SKKN Sử dụng các hình thức hoạt động nhóm trong thiết kế giảng dạy môn Sinh học

Trong bối cảnh dạy học hiện nay, có rất nhiều phương pháp mới trongdạy học nhằm phát huy năng lực của học sinh mỗi phương pháp có một ưunhược điểm riêng nhưng phương pháp làm việc theo n

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 6

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 7

1 Cơ sở lí luận 7

2 Các bước trong thiết kế hoạt động nhóm 8

3 Đổi mới phương pháp trong giảng dạy là yêu cầu cấp thiết 11

4.Thực trạng đổi mới kiểm tra đánh giá ở đơn vị 11

4.1 Những giải pháp đổi mới của Nhà trường 11

4.2 Những giải pháp đổi mới ở tổ chuyên môn 12

4.3 Xu hướng sử dụng phương pháp nhóm trong giảng dạy những năm gần đây 12

5 Triển khai thực nghiệm sư phạm 13

5.1 Mục đích, phương pháp và đối tượng 13

5.2 Tổ chức thực nghiệm sư phạm 14

5.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm 14

6 Đánh giá kết quả 38

PHẦN III KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ 40

1 KẾT LUẬN 40

2 KHUYẾN NGHỊ 40

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

PHỤ LỤC 42

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo theo tinh thần: các yếu tố của quá trình giáo dụctrong nhà trường trung học cần được tiếp cận theo hướng đổi mới Mục tiêucủa giáo dục chuyển hướng từ trang bị kiến thức sang trang bị năng lực cầnthiết cho người học mà thực chất là giáo dục định hướng kết quả đầu ra

Từ định hướng đó, Bộ Giáo dục đang triển khai giao quyền tự chủ xâydựng và thực hiện kế hoạch giáo dục, phát huy vai trò sáng tạo của nhà trường

và giáo viên

Trong bối cảnh dạy học hiện nay, có rất nhiều phương pháp mới trongdạy học nhằm phát huy năng lực của học sinh mỗi phương pháp có một ưunhược điểm riêng nhưng phương pháp làm việc theo nhóm là một trongnhững phương pháp quyết định sự thành công trong mỗi tiết học cũng nhưphát huy được năng lực của học sinh một cách hiệu quả nhất bởi phương phápnhóm xuyên suốt hầu hết các phương pháp khác

Do vậy, việc trau dồi năng lực làm việc nhóm cho học sinh là một trongnhững yêu cầu quan trọng của đổi mới dạy học Là giáo viên đã có nhiều nămgiảng dạy trong nghề, đã sử dụng nhiều biện pháp trong giảng dạy học sinhtôi nhận thấy sử dụng phương pháp hoạt động nhóm là có nhiều ưu điểm hơn

cả Đây là lý do tôi lựa chọn đề tài “ Sử dụng các hình thức hoạt động nhómtrong thiết kế giảng dạy môn Sinh học”

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 C s lí lu n ơ sở lí luận ở lí luận ận

a) Khái ni m ệm

Dạy học theo nhóm là một phương pháp giảng dạy trong đó ngườidạy sẽ tổ chức người học thành những nhóm nhỏ để thực hiện các hoạt độngnhư thảo luận, đóng vai giải quyết vấn đề, Phương pháp dạy học hợp táctheo nhóm đặt học sinh vào môi trường học tập ( nghiên cứu, thảo luận, )theo các nhóm học sinh nhằm khuyến khích học sinh trao đổi và biết cách làmviệc hợp tác với người khác

Mỗi thành viên không chỉ có trách nhiệm thực hiện các hoạt động củanhóm mà còn phải có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ4 các thành viên trongnhóm hoàn thành các nhiệm vụ được giao

b) Mục tiêu của phương pháp

+ Phát huy được tính tích cực, tự giác, khả năng chủ động, sáng tạo tronglao động nhận thức của học sinh

+ Tạo điều kiện để mọi người cùng tham gia, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏilẫn nhau, tạo điều kiện cho lao động phân công, hợp tác

+ Qua phương pháp giúp học sinh hình thành nhiều kỹ năng xã hội như:giao tiếp, giải quyết vấn đề, nói và diễn đạt, tập hợp dữ liệu, ghi chép dữ liệu,báo cáo,

