Bài giảng Ngữ văn lớp 12 - Bài Văn xuôi Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975

Văn xuôi có nhiều thể loại:văn diễn giảng,văn lịch sử,văn nghị luận,văn tự sự .Văn xuôi văn học có tiểu thuyết,truyện ngắn,tùy bút,ký.Ngoài ra,khi những tác phẩm triết học lịch sử,giáo

Văn xuôi có nhiều thể loại:văn diễn giảng,văn lịch sử,văn nghị luận,văn tự sự Văn xuôi văn học có tiểu thuyết,truyện ngắn,tùy

bút,ký.Ngoài ra,khi những tác phẩm triết học lịch sử,giáo dục,…có chứa các giá trị thẩm mỹ thì cũng được xem là văn xuôi.

Văn xuôi Việt Nam từ Cáchmạng

tháng Tám năm 1945 đến năm 1975

là giai đoạn có nhiều sự kiện lịch sử

trọng đại có ảnh hưởng trực tiếp đến

sự phát triển của văn xuôi cũng như

văn học nói chung:Cách mạng tháng

Tám thành công,một chế độ xã hội

mới ra đời ; tiếp theo là những năm

kháng chiến trường kì,anh dũng của

dân tộc…Văn học cũng như văn xuôi

đã gắn chặt mình cho sự nghiệp vĩ

đại đó của dân tộc.Văn xuôi trong

giai đoạn này đã có những thành tựu

rực rỡ.

 Cách mạng tháng Tám thắng lợi

II Qúa trình phát triển và những thành tựu chủ yếu

Trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1975 chia thành

ba chặng đường nhỏ:

a,Chặng đường từ năm 1945 đến năm 1954

 Chủ đề bao trùm sáng tác văn học trong những ngày đầu đất nước giành được độc lập là ca gợi Tổ quốc và

quần chúng cách mạng ,kêu gọi tinh thần đoàn kết toàn dân,…

 Một số tác phẩm trong hai năm 1945 đến năm 1946

phản ánh được không khí hồ hởi,vui sướng đặc biệt của nhân dân ta khi đất nước giành được độc lập.

 Từ cuối năm 1946 đến năm 1954 văn học tập trung

phản ánh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.Trong

đó nổi bật nhất là hai thể loại truyện ngắn và kí sớm đạt được những thành tựu.

o Từ năm 1950,xuất hiện những tập truyện ,kí khá dày

dặn.

Các tác phẩm tiêu biểu trong chặng đường này là:Một lần đến với thủ đô,Trận phố là: Một lần đến với thủ đô,Trận phố

Ràng (Trần Đăng);Đôi mắt,Ở rừng Đôi mắt,Ở rừng (Nam

Cao);Làng Làng (Kim Lân);Thư nhà Thư nhà (Hồ Phương)

…;tập truyện kí Vùng mỏ Vùng mỏ (Vỏ Huy Tâm),Xung Xung

kích (Nguyễn Đình Thi),Đất nước đứng Đất nước đứng

lên (Nguyên Ngọc)…

Làng(Kim Lân)

Văn xuôi mở rộng đề tài,bao quát được khá nhiều vấn

đề và phạm vi của hiện thực đời sống.Nhiều tác phẩm viết

sự đổi đời của con người,miêu tả sự biến đổi số phận và

tính cách nhân vật trong môi trường xã hội mới.Không ít tác phẩm đi theo hướng này đã thể hiện được khát vọng hạnh phúc của con người,có ý nghĩa nhân văn khá sâu sắc

như Đi bước nữa Đi bước nữa của Nguyễn Thế Phương,Mùa lạc Mùa lạc của

Nguyễn Khải,Anh Keng Anh Keng của Nguyễn Kiên,…

Một số tác phẩm tập trung khai thác đề tài kháng chiến

chống Pháp:Sống mãi với thủ đô Sống mãi với thủ đô (Nguyễn Huy Tưởng);Cao Cao

điểm cuối cùng của Hữu Mai;…

Ngoài ra có những tiểu thuyết,truyện ngăn viết về hiện thực đời sống trước Cách mạng với cái nhìn,khả năng

phân tích và sức khái quát mới:Vợ nhặt Vợ nhặt (Kim Lân),Tranh tối Tranh tối

tranh sáng(Nguyễn Công Hoan),…Và thể hiện công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc đã thu hút sư quan

tâm chú ý của nhiều cây bút như:Sông Đà Sông Đà(Nguyễn

Tuân),Mùa Lạc Mùa Lạc(Nguyễn Khải),…

Tô Hoài

C Chặng đường từ năm 1965 đến năm 1975

Văn xuôi ở chặng đường này phản ánh cuộc sống

đấu tranh và lao động,đã khắc họa khá thành công

hình ảnh con người Việt Nam anh dũng,kiên

cường ,bất khuất.Từ tiền tuyến lớn,những tác phẩm

truyện ,kí viết trong máu lửa của chiến tranh đã phản

ánh nhanh nhạy và kịp thời cuộc chiến đấu của quân

dân miền Nam anh dũng ví dụ như:Người mẹ cầm Người mẹ cầm

súng (Nguyễn Thi),Rừng xà nu Rừng xà nu(Nguyễn Trung

Thành),Chiếc lược ngà Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng),…đã tạo

nên sự hấp dẫn người đọc trong những năm chống

Mỹ

Ở miền Bắc,truyện,kí cũng phát triển mạnh.Tiêu biểu là

kí chống Mĩ của Nguyễn Tuân;truyện ngắn của Nguyễn

Thành Long,Nguyễn Kiên,Vũ Thị Thường,Đỗ Chu;tiểu

thuyết Vùng trời Vùng trời (ba tập) của Hữu Mai,Cửa sông Cửa sông và Dấu Dấu

chân người lính của Nguyễn Minh Châu

Nguyễn Thi

 Người mẹ

cầm súng

III.Những đặc điểm cơ bản của văn xuôi Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975

a,Văn xuôi chủ yếu vận động theo khuynh hướng Cách

mạng hóa,sâu sắc với vận mệnh chung của đất nước.

-Văn xuôi vận động theo khuynh hướng Cách mạng hóa: +,Khuynh hướng tư tưởng chủ đạo:lí tưởng Cách mạng +,Nội dung phản ánh hiện thực Cách mạng và kháng chiến.

-Gắn bó sâu sắc với vận mệnh chung của dân tộc:

+,Văn xuôi đã thể hiện được nhiệm vụ quan trọng của đất

nước trong từng chặng đường lịch sử:

Đấu tranh chống Pháp,đế quốc Mĩ

để giải phóng quê hương thống nhất 2 miền Nam-Bắc

Xây dựng CNXH ở miền

Bắc

Lịch sử Việt Nam

b,Văn xuôi hướng về đại chúng

- Văn xuôi từ 1945-1975 đã coi đại chúng vừa là đối tượng phản ánh đối tượng phục vụ,vừa là nguồn cung cấp bổ sung lực lượng sáng tác.

-Nội dung phản ánh của các tác phẩm hướng vào phản ánh đời

sống của tầng lớp nhân dân:người nông dân,người mẹ,…

-Hình thức:lời văn giản dị,trong sáng ,nội dung dễ hiểu.

c,Văn xuôi chủ yếu mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng

lãng mạn

-Khuynh hướng sử thi:

+,Đề tài:những vấn đề cơ bản có ý nghĩa sống còn của dân tộc +,Nhân vật chính:tiêu biểu cho lí tưởng chung của dân tộc,gắn

bó số phận mình với số phận của đất nước,thể hiện kết tinh

những phẩm chất cao đẹp của cộng đồng:anh hùng Núp,Tnú,chị

Út Tịch,…

+,Giọng điệu:ca gợi,trang trọng,hào hùng.

-Cảm hứng lãng mạn:khẳng định phương diện lí tưởng của cuộc sống mới và con người mới,ca ngợi chủ nghĩa anh hùng Cách mạng và tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc

Hình ảnh trong tp

“người lái đò sông Đà”

IV Tổng kết

- Văn xuôi từ năm 1945-năm 1975 đã kế thừa và phát huy mạnh mẽ những truyền thống tư tưởng lớn:chủ nghĩa nhân đạo,đặc biệt là chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng.

- Đặc điểm văn xuôi trong giai đoạn này văn xuôi

sử thi chiếm ưu thế hơn so với văn xuôi tiền chiến

và văn xuôi hiện thực phê phán cách tân quan

trọng nhất của văn xuôi trong giai đoạn này như nhiều nhà nghiên cứu đã khẳng định là:”Phát

triển ra nội dung cộng đồng trong đời sống xã hội

và phương tiện cộng đồng trong ý thức cá

nhân”(Lã Nguyên).Chưa bao giờ hiện tượng Tổ

Quốc ,hiện tượng tập thể,hiện tượng nhân dân lại chiếm ưu thế và hiện lên rực rỡ như thế trong văn học Việt Nam

Xin chân thành cám ơn cô

và các bạn đã lắng nghe

bài thuyết trình của nhóm

9 gồm có: