Quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí của giáo dục và rèn luyện thê chất thế hệ trẻ Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm rằng, tương lai của loài người tuỳ thuộc vào việc giáo dục t
Trang 1IV C Á C QUAN ĐIỂM Hổ CHÍ MINH VỂ GIÁO DỤC VÀ RÈN LUYỆN THỂ CHẤT THẾ HỆ TRẾ
1 Quan điểm Hồ Chí Minh về vị trí của giáo dục
và rèn luyện thê chất thế hệ trẻ
Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin quan niệm rằng, tương lai của loài người tuỳ thuộc vào việc giáo dục thế hệ trẻ phát triển toàn diện Các nhà tư tưởng khai sáng cũng như các nhà nhân văn chủ nghĩa khẳng định tuổi trẻ là niém hi vọng của nhân loại Hồ Chí Minh đặt niềm tin lớn vào tuổi trẻ Việt Nam thế hệ gắn liền với tiền đồ cúa dân tộc, tương lai của nước nhà Người nhận xét rằng, thế hệ trẻ tràn đầy sức sống cả về thể chất lẫn tinh thần, là hạnh phúc ciía giống nòi, của xã hội Hồ Chí Minh viết: “M(5/ năm khởi dầu từ mùa xuân Một dời kh('ri dầu từ tuổi trẻ Tuổi tré lủ mùa xuân của xã
Chính vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm tới vấn đổ 2Ìáo dục và rèn luyện thiếu nhi và thanh niên phát triển về mọi mặt Trong sự quan tàm chung đó, Người râì coi trọng giáo dục và rèn luyện thể chất đối với tuổi trỏ Bởi vì theo Hồ Chí Minh, sức khoe được coi như là mộl tién để và là một động lực phái huy các năng
1 ỉ ĩổ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chíiih Irị Qiiỏc gia, Hà Nội T4 trl67.
Trang 2lực của tuổi trẻ trong học tập cũng như trong inọi hoạt động ngoài xã hội.
Giáo dục thế chất được thực hiện chủ yếu trong nhà trường, là quá trình dạy và học các động tác, bài tập thể dục thể thao Còn rèn luyện thể chất (rèn luyện thàn thể) được thực hiện chủ yếu ngoài xã hội bằng các động tác, bài tập hoặc những môn thể thao phù hợp, theo hình thức cá nhân, tập thể Lớp trẻ rèn luyện thể chất ngoài
xã hội đa phần là thanh niên đang công tác, lao động và các hoạt động khác, đã từng được giáo dục thể chất trong nhà trường các cấp học phổ thông, trung học chuvên nghiệp, cao đảng và đại học Giáo dục thể chất
và rèn luyện thân thể là hai hình thức thực hiện khác nhau, nhưng đều cùng một mục tiêu là phát triển thể chất cân đối, nâng cao thể lực và tầm vóc cho tuổi trẻ Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, hai hlnh thức đó rất cần thiết đối với giáo dục và rèn luyện tuổi trẻ Học tập trong nhà trường, tuổi trẻ không được coi nhẹ môn giáo dục thể chất Lao động, công tác và hoạt động ngoài xã hội, tuổi trẻ không được buông lỏng rèn luyện thân thể Song Người coi giáo dục thể chất trong nhà trường là cơ bản, vì nó gắn liền với các mặt giáo dục trí dục, đức dục,
mĩ dục, cho các độ tuổi thiếu nhi và thanh niên Cho nên
Hồ C h í M inh sớm khuyến khích và chủ trương đưa giáodục thể chất vào trưòỉng học ngay từ năm học đầu tiên
Trang 3cua chế độ mới Bộ phận thanh ihiốu nhi học đường sau chi tốt nghiệp ra trường hoạt động trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, là lực ỉượng rất đông đáo của phong trào thể dục thê thao quần chúng Hồ Chí Minh cũng lưu ý tới giáo dục thế chất hục đường là nơi sản
si nh những vận động viên thể thao có triển vọng từ tuổi thiiếu nhi, cung cấp tài nãng cho thể thao nước nhà Người căn dặn rằnơ, quan tâm đến môn thể dục đối với các cháu là quan tâm đến tưcỉng lai của nước nhà tương aii của thể thao Việt Nam
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi giáo dục và rèn luyện thê clhất là một mặt cần thiết, quan trọng như các mặt giáo diục khác Người khẳng định nó đem lại cho tuổi trẻ sức k.hoẻ mà sức khoẻ là cái quý nhất của con người Cho niên Hồ Chí Minh nhắc nhở tuổi tré học đường học thê
d ục cũng phái giỏi để có sức khoẻ tốt, và tuổi trẻ hoạt điộng trong các lĩnh vực ngoài xã hội phải tích cực rèn uyện thể chất vì lợi ích cúa đất nước và nhân dân
2 Hồ Chí Minh với giáo dục và rèn luyện thể chát thế hệ trẻ trước khi Người ra nước ngoài tìm đường cứu nước
Khi còn ở tuổi thiếu nhi và thanh niên Bác Hồ đã rất tlhông minh, hiếu học đạo đức vô cùng trong sáng, yêu niưức vêu dân sáu sắc và năng vận động thân thế Đó là
Trang 4tiền đề giúp Người trên con đường trcTí thành nhà loạt động cách mạng nổi tiếng, rồi lãnh tụ vĩ đại của Đáng
và dân tộc ta anh hùng giải phóng dân tộc, danh r.hân văn hoá thế giới Riêng về mặt giáo dục và rèn luyệr thê chất, khi ở luổi niên thiếu và thanh niên Người đã trải qua những nãm tháng rất đẹp và sỏi nổi
ở tuổi niên thiếu Bác Hồ được đặt tên là Ngiyẻn Sinh Cung Ngoài việc rất siêng năng học hanh Ngivễn Sinh Cung thích \oii chơi, chạy nhảy cùng với bạr bè,
eo lên núi Chung Cự biếl bao lần để thả diều, kéc co, chơi vật Nguyễn Sinh Cung cũng rất yêu thích lao ã)ng chân tay như xách nước, trục lúa thụt bễ lò rèi và những công việc khác có thể làm được Nguyễn Dinh Cung rất thích đi bộ xuống thị xã Vinh để tìm đọc sich, cân thuốc bắc cho bà ngoại và chứng kiến cảnh :inh hoạt của dân chúng, vui chơi của bọn trẻ tập luyện ;ủa một số ít người Quãng đưòng cả đi lẫn về từ làng Sen tói Vinh gần ba chục cây sô trong một buổi đã quen đối với đôi chân của Nguyễn Sinh Cung Đó là mộl sự rèn luyện đôi chân, tự giác hoặc không tự giác ihì vẫn piản ánh ý thức của người dân xứ Nghệ: “Đ/ cho chân c'úig
đá mém".
