SKKN xay dung moi truong hoc tap cho hoc sinh nganh thuy san

Hoạt động học tập củan người học luôn diễn ra trong môi trường học tập nhất định. Môi trường học tập thuận lợi là điều kiện cần thiết để người học đạt được kết quả học tập cao. Tại đó, người học lĩnh hội được bề rộng và chiều sâu của tri thức, rèn luyện được hệ thống kĩ năng phù hợp và hình thành được hệ thống thái độ tích cực thông qua học tập một cách chủ động và tích cực. Tạo dựng được môi trường học tập thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh, khuyến khích sáng tạo trong dạy và học đây chính tiêu chí Xây dựng môi trường dạy học được quy định bởi Chuẩn nghiệp vụ sư phạm giáo viên Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) đã được ban hành theo thông tư 082012TTBGDĐT ngày 05032012 của Bộ trưởng Bộ Giáo Dục và Đào tạo.

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẬU GIANG

TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ KỸ TỈNH THUẬT HẬU GIANG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH NGÀNH CNKT CHẾ BIẾN VÀ BẢO QUẢN THỦY SẢN TRƯỜNG TRUNG CẤP KINH TẾ - KỸ THUẬT TỈNH HẬU GIANG

NĂM HỌC 2015 – 2016

Họ và tên: Nguyễn Thị Quế Thanh Chức vụ: Giáo viên

MỤC LỤC

NHỮNG TỪ VIẾT TẮT 3 TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Hoạt động học tập củan người học luôn diễn ra trong môi trường học tập nhất định Môi trường học tập thuận lợi là điều kiện cần thiết để người học đạt được kết quả học tập cao Tại đó, người học lĩnh hội được bề rộng và chiều sâu của tri thức, rèn luyện được hệ thống kĩ năng phù hợp và hình thành được hệ thống thái độ tích cực thông qua học tập một cách chủ động và tích cực

Tạo dựng được môi trường học tập thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh, khuyến khích sáng tạo trong dạy và học đây chính tiêu chí Xây dựng môi trường dạy học được quy định bởi Chuẩn nghiệp vụ sư phạm giáo viên Trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) đã được ban hành theo thông tư 08/2012/TT-BGDĐT ngày 05/03/2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo Dục và Đào tạo

Trường Trung Cấp Kinh Tế Kỹ Thuật tỉnh Hậu Giang được thành lập năm

2009 tại thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang Là một cơ sở giáo dục chuyên nghiệp, đào tạo theo nhu cầu xã hội, gắn liền với nhà sử dụng lao động Trong nhiều năm qua trường đã thực hiện chính sách phân luồng sau Trung học cơ sở (THCS) đối tượng tuyển sinh đầu vào là các em học sinh đã tốt nghiệp THCS,

dở dang Trung học phổ thông (THPT) nên đa số các em học sinh này tuổi còn nhỏ nên khi chuyển từ môi trường học văn hóa sang môi trường học TCCN đa

số các em đều chưa thân thiện, chưa tích cực và hợp tác tốt Hoạt động dạy học

và giáo dục trở nên khó khăn và việc tiếp thu kiến thức các môn TCCN bị hạn chế, không phát huy tính tích cực của người học Vậy để tạo lập môi trường học tập thân thiện, hợp tác, an toàn và lành mạnh, khuyến khích sáng tạo trong dạy

và học thì đòi hỏi có sự kết hợp của nhiều lực lượng giáo dục, trong đó giáo viên

là nhân tố then chốt Nhằm giúp giáo viên xây dựng môi trường học tập thuận

lợi cho học sinh thì: “Một số giải pháp xây dựng môi trường học tập cho học sinh ngành Chế biến và bảo quản thủy sản trường Trung cấp kinh tế kỹ thuật Hậu Giang” là cần thiết.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề

2.1.1 Phát triển môi trường học tập

Phát triển môi trường học tập là việc tạo ra các điều kiện thuận lợi từ bên ngoài để kích thích các động cơ học tập của học sinh, thúc đẩy thực hiện hoạt động học tập của bản thân nhằm hoàn thành mục tiêu học tập đã đề ra

