cơ sở y tế, bằng cách mở các cửa ra vào và cửa sổ, hạn chế sử dụng điều hòa;

• Thường xuyên lau nền nhà, tay nắm cửa và bề mặt các đồ vật trong nhà

bằng các chất tẩy rửa thông thường, như xà phòng và các dung dịch khử

khuẩn thông thường khác;

• Tăng cường sức khỏe bằng ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt hợp lý;

• Nếu thấy có biểu hiện của bệnh viêm đường hô hấp cấp tính, đặc biệt là

những người có liên quan dịch tễ phải thông báo ngay cho cơ sở y tế gần

nhất để được tư vấn, cách ly và điều trị kịp thời;

• Thường xuyên cập nhật thông tin và cách phòng chống dịch bệnh MERS CoV của Bộ Y tế trên website: http://moh.gov.vn ; http://vncdc.gov vn và

các nguồn thông tin chính thức khác

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

2.2 Biện pháp phòng bệnh đặc hiệu

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh cho bệnh này

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

3 Các biện pháp chống dịch

- Triển khai các biện pháp phòng bệnh nêu trên

- Thực hiện thêm các biện pháp sau:

3.1 Đối với người bệnh

• Cách ly, điều trị tại cơ sở y tế, hạn chế tối đa biến chứng, tử vong và lây nhiễm trong bệnh viện Thời gian cách ly cho đến khi đủ các tiêu chuẩn xuất viện của Bộ Y tế

• Sử dụng khẩu trang y tế đúng cách khi tiếp xúc với người

khác để hạn chế lây truyền bệnh

• Điều trị theo hướng dẫn của Bộ Y tế

• Xử lý tử thi theo Thông tư số 02/2009/TT-BYT ngày 26 tháng

5 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn vệ sinh trong hoạt động mai táng và hoả táng

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

3 Các biện pháp chống dịch

3 2 Đối với người tiếp xúc gần hoặc có liên quan khác

• Người chăm sóc/điều trị bệnh nhân phải thực hiện các biện pháp phòng hộ cá nhân như đeo khẩu trang y tế, kính đeo

mắt, găng tay, mũ, áo choàng, trong quá trình tiếp xúc gần với người bệnh; rửa tay ngay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn khác sau mỗi lần tiếp xúc với bệnh nhân

• Hạn chế tối đa việc tiếp xúc với người bệnh và những người khác

• Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; sử dụng các thuốc sát khuẩn đường mũi họng như: súc miệng bằng nước sát khuẩn và các dung dịch sát khuẩn mũi họng khác

• Hạn chế đến nơi tụ họp đông người đề phòng lây bệnh cho người khác

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

3 Các biện pháp chống dịch

3.3 Đối với hộ gia đình bệnh nhân

• Thực hiện các biện pháp phòng bệnh đối với cá nhân như

trong phần III mục 1

• Thực hiện thông thoáng nhà ở, thường xuyên lau nền nhà,

tay nắm cửa và bề mặt các đồ vật trong nhà bằng các chất

tẩy rửa thông thường như xà phòng và các dung dịch khử

khuẩn khác

3.4 Đối với cộng đồng, trường học, xí nghiệp, công sở

• Triển khai các biện pháp phòng, chống dịch như đối với hộ

gia đình

• Biện pháp đóng cửa trường học, công sở, xí nghiệp, sẽ do Ban chỉ đạo phòng chống dịch của tỉnh/thành phố quyết định dựa trên cơ sở tình hình dịch cụ thể của từng nơi có cân nhắc tính hiệu quả làm giảm lây truyền bệnh tại cộng đồng và các ảnh hưởng đến xã hội và kinh tế

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

3 Các biện pháp chống dịch

3.5 Phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở điều trị

• Thực hiện nghiêm ngặt việc phân luồng khám, cách ly và điều trị bệnh nhân, các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng chống lây nhiễm

đối với cán bộ y tế, người chăm sóc bệnh nhân và các bệnh nhân khác tại các cơ sở điều trị bệnh nhân theo hướng dẫn của Bộ Y tế

3.6 Khử trùng và xử lý môi trường ổ dịch

• Khu vực cách ly và nhà bệnh nhân phải được khử trùng bằng cách lau rửa nền nhà, tay nắm cửa và bề mặt các đồ vật trong nhà với dung dịch chứa 0,5% Clo hoạt tính Việc khử trùng các khu vực có liên quan khác

sẽ do cán bộ dịch tễ quyết định dựa trên cơ sở điều tra thực tế

• Chất tiết đường hô hấp (đờm, rãi, dịch mũi họng, dịch phế quản, …)

của bệnh nhân phải được xử lý triệt để bằng dung dịch chứa 1,25% Clo hoạt tính với tỷ lệ 1:1 trong thời gian ít nhất 30 phút sau đó thu gom

theo quy định của cơ sở điều trị

IV KẾ HOẠCH PHÒNG CHỐNG MERS-CoV

3 Các biện pháp chống dịch

3.6 Khử trùng và xử lý môi trường ổ dịch (tiếp)

• Quần áo, chăn màn, đồ dùng đã được bệnh nhân sử dụng trong thời gian bị bệnh phải ngâm vào dung dịch chứa 0,5% Clo hoạt tính để trong 1 - 2 giờ trước khi đem giặt, rửa

• Vật dụng, đồ dùng trong nhà bệnh nhân phải được khử trùng bằng cách lau rửa với dung dịch chứa 0,5% Clo hoạt tính

• Các phương tiện chuyên chở bệnh nhân phải được sát trùng tẩy uế bằng dung dịch chứa 0,5% Clo hoạt tính

• Tùy theo diễn biến của MERS-CoV và các khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục cập nhật và điều chỉnh hướng dẫn cho phù hợp

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN