Bài giảng Ngữ văn lớp 12 - Bài Văn học châu Á

KHÁI NIỆM Thần thoại Ấn Độ là sáng tác dân gian truyền miệng của nhiều chủng tộc, nhiều địa phương kế thừa lẫn nhau trong quá trình phát triển đất nước.. KẾT LUẬNThần thoại Ấn Độ phong p

ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM

TRƯỜNG CAO ĐẲNG PHÁT THANH

TRUYỀN HÌNH II

NHÓM 6:

HỨA THỊ HIÊN PHAN THỊ HOÀI THANH TRẦN THỊ BÍCH KIỀU

BÀI THUYẾT TRÌNH

VĂN HỌC CHÂU Á 2

A ẤN ĐỘ

I ĐỊA LÍ

Ấn Độ là đất nước rộng lớn và  đông dân ở miền Nam Á, phía bắc

có dãy núi Himallahya hùng  vĩ được ví là ” lâu đài tuyết trắng”,

“bông sen trắng vĩ đại”, “nóc nhà  của thế  giới” Đi dần  xuống phía nam   qua   hai  lưu  vực  sông 

Ấn  (Indus)  và  sông   Hằng

(Gange) phì nhiêu được gọi  là

châu thổ “đất  vàng” Đi tiếp gặp dãy núi Vindehia với cao nguyên Decan rộng  lớn tiếp giáp núi  Gat chạy dài xuống bờ biển  Ấn Độ dương  ngập tràn ánh  nắng mang hình vòng cung tới gần hòn đảo Sri Lanka.

Độ

1857-1859

Phong trào dân tộc Ấn 1858-1918

Năm 1947

Ấn Độ giành lại quyền độc lập

THÀNH TỰU

CHỮ VIẾT THUẬTNGHỆ

TÔN GIÁO VĂN HỌC

MAHAB

HARATA

RAMAY ANA

ĐẠO

BÀ

LA MÔN

ĐẠO PHẬT

ĐẠO GIÊN

ẤN

ĐỘ GIÁO

II VĂN HỌC ẤN ĐỘ

1 PHÂN KÌ VĂN HỌC

a Thời đại Veda từ 1500 đến 600 tr CN

“Veda” – tên của tác phẩm văn chương đồng thời là tác phẩm tôn giáo đầu tiên thường được dùng để gọi tên thời bình minh của văn học Ấn

Thời kỳ này, văn minh Ấn Độ nảy nở giữa rừng xanh Các rishi (thi nhân,

thấu thị) đã đi từ thế giới cảm quan sinh động tới những lĩnh vực trừu

tượng siêu hình và cuối cùng đạt đến kết luận về sự đồng nhất và hợp nhất giữa linh hồn con người và linh hồn vũ trụ Thần thoại đã xuất hiện trước

tiên (trong các kinh Veda, chủ yếu là Rig Veda) rồi sau đó là văn chương – triết học (trong các kinh Upanishad) Ngôn ngữ Sanskrit từ giai đoạn đầu

tiên còn hết sức cổ sơ (mà nhiều học giả gọi là giai đoạn ngôn ngữ Veda)

đã ngày càng được rèn giũa và tăng cường hiệu quả trong luận giải và

thuyết giảng

b.Thời sử thi và Phật giáo từ 600 tr CN đến thế kỷ IV

Nửa sau thiên niên kỷ thứ nhất trước công nguyên

chứng kiến sự hình thành lần lượt các sử thi lớn nhất của

Ấn Độ Các sử thi đã phản ánh hiện thực lịch sử của thời

kỳ hình thành, phát triển của những vương quốc lớn ở

Ấn Độ và xung đột, chiến tranh giữa chúng Hai sử thi

sanskrit : Mahabharata và Ramayana có dung lượng lớn

hơn, tầm phổ biến và ảnh hưởng rộng rãi hơn Chúng

cũng thuộc về các tác phẩm kinh điển của đạo Bà la

môn nhưng có tính văn chương, tính trần thế đậm đà

hơn Veda, Upanishad nhiều.

c Thời cổ điển từ đầu công nguyên đến khoảng thế kỷ X,

trong đó nổi bật là các thế kỷ IV, V, VI

Đây là thời kỳ có những triều đại phong kiến phát triển thịnh vượng về mọi mặt Cũng là thời phục hưng của tinh thần truyền thống: đạo Bàlamôn phát triển đến giai đoạn cổ điển thành đạo Hindu Văn học cung đình bằng tiếng Sanskrit nảy nở cực độ, để lại nhiều thành tựu có

vẻ đẹp mẫu mực, kinh điển trong mọi thể loại

Trong đó nổi bật lên Kal

2.Văn học trung đại  (từ khoảng thế kỷ X đến

thế kỷ XVIII)

Hồi giáo xâm nhập và sự hỗn dung Hindu giáo – Hồi giáo đã khiến cho văn học trung đại phát triển

mạnh thơ ca sùng tín Các bhakta (thi nhân – sùng

tín) dâng tình yêu lên Đấng Tối Cao với niềm tin đạt đến hợp nhất với Đấng Tối Cao trong tình yêu

và bằng tình yêu (bhakta) chứ không phải tri thức (jnana) hay hành động (karma) Tinh thần tự do,

cởi mở nên hình thức cũng phóng khoáng Thơ ca sùng tín nở rộ phong phú trong khắp các phương ngữ, cả ngữ hệ Arian lẫn ngữ hệ Dravidian, chấm dứt thời kỳ độc tôn của Sanskrit.

3 Văn học cận hiện đại  (từ thế kỷ XVIII đến

nay)

Bị phương Tây nhòm ngó và cuối cùng bị đặt dưới sự đô hộ của thực dân Anh, Ấn Độ phải đấu tranh dài lâu để cuối cùng giành lại độc lập Đây là thời kỳ Ấn Độ phát triển chủ nghĩa dân tộc, đồng thời mở rộng ra quốc tế Văn

học Ấn Độ đã thực hiện sự tổng hợp Đông – Tây để phát triển đến một trình độ mới Đại diện xuất sắc nhất, Rabindranath Tagore, “kỳ công thứ hai” của văn học Ấn, đạt giải Nobel văn chương vào năm 1913 đã đưa Ấn Độ tới một  địa vị  rõ ràng hơn trong bối cảnh chung của văn học thế giới thế kỷ XX

THẦN THOẠI ẤN ĐỘ

1 KHÁI NIỆM

Thần thoại Ấn Độ là sáng tác dân gian truyền miệng của nhiều chủng tộc, nhiều địa phương kế thừa lẫn nhau trong quá trình phát triển đất nước Đó là một thế giới thần thoại kì ảo, được giữ trong các tập sách Veda, Brahmana, Upanisand, Purana, Phật thoại Budda…

2 HỆ THỐNG THẦN THOẠI RIG VEDA

a Nhóm thần vũ trụ-thiên nhiên

Nổi bật: Dyaus (thần trời), Addidi (mẹ đất)

THẦN GIÓ

THẦN GIÓ

THẦN SẤM

b Nhóm thần sáng tạo thế giới và thủy tổ loài ngườ i

Thần thoại Ấn Độ miêu tả một số mẫu người sáng thế như Toastri (thần Rèn), Burusa ( người khổng lồ ), thần Manu (thần Nguyên thuỷ , thủy tổ loài người ) …

Kể về thần Manu

Buổi sáng kia, Manu rửa tay trong dòng nước, bỗng thấy có con cá bơi tới, Manu

bắt lấy – cá nói “Hãy nuôi ta rồi có ngày ta sẽ cứu sống người Sắp đến ngày xảy

ra nạn hồng thuỷ, lúc đó ta sẽ cứu người thoát chết “.

Manu bỏ cá nuôi trong chậu Cá lớn nhanh Manu chuyển cá sang thùng, rồi sang

hồ, từ hồ chuyển sang sông Hằng, từ đó ra biển, ca cứ lớn mãi Theo lời cá,

Manu đóng sẵn một con thuyền Khi cơn lũ lụt xãy ra, Manu gọi cá và ngồi vào

thuyền Manu buộc thuyền vào mõm cá Cá đưa thuyền vượt qua dãy núi

HimAllahya đến ngọn núi cao nhất Theo lời cá dặn, Manu buộc thuyền vào gốc

cây, ngồi chờ nước rút Sau khi nước rút, mặt đất trơ trọi, không một sinh vật nào

sống sót Manu thèm khát có đồng loại bèn cầu nguyện Brahma, một cô gái xuất

hiện Hai người ăn ở chung chạ, cùng lao động sinh sống và sinh hạ một đứa con

trai.

Nhóm thần tinh thần – tình cảm – thần tình yêu Kama

THẦN SIVA

Thần KAMA và UMA

KẾT LUẬN

Thần thoại Ấn Độ phong phú, chan chứa chất trữ tình và tinh thần nhân đạo sâu sắc – đó là truyền thống bất hủ của văn học nghệ thuật Ấn Độ Từ giai đoạn anh hùng ca về sau đến thế kỷ XX, các thế hệ văn nghệ sĩ Ấn Độ luôn luôn lấy đề tài thần thoại và

mượn nó làm phương tiện miêu tả Các nhà thơ lớn như Kalidasa

ở thế kỷ thứ V, Kabia ở thế kỷ XV-XVI, Tunxidat ở thế kỷ

XVI-XVII, R.Tagore (1861-1941) vv…đã vận dụng thần thoại để miêu

tả và đề cao cuộc sống tình yêu, đất nước giàu đẹp và nhân dân lao động nghèo khổ của mình, sáng tạo ra nhiều tác phẩm văn học xuất sắc.

Trái lại, thứ văn học tôn giáo ngày càng mờ nhạt và bị lãng quên trong thế giới huyền bí, hư vô.

Thần thoại Ấn Độ cũng có ảnh hưởng đến Việt Nam Câu chuyện

“Dạ thoa vương” trong cuốn “Lĩnh nam chích quái” chịu ảnh

hưởng motif quỉ vương Ravana của thần thoại Ấn Độ.

S THI N Ử Ấ ĐỘ

SỬ THI

RAMAYANA

văn bản vào đầu công nguyên.

Bộ sách bằng tiếng Sanskrit, gồm 500 đoạn chia thành 12 cuốn gồm 24000 câu thơ đôi(sloka)

Ở Ấn Độ, Ramayana còn được soạn ra nhiều thứ tiếng dân tộc, cải biên thành tuồng kịch, ca, múa và các hình thức

nghệ thuật khác

Ramayana đã được phổ biến đến nhiều nước ở Đông Nam

Á Có nước đã mượn cốt truyện để sáng tác ra những

truyện mang mầu sắc riêng của dân tộc mình như truyện Rama Kiên ở Thái Lan, Riêmkê ở Cam pu chia, Phallahk Phallahm ở Lào, Ramayana của đân tộc Chăm (Champa/ Chăm) và truyên cổ tích Dạ thoa vương của người Việt.

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT RAMA

Trọng

danh

dự

thủy chung

đẳng cấp quý tộc

qủa cảm

Đó là con người luôn luôn bênh vực điều thiện chống cái ác, cứu người hiền đặc biệt là phụ nữ Đó là sản

phẩm tuyệt vời của trí tưởng tượng và ước mơ cao đẹp của người Ấn cổ xưa.

NHÂN VẬT SITA

Nàng là người phụ nữ Ấn Độ cổ đại mẫu mực, người vợ chung thuỷ tiết hạnh, người con gái hiền từ nhu mì nhân hậu Nàng cao cả vì đã hiến dâng một tình yêu quên mình, bất chấp mọi gian khổ, bất chấp cả tính

mạng

Khi bị Rama nghi ngờ, nàng kêu khóc

thảm thiết Nàng tự minh oan cho

mình: “Nếu như mối tình đằm thắm

của đôi ta, mối duyên bền chặt của đôi

ta không đủ để cho chàng hiểu thiếp

thì chàng ơi, vì tính đa nghi của chàng,

thiếp đành chịu chết thôi !”