Những điều sau đây thực sự là ý thức của Ngu/ễn Sinh Cung vồ ròn luyện đôi chân, ròn luyện (hế châì bằng cách tích cực đi bộ; Lúc mới 9 tuổi, Nguyễn Snh
Trang 5Cung sông và học tại Huế đã có quan niệm đúng rằng,
do thiếu vận động ihán thế cúa m ộ t vài bạn học con nhà khá giá được gia nhân đánh xe ngựa chở đi học cho nên phát sinh: ''Bụiií’ héo chán leo thịt nhão hèo nlĩèo, nịịói dau iiíịú c Í ó '\ Bởi vậy Nguvễn Sinh Cung khuyên bạn:
'"Không hằiìíỊ di hộ, xươiìiị cứiỉíỊ thịt săn, tỉnh tcio mắt ỉlìán, học mau thuộc clìi7' (dẫn theo nhà văn Sơn Tùng
trong cuốn Bông Sen Vàng) Nguyễn Sinh Cung nhận thức được như thế chứng tò đã có sự tiếp ihu và rèn luyện trước đó
Do ánh hưởng của nển giáo dục Pháp, đầu thế kỷ 20, một số trường tiếu học Pháp - Việt cũng có thể dục học đường, song chủ yếu là tập vào đầu hoặc giữa buổi học giáo viên hướng dẫn tuỳ hứng, không có bài bản cụ thể
Hồ Chí Minh thời niên thiếu và thanh niên sống và học tại Huế nên ở một mức độ nào đổ Người đã tiếp thu được tại trường tiểu học Pháp - Việt Đông Ba và trưcmg Quốc học Huế một số phương pháp, loại hình tập luyện Nhưng không chỉ trong hai trường đó, Người còn tìm hiểu thêm những kiến thức giáo dục và rèn luyện thể chất trong một số tác phẩm của các nhà triết học khai sáng Pháp Nhờ sự tiếp thu ban đầu như vậy Nguyễn Tất Thành (Bác Hồ thời thanh niên) dạy học tại trường Dục ITianh (Phan T liiế l) đã cỏ khá năng đảm Irách dạy
cả môn thể dục do nhà trường phân công
Trang 6Đế học sinh toàn trường Dục Thanh có V thức tự giác
và lích cực tập thể dục rèn luyện thể chất, thầy Nguyễn Tấl Thành dạy bảo rằng; “Cứ/ quý nhíít cùa con lii’Ucn
là sức klìoẻ Cíic em chịu khó tập thể dục lí) giữ ỊỊÌn cái quỷ háu nìúít của con nmừyi"K Lời dạy đó của thầy giáo
Nguyễn Tất Thành thực sự là quan điểm đáu tiên của Người về giáo dục và rèn luyện thế chất thế hệ trẻ Các lọc sinh ghi nhớ lời dạy bảo của thầy giáo Thành, cùng nhau cố gắng tập luyện
Vlỗi sáng sớm, thầy giáo Thành hướng dẫn học sinh toàn trường tập bài thê’ dục vói nhịp đếm âm vang, rõ ràng, theo âm Hán: nhất, nhị, tam tứ (Một hai ba, bốn ) Mỗi buổi sáng thứ 5 hàng tuần, thầv giáo Thành hướng dẫn học sinh, buổi thì tập nhảy cao nhảy xa, chạv nhanh, buổi thì co duỗi tay xà đcm bật nhảy từ hố sâu lên mặt đất buổi thì đưa học sinh đi thăm quan và thưởng thức cảnh sắc thiên nhiên kỳ thú, tìm hiểu các di tích lịch sử trong vùng Thông qua đó thầy giáo Nguyễn Tất Thành đã tác động vào sự phát triển thể chất cho học sinh và giáo dục cho học sinh lòng yêu thương dân, tinh thần dân tộc và lình yêu quê hương, tổ quốc Đổng thời
đó cũng là những dịp để thầy giáo Thành cùng với các học trò đi bộ luyện đôi chân
1 Bao la nhân ái Mổ Chí Minh, NXB Thanh niên, Hà Nội 1994, trl5.
Trang 7Phương pháp giáo dục cúa iháv giáo Nguyễn Tất Thành rất sinh động, gắn việc học của học sinh trong nhà trường với đi lìm hiếu thực té lịch sử gắn giáo dục tri thức với gicío dục đạo đức và rèn luyện thể chất Riêng học tập và rèn luyện thế chất cúa học sinh được thầy giáo Nguvễn Tất Thành giáng giái chỉ dẫn có tính toàn diện: luyện chân tay mình mẩv, ihê dục, chạy, nhảy, đi bộ.v.v Thầy giáo Nguvễn Tất Thành rất coi trọng giáo dục và rèn luyện thể chất cho tuổi trẻ vì ‘Vá/
quỷ nhất của con iiỉỊiử/i ỉc) sức khoể'.
Nhận thấy tác dụng rất tích cực của thể dục thê thao đối với sức khoẻ con người, thầv giáo Nguyễn Tất Thành còn khởi xướng phong trào rèn luyện thân thể trong giáo viên trẻ cùa trường Dục Thanh, được mọi người hưởng ứng nhiệt thành Sân bóng rổ, hố nhảy dài nhảy cao xà đơn.v.v được lất cả các giáo viên trẻ tự làm
ấy đê tập luyện, vui chơi Lúc ấv Dục Thanh là trường duy nhất của cả nước có phong trào thể dục thể thao trong giáo viên Bán thân thầy giáo Nguyễn Tất Thành nèu gương sáng tập luyện thường xuyên trong phong trào thể dục thể ihao của trường Dục Thanh Thầy giáo 'Nguyễn Tất Thành mong muốn tuổi trẻ học sinh và giáo viên trường Dục Thanh học lập tốt giáng dạy tốt và rèn luyện thế chất tốt đế có được '^Mội túm hổn lànlì mạnh irons’ một cơ tlìê rráiiỊ’ kiện" Sự hoạt động, giảng dạy
Trang 8và tập luyện năng nổ của thầy giáo Nguyễn Tat Thành được loàn thể học sinh và giáo viên trường Dục Thanh yêu mến quý trọng Sau khi đã hình thành một nền nếp học tập và rèn luyện thế chất đỏi với học sinh và giáo viên trẻ của irường Dục Thanh theo phương pháp của mình thì thầy giáo 'ĩhành rời nhà trường đi đâu không
ai biết, đế lại cho mọi người bao luyến tiếc, nhớ thương Những vị cao niên từng là học trò của thầy giáo Nguyễn Tất Thành ở trường Dục Thanh đã nhớ lại những tình tiết đó
Như vậy Hồ Chí Minh trước khi đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước, cứu dân đã là người thầy giáo không chỉ dạy Hán vãn và Quốc ngữ mà còn giáo dục rèn luyện thể chất cho tuổi trẻ học sinh và khởi xướng phong trào rèn luyện sức khoẻ của giáo viên trẻ trường Dục Thanh Với những việc làm đó, thời thanh niên của
Hồ Chí Minh đã thế hiện năng lực và tính tích cực của Người thầy giáo hết lòng vì học sinh thân yêu, hết lòng
vì tuổi trẻ của nhà trường
5 Quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục thể chất tuổi trẻ học đưòỉng
Trong ba mươi năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Nguyên Ả i Quốc - liổ C h í M inh đã đốn tìm hiổu tại nhiều nước về chính trị, đời sống kinh tế, vãn hóa
Trang 9Irons đó có văn hóa thể chất, giáo dục trong đó có giáo dục thể chất, nhất là ở Liên Xô và Pháp NguỊ/ễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã tiếp thu những giá trị tư tưỏng văn hóa của loài người nói chung, chủ nghĩa Mác - Lénin nói riêng, trong đó có học thuyết về giáo dục con người phát triển toàn diện với những quan điểm, tư tưởng giáo dục và rèn luyện thể chất cũng như thực liễn thể dục thể thao Xô Viết Bằng sự hiểu biết rất phong phú và việc làm cụ thể Người đã vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Riêng những vận dụng sáng tạo của Người về giáo dục và rèn luyện thể chất thế
hệ trẻ Việt Nam đã biểu hiện sâu sắc tư tưởng của Hồ Chí Minh về lĩnh vực này
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm tới kiến lập một nền giáo dục quốc dân Việt Nam độc lập và dân chủ,
“Một nén ịịiáo dục s ẽ đào tạo các em nên những ngưcri côniỉ dân hữu ích cho nước Việt nam một nền giáo dục làm plìál triển hoàn toàn những nủnỊị lực sẵn câ của cúc
em Trong nền giáo dục ấy, Hồ Chí Minh coi trọng tất
cả các mặt đức, trí, thể, mỹ, cần phải được chú trọng ở nhà trường các cấp Giáo dục thê chất trong hệ thống giáo dục loàn diện chính là nhầm đảm bảo cho tuổi trẻ
Chú tịch Iló Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị Ọuôc gia, Hà Nội 1 9 9 5 ,T 4 , tr 32.
Trang 10có sức khỏe để học tập tốt hơn học lên cao hcĩn tốt nghiệp ra trường có được bản lĩnh vững vàng, hoạt động năng nổ và hiệu quá trong mọi lĩnh vực mọi ngành nghề để xây dựng nước nhà, xâv dựng xã hội mới, báo
vệ non sông gấm vóc muôn thuớ vững bền
Theo iư tưởng Hồ Chí Minh, tuổi trẻ như mùa xuân tươi đẹp đầy sức sống, đang trưởng thành và phát triển
cả thể chất lẫn tâm hồn, trí tuệ Việc giáo dục loàn diện đối với tuổi trẻ là vô cùng quan trọng, bởi vì trong quá trình trưởng thành và phát triển về mọi mật thì đây là thời kv "trổnẹ ngiừri” có hiệu quả nhất Đừng vì cho
rằng môn này cần thiết hơn phải dạy và học cho tốt, còn môn kia chưa cần thiết nên coi nhẹ dạy và học đối với
độ tuổi thiếu nhi khi đến tuổi trưởng thành các em sẽ thiếu và yếu đi một cái gì đó, một mặt nào đó Đạo đức, thể chất, trí luệ và thẩm mĩ nếu được dạy và học chu đáo đầy đủ sẽ “/àm phát triển hoàn toàn nlĩiìng năììỊị lực sẵn có của ccĩc em Mỗi trẻ em mỗi thanh thiếu nhi đều vốn có những khả năng phát triển về mọi mặt khi được quan tâm chăm sóc chu đáo vì Ihế việc học hành toàn diện là điều kiện không gì có thể thay Ihế được, nhàm phát triển đầy đủ các năng khiếu của tuổi trẻ
Về mặt ihế chất của tuổi trẻ nếu điéu kiện sống bình ihường không có sự xáo trộn hoặc sự Ihiếu thốn đáng kc thì dưới 25 tuổi là một quá trình phát Iriến hoặc lớn lên
Trang 11theo qui luật tự nhiên, theo di truyền Trong quá trình ấy nếu đê cho cơ thể phát triển một cách tự nhiên, không
có sự can thiệp của phương pháp vận động thê chất, rèn luvện thân thể phát triển cân đối hải hòa thì từ tuổi 25 trở lên không còn khắc phục được nữa Bởi vì đến tuổi
25 đã có sự hoàn thiện thế chất trên tất cả các mặt như chiểu cao hệ xương, hộ cơ hệ tuần hoàn, hệ thần kinh
và các chức nãng sinh lý khác Từ tuổi 25 trở lên là giai đoạn củng cố duy trì cơ thế đã hoàn thiện Cho nên thiếu nhi và thanh niên đang học tập trong nhà trường được liếp nhận sự giáo dục thể chất một cách đầy đủ, đúng phương pháp và khoa học không chỉ tăng cường thể lực và chiều cao mà còn có được hình thể phát triển cân đối hài hòa Ngày nay thanh niên gái cũng như trai đều mong muốn tăng cường thể trạng, chiều cao của cơ thể thì chính tập luyện thể dục thê thao là một trong những yếu tố cơ bản nhất để đạt được lòng mong muốn
ấy Theo các nhà khoa học trên thế giới, những yếu tố quan trọng nhất ảnh thưởng tới việc tăng chiều cao của con người là: dinh dưỡng ảnh hưởng tới 31%, di truyền 23%’, lập luyện thể dục thể thao 20%, môi trường và tâm
ý 10-16% Các chuyên gia của các nước phát triển đã nghiên cứu, tính toán, rút ra kết luận; tập thể dục thể thao thường xuyên, hợp lý sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển chiều cao của cơ thể, tãng hơn 2cm so với chiều cao phát triến tự nhiên Chiều cao cúa thân thê có quan hộ
Trang 12ánh hưởna tứi độ lớn (thế tạng) của con người Các nhà khoa học Mỹ đã nghiên CÚII và đưa ra kết luận rằng: con người cao thèm 5cm thì độ lớn cúa thân thế tàng ihém 10% khối lượng tăng 16% Như vậy tăng cườna chiều cao của thân ihế cũng đồng thời nâng cao tầm vóc con người.
Thực hiện giáo dục thể chất học đường tức là tác động tới sự vận động toàn thân của học sinh, sinh viên
àm hầu hết các bộ phận của cơ thể đều được tham 2Ìa vận động, kích thích sự hoạt động của các hệ tuần hoàn, tiêu hóa hồ hấp tăng cường tính linh hoạt cúa hệ thần kinh, nâng cao những phẩm chất tinh thần, hinh thành
và phát triển các tố chất thể lực: nhanh, mạnh, bền bỉ, dẻo dai, và sự khéo léo, nâng cao tầm vóc con người (bao gồm chiều cao độ lớn và khối lượng của cơ thể) Bác Hồ từng căn dặn các cháu thiếu nhi - học sinh siêng rèn luyện thân ihế cho cơ thể phát triển cân đối Người cũna nhấc nhở thanh niên - sinh viên tích cực tập luyện thế dục, thê thao để có được thể chất khỏe đẹp, linh thần mạnh mẽ
Tuổi trẻ Việt Nam ham học và cầu tiến bộ, với kỳ vọng có trình độ học vấn cao, tinh thông chuyên môn, thành thạo tay nghề, giỏi ngoại ngữ đê phụng sự đắc lực cho đất nước và nhân dân mưu cầu hanh phúc cho cá nhân và gia đình Thông minh chỉ là một phần, tuổi trẻ
Trang 13muôn học lập tốt học lèn cao năm vững chuyên môn, ihành đạt Irong cuộc đời chủ ycu là nhờ sự '"khổ học, klìổliiyệiỉ" Song điểu đó phụ ihuộc phần lớn vào yếu tố
sức khỏe cúa bản thân tuổi trẻ Nếu như cơ thê ốm yếu ihì tinh thần u uất thiếu sáng suốt, học tập thường chóng mệt mỏi tiếp thu chậm Nhưng nếu cơ thể khỏe mạnh, tinh thần đầy đủ minh mẫn thì không chỉ kích ihích sự ham học ham hiểu biết, học không biết chán, chôn? thấy mệt mỏi mà còn làm cho đầu óc thông ihoáng sáng suốt, liếp thu nhanh, hiểu sáu, nhớ ]âu ở Nhật Bán các nhà khoa học thuộc trường đại học Nihoa Fukushi đã nghiên cứu ở những sinh viên trẻ, nếu ihường xuvên học môn thể dục thì không những giúp cho cơ thể phát triển hơn mà còn làm tăng trí nhớ rất nhiều Tuổi trẻ có sức khỏe tốt thì có nhiều ước vọng học lập đế vưcfn tới tương lai sự nghiệp, tiền đồ tươi đẹp của mình, ai mà thể chất yếu ớt thì chỉ một mong ước là
có được sức khỏe Tuổi trẻ có sức khỏe tức là có một báu vật của đời mình Sức khỏe quan trọng như vậy đối với việc học tập và tương lai của tuổi trẻ, cho nên môn giáo dục thể chất học đường phải thực sự được coi trọng.Ngay từ đầu năm học 1946-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thãm trường trung học Nguyễn Trãi Hà Vội Nrườì căn dặn học sinh học tốt các môn vãn hóa
và thế dục Nãm 1948 Chủ lịch Hồ Chí Minh gửi tặng
Trang 14báo Xung phong, tờ báo của thiếu nhi cứu quốc tỉnh Hải Dương bài thơ trong đó có đề cập tới học tập và rèn luyện thê chất của các cháu;
"Bác nhận dược háo "Xnní> plìo n g ” Cdm ơn ( ác cháu có l()ììg gửi cho.
Cík' chtìií n^he Bác dặn dỏ:
Phải hiết yêu nước, plìdi lo học hcinh, SiêníỊ ỉcim việc, siêní> tập tcinh.
Phải íịiữ kỷ luật ìtì tlìùnh cìúni ngoan”^.
Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng phong trào thi đua ái quốc do Đảng ta và Người phát động năm 1948, trong CL1()C kháng chiến chống thực dân Pháp Nội dung thi đua ái quốc trong các trường học hồi đó theo tư tưởng của Bác Hồ, có cả thi đua giáo dục thê chất: “Cáí
trường học thi đua qiáo dục vê trí dục, th ể d ụ c Đối với tuổi trẻ trong nhà trường quân đội, Hồ Chí Minh càng nhấn mạnh tới phong trào thi đua ái quốc trong học tập và rèn luyện sức khỏe, ó các trường quân đội của ta, trong kháng chiến chống thực dân Pháp, việc rèn
1 Bút tích lưu tại Bảo tàng cách mạng Việt Nam.
2 Văn kiện Đáng về kháng chiến chống thực dân Pháp, [hể dục
Ihể thao, N X B Sự thật, Hà Nội 1986, tr30.
Trang 15luy ện sức khỏe là một nội duna băt buộc Chủ tịch Hồ
C hí Minh viốt thư íỉứi học sinh irường trung học Lục quiin Trần Quốc Tuấn, căn dặn:
“Cí/r chán phải va sức thi íína:
Luyện tập íliân thê cho niạiilì lỉìẽ
Nghiên cửii kỹ tlìuật cho iliôiìíỉ thạo
Trau dồi tinh thần cho vữiìi’ chắc
Hun clúc (lạo cỉức của níiiừri quán nhíhì cách mạng cho vínìỊỉ yàiì^''K
Đối \'ới luổi trẻ trong nhà trường, ngoài việc cố gắng
lọ c tập công tác cần thiết tổ chức vui chơi lành mạnh với những trò chơi vận động, những môn thể dục thể thaio tập thế Vì đ ó là một nhu Cítu không thê thiếu được cúai thiếu nhi và thanh niên Bác Hồ dạy rằna; 'Thanh
niẽ.n cần phcìi ch u y ê n kha di học V(ì CÔIIÍỊ rác, nhưnẹ
cũnìíỊ cần có vui chơi \'iíi choi lành mạnlì Ici một hộ phận troniỊ sự sinlì lìoạl của ílianlì niên Tronii rui chai cíiiniỊ có íỉiáo dục Cần có nhữniỊ tlìú vui chơi văn hóa, thể tlục có lính cìuíí tập tlìể V() quần clỉúní’ ”^.