+ GV có cơ hội tận dụng kinh nghiệm ý kiến của người học

Đây là một phương pháp giảng dạy khá ưu việt, cho phép rèn luyện kỹnăng làm việc nhóm cho học sinh hiện đang được áp dụng rộng rãi cho nhiềumôn học từ trường tiểu học đến THCS

c) Những ưu nhược điểm của phương pháp

+ Ưu điểm: cho phép cá nhân đưa ra ý kiến riêng của mình, cho phép pháttriển phẩm chất lãnh đạo, cho phép cá nhân tham gia một cách tích cực, gợi

sự hứng thú trong học tập

+ Nhược điểm: có thể mất thời gian, một số học sinh có thể chiếm ưu thếtrong thảo luận

Hoạt động nhóm có nhiều hình thức khác nhau, có thể chia nhóm ngay

từ đầu, nhóm đó hoạt động để thảo luận một vần đề, giải quyết vấn đề

Nhóm có thể hình thành nhóm từ những mảnh ghép, đây là hình thứchọc tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằmgiải quyết một nhiệm vụ phức hợp (có nhiều chủ đề) nhằm kích thích sự tham

gia tích cực của học sinh nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác(Không chỉ hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quảvòng 1 và hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 2).

2 Các b ước trong thiết kế hoạt động nhóm c trong thi t k ho t đ ng nhóm ết kế hoạt động nhóm ết kế hoạt động nhóm ạt động nhóm ộng nhóm

Bước 1 Hình thành động cơ hoạt động nhóm:

Do hạn chế của nền giáo dục phổ thông ở nước ta, đặc biệt là tại cáctrường công lập của thủ đô Hà nội Sĩ số một lớp khá đông từ 50 60 việc

tổ chức nhóm chưa thường xuyên đối với một số giáo viên do đó học sinh kháthụ động, thờ ơ với sinh hoạt nhóm, tập thể

Với đặc thù bộ môn của tôi, ngay từ tiết học đầu tiên khi tiếp nhận lớptôi đã động viên, khuyến khích tự tin, mạnh dạn thể hiện mình của các em họcsinh

Bên cạnh đó, để học sinh thực sự tự giác, tích cực tham gia hoạt độngnhóm cần hình thành cho học sinh nhận thức đúng đắn rằng mục tiêu củahoạt động nhóm không phải chỉ để nâng cao điểm số mà là giúp các em nắmvững kiến thức môn học, phát triển năng lực cá nhân, rèn luyện kỹ năng giaotiếp, kỹ năng xã hội thông qua sự hợp tác, nhờ đó đáp ứng tốt hơn yêu cầuhiện nay của xã hội về nguồn nhân lực

Bước 2 Tổ chức, quản lý hoạt động nhóm

Việc chia nhóm có thể được hình thành ngay từ đầu mỗi tiết dạy, hoặc

có thể được hình thành trong quá trình giảng dạy Việc phân nhóm cần thựchiện sao cho giáo viên có thể theo dõi, đánh giá hoạt động nhóm nhưng đồngthời cũng đảm bảo phát huy tính tích cực của mỗi cá nhân học sinh

Về lý thuyết, một nhóm lý tưởng nhất gồm 4 - 6 thành viên Trong thực

tế, tùy theo quỹ thời gian môn học và quy mô lớp học, giáo viên có thể thayđổi linh hoạt Với quy mô lớp 45 học sinh, có thể cho sử dụng hình thức thảoluận nhóm nhỏ (trong cùng 1 bàn hay 2 bàn kề nhau) Với lớp đông, mộtnhóm có thể gồm 3- 4 bàn gộp lại Những tiết học đầu tiên, sự phân nhóm cóthể mang tính ngẫu nhiên Tuy nhiên, sau đó giáo viên điều chỉnh sao cho có

sự cân bằng trình độ, năng lực học tập giữa học sinh các nhóm với nhau,nhằm thúc đẩy mối quan hệ hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập giữa cácthành viên trong nhóm

- Quản lý: Giáo viên phân nhóm trưởng điều hành và thư ký ghi chép

nội dung thảo luận, mức độ tham gia của các thành viên trong nhóm

Việc phân công này cần thay đổi linh hoạt để mỗi học sinh đều có thểphát huy vai trò cá nhân

Giáo viên giao nhiệm vụ cho các nhóm và theo dõi để có thể giúp đỡ,điều chỉnh kịp thời hoạt động của mỗi nhóm đi đúng hướng và đánh giá chínhxác về sự đóng góp của mỗi cá nhân cũng như hoạt động chung của cả nhóm

Sau mỗi buổi học, giáo viên nên yêu cầu học sinh đánh giá các hoạtđộng mà họ đã tham gia để có những điều chỉnh cần thiết cho các hoạt độngtiếp theo

- Bố trí thời gian: hoạt động nhóm cần diễn ra thường xuyên và xen kẽ

với hoạt động hỏi đáp của giáo điều này sẽ làm cho học sinh đỡ nhàm chán

và giáo viên kịp thời nắm bắt mức độ tiếp thu của học sinh, từ đó định hướngđiều chỉnh, bổ sung kiến thức, rèn kĩ năng trình bày cho học sinh

Bước 3 Thiết kế hoạt động nhóm

Cần thiết kế hoạt động nhóm sao cho mọi thành viên trong nhóm đềuphải hoạt động tích cực không chỉ vì thành tích cá nhân mà còn vì thành công

của cả nhóm Một hoạt động nhóm được xem là thiết kế tốt nếu nhiệm vụ của

nhóm sẽ không được hoàn tất khi thiếu sự đóng góp của bất kỳ thành viên nào

trong nhóm

Các hình thức làm việc nhóm tôi đã sử dụng cho bộ môn như

- Bài tập nhóm: Tùy theo mức độ dễ hay khó của bài tập mà giáo viên

có thể yêu cầu các nhóm giải quyết ngay tại lớp (các câu hỏi, bài tập ứngdụng trực tiếp kiến thức của một tiết giảng) hay sau khi đã nghiên cứu tài liệu,

hệ thống hóa kiến thức ở nhà (các câu hỏi, bài tập mang tính tổng hợp, hệthống hóa kiến thức,…)

- Thảo luận nhóm: Để tạo hứng thú cho học sinh, vấn đề thảo luận nên

gần với thực tiễn cuộc sống và yêu cầu năng lực tư duy bậc cao hơn (phântích, tổng hợp, đánh giá)

Các hình thức bài tập nhóm, thảo luận nhóm có thể áp dụng nhằm giúphọc sinh rèn luyện kỹ năng diễn đạt, kĩ năng hợp tác

- Hình thức đóng vai chuyên gia: trong kĩ thuật “những mảnh ghép”

VÒNG 1: Nhóm chuyên gia: Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ

Ví dụ : nhóm 1 : nhiệm vụ A; nhóm 2: nhiệm vụ B, nhóm 3: nhiệm vụ C, …(có thể có nhóm cùng nhiệm vụ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảngvài phút, suy nghĩ về câu hỏi, chủ đề và ghi lại những ý kiến của mình Khithảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trả lờiđược tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành “chuyên gia”của lĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm ởvòng 2

VÒNG 2: Nhóm các mảnh ghép Hình thành nhóm 3 đến 6 người mới

(1 – 2 người từ nhóm 1, 1 – 2 người từ nhóm 2, 1 – 2 người từ nhóm 3…).Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mớichia sẻ đầy đủ với nhau Khi mọi thành viên trong nhóm mới đều hiểu đượctất cả nội dung ở vòng 1 thì nhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhóm để giảiquyết Các nhóm mới thực hiện nhiệm vụ, trình bày và chia sẻ kết quả

Bước 4 Đánh giá hoạt động nhóm

Để tránh tình trạng ỷ lại trong hoạt động nhóm, cần đánh giá kết quảhoạt động không chỉ dựa trên kết quả chung của cả nhóm mà còn dựa trên sựđóng góp của từng thành viên trong nhóm

Điểm trung bình của cả nhóm dựa trên chất lượng hoạt động nhóm(mức độ am hiểu vấn đề, kỹ năng diễn đạt/trình bày, tinh thần hợp tác giữacác thành viên trong nhóm)