 NGHỆ THUẬT

Will Durant một  tác giả Mỹ nổi tiếng thế giới, chuyên nghiên cứu văn hoá  phương đông, đã viết về Ramayama như sau :”Tác phẩm không chỉ nói đến kì tích mà còn là toà lâu đài đầy

những nhân vật lí tưởng, soi sáng tâm hồn và hành động ….nó còn là một  tác phẩm ghi  lại các truyền  thống triết học, tôn giáo và đạo đức của dân tộc Ấn Độ Người Ấn Độ coi trọng nó

như người theo đạo thiên chúa với cuốn sách ” Đời các vị thánh ” vậy Ngoài việc thưởng thức một cách  thú vị về văn chương, họ xem đó là một thánh kinh,   đọc xong họ tin rằng sẽ được thánh thần phù hộ và chuộc được mọi tội lỗi”.

Romesh Dutt nhà nghiên cứu văn học Ấn Độ nhận xét

“ngay cả đến Shakespeare cũng không thể diễn tả được

sự thôi thúc của những tâm tình cuồng nhiệt trong lòng người một cách sống động chân thực và mạnh mẽ ghê gớm như đã thấy trong Ramayana”.

Tác phẩm còn vẽ lên cảnh chiến trường ác liệt, cung tên rào rào, đô thành bốc cháy, đất đá tung toé, người và quỉ thần quần đảo nhau bằng nhiều phép thuật thần

kỳ gây hứng thú cho người đọc.

Những đặc điểm nghệ thuật trên tạo ra tính chất bi

hùng trong tác phẩm, nâng cao giá trị thẩm mỹ của sử thi Ramayana đã thật sự mở ra một thời đại mới rực rỡ trong văn học Ấn Độ.

SỬ THI MAHABHARATA

Theo truyền thuyết, người sưu tập đầu tiên bản sử thi này là đạo sĩ Krisna

Domopayana Vyasa (Vyasa có nghĩa là sưu tập).

Nguyên bản lúc đầu lên đến hàng trăm vạn câu thơ Đến nay còn lưu truyền

bản 110.000 câu thơ đôi (Sloka) gồm 22 vạn dòng, dài gấp 7 lần hai anh

hùng ca Iliad và Odysse của Hi Lạp.

Mahabharata có ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới , đặc biệt ở Đông Nam Á Khoảng thế kỉ thứ VII đến thứ VIII , ở Inđonêsia xuất hiện nhiều truyện được phóng tác từ cốt truyện Mahabharata bằng tiếng Java cổ như “Trận đánh vĩ đại của con cháu Bharata”, “Đám cưới của Acgiuna “ Ở Cam pu chia, Mahabharata còn xuất hiện sớm hơn, vào thời kì văn học Angko, nhiều cảnh trong

Mahabharata được khắc phù điêu trên mặt đền Angko và các đền đài khác ở Phnompênh.

3 Gía trị nội dung và nghệ thuật

Chủ đề của tác  phẩm vĩ  đại này  là cuộc chiến tranh lớn giữa dòng họ Bharata  để  dành  giật  đất  đai  bờ cõi

Nhưng bao quanh chủ đề còn có nhiều  nội dung và  tư tưởng rộng  lớn và sâu sắc

Bộ sử thi đã đề cao lí tưởng và  đạo đức của thời đại Lí tưởng và đạo đức đã đúc kết  trong tập giáo lí Bhaganat Gita gần 19 chương, 700  câu  là  một  bộ  phận sử thi

MahaBaharata Chiến thắng của anh em Pandava được coi như là  chiến thắng của đạo đức và công lý Hành

động của họ đã hoàn thiện  được bổn phận và danh dự

là nội dung của Darma

Mahabharata được coi  là cuốn   bách khoa toàn  thư  về đời sống văn hoá,   chính trị và  xã hội Ấn Độ  cổ đại.  Tác phẩm chứa đựng những sự kiện lịch sử,   tín ngưỡng tôn giáo,  tập quán sinh hoạt của toàn thể dân  tộc Ấn Độ  suốt từ chân  núi HimAllahya tới vịnh Bengan.

Biruni nhà Ấn Độ  học người  Ả-rập  đã  viết trong cuốn ” Ấn Độ “  xuất bản năm 1930 như sau:

“Người Ấn Độ  có cuốn sách mà mình tôn kính đến mức khẳng

định dứt khoát,   rằng  tất cả  những gì  có trong  sách khác thì chắc chắn không có trong sách này Tất cả  những gì có trong sách này thì không có   trong   sách   khác.   Người   ta  gọi  đó 

là Mahabharata”.

Do nội dung phong phú bao gồm nhiều hình thức thần thoại,   cổ tích, trường ca,  bài ca giáo huấn,  ngụ ngôn,  kinh kệ, triết lý, nghệ thuật khác …,   tác phẩm này có  lối kết cấu khác biệt hẳn những bản anh hùng ca khác.

Nhược điểm  của Maha  là kết  cấu phức  tạp quá mức,  có nhiều đoạn trùng lặp,   mâu thuẫn và có  những đoạn  không liên quan đến nội dung tác phẩm.

Tuy vậy, Mahabharata vẫn là tác phẩm mẫu mực về qui tắc anh hùng ca / sử thi  của nhân loại.

TRUYỆN CỔ TÍCH DÂN GIAN ẤN ĐỘ

I Khái quát

Nói Ấn Độ là kho tàng cổ tích giàu nhất trên thế giới

điều đó rất đúng Kho tàng đó, từ thế hệ này đến thế hệ khác khai thác không bao giờ hết Đó là thành quả tuyệt diệu của sự thông minh, đầy mưu trí, giàu óc tưởng

tượng của nhân dân Ấn Độ.

Ngay từ trước công nguyên cho đến về sau trải qua

hàng thế kỷ, truyện kể Ấn Độ đã được ghi chép, được

biên soạn lại thành nhiều hợp tuyển bằng nhiều thứ ngôn ngữ khác nhau rất có giá trị và được lưu hành khắp đất nước Ấn Độ và trên thế giới, đặc biệt ở Đông Nam Á và Trung cận Đông.

2 Nội dung và ý nghĩa truyện cổ tích

Nhìn vào kho tàng truyện cổ Ấn Độ chúng ta thấy nhân vật của truyện khá phong phú Mỗi loại nhân vật đều đại biểu cho mỗi giai cấp trong xã hội Ấn Độ Đó là các vị vương hầu công tước, các tu sĩ Ba-la-môn, các vị quan toà, các quan hành chính, thầy cò, thầy kiện, các hiền triết, các ẩn sĩ,

người đi buôn, kẻ ăn mày, người thợ cày, người thợ thủ

công, v.v

Bên cạnh lại có cả một thế giới súc vật được xây dựng theo

sự tưởng tượng của con người, dùng làm tượng trưng, ám chỉ, ngụ ý, ẩn dụ, v.v Những con vật đó đều giữ đúng đặc tính của nó, ví như rắn độc ác, lừa ngu dốt, cáo ranh mãnh.Xây dựng những nhân vật đó các tác giả dân gian muốn

phê phán thói hư tật xấu của con người và sự bất công

trong xã hội

Truyện cổ tích Ấn Độ cũng giống như các truyện cổ của

các dân tộc khác đều phản ảnh hiện thực cuộc sống xã

hội Thói hư tật xấu của con người bao giờ cũng bị đả kích,

bị trừng phạt, lòng tốt bao giờ cũng được phát huy và ca ngợi Thiện bao giờ cũng thắng ác, chính nghĩa bao giờ

cũng thắng hung tàn và bạo ngược Các truyện đều ngụ ý giáo dục và khuyên răn người đời

Kẻ mạnh bao giờ cũng chiến thắng kẻ yếu, nhưng không hẳn như vậy nếu kẻ yếu biết dùng mưu trí, biết đoàn kết tương trợ với nhau thì nhất định chiến thắng được kẻ

mạnh Chẳng hạn trong truyện “ Đoàn kết thì sống” miêu

tả lũ nhái, ong vò vẽ và chim đã đoàn kết đánh chết được voi

Truyện cổ tích Ấn Độ cũng giống như các truyện cổ của các dân tộc khác đều phản ảnh hiện thực cuộc sống xã

hội Thói hư tật xấu của con người bao giờ cũng bị đả kích,

bị trừng phạt, lòng tốt bao giờ cũng được phát huy và ca ngợi Thiện bao giờ cũng thắng ác, chính nghĩa bao giờ

cũng thắng hung tàn và bạo ngược Các truyện đều ngụ ý giáo dục và khuyên răn người đời