2.1.2 Quan hệ thầy-trò

Quan hệ thầy-trò là nền tảng về tâm lí của môi trường học tập của học sinh Quan hệ thầy-trò tốt đẹp dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau Học sinh tôn trọng giáo viên bởi kĩ năng giảng dạy, phẩm chất cá nhân, kiến thức và trình độ chuyên môn của họ Giáo viên tôn trọng học sinh như từng cá nhân con người và những nỗ lực học tập của học sinh

2.1.3 Bầu không khí học tập

Môi trường học tập thuận lợi của học sinh chứa đựng một bầu không khí học tập tích cực Bầu không khí thể hiện mối quan hệ tác động qua lại giữa các thành viên của lớp học như giáo viên- học sinh, học sinh-học sinh Hệ quả của những mối quan hệ này là sự hài lòng hay không hài lòng, sự gắn bó hay không gắn bó với các nhiệm vụ học tập của học sinh

Như vậy, xây dựng bầu không khí học tập cho học sinh là một trong những nhiệm vụ đảm bảo cho hoạt động dạy và học diễn ra một cách tốt đẹp mà người giáo viên giữ vai trò chủ đạo, khi giáo viên tổ chức tốt các mối quan hệ trong lớp học.

2.2 Thực trạng của vấn đề

2.2.1 Nội dung chương trình đào tạo.

Ngành Công nghệ kỹ thuật chế biến và bảo quản thủy sản được đưa vào đào tạo từ năm 2009 theo chương trình khung của Bộ Giáo dục và Đào tạo Tuy nhiên qua giảng dạy, nhận thấy rằng:

- Tình trạng quá tải về mặt kiến thức do cấu trúc chương trình còn nặng

- Chưa tích hợp kiến thức nền tảng, kiến thức văn hóa và chuyên ngành nên tiết dạy chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức theo kiểu một chiều, chưa phát huy sự hợp tác trong giáo dục

2.2.2 Trình độ, năng lực của đội ngũ giáo viên

Thực trạng đội ngũ của giáo viên ngành Công nghệ kỹ thuật chế biến và bảo quản thủy sản theo bảng thống kê sau:

Tổng

số

Thâm niên

Công tác

Trình độ chuyên môn

Trình độ sư phạm

Kinh nghiệm thực tế

Ngoại ngữ

Tin học

Ghi chú

>10

năm

5 đến 10 năm

<5 năm

Thạc sĩ

Đại học

Không qua đào tạo NVSP

Bậc 1

ĐH SP

Qua làm việc thực tế

Chưa Qua làm việc thực tế

chuẩn

6 đạt chuẩn

Qua số liệu cho thấy trình độ năng lực giáo viên đều đạt chuẩn theo quy định về năng lực chuyên môn và trình độ ngoại ngữ, tin học Tuy nhiên kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng nghề nghiệp cũng như nghiệp vụ sư phạm còn nhiều hạn chế Đặc biệt, đội ngũ giáo viên của tổ đa số là giáo viên trẻ nên khó khăn trong việc xác định, thúc đẩy động cơ học tập của học sinh cũng như tạo mối quan hệ thầy –trò nhằm có bầu không khí học tập tốt nhất để xây dựng môi trường học tập thuận lợi nhất

2.2.3 Về phương tiện dạy học, trang thiết bị thực hành

Về cơ sở vật chất đang mượn tạm chưa được đầu tư đồng bộ, thiết bị dụng

cụ phòng thực hành còn đơn giản chỉ đảm bảo giảng dạy nội dung thực hành cơ bản Điều này dẫn đến tình trạng giáo viên phải thiết kế và tiến hành dạy học theo lối mòn là thuyết trình và dạy thực hành phải tiết chế bớt nội dung, thiếu xưởng thực hành, thực nhghiệm nên môi trường học tập chưa tạo được sự hứng thú trong giảng dạy của giáo viên, không lôi cuốn và thu hút học sinh trong quá trình dạy thực hành, môi trường học tập chưa thực sự thuận lợi cho người học

2.2.4 Hình thức và phương pháp tổ chức giảng dạy

Về kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học

Các kỳ thi và kiểm tra chủ yếu nhằm tái hiện kiến thức, học thuộc lòng tham về trình bày kiến thức; hình thức làm bài đơn điệu dẫn đến tình trạng học sinh làm bài mẫu, triệt tiêu sự sáng tạo

Lấy kiến thức của bài giảng, của thầy làm chuẩn mực khi đánh giá bài thi, bài kiểm tra hay vấn đề liên quan, giáo viên ít tôn trọng ý kiến, cá tính sáng tạo của học sinh

Trở ngại lối mòn tư duy và phương pháp dạy học của giáo viên

Giáo viên muốn giảng dạy thu hút học sinh đòi hỏi phải có sự cập nhật kiến thức và đổi mới về phương pháp dạy học để tạo sự hứng thú trong học tập Tuy nhiên đây là công việc không dễ dàng chút nào, bởi nó tốn nhiều thời gian và công sức bởi đổi mới bao gồm những thói quen tư duy và thói quen dạy học

Công tác tư vấn về nghề nghiệp của giáo viên chuyên ngành

Giáo viên giảng dạy TCCN ngoài nhiệm vụ giảng dạy các môn đã được phân công phụ trách muốn học sinh yêu nghề, quyết tâm theo đuổi ngành học thì cần phải có khả năng tư vấn về vị trí nghề nghiệp sau khi học sinh tốt nghiệp chuyên ngành đó Hiện nay công tác này ở vẫn còn yếu do đa số giáo viên chưa kinh qua công tác làm việc thực tế ở những

cơ sở sản xuất nên khả năng tư vấn nghề nghiệp còn hạn chế

2.3 Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề

2.3.1 Giải pháp thứ nhất: Nhận diện và tạo dựng động cơ học tập cho học sinh

Động cơ 1: Những gì học sinh muốn học là có lợi cho học sinh

Lựa chọn các nội dung dạy học trong mỗi môn học mà học sinh quan tâm

và thấy có lợi ích trực tiếp với học sinh

Chỉ ra tầm quan trọng, ý nghĩa của môn học mình phụ trách đối với nghề nghiệp trong tương lai, giúp học sinh kết nối được lợi ích trước mắt với lợi ích lâu dài khi hoàn thành mục tiêu học tập của mình

Động cơ 2: Sự thành đạt là nhờ việc học tập và sự thành đạt đó làm tăng lòng tự trọng của học sinh

Động cơ này giữ vai trò chủ đạo, được coi là đầu tàu học tập, lôi kéo, thúc đẩy quá trình đạt mục tiêu học tập của học sinh ngay cả khi những động cơ khác cùng tồn tại

Hào phóng trong việc biểu dương và các hình thức ghi nhận khác với bất

kỳ thành công nào trong việc học tập của học sinh và làm việc đó một cách đều đặn, cụ thể là vận hành tốt chiếc đầu tàu học tập

Chiều hướng thứ nhất

Chiều hướng thứ hai:

Hình 1 Sơ đồ chiếc đầu tàu học tập Trong quá trình học tập, nếu hoàn thành được nhiệm vụ học tập đặt ra, được biểu dương, ghi nhận những kết quả đó từ người khác, như những gia vị làm món ăn thêm ngon, thì học sinh sẽ tự tin trong quá trình hoàn thành nhiệm

vụ tiếp theo Niềm tin vào khả năng thành công trong học tập của bản thân học sinh được nuôi dưỡng, nâng cao và là động lực thúc đẩy học sinh học tập tích cực

Động cơ 3: Sự chấp nhận của thầy cô, bạn bè là động cơ học tập

Thất bại của người học Phê bình, chỉ trích, thiếu động viên khích lệ, thiếu gia cố của giáo viên

của giáo viên

Lòng tự tin và tự trọng bị thất bại Học sinh tin “mình không làm nổi”

Động cơ thất bại, lòng kiên trì và cố

gắng giảm sút, học hành sa sút

Thành công của người học Khen ngợi, biểu dương, động viên, khích lệ của giáo viên

Học sinh tin “mình sẽ làm được” Lòng tự tin và tự trọng tăng lên Động cơ tăng lên, kiên trì và cố gắng,

học hành tiến bộ

Trong thực tế dạy học, có rất nhiều học sinh học tập môn học không bởi lí

do nào khác mà chính là sự tôn trọng, quý mến và muốn được giáo viên thừa nhận đã thúc đẩy các em học tập Sự quan tâm khích lệ, động viên thông qua các cuộc trò chuyện, những câu hỏi thăm, những lời nhận xét tích cực trước mọi người…nhiều khi có sức mạnh không ngờ, có khả năng thúc đẩy học sinh tích cực học tập Vì vậy, giáo viên cần thiết lập mối quan hệ tốt đẹp với học sinh

Học sinh còn muốn được bạn bè đồng lứa chấp nhận, thậm chí sung sướng khi thành công đem so với bạn bè đồng lứa Giáo viên nên tạo dựng việc thi đua và thách thức trong lớp mình dạy sẽ có khả năng đem lại động cơ học tập mạnh mẽ trong lớp học

Động cơ 4: Những điều học sinh học thật lí thú và hấp dẫn óc tò mò của học sinh, các hoạt động học tập thật là vui

Thể hiện sự quan tâm của giáo viên với các nhiệm vụ học tập của học sinh, nhiệt tình cùng tham gia với học sinh để giải quyết các nhiệm vụ đó

Dạy học không phải đưa ra những dữ liệu có sẵn trong bài giảng buộc học sinh phải nhớ mà quan trọng hơn hết là cách đưa ra những gợi mở thông qua tình huống có vấn đề, những điều tranh cãi tạo sự tò mò và mối quan tâm thực

sự của học sinh bởi nội dung giáo viên dạy

Tận dụng tối đa khả năng sáng tạo và tự biểu đạt của học sinh thông qua thiết kế hình ảnh, video, tình huống thực tế

Tận dụng những điều ngạc nhiên và mới lạ

Sử dụng thi đua và thử thách giữa các nhóm

2.3.2 Giải pháp thứ hai: Xây dựng bầu không khí học tập cho học sinh

2.3.2.1 Xây dựng quan hệ thầy –trò

Xây dựng mối quan hệ thầy-trò bằng việc nghiên cứu thông tin và trả lời câu hỏi theo bảng sau:

Thường xuyên Thỉnh thoảng Không bao giờ Chú ý đến từng học sinh

Lắng nghe từng học sinh

Khuyến khích học sinh đặt câu hỏi

Chấp nhận suy nghĩ của học sinh

Dành thời gian với học sinh

Thể hiện thái độ đánh giá cao đối

với học sinh

Cho điểm với những câu trả lời

xuất sắc của học sinh

Viết lời phê đối với bài kiểm tra

viết của học sinh

Dành nụ cười, giao tiếp bằng mắt

với học sinh

Dùng công việc và kết quả của học

sinh làm gương

Giễu cợt ý kiến đóng góp của học

sinh

Hay cáu giận đối với học sinh

Coi thường học sinh

Kiêu ngạo

Cắt ngang ý kiến đóng góp của học

sinh

Đối xử bình đẳng với tất cả học

sinh

Quan tâm đặc biệt đến những học

sinh “đặc biệt”- học sinh học kém,

học sinh có điều kiện khó khăn,

học sinh khuyết tật…

Sau khi nghiên cứu và tự trả lời các câu hỏi trên với các mức độ, điều chỉnh và xem xét:

Ấn tượng ban đầu của bạn về học sinh đang dạy?

Những ấn tượng ban đầu của học sinh lớp bạn đang dạy về chính bản thân bạn là gì?