Điểm của từng cá nhân học sinh được tính trên cơ sở điểm trung bìnhcủa nhóm có tính đến mức độ đóng góp của từng cá nhân đóng góp vào hoạtđộng nhóm

Bước 5 Thành công - Hạn chế và nguyên nhân

Việc áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm trong giảng dạy THCStrong những năm qua đã được tôi sử dụng thường xuyên nhằm phát huy nănglực mỗi cá nhân cá nhân (tự nghiên cứu; phân tích/tổng hợp/ hệ thống kiếnthức), kỹ năng giao tiếp (viết /nói / trình bày, mạnh dạn thể hiện mình), kĩnăng hợp tác

Tuy nhiên, những kết quả trên vẫn chưa thật sự đồng đều ở các đốitượng học sinh do một số nguyên nhân sau đây:

- Phần lớn lớp học quá đông (50 55) Do vậy, giáo viên khó theodõi, đánh giá chính xác sự đóng góp, tham gia của mỗi cá nhân, gây ra tâm lý

ỷ lại của những học sinh lười vào các thành viên khá, giỏi trong nhóm Và khikết quả nhóm đánh đồng thì sẽ làm cho các bạn giỏi cảm thấy không côngbằng

Vì vậy việc phân chia nhóm của giáo viên cần có một nghệ thuât.Bên cạnh đó việc chia nhóm thì việc quản lý cũng cần có kinh nghiệm Giáoviên cần nắm rõ các đối tượng để nhắc nhở kịp thời những học sinh lườikhông hợp tác, đồng thời có thêm phần cộng điểm cho những cá nhân hoạtđộng tích cực, trình bày tốt.

* Lưu ý :

Khi sử dụng kĩ thuật những mảnh ghép áp dụng cho hoạt động nhómvới nhiều chủ đề nhỏ trong tiết học, học sinh được chia nhóm ở vòng 1(chuyên gia) cùng nghiên cứu một chủ đề

Phiếu học tập mỗi chủ đề nên sử dụng trên giấy cùng màu có đánh số1,2,…,n Sau khi các nhóm ở vòng 1 hoàn tất công việc giáo viên hình thànhnhóm mới (mảnh ghép) theo số đã đánh, có thể có nhiều số trong 1 nhómmới Bước này phải tiến hành một cách cẩn thận tránh làm cho học sinh ghépnhầm nhóm Trong điều kiện phòng học hiện nay việc ghép nhóm vòng 2 sẽgây mất trật tự

Sau đây là một số sản phẩm do tôi thiết kế và giảng dạy hoạt độngnhóm được hình thành từ những mảnh ghép, kết hợp với thảo luận nhóm

3 Đổi mới phương pháp trong giảng dạy là yêu cầu cấp thiết

Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra đánh giá là 2 mặt thốngnhất hữu cơ của quá trình dạy học, trong đó đổi mới phương pháp chính làđộng lực để thúc đẩy đổi mới kiểm tra đánh giá Đổi mới PPDH phải dựa trênkết quả đổi mới KTĐG và ngược lại đổi mới KTĐG chỉ phát huy hiệu quảcuối cùng khi thông qua đổi mới PPDH Vì vậy đổi mới phương pháp là yêucầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

Đổi mới quá trình dạy học là đổi mới từ mục tiêu, nội dung, phương pháp,phương tiện , đánh giá và cả đổi mới hoạt động quản lý các quá trình này.Trong đó, đổi mới phương pháp là công cụ quan trọng, góp phần cải thiện,nâng cao chất lượng học sinh theo mục tiêu giáo dục

Nhận thức rõ điều này nên trong nhiệm vụ năm học của ngành, Bộ chỉ rõ “tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục, tăng cường đổi mới phươngpháp dạy học và ứng dụng CNTT trong các hoạt động dạy học

4.Th c tr ng đ i m i ki m tra đánh giá đ n v ực trạng đổi mới kiểm tra đánh giá ở đơn vị ạt động nhóm ổi mới kiểm tra đánh giá ở đơn vị ớc trong thiết kế hoạt động nhóm ểm tra đánh giá ở đơn vị ở lí luận ơ sở lí luận ị

4.1 Những giải pháp đổi mới của Nhà trường

Nhận định rõ yêu cầu đổi mới trong PPDH ngay từ đầu năm học, do đóNhà trường đã tiến hành đổi mới PPDH trong khâu chỉ đạo bằng việc đưa racác giải pháp mới Đó là:

+ Quán triệt tới các tổ bộ môn để nhận thức đầy đủ về tầm quan trọngcủa công tác đổi mới PPDH

+ Tiến hành đổi mới PPDH theo qui trình:

Các tổ lập kế hoạch các tiết đổi mới PPDH→ Giáo viên bộ môn tiếnhành soạn các bài theo hướng đổi mới → Tổ trưởng duyệt; lựa chọn chỉnh sửa

và biên tập, in ấn → Giao các giáo án đổi mới tới giáo viên có sự chứng kiếncủa Ban chuyên môn → Giáo viên nghiên cứu dạy mẫu → Tổ nhóm góp ý->Đưa giáo án đã chỉnh sửa vào dạy chung theo khối

Những giải pháp trên đã tạo điều kiện để GV đổi mới trong KTĐGđồng thời giám sát tiến độ trong khâu kiểm tra, đảm bảo khách quan hơntrong khâu đánh giá

4.2 Những giải pháp đổi mới ở tổ chuyên môn

Đối với tổ chuyên môn các giải pháp đã được tiến hành nhằm đổi mớiĐMPP đã được triển khai tích cực tới các thành viên đó là:

+ Thống nhất mục tiêu, nội dung kiến thức, kĩ năng và hình thứcĐMPP

+ Thống nhất độ khó của các câu trong toàn bài soạn để đảm bảo độphân loại học sinh để vừa đảm bảo tính công bằng và phát huy được tính tíchcực của HS

+ Thống nhất đưa ra phương pháp tối ưu

+ Tiến hành biên soạn các giáo án mẫu

+ Đưa ra giảng dạy tùy từng đối tượng các lớp có chỉnh sửa bổ sung.Việc triển khai các giải pháp trên đã nâng cao vai trò và trí tuệ tập thể

và tính khách quan trong khâu soạn giáo án Nhưng làm thế nào để có bộ giáo

án chất lượng đảm bảo tính chính xác và khoa học nhất, phù hợp với đốitượng học sinh Chúng tôi đã bàn bạc và đi tới thống nhất cần tiếp cận đổimới PPDH thông qua các chuyên gia biên soạn, thẩm định kĩ càng với tinhthần đổi mới Mời các chuyên gia của các trường đại học về giảng dạy để cócái nhìn đúng đắn về phương pháp dạy học, đặc biệt là phương pháp nhóm

4.3 Xu hướng sử dụng phương pháp nhóm trong giảng dạy những năm gần đây.

- Căn cứ vào kết quả dự giờ các tiết thi giáo viên giỏi

- Căn cứ vào kết quả dự giờ của các giáo viên trong và ngoài tổ

- Căn cứ vào kết quả khảo sát của giáo viên và học sinh về mức độ sửdụng phương pháp nhóm kết quả sử dụng phương pháp nhóm trongnhững năm gần đây

Nội dung đánh giá

Mức độ nhận thức(%) Mức độ thực hiện(%) Rất

cần thiết

Cần thiết

Không cần thiết

Đã làm tốt

Làm nhưng chưa tốt

Chưa làm

1 Trong các phương pháp

dạy học mới, theo anh chị

phương pháp nhóm là:

2 Việc thiết kế nội dung

giảng dạy theo các phương

pháp khác nhau dựa vào

năng lực của người học

2 Tổ trưởng chuyên môn

báo cáo nội dung, kết quả

6 Đưa giáo án mẫu đã

chỉnh sửa vào giảng dạy

chung trong khối

5 Triển khai thực nghiệm sư phạm

5.1 Mục đích, phương pháp và đối tượng

Thông qua đánh giá của hội đồng khoa học nhà trường, giáo viên vàhọc sinh trong trường về tính khả thi và hiệu quả của đề tài Haing v tính kh thi và hi u qu c a đ tài Haiề tính khả thi và hiệu quả của đề tài Hai ả thi và hiệu quả của đề tài Hai ệu quả của đề tài Hai ả thi và hiệu quả của đề tài Hai ủa đề tài Hai ề tính khả thi và hiệu quả của đề tài Hai

phương pháp đồngng pháp đ ngồng thời được tiến hành đó là phương pháp chuyên gia, kĩthuật những mảnh ghép ( trong phương pháp nhóm) và phương pháp thuyết

trình + phương pháp trực quan

Hóa-5.3 Đánh giá kết quả thực nghiệm

a Về mặt định tính

+ Hội đồng khoa học nhà trường đi tới thống nhất đánh giá:

- Đề tài đi đúng hướng, tiếp cận đổi mới PPDH một cách sáng tạo, tiếtkiệm mà lại mang lại hiệu quả cao, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộmôn Sinh học góp phần giải quyết tốt bài toán “đầu vào đầu ra”

- Kinh nghiệm này rất thiết thực, không những phù hợp với bộ môn Sinh

TIẾT 48 BÀI 37 RÊU- CÂY RÊU

Ngày soạn: 14/2/2016

Ngày dạy: 19/2/2016

I -Mục tiêu

1 Kiến thức

- Học sinh nêu rõ được đặc điểm cấu tạo của Rêu

- Biết được cách sinh sản của Rêu và cơ quan sinh sản của Rêu

- Biết được vai trò của Rêu trong tự nhiên

2 Kiểm tra bài cũ (7’)

Sử dụng trò chơi ô chữ để kiểm tra bài cũ, trò chơi: đường lên đỉnhOlimpia Luật chơi: Cho 6 câu hỏi đúng sai, hãy lựa chọn nhanh đáp án đúng(mỗi câu hỏi 20s) Câu trả lời đúng sẽ được lên một bậc Người lên được bậcđầu tiên sẽ được nhận vòng nguyệt quế

Câu 1: Tảo có cấu tạo đơn giản, đúng hay sai?

Câu 2: Không thể coi rong mơ như một cây xanh thực sự, đúng hay

sai?

Câu 3: Tại sao tảo được xếp vào nhóm thực vật bậc thấp?

Câu 4: Tại sao rong mơ lại có màu nâu?

Câu 5: Em hãy kể một vài loại tảo thường gặp?

Câu 6: Tảo là những thực vật không thể ăn được, đúng hay sai?

Xin chúc mừng đội thắng cuộc ngày hôm nay Giáo viên nhận xét việchọc bài cũ cảu hoc sinh

Hôm nay chúng ta tiếp tục nghiên cứu một nhóm thực vật mới Nhóm

đó là gì?

Xác định loại có trong đoạn thơ sau ( tích hợp với môn Văn), giáo viênngâm một đoạn thơ:

“ Côn Sơn có suối chảy thì thầm

Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai Côn Sơn có đá rêu phơi

Ta ngồi trên đá như ngồi đệm êm ”

HS: Tìm ra được loại cây: Cây Rêu

GV: Cây mà ta thấy trong đoạn thơ trên là cây Rêu, cây Rêu này sống ở trên

đá, nhưng thảm Rêu êm ái tựa như đệm êm Vì sao Rêu có thể làm cho tảng

đá cứng lại có thể êm ái như đệm Vậy muốn tìm hiểu sâu hơn về cây Rêu, côtrò ta có thể tham gia tiết học hôm nay Tiết 48 Rêu - Cây Rêu

3 Bài học

Sau khi kiểm tra bài cũ giáo viên phân chia lớp thành bốn nhóm, mỗi nhóm là một tổ, các bạn có thể tự do đi lại để quan sát trên tran, ghi chép, thảo luận về vấn đề mà nhóm mình được phân công nghiên cứu( mỗi nhóm cùng nghiên cứu một vấn đề): 3 phút

Tổ 1: Nhóm chuyên gia tìm hiểu về môi trường sống của Rêu.

Tổ 2: Nhóm chuyên gia tìm hiểu về cơ quan sinh dưỡng của Rêu (Cấu

tạo cây Rêu)

Tổ 3: Tìm hiểu về cơ quan sinh sản của Rêu ( Túi bào tử và sự sinh

sản của cây Rêu)

Tổ 4: Tìm hiểu về vai trò của Rêu trong tự nhiên.

Thảo luận xong giáo viên lựa chọn ra nhóm chuyên gia từ các tổ Nhómchuyên gia được hình thành sẽ là tổ hợp các thành viên của các tổ, mỗi tổnhặt ra 2 thành viên để tạo ra nhóm mới từ những mảnh ghép Vây có 6 nhómmới được hình thành từ 4 tổ ban đầu đánh thứ tự từ nhóm 1 đến 6 Mỗi nhómnày đều có các chuyên gia nghiên cứu về 4 lĩnh vực ở trên Mỗi nhóm này lạithảo luận để trao đổi kiến thức cảu từng lĩnh vực của mình cho các bạn kháccũng biết

Hoạt động 1: Tìm hiểu môi trường sống của Rêu

tranh Đầu tiên xin mời một

chuyên gia chuyên nghiên

cứu về môi trường sống của

Rêu (của nhóm 1) lên trình

bày

GV: Có bạn nào muốn tìm

hiểu sâu về kiến thức phần

này không? Các bạn đặt câu

- HS: một chuyên gianghiên cứu về môitrường sống của Rêulên giới thiệu

- HS: Giới thiệu xong

- Quan sát tranh và chobiết đặc điểm môitrường sống của Rêu?

1.Môi trường sống của R êu

+ Rêu thường sống ởnhững nơi ẩm ướtnhư:

- Trên đất ẩm,

- Chân tường,

- Thân cây to,

hỏi cho chuyên gia, câu hỏi

nào hay sẽ nhận được một

phần quà

- HS: Giới thiệu xong giáo

viên cho học sinh cuả các

nhóm đặt câu hỏi

GV nhận xét và kết luận

Chuyên gia: Quan sáttranh theo sự hướngdẫn của GV và trả lờicâu hỏi của các nhómđặt ra

Hoạt động 2: Đặc điểm cơ quan sinh dưỡng của Rêu

- Thời gian : 10 phút

- Mục tiêu:

+ HS biết cách quan sát, nhận biết từng bộ phận của Rêu

+ Biết được đặc điểm cũng như chức năng của từng bộ phận đó

- Phương pháp:

+ Thảo luận nhóm

+ Chuyên gia

+ Trực quan

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học

sinh

Nội dung bài học

- Cho HS hoạt động theo

nhóm sử dụng kính lúp

để quan sát cây Rêu thật

- Mời chuyên gia (HS)

lên trình bày nghiên cứu

về cơ quan sinh dưỡng

- Cử đại diện 1 chuyêngia lên trình bày

- HS khác quan sát vàđặt câu hỏi cho chuyêngia:

1.Tại sao lại gọi là rễgiả?

2 Vì sao Rêu được xếpvào nhóm thực vật bậccao trong khi đó Tảo lạixếp vào nhóm thực vậtbậc thấp

3 Rêu mọc thành cụmhay đơn độc?

4 Tại sao Rêu chỉ sống

ở những nơi ẩm ướt?

- Chuyên gia trả lời câuhỏi hoặc nhờ sự trợgiúp của GV

HS:Thảo luận nhómhoàn thành nội dungPHT

2 Cơ quan sinh dưỡng của R êu ( quan sát cây

R êu)

- Rêu là thực vật đầutiên sống ở cạn, cấu tạođơn giản:

+ Rễ giả, có khả nănghút nước

+ Thân ngắn chưa phânnhánh

+ Lá nhỏ, mỏng, chưa

có mạch dẫn trong thân

và lá

- Chưa có hoa

BÀI TẬP THẢO LUẬN NHÓM Nhân xét, đánh dấu có (+), không (-) vào bảng dưới đây; rút ra đặc điểm tiến hóa của Rêu so với Tảo.