Kẻ mạnh bao giờ cũng chiến thắng kẻ yếu, nhưng không hẳn như vậy nếu kẻ yếu biết dùng mưu trí, biết đoàn kết tương trợ với nhau thì nhất định chiến thắng được kẻ

mạnh Chẳng hạn trong truyện “ Đoàn kết thì sống” miêu

tả lũ nhái, ong vò vẽ và chim đã đoàn kết đánh chết được voi

Truyện “Vua Xuhayman và con sếu” tập trung ca ngợi tình

bạn, nếu không có bạn bè thì cuộc sống không có ý nghĩa Bạn bè phải chia bùi xẻ ngọt với nhau, vui buồn có nhau như

trong truyện “Hai người bạn và túi tiền” Sự cãi cọ, mâu

thuẫn lẫn nhau chia rẽ nhau sẽ không đem lại lợi ích gì cho nhau, chỉ khiến cho kẻ khác “đục nước béo cò” mà thôi, như

trong truyện “Của tôi và của cô”, “Chó, mèo và khỉ.” Tình

nghĩa bạn bè có sâu đậm là do tính trung thực, chung thuỷ

và biết yêu thương nhau Truyện “Người thợ kim hoàn và thợ mộc” đã lên án những kẻ phản bội lại tình bạn vì hám lợi

Truyện “Tính vênh váo” vạch trần những kẻ khi đã có địa vị

danh vọng trong xã hội rồi thì lên mặt, khinh thường bạn bè, quên cả cảnh sống thuở hàn vi với nhau

người đọc một bài học kinh nghiệm.

Cách bố cục thứ hai, thường mở đầu bằng lời giới thiệu của người kể truyện về đề tài chuyện, người kể chuyện có thể là một con vật hay người Sau đó là cốt truyện, kết thúc truyện

có thể là cảm tưởng của người nghe, hay lời bình về thái độ

và tâm trạng của người nghe Nếu người nghe yêu cầu kể tiếp thì truyện lại được nối tiếp bằng một truyện khác

Về ngôn ngữ thì lời ít ý nhiều, lời lẽ giản dị, dễ hiểu có lúc bóng bảy, hóm hỉnh hài hước tạo ra một mỹ cảm sảng

khoái, lạc quan Văn chương thường uyển chuyển và sinh động

Có nhiều truyện, nhân vật được khắc hoạ thành những

nhân vật điển hình tạo nên ấn tượng sâu sắc cho người

đọc, người nghe

Giàu chất triết lý, dồi dào trí tuệ, nhiều ngụ ngôn là đặc

điểm nổi bật trong truyện cổ Ấn Độ Điều này cũng phản ảnh rõ đặc tính dân tộc Ấn Độ

Tuy vậy, truyện cổ Ấn Độ cũng bộc lộ một số nhược điểm của nó, có nhiều truyện mang nặng màu sắc huyền bí, chịu ảnh hưởng nhiều tư tưởng tôn giáo đặc biệt là Phật giáo

làm cho một số truyện kém phần giá trị hiện thực của nó

KỊCH THƠ

Về mặt hình thức, tuồng, kịch Ấn Độ chưa phân ranh giới rõ ràng giữa các thể loại, nhưng đã có mầm mống bi kịch và hài kịch.

Cách bố cục chưa thật chặt chẽ lắm, có phần giáo đầu tiếp theo

có nhiều hồi, thông thường có 7 hồi, có hồi chia hai cảnh Ý

niệm về màn lớp chưa rõ ràng Giáo đầu giống bi kịch Hy Lạp

có đối thoại giữa diễn viên để giới thiệu tác giả Trong kịch

không chú ý tính thống nhất về thời gian và địa điểm như luật tam duy nhất của Aritxtôt.

Nhân vật chính phải là con người lý tưởng, kiểu quân vương, anh hùng võ sĩ và thần thánh có đủ ba tiêu chuẩn: tình yêu, anh hùng và cao thượng.