1 I ló Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị Ọuốc gia, Hà Nội
1 9 ‘»3, T8, ir 264.
2 I ỉổ Oií Miiili: Toàn lap NXIỈ Chíiili Irị Quốc gia llà Nội
I 995, TS, tr 264.
Trang 16Khi đề cập tới vấn đề giáo dục toàn diện, Hồ Chí Minh đã chỉ ra những mặt cơ bản của giáo dục học đường Đối với giáo dục thể chất, để có hiệu quả tốt vể sức khỏe, Người lưu ý đến cả biện pháp giữ vệ sinh cá nhân và vệ sinh cộng đồng Quan điếm Hồ Chí Minh về vấn đề giáo dục toàn diện rất sát với thực tế và rất rõ ràng:
- ‘‘‘'Thê dục: đ ể ìàm cho thân thê khỏe mạnh, đồng thời giữ gìn vệ sinh riêng và vệ sinh chung.
- Trí dục: ôn ỉại những điều đ ã học, học thêm nlĩữn^^ tri thức mới.
- M ỹ dục: đ ể p h á n biệt cái gì là đẹp, cái gì lá không dẹp.
- Đức dục: là yêu T ổ quốc, yéii nhãn dán, xêu lao độn^, yêu khoa học, yêu trọng của cônẹ (5 cái y ê u r K
Người đặt thể dục lên đầu là nói lên cái tién đề của giáo dục thể chất đối với tấl cả các mặt khác Còn đức dục Người xác định cuối là sự trọn vẹn của nhân cách con người, là yếu tố quí nhất của văn hóa con người cần phải đạt được
Đó là bốn mặt giáo dục cơ bản có quan hệ mật thiết với nhau trong một chỉnh thể thống nhất giáo dục và đào
2 SDD.
Trang 17tạo con người phát triển toàn diện Hồ Chí Minh xác định những măt giáo dục cơ bán đó trong các cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân nước ta thê hiện sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về giáo dục con người phát triển toàn diện vào điều kiện cụ thể của xã hội Việt Nam, tuổi trẻ Việt Nam học sinh, sinh viên Việt Nam.
Giáo dục và rèn luyện thể chất gắn với biện pháp giữ
vệ sinh phòng bệnh có tác dụng rất thiết thực tới việc bảo vệ sức khỏe, tăng cường thể lực, nâng cao tầm vóc cúa tuổi trẻ học đường Sức khỏe là vốn quí nhất của con người, con người là vốn quí nhất dưới bầu trời này sức khỏe của tuổi trẻ học đường là niểm hạnh phúc, là tưcfng lai của nòi giống Quan tâm tới sức khỏe của tuổi trẻ một cách đầy đủ từ cấp học đầu tiên cho tới cấp học cuối cùng của hệ thống giáo dục phổ thông, từ trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng tới đại học, trong đó phải coi trọng môn học giáo dục thể chất và gìn giữ vệ sinh, chính là thực hiện lời dạy của Bác Hồ Có như vậy tuổi irẻ học đườiig mới phát triển lên trở thành những thanh niên có thể chất cường tráng, hình thể cân đối, như Bác
Hổ từng mong muốn: ‘T/;ơ/ỉ/í niên Mệt Nam pỉuìi khỏe
V í /
Chù lịch Hổ Chí Minh với Thế dục thể thao, NXBlTiể dục thế thao, 20 03, tr86.
Trang 184 Quan điểm Hồ Chí Minh về rèn luvện thể chát cùa tuổi trẻ trong mọi hoạt động xây dựng và bảo vệ nước nhà
Tuổi trẻ thanh niên đang tham 2Ìa lao động, công tác báo vệ Tổ quốc, giữ gìn an ninh là một lực lượng tiên phong, rất đông đảo, thực hiện các nhiệm vụ theo sự phân công của xã hội Lực lượng này đã được học tập ở các cấp phổ thông, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng
và đại học Họ đã tiếp thu được những kiến thức cơ bản
cả lý thuvết và thực hành môn giáo dục ihế chất Thế chất của lực lượng ihanh niên nàv về căn bán đã được hoàn ihiện phát triển đầy đủ, tuy vậy vẫn phai được giữ gìn và tãng cường về các yếu tố thể lực tinh thần, cho nén họ vẫn phải thực hiện biện pháp rèn luyện thân thế Sức khỏe của con người nói chung là thể chất lành mạnh, thần kinh linh hoạt, tinh thần sung mãn như Bác
Hồ đã chỉ ra Song theo Người, đối với thanh niên không chỉ có liêu chí chung về sức khỏe như vậv, mà cán phải đạt được sự cường tráng về thể chất, đẹp vổ hinh thể, mạnh mẽ về tinh thần
Đương nhiên, thanh niên trong mọi hoạt động xây dựng và báo vệ Tổ quốc vẫn phải liếp tục giữ vững đạo đức học tập và trau dổi về các mặt để tiến bộ không ngừng Việc học và trau dồi vé các mặt trong hoàn í'ảnh, môi trường sống, lao động, công tác ở khắp mcỊÌ miền
Trang 19cúa đât nước, theo những nhu cầLi cụ thể Học và trau dổi vì lợi ích chiins và riêng, và thường xuyên rèn luyện ihán ihe có như vậy tuổi tré mới Ihực sự là lực lượng tiên phong trong xã hội Bác Hó dạy ihanh niên: “ P/;ơ7
^iữ vữni> dạo cỉửc cíìch inụnỊĩ Phái xung phong troììịị mọi côn '4 lác Phái học lập chính trị, yâii hỏa nglìê ìĩíỉlìiệp d ể liến hộ mãi Phải rèn luyện (hân thê cho khỏe mạnh Klioé inạiìlì thì niói diì sức tham íỊÌa một cách dẻo dai, bén hi những công việc ích niáỉc ìcri díìii''^ Trong
quàn đội Bác Hồ rất coi trọng tới phong trào rèn lu vện thân thế và các hoạt động thế thao, nhất là đối với cán
bộ chiến sĩ lứa tuổi thanh niên Người căn dặn: “ĐỡV
m ạnh phoiìíỊ trào thể dục, thể thao trong quân dội, ỈLim
cho iỊiKĨn dội cliúiiẹ ta có ihê chất khỏe, tinlì thần khỏe
ả ể liìnì íròn mọi nhiệm vụ "- Hồ Chí Minh mong
muốn thanh niên Việt Nam thể hiện đầy đủ sức lực và linh thán mạnh mẽ cúa minh, phát huy những phẩm chất anh hùng của dân tộc với các đức tính cúa con người Việt Nam như kiên định, bền bỉ, ý chí cao, trong đó có một phần quan trọng do rèn luyện thân thể của tuổi trẻ
àm nên Người dạy thanh niên:
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 199Ố, TH, tr 74.
2 Báo Nhân Dân sô' 3296, ngày 5.4.1963.
Trang 20’’''Không có việc ẹ/ khó Chỉ sợ lòn^ không hển.
Đào núi và lấp biển, Quyết chí ắt làm nên"
Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định 'Thanh niên lủ một
hộ phận quan trọnẹ của dân ĩộc"K cho nên Người khuyên bảo rằng: 'Thanh niên phải rền luyện th ể thao,
vì thanh niên là rương lai của đất nước"^ Thanh niên là
một lực lượng quan trọng tác động thúc đẩy tiến trình phát triển đất nước về mọi mặt Về công cuộc xây dựng
xã hội mới vì dân giàu, nước mạnh, lực lượng thanh niên
đa phần có trình độ nhất định về khoa học, công nghệ,
có chuyên môn nghiệp vụ vững, tay nghề giỏi, đầy nhiệt huyết, sung sức, năng động Họ đã được đào tạo tiếp tục học tập, bồi dưỡng và rèn luyện thân thể để phát huy hơn nữa mọi năng lực, đó là đội quân tiên phong thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Trong các lực lượng quân đội, công an, bảo vệ đất nước và an ninh nhân dân, thì chính thanh niên cũng chiếm số đông,
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, N X B Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
1995, T4, tr 29.
2 Chủ tịch Hổ Chí Minh với thê dục thê thao, N X B Thế dục ihê thao, Hà Nội, 2003, tr86.
Trang 21xung phong, hăng hái, nhiệt tình Họ phải được rèn luyện ìihàn thể thường xuvên toàn diện, chất lượng để
có sức khỏe tốt hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao phó Trong các hoạt động khác cũng vậy, thanh niên đều
có vai trò tiên phong, năng nổ ở mọi ncfi, mọi lúc, mọi việc, dù khó dù phức tạp đến đâu cũng nêu cao linh thần q u^ ết tâm, quên mình Họ cần được rèn luyện sức khỏe trong mọi hoàn cảnh để thích ứng với tình hình, với lác cìộng bên ngoài, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được phàn công
Thanh niên còn có vai trò hết sức quan trọng ảnh hưởng tích cực tới quá trình cải tạo, phát triển thể chất giống nòi Và thế hệ thanh niên trước phát triển toàn diện thì sẽ sản sinh ra thế hệ thanh niên sau phát triển toàn d.iện hơn TTiếhệ thanh niên trước khỏe mạnh thì sẽ sản sinh ra thế hệ thanh niên sau khang kiện, tầm vóc phát trién hơn, Sự nối tiếp giữa các thế hộ thanh niên như vậy thì sự tăng tiến vể mọi mặt nói chung, thể chất nói riêng làm cho dân tộc ta, nòi giống ta ngày càng cường tráng, nâng cao về tinh thần, trí tuệ và sức khỏe.Thanti niên cũng là lực lượng tiên phong trong phong trào thể dục thể thao quần chúng ở các cơ sở Trong nhà máy, c ơ quan, trong các đơn vị lực lượng vũ trang, ở các ằlig qué, phố phường, thanh niên là rường cột, là động lực của ihể dục thể thao cho mọi người, ở đâu thiếu vai
Trang 22Irò của thanh nièn trong hoạt độnti the dục thè thao ihi
ớ đó phong trào thế dục thê thao quần chúng yếu kém
ơ đâu phát huy được vai trò thanh niên trong hoạt động ihê dục thể thao thì ở đó phons trào thế dục thế thao quần chúng mạnh Vì vậy thanh niên còn là lực lượng liên phong trong phong trào ihế dục ihê thao quần chúng ở mọi cơ sở luôn nêu cao tinh thần, ý thức chủ động, tích cực rèn luyện thân thể và tổ chức vận động, hướng dẫn quần chúng cùng tập luvện như Bác Hồ đã căn dặn
Chủ tịch Hồ Chí Minh thấy rất rõ vai Irò cúa thanh niên trong tất cá mọi mặt hoạt động Cho nên Người nói thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Sự phát iriến xã hội Việt Nam vì dân giàu nước mạnh, thanh niên có một vai trò không nhỏ Hồ Chí Minh chỉ rõ:
'Thanh niên là nĩịưỉri clỉít tươnịỊ lai của nướr nhí) Thật vậy nước nliíì thịnh hay suy, yếu luiy mạnh, một phấn
lớn let clo CCÌC thanh wen"^ Sức mạnh của lực lượng thanh niên thể hiện ở nãng lực sinh thể và năng lực ti nil thần của họ Sức mạnh của dân tộc của đất nước phụ thuộc một phần quan trọng những năng lực của lực
l l ổ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính Irị Quốc gia, Hà Nội
1 9 9 5 , 7 4 ir29.
Trang 23lượng ihanh niên Giáo dục và rèn luyện thế chấl có lác dunũ lãnc cườna nãna lưc sinh ihé \ à năno lưc linh thán cho tuổi tré.
V C Á C QUAN ĐIỂM CỦA Hổ CHÍ MINH VỂ THE THAO THÀNH TÍCH CAO
1 Thể thao thành tích cao và vai trò của nó trong đời sống con người và xã hội
Hồ Chí Minh nêu lên những quan điểm của Người về thể thao thành tích cao rất sâu siic Người để cập tới những vấn đề chính irị tinh thần và văn hóa trong lĩnh vực thế thao thành tích cao có ý nghĩa không chỉ phạm
vi trong nước mà cá ngoài nước, không chỉ riêng mỗi dân lộc Việt Nam mà ca các dân lộc khác Đương nhiên quan điếm hoặc vấn để nào cũng vậy đều phụ thuộc vào tính chất và có tác dụng trong những trường hợp cụ thể trong t ì n h hình cụ thế Tư tướng Hồ Chí Minh về thê thao thành tích cao không chỉ biếu hiện từ Irong các bài viếl lời nói mà cả hành động của Người Sinh thời Thú tướng Phạm Văn Đổng nói tới tư tưởng Hồ Chí Minh còn thê hiện cá Irong hành động Lời nói đi đôi với việc
làm v i ệ c làm ihế hiện V thức tư tương, hành đ ộ n g phán
ánh sự (Ịuan tàm ư Hồ C h í M inh linh thần này là nhất quán
Trang 24Từ "'thể thao'\ trong nhiều bài viết của Hồ Chí Minh như "Thể dục vc'i //?/thao” hoặc "Thể dục, thể thao", ở
một góc độ khác Người chỉ viết có từ '"Thể thao'" Như
vậy Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định thể dục, thể thao có liên quan và ảnh hưởng qua lại lẫn nhau nhưng không đồng nhất ý nghĩa của hai từ đó Từ ' T h ể thao" trong
ngôn ngữ nói và viết của Hồ Chí Minh hàm nghĩa các cấp độ thấp, cao khác nhau, thấp là thể thao quần chúng, cao là thể thao có trình độ kỹ thuật và thành tích tầm cỡ quốc gia, quốc tế Khi Hồ Chí Minh nói hoặc viết từ
' T h ể thao'' về sự kiện thể thao tầm cỡ quốc gia, quốc tế
thì hàm nghĩa thể thao cấp độ cao mà ngày nay chúng
ta thưòfng sử dụng bằng các thuật ngữ ''Thể thao trình
dộ cao", ' T h ể thao đỉnh caó" và ' T h ể thao thành tích cao" Các thuật ngữ ấy tuy có khác nhau chút ít về hình
thức nhưng về bản chất thì không có sự khác biệt Song thuật ngữ "Thể thao thành tích cao" có tính phổ biến và phù hợp hơn với thiết chế “V » thể thao thành tích cao ” như ở nước ta Cho nên trong phần này, từ ''Thê thao"
dẫn lời hoặc hiểu ý của Bác Hồ, hàm nghĩa là "Thể thao
llĩânh tích cao" khi nói về các giải, các đại hội thể thao
lớn cấp quốc gia, quốc tế, còn hàm nghĩa ‘T /? / ỉhao quần chúiĩg” khi nói vể phong trào thê thao nhân dân, thể thao đại chúng, mà hiện nay ở nước ta có lúc nói tắt
“77// tlìcio phong trùo".
Trang 25Thế thao thành tích cao với những đặc tính của nó có lác dụng tăng cường mạnh mẽ thế lực tinh thần, ý chí cho các nam nữ vận động viên cấp cao một số bộ phận của thế hệ trẻ đầy sức sống Họ là những con người kiên cường, dày dạn trong ‘'‘K h ổ luyện' để giành chiến thắng
trong các cuộc đua tranh Trong thi đấu, họ phát huy cao
độ về tất cả các yếu tố thể lực và kỹ năng, về các phẩm chất tinh thần như kiên cường, dũng cảm, quyết chí v.v
Do tập luyện và thi đấu như vậy, các vận động viên thể thao thành tích cao có thể lực rất tốt, cơ thể rắn chắc, tinh thần mạnh mẽ đầy đủ dũng khí Nguyễn Ái Quốc
- Hồ Chí Minh, trong bài báo 'ê' câu chuyện X ikr đăng trên Le Paria (Người cùng khổ) cuối năm 1922, đã đề cập tới sự cần thiết rèn luyện, thi đấu môn thể thao quyển Anh ở Pháp, nhằm cổ vũ cho sức mạnh về thể chất, tinh thần và ''Khuyến khích cái đẹp vê thể lực cho
th ế hệ thanh niêrí'^ ở đây Hồ Chí Minh nói về thể thao
và thanh niên nước Pháp, nhưng có giá trị cho thê’ thao
và thanh niên nói chung trên thế giới Hồ Chí Minh từng khen ngợi học sinh, sinh viên và vận động viên thể thao nước ta vế th ể lực" rằng; “ỠÍ77 ỉcim! khỏe ì ắ m r và Người khuyên khích "'’Thanh niên Việt Nam phdi khỏe
Hố Chí Minh: Toàn tập, N X B Cliúih liị Quốc gia, Hà Nội
1995, Tl, tr 124
Trang 26V(I dẹp như the Uítv!"^ Thê dục ihe ihao nói chuñe và thế thao thành tích cao nói riẽng có tác dụng quan trọng đem lại cho tuổi trẻ nước ta có được thể chất đẹp mạnh
mẽ cưtĩng tráns
Thể thao thành tích cao là một bộ phận của nền văn lóa là phương thức hoạt động do con người sáng tạo nhằm đáp ứng nhu cầu về sức khỏe, văn hóa tinh thần của con người, cá nhân và xã hội Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: ' \ ă n hóa Ici íổiìiỊ lư/Ị) của mọi phương tlìửc hoạt
của cỉiĩi sốììi> và cỉ()i hỏi sự sinh lổ n ”- TTiể thao thành
lích cao là một loại hình vãn hóa, khuyến khích và để cao sức khỏe về thể chất, tinh thần với hình thể cân đối, hài hòa của con người, có giá trị nhân văn vĩnh cửu Thể thao thành tích cao còn mang bản chất văn hóa qua các cuộc trình diễn, thi đấu của các vận động viên, thê hiện tài sức của họ, khuyến khích sự ngưỡng mộ của công chúng, gây hứng khỏi tinh thần cho người xem Đã là một loại hình văn hóa độc đáo thì thể thao thành tích cao phải phục vụ nhân dân, như Chủ tịch Hồ Chí Minh
1 Báo Nhân Dán, sô' 3296, ngày 5-6-1963.
2. Hổ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, llà
1 9 95,T 3, tr431.
Trang 27lừng vèu cầu: "\ Í/// hóa phui íliiưì ĩhực phục vụ nhún (làn íỊÓp phần VCIO việc nãiỉ^ Ccio d('fi sốniỊ vui ìu'(rì ìíUìh mạnh ciia quán chúiìỊ^
Theo quan điêm Hồ Chí Minh, ihê thao thành tích cao cũng như thế dục thê thao nổi chung, phục vụ sức khỏe và đời sống vãn hóa tinh thần của nhân dân là chủ yếu Đó vừa là đáp ứng nhu cầu của công chúng, vừa thể niện tính ưu việt của thể thao thành tích cao trong xã hội mới vừa khuyến khích thể lực và vẻ đẹp của tuổi trẻ Chức năng cơ bản về văn hóa của thế thao thành tích cao chính là như vậy
2 Quan điểm Hồ Chí Minh vé nền tảng xã hội và tính đa dạng, phong phú của thể thao thành tích cao
\'c ììén tdììiĩ xã hội của thể thao thành tích cao: Thê
thao thành lích cao hình thành từ thế dục thể ihao quần chúng, chủ yếu là thể thao trườní: học Thể thao irường học trong các cấp học như tiếu học trung học cơ sở, trung học phổ thông làm xuất hiện, hoặc sán sinh ra những mầm non là những vận động viên tương lai cúa
Dảii Ihct) GS.VS lỉoàng Trinh: Vàii dc vãn hóa và phát trien,
N X B Chính trị Quôc gia, Hà Nội 19%, trl6.
Trang 28thể thao thành tích cao Thông qua các giải thế thao, các cuộc thi đấu ở cơ sở ở tỉnh, thành và toàn quốc đã phát liện và bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao cho thể thao thành tích cao Cho nên thể dục, thể thao quần chúng như là cái gốc của thể thao thành tích cao
Hồ Chí Minh nói: "Gốc có vững thì cây nĩ('/i t ố t ”. Gốc
đó chính là nền tảng xã hội của thể thao thành tích cao Muốn xây dựng được tòa nhà cao tầng, chắc chắn thì phải xây đắp được nền móng vững chắc Xây nhà từ nền tảng vững vàng, từ dưới lên là thuận theo qui luật tự nhiên mới thành công Do nền tảng xã hội quan trọng như vậy cho nên Hồ Chí Minh rất quan tâm lới thể dục thể thao quần chúng, Người đặc biệt coi trọng giáo dục thể chất, thể thao học đường, thể thao trong ihanh niên, các lực lượng quân đội, công an mục tiêu sức khỏe toàn dân của thế hệ trẻ đồng thời VI sự phát triển thể thao thành tích cao Các thế hệ thiếu nhi và thanh niên trong nhà trường và ngoài xã hội liên tục nối tiếp nhau, phát triển, tạo ra tiềm nãng to lớn cho nguồn lực vận động viên thể thao thành tích cao Chính vì vậy quan tâm đầy
đủ lực lượng giáo viên, huấn luyện viên, đảm bảo điều kiện, phương tiện cho công tác giáo dục thể chất, tập luvện thể thao đối với tuổi trẻ trong nhà trường và ngoài
xã hội là hết sức cần thiết Bác Hồ chỉ ra rằng, liiổi trẻ
lù íươniỊ lai cùư íliỉl nuík' và củư lliê íìtao nước' nhủ, cức
Trang 29cháu phái cố đầy dủ phương ỉiện rập ìuyện đ ể nâng cao thể ỉ ực.
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ quan tâm tới việc tập luyện thể dục thể thao cúa mọi người dân, Người cũng từng khuyên khích, động viên mạnh mẽ sự giao lưu, thi đấu các môn thê thao của thanh thiếu nhi Theo
Hồ Chí Minh, đó vừa là những dịp sinh hoạt văn hóa vui khỏe của tuổi trẻ, vừa biểu lộ những năng khiếu thể thao
mà ngành Thể dục thể thao nước nhà luôn cần đến Hồ Chí Minh cũng rất chú trọng tới các đại hội thể dục thể thao lớn của đất nước, và biểu dương các hoạt động thể dục thể thao quần chúng Hồ Chí Minh đánh giá cao thể dục thể thao quần chúng của Liên Xô trước đây và đề cao thể thao thành tích cao của các vận động viên đất nước Xô Viết khi họ vượt lên cả thành tích của Mỹ Anh Pháp, trở thành cường quốc thể thao mạnh nhất thế giới từ giữa thế kỷ 2 0
Hổ Chí Minh xác định rằng, thể thao thành tích cao phát triển từ thể thao quần chúng và trở về phục vụ thể thao quần chúng phát triển mạnh mẽ hơn Người từng yêu cầu các vận động viên cấp cao ngoài rèn luyện chuyên môn còn phải học tập nghiệp vụ, học lập văn hóa, khoa học đê trử thành huấn luyện viên của thể thao cịuần chúng Theo Bác Hồ huấn luvộn viên cho phong trầo thẻ thao quần chúng cũng đòi hỏi phái có trình dộ
Trang 30nhất định đế không nsừng nâng cao chát lượng phong trào ihế Ihao quần chúng.
\ í' línlì díi dạiìíỊ Ví ) pìĩoiií^ phú của ílìè ílìao tlìíìnlì líclì Cíio; Tính đa dạna cúa thể thao thành tích cao là
tính đa loại hlnh đa môn thế ihao hiện đại thể thao quòc tế và thê thíio truyền thống dân lộc Phái triến nhiéu loại hình thể thao hiện đại ihể thao quốc tế đồng thời ke thừa phát huy các loại hinh thê thao Iruycn thống cua dân tôc đươc Hồ Chí Minh rất chú ý khuyên khích Còn tính phona phú của thể thao thành tích cao thè hiện irong cái đa dạns có nhicu nt)i duns tập luyện, thi đấu tranh siái
Chú tịch Hồ Chí Minh từng khuyến khích phát triển
ở nước ta nhiều loại hinh, nhiều môn thể ihao quốc tế thể Ihao hiện đại như bóng đá, bóng chuvén điền kinh, bơi thể dục dụn2 cụ băn súng thê thao, bi-a.v.v Ngay như môn nháv sào là món đòi hỏi phái có các tố chất thế lực tốt kỹ thuật, kỹ năng điêu luvện, với lòng quá cám của người tập hoặc ihi đâu cũng được Bác Hồ khuyếnkhích: " ơ Việt Nam la cần pỉìát triển món thê thao
' '' 1
ỉìíiy '.
('Iiíi lịch ỉ i ố Chí Minh với thế dục the thao N X B The dục tho thao Hà Nồi 2003, trl08.
Trang 31Hổ Chí Minh cũim rát coi Irọĩm phái Iriến các mòn ihé ihao iruvền thôna cua dân lộc như vật, võ v.v Người liU ưa ihích Vi'i am hicLi nliiéu loại hình võ iruycn ihòng cua dãn tộc la Phát irién nhicu loại hình ihè thao hiện đại \'à thê ihao truvén ihống lạo nguón lớn mạnh cho lực lượnsi vận động vicn đòng đao nhieu '"hiiili clìủiHĩ"
nhãm chiếm lĩnh nhĩrn» đỉnh cao CLÌa thê ihao, giành nhiều ihãnii lợi ve vans trén các đấu trưừns quốc tế làm rạne rỡ T ổ quốc và nhân dán ta Mộl tron» những minh chứne nổi bật ve ihănu iợi của ihê ihao thành tích cao của nước la lại SEA Gamcs 22 là nhờ có lực lirựng vận độne viên mạnh cá vể châĩ lưựnc và số lượim cúa nhiều
"hinli clìiìiiiỉ" được đáu tư xây dựng, phát triển, rèn
luyện kiên cườne
Neoài tính đa dạna, Chủ tịch Hổ Chí Minh đã đề cập lới tính phon2 phú của ihế thao thành tích cao Ngưừi cho rằng đỏ là một mặl mạnh của nền ihế dục thê thao nói chung và thế ihao ihành tích cao nói riêna Trong ihir chúc mừna đại hội Ganêfo châu A lần thứ nhất, dien
ra \'ào cuối nãm l‘)66 ớ Cămpuchia Hổ Chí Minh viel:
" ỉ ) < / \ - là I uni '^ úị : ’ >' loiì (lè các lực lii'ọ'niỉ mói trỗi dậy i'i' ( /í./ í ' A !(> rf> í ho loàn ihẻ ịịioi ílìây khá nùnịị phoiìiỊ phu cud niiììlì Iroiìi^ lũìlì vực flic ili(u>"K Tính đa dạng
I ỉíáo Nhãn 1 )ã:i, so 4614 ĩiíià\' 25-11-1
Trang 32cúa các loại hình, các môn thế thao qui định tinh Ịhong phú của thể dục thế thao Điều này có nghĩa là càng nhiều môn thế thao hiện đại và thể thao truvển hống dân tộc thi càng có nhiều nội dung tập luvện \ à th đấu Dại hội Ganêfo châu Á lần thứ nhất là đại hội the thao
có sô' nước, số vận động viên đông đảo số môn ỳd nội
dung thi đấu đa dạng, phong phú trong đó Việt Nciĩi cử đoàn vận động viên tương đối mạnh cá về sổ' lượig và chất lượng đóng góp quan trọng vào sự thành côEg lớn của Đại hội Đó là Đại hội thê thao có hàng nghìn vận động viên của gần 30 nước với hơn 20 môn thể thao, hàng trăm nội dung thi đấu kể cả thể thao hiện đại và thể ihao truyền thống Trong hoàn cánh của thập nièn 60 thế kỷ trước, nhiều nước châu Á còn khó khăn, nền kinh
tế chậm phát triển, riêng về Việt Nam, cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước đang diễn ra rất ác liệt, nên sự thành công của Đại hội Ganéfo có V nghĩa lớn \ề chính trị và về thể dục thể thao châu Á Nhận thấv tầm quan trọng của thể thao thành tích cao, với lính đi dạng, phong phú của nó, mặc dù đất nước đang trong cuộc chiến tranh khói lửa, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫi chú ý khuyến khích phát triển thể thao thành tích cao ở nước
ta kế cả ihê thao hiện đại và thể thao truyền thõng của dân tộc Đây không chỉ là đáp ứng vứi yêu cầu nliiệm vụ đối nội đối ngoại cúa Đáng nhà nước ta mà còn chuẩn
Trang 33bị cho một tiểm nàng lớn của thể thao nước nhà sau khi cuộc chống Mỹ giành thắng lợi.
3 Quan điểm Hồ Chí Minh về phát huv tinh thần dân tộc trong lĩnh vực thể thao thành tích cao
Chủ tịch Hồ Chí Minh chi ra rằng: “Sau 80 năm gicri
nỏ lệ ìcim cho nước nhà hi yếu kém, inỊÌỉy nay chítnịị ta cẩn plìài xây dựnẹ ìại cơ đố mil tổ tiên d ã đê lụi cho clĩúìì^ ta, lùm sao cho chúnẹ ta theo kịp ctic nước kỉuk' trén toàn cầu hưcK' í ('ri đài vinh qiia/ìíỊ đê sánh rai với các cưởiiiỉ quốc nam châu Muốn vậv phải nêu cao và phát huy tinh thần dân tộc Hồ Chí Minh luôn luôn chú trọng đề cao truyền thống anh hùng của dàn tộc ta trái qua hàng nghin nãm lịch sử Người từng viết;
■'Ai'/ tronẹ lịclì sử Việt Nam.
Dâiỉ ta vốn CŨIIỈỊ ve’ vaní> ÍUIỈÌ hùni>.
Nliiéu phen cláiìlì bắc (lẹp dôiỉíỊ,
Oanh oanh liệt liệt con Róní> cháu Tiên
Đó là sự thế hiện sức mạnh cúa con người, của dân
| ỉ t ó Chi Minh; 'Ibàn tạp, NXB Chính trị Quòc gia, lỉà Nôi
I W 5 T 4 ir 32-33.
2 SĐD '1'3 tr 227-228.
Trang 34lộc Việt Nam được sản sinh từ lòng yêu nước sâu săc Đấl nước của tổ tiẽn của ÔI12 cha cúa mỗi aia cî'inh mỗi con naười Việt Nam đã khai lạo xây dựng và gìn 2Ìữ từ ngàn xưa cho đốn ngàv nay ai ai cũng tỏ lòng vêu quí, thân thươns Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Dún ta có một lòii'^ lìồiìí’ lìíin yêu nước Đó lủ một Iruyêiĩ iltốiiíi c/úi háu cùa
ta "K Giá trị cao cá cúa truyén thông ây là linh ihần dân
tộc là chủ nghĩa dân lộc của nhân dân Việt Nam lổn tại mãi mãi với non sòng đất nước Phát huy tinh thần dân tộc, sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc trong mọi hoiU động, mỗi lĩnh vực của đời sống xã hội sẽ đem lại kêì quá to lớn cho chúng ta Hồ Chí Minh nhấn mạnh ràng:
“Chủ Uịịhĩa dân rộc lủ cìộni> lực lớn của díít m(á'c”~
Quan điểm quan trọng này có ý nghĩa to lớn trona cả lĩnh vực thể thao thành tích cao mà Hồ Chí Minh từng
đề cập đến Mỗi vận động viên với tinh thần dân tộc cao
cá, quyết tâm phấn đấu trong luyện tập và thi đấu, trong các cuộc đua tranh trên đấu trường quốc tế giành vinh quang về cho dân tộc mình, cho Tổ quốc, nhân dán Đỏ là: "Vinh (/uaiìíỊ của dán tộc về mặt íhểthao như Bác
Hồ từng nói lới có tác dụng phát huy mạnh mẽ lòng lự lào dân tộc của dân chúng Truyền thòng anh hiùno của
1 SĐD, T6, t i i 7 1
2 SĐD, TI, tr 446
3 S Đ d ' T1, tr 124.
Trang 35dàn tộc Việt Nam được ihể hiẹn qua nhữna phẩm chất như: V c h í bất khuâi kiên cưừna q u v ế t thắng đã được hun đúc và không nsừng phái huy irái qua hàns nghìn nãm lich sứ dưne nước và • W C-2Ìữ nước Thể thao ihành tíchcao Việt Nam với đội ngũ vận động viên đã phát huy nêu cao linh thán dàn tộc đế giành được nhiéu thành tựu lỏì đep irèn các đấu trường quốc tế (kế cả khu vực, châu lục và thế giới) Vào cuối năm 1966, trong lúc cuộc chống Mỹ cứu nước đang diẻn ra ác liệt Chủ tịch Hồ Chí Minh đã liếp và biếu du'ơn2 Đoàn thể thao Việt Vam thum dự Đại hội Ganêtb châu Á tổ chức ở Cămpuchia trở về nước Người khen ngợi: “Tđt ccỉ các chím í>iíinli (lược lìiiy chươiiiỊ, nhiều cháu íỊÌÌinh dược lìuy cliifo’no và/m, th ế lủ íổt" Bác Hổ tặng huy hiệu cho
4 vận động viên đoạt huv chương vàng gồm: Trần Oanh TYần Hữu Chi Vũ Thị Sen Lê Bá Nhân Và Người cân dặn các vận đ ộ n g viên: "Đánlì iỊÌỢc Mỹ íỊÌan khổ, klìâ khăn như vậy iihiúiíỊ quán vc) dân ta có c/iiyếl râm cao vchi (ỉáiìh iháiìi> Các cháu phải quyết tâm dạt thcuih tích cao lio'ii nữa Muốn yậy phủi docin kết ẹiúp d ỡ nhau rên luyện, phai c ố nhiều (ỉểxứiiíỊ dáììiỊ ỉíi nììững vận dộìnị vién của dcìn tộc anh hùng"^. Hổ Chí Minh coi
Chú lỊc h Ho Chi Minh \ ỚI thê dục the lliao N X B Thê dục ihê thao Hà Nôi 2003 trlOI.