Nhóm

TV

Cơ quan sinh dưỡng

+ Nhận biết được cơ quan sinh sản của Rêu

+ Biết được quá trình sinh sản của Rêu

Nội dung bài học

- Cho HS quan sát mẫu vật

lá Rêu thật ( có bào tử)

bằng kính lúp

- GV: Mời chuyên gia

chuyên nghiên cứu về cơ

quan sinh sản của Rêu lên

trình bày

- Quan sát mẫu vậtbằng kính lúp, đốichiếu với tranh theo sựhướng dẫn của GV vàtrả lời câu hỏi

Một chuyên gia củanhóm 3 chuyên nghiêncứu về cơ quan sinhsản của Rêu lên trìnhbày

- HS trong nhóm bổsung

3 Cơ quan sinh sản của Rêu (Túi bào tử

và sự phát triển của cây Rêu)

- Cơ quan sinh sản củaRêu là túi bào tử nằm ởngọn cây

- Rêu sinh sản bằngbào tử

- Khi chin, túi bào tử

mở nắp, các bào tử rơi

ra ngoài gặp đất ẩmnày mầm thành cây

- Đặt câu hỏi:

+ Quan sát mẫu vật và

tranh hãy cho biết vị trí

của túi bào tử?

+ Rêu sinh sản bằng gì?

- Nhận xét câu trả lời

- Cho HS quan sát sơ đồ

về quá trình sinh sản của

Rêu là đặt câu hỏi:

+ Quá trình sinh sản của

Rêu diễn ra như thế nào?

- Nhận xét và mời HS

khác nhắc lại

+ Một cây Rêu non khác

với một cây Rêu trưởng

GV và trả lời câu hỏi

- Nhắc lại kết luận củaGV

Rêu con

sơ đồ tư duy.

Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò của Rêu trong tự nhiên

Nội dung bài học

GV: Mời một chuyên gia

lên trình bày

GV: Cho HS quan sát 1 số

tranh về vai trò của Rêu

trong tự nhiên và yêu cầu

- Quan sát tranh theo sựhướng dẫn của GV vàđặt câu hỏi về vai tròcủa Rêu trong tự nhiên

? Vai trò của Rêu trong tự nhiên?

4.Vai trò của Rêu

- Giúp tạo chất mùntrong đất

- Tạo than bùn dùnglàm phân bón, làmchất đốt

4 Kiểm tra-đánh giá

Hãy điền vào chỗ chấm:

Cơ quan sinh dưỡng của rêu gồm có(1) thân, lá và (2) rễ giả.Trong thân, rễ

và lá chưa có (3)mạch dẫn Rêu sinh sản bằng (4) bào tử được chứa trong túi bào tử, cơ quan này nằm ở (5) ngọn cây Rêu.

- Phân biệt được sự khác nhau giữa nón và hoa

- Nêu được sự khác nhau cơ bản giữa hạt trần và cây có hoa

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng quan sát nhận biết

- Rèn kỹ năng làm việc theo nhóm

3.Thái độ

- Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật

4.Phát triển năng lực

- Phát triển khả năng thuyết trình

- Tăng khả năng giao tiếp và làm việc nhóm

II-Phương tiện

- Mẫu vật: Cành thông có nón

- Tranh:+ Cành thông mang nón

+ Sơ đồ cắt dọc nón đực và nón cái

- Bảng phụ

III-Phương pháp

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề

- Trực quan,vấn đáp

- Thảo luận nhóm

IV-Hoạt động dạy học

1 Ổn định lớp (1’): Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ(5’)

* Điền vào chỗ chấm câu trả lời đúng:

- Dương xỉ là những cây đã có Rễ,Thân,Lá thực sự

- Lá non của cây dương xỉ bao giờ cũng có đặc điểm cuộn tròn ở đầu

- Khác với Rêu, bên trong Rễ,Thân, Lá của dương xỉ đã có mạch dẫn làmchức năng vận chuyển

3 Bài mới

Hoạt động 1:Tìm hiểu về cơ quan sinh dưỡng của cây thông.

- Thời gian:7 phút

- Mục tiêu:

+ Nhận biết được một số cây thuộc Hạt Trần

+ Quan sát được đặc điểm của cơ quan sinh dưỡng : Rễ,Thân, Lá của câythông

1 vài loại cây thuộc Hạt trần

- Quan sát tranh theo

ta, có khi được trồng thànhrừng