Liệt kê những điều mà bạn có để học sinh quý trọng mình và những gì mình có để học sinh yêu quý

2.3.2.2 Ứng xử sư phạm hay xử lí tốt các tình huống sư phạm trong lớp học

Thể hiện mối quan tâm thực sự đến công việc của mỗi học sinh và chú ý

sử dụng lời khen – đặc biệt để công nhận những đóng góp hay nổ lực học tập cá nhân của học sinh – bất kể thành tích trước đó hay khả năng bẩm sinh của em đó thế nào

Có một bộ quy tắc rõ ràng và vận dụng quy tắc này một cách công bằng, nhất quán, không mang theo ác cảm từ giờ học này sang giờ học khác

Sử dụng tên gọi thân mật của học sinh (thông qua phiếu ghi thông tin học sinh)

Tôn trọng học sinh qua phép lịch sự thông thường bằng cách nói “xin mời”, “cám ơn”; không bao giờ miệt thị hay nhạo báng học sinh

Xây dựng một phong cách thư thái và tự tin mà không kiểu cách, sử dụng

óc hài hước ở nơi thích hợp

Trang phục công sở lịch sự, hợp thời trang Lưu ý không gây phản cảm với học sinh

2.3.3 Giải pháp thứ ba: Đổi mới hình thức và phương pháp tổ chức giảng dạy

2.3.3.1.Đổi mới hình thức kiếm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Giảm số lượng câu hỏi tái hiện kiến thức, tăng tỉ lệ câu hỏi tư duy tích cực trong kiểm tra, thi học kỳ (xây dựng lại kết cấu đề)

Chú trọng nhận xét, sửa chửa các câu trả lời cho học sinh

2.3.3.2 Đổi mới tư duy và phương pháp giảng dạy của giáo viên

Giáo viên nghiên cứu về phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng dạy học tích cực vào quá trình giảng dạy, cụ thể:

+ Ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

+ Lựa chọn các tình huống có vấn đề trong các nội dung giảng dạy, tích hợp và liên môn các kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn đã đề cập; hướng dẫn cho học sinh cách thức tự học, tự tìm hiểu để giải quyết các vấn đề thực tiễn đó từ đó tăng cường tính chủ động sáng tạo của người học

2.3.3.3 Rèn luyện kỹ năng tư vấn về nghề nghiệp

- Gắn việc giảng dạy với công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trên từng tiết dạy, giáo dục thái độ học tập và ứng dụng thực tế của từng nội dung môn học trong lao động sản xuất

- Tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu, học tập và tiếp cận thực tế sản xuất kinh doanh thông qua các hoạt động thực tập tốt nghiệp

- Nâng cao nhận thức, động cơ học tập qua việc tạo điều kiện giúp học sinh gặp gở, giao lưu với đơn vị sử dụng lao động

2.3.4 Giải pháp thứ tư: Khai thác và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất

và trang thiết bị sẵn có trong điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế.

- Sửa chữa, bổ sung trang thiết bị, dụng cụ thí nghiệm, thực hành thiết yếu đảm bảo phục vụ những môn thực hành cơ bản

- Liên hệ với doanh nghiệp gửi học sinh thực hành môn học mang tính công nghệ cao, giúp học sinh tiếp xúc với những dụng cụ, thiết bị tiên tiến tạo hứng thú học tập

- Phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp trong việc hướng dẫn thực tập tốt nghiệp tạo điều kiện học sinh tiếp cận công việc thực tế, nâng cao kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp chuyên sâu trong quá trình học tập

- Xây dựng quy chế quản lý và sử dụng trang thiết bị, phòng thực hành, thực nghiệm hiệu quả, thường xuyên kiểm tra và kiểm kê theo định kỳ

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Kết quả môn thi tốt nghiệp thực hành tay nghề ngành Công nghệ kỹ thuật chế biến và bảo quản thủy sản bản thân phụ trách giảng dạy:

Xếp

Năm

2014

10% (1/10) 0% (0/10) 30% (3/10) 30% (3/10) 30% (3/10)

Năm

2015

0%(0/12) 25% (3/12) 25% (3/12) 16.7% (2/12) 33.3% (4/12)

Qua bảng số liệu cho thấy kết quả thực tập tay nghề của học sinh năm

2015 không còn học sinh thực hành xếp loại trung bình Xuất sắc tăng 13.3% cho thấy hiệu quả của việc xây dựng môi trường học tập hiệu quả hợp lý, học sinh chủ động tích cực trong học tập và đạt kết quả cao

III KẾT LUẬN

Qua bài viết đã làm rõ thực trạng về công tác xây dựng môi trường dạy