Trang 36vận động viên Ihc thao là những người phân đấu mang lại danh dự cho dân lộc vinh quang cho Tổ quốc, quê hươns nhất là đối với những vận động viên đoạt chức
vô địch Người cũng nhận thấv ở các vận động viên thế thao nếu không được động viên, giáo dục thì sẽ phái sinh tự kiêu, thỏa mãn
Do đó Bác Hồ căn dặn các vận động viên; "Các cháu cỉừní> vì rháiìíỊ lọi mci kiêu căn^, tự mãn Khiêm tốn là một đức tính tốt để các vận động viên tiếp tục phấn đấu cao hơn nữa tiến bộ xa hơn nữa Bác nhắc nhở dạy bảo vận động viên: "Ccic clìáu luôn luôn nlĩớphdi khiêm tốn học lập củi hay, cái íịiói của các hạn Trong thi đâu íhcmg khỏnẹ kiêu, bụi không nàn, th ế men lí) vận dộng viên fấỉ ”2 Chừng nào còn tuổi vận động viên, còn thể
ực và kỹ năng tốt, các vận động viên phải quyết tâm trong tập luyện và thi đấu để vưcfn tới những thành tích cao hơn nữa vì danh dự và vinh quang cho dân tộc, Tổ quốc, nhân dân ta đó là lòng mong muốn của Bác Hồ Các thế hệ vận động viên thể thao cấp cao của nước ta không ngừng phấn đấu để thực hiện được lòng mong mỏi của Bác Hồ Trần Hiếu Ngân giành huy chương bạc Olympic ở Xítnây (Ôxtraylia) và hàng chục vận động
1 SỈ)D
2. S Đ D
Trang 37viên Việt Nam đoạt được huv chương vàng tại SEA Games 22 xứng đáng là những vận động viên ưu tú Đậc
hiệt trong n g à y thi đáu đầu tiên lại SEỈA Games 22 Cíì
ba võ sĩ Việt Nam là Văn Ngọc Tú (48kg), Nguyễn Linh Sơn (55kg) và Trần Văn Đoạt (60kg) đều đoạt huy chương vàna môn Judo các hạng cân Ngay sau chiến thắng, cá ba vận động viên vô địch đã bật khóc trong niềm vui hạnh phúc và tay trong tay cầm cềi ôm hinh
ánh Bác Hồ với dòng chữ "Bàc CÙIIÍ^ chúng cháu trong n^cix rui chiến rhüni>’' chạy khắp vòng sân nhà thi đấu Lãnh Binh Thăng (Thành phố Hồ Chí Minh) để cùng chung vui với các cổ động viên
Thành tích thê thao cao là thước đo năng lực thể thao, tinh thần ý chí của vận động vièn, hàm chứa nhiều ý nghĩa như cổ vũ khích lệ lòng tự hào dân tộc của nhân dân, động viên nhân dân tích cực tham gia tập luvện thể dục thê ihao khuyến khích tuổi trẻ có năng khiếu thể ihao phấn đấu trở thành những vận động viên quốc gia, những vận động viên chuyên nghiệp Do đó thành tích thể thao cao có giá trị vãn hóa sâu sắc
Hồ Chí Minh nhận thấy thê thao thành tích cao của ihế giới, không chỉ các nước xã hội chủ nghĩa như Liên X(), Cộng hòa Dân chủ Đức Tiệp Khắc Ba Lan (trưức đây) mà nhiổu lurớc tư bủn công nghiệp như M ỹ A nh, Pháp v.v giữa thế kv 20 phát Iriến mạnh, giành hầu hết
Trang 38các kv lục thế »iứi Những nước đó trẽn Hnh vực thè ihao thành tích cao họ cũng đã tuvèn iruvLMi cho dân lộc đất nưck' mình vé sức mạnh của thế i h i K ) Đỏi với Việt Nam là một nước nghèo, lại đang diễn ra cuộc chiến tranh chống Mỹ CÚII nước, nhưng Bác Hổ thời kỳ
đỏ đã lưu ý rãne; "Plioìiiỉ trcio và ílìànlĩ tích thê ílìoo cùa llìẽ ^iới phái iriêii lìiạiih, Việt Nam ta hãy cô i^ắììíỊ tiéii kịp ’’K
4 Quan điẻm nhãn vãn của Hó Chí Minh vé thè dục thể thao thành tích cao
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức sâu sắc vé tính chất
xã hội và mục đích của thể thao thành tích cao Theo Người, thế thao thành tích cao tăng ihêm cho nhân loại cuộc sống vui hcTĩi hạnh phúc hOT bới những giá Irị và ảnh hưởng của nó
Hồ Chí Minh cho rằng thế thao thành lích cao Irước hết phải làm cho con người, nhất là đối với ihê hệ trẻ có sức khỏe cường tráng, hình thê đẹp với tinh thần mạnh
mẽ và tâm hồn trong sáng Điểu đó chỉ có thê thực hiện được qua sự rèn luyện kiên định, công phu Chính trong thi đấu đã rèn luyện cho vận động viên có những phám
1 SĐD tr98.
Trang 39chát linh Ihãn khana kiện, cao đẹp khuy’L'n khích những thanh Itiiéu niên có năng khiêu noi theo Nêu vì phấn đáu cho huy chuxyna kỷ luc hay chức vó đich tronjz thể ihao lliành tích cao hãnii nhũng thú đoạn có hại cho sức khỏe \’à tinh thần, đao đức cho vân đôns viên, chángCThan sử clụng doping, bạo lực là phán lại «iá Irị nhân văn cua the ihao thành tích cao Hồ Chí Minh phê phán mọi lanh vi bạo lực trong ihi đâu ihc thao Bạo lực khôn2 chi
à ké thù cúa sức khóe con người mà còn là ké Ihù cứa tà.i nãim thế thao Tài năng ihê ihao chi có the được thê
hi èn lioim ihi đàu thê thao cao thươn« Như vây muôn nhanh hơn inanh hơn cao hơn xa hơn diêu nshè hơn phái ròn luyện sức tài, phái đảm báo tính công bằng, khỏnc thiên vị không bạo lực không dùng chất kích
th ích irong thi đâu Chính Hồ Chí Minh đã đấu tranh cho cònu Iv thể thao, Người đòi hỏi lính cỏna bàng trên cáic đáu trường ớ bất kv ncíi nào, cấp thi đãii nào, trong m'ỗi nước hav quốc tế
Hổ Chí Minh đòi hỏi trons thi đấu thế ihao phái the ii'ện \ ’à phái huv sự bình đẳng 2Ìữa các vận động viên cáic chúng tộc, dân tộc, không phân biệt đòi xứ khác nhau H6 Chí Minh nghiêm khãc phê phán sự kì thị nói chung \'à Iron« ihế thao nói riêng đối vứi người da màu Biinh đang giữa các díìn lộc chúng lộc Irén các dâu inường CỊUỐC tế có ý nghĩa s á u sãc không chi đ ố i với t h ế
Trang 40lhao mà còn đối với lất cá mọi người, tất cá mọi dân tộc, mọi chúng lộc trên toàn thế giới Từ đó tinh ih.ần thể thao vì hòa binh, tình hũu nghị mới được tăng cưởng và mãi mãi vững bền.
Chủ tịch Hổ Chí Minh đã rất quan tâm và khuyến khích giao lưu thê’ thao trong nước và quốc tế Tại nhiều cuộc thi đấu thế thao lớn hay nhỏ, Người đã dành thời gian đến dự và động viên các vận động viên tham ơia thi đấu đạt kết quả tốt Người khuyến khích giao luu quốc
tế Người ủng hộ nước ta cử các đoàn vận động \ ’iên ra nước ngoài thi đấu và tổ chức đăng cai các đại hội các giải thể thao quốc tế tại nước ta Hồ Chí Minh coi đó là những dịp tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị giữa nước ta với các nước trong khu vực, châu lục, hay giữa các nước anh em với nhau Theo Hồ Chí Minh, thi đấu thể thao ắt có thắng, có thua, nhưng qua đó để học hỏi những cái hay cái giỏi của nhau Người cho ràng thành công lớn nhất của một giải hay một cuộc thi đấu thể thao quốc tế là tình đoàn kết hữu nghị được tăng cường, tình cảm giữa các vận động viên của các nước gần gũi yêu mến nhau hơn, nhân dân các nước hiểu biết và quan tâm lẫn nhau, ủng hộ lẫn nhau hcm trước Có như vậy thể thao mới làm cho con người dù ở xa nhau vẫn gần gũi nhau, làm ciio các dân tộc có thể xích lại gần nhau, thân thuộc với nhau, hoặc