Tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở thành phố hải dương

nguyên lí giáo dục"[17]; Đề án “Phát triển GD mầm non giai đoạn 2006 -2015 đã nhấn mạnh một trong những mục tiêu phát triển GDMN là "Tăng cường các hoạt động phổ biến kiến thức và tư vấn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ KHÁNH VÂN

TỔ CHỨC TƯ VẤN CHĂM SÓC TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI CHO CÁC BẬC CHA MẸ Ở THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 62.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ

THÁI NGUYÊN, 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học thực sự của cánhân tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của tiến sĩ Trần Thị Minh Huế

Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từngđược công bố trong bất kỳ một công trình khoa học nào khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016

Học viên

Nguyễn Thị Khánh Vân

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tôi đã nhận được sựđộng viên, khuyến khích, tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt tình của các cấp lãnh đạo, các thầy côgiáo, bạn bè đồng nghiệp và gia đình

Với tình cảm chân thành, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Ban Giámhiệu Nhà trường, các thầy cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục và Phòng Đào tạo - Trường Đạihọc Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trongsuốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong Hội đồng bảo vệ Đề cương luận văn đã tậntình chỉ dẫn, góp ý để tôi lựa chọn được hướng nghiên cứu luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Trần Thị Minh Huế

-Người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ, góp ý để tôi

có thể hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, các bạn đồng nghiệp, các bậc phụhuynh Trường Mầm Non Ngọc Châu, Trường Mầm non Trần Phú, Trường Mầm non QuangTrung, Trường Mầm non Hải Tân, Trường mầm non Phú Lương - TP Hải Dương đã giúp đỡ,cung cấp các số liệu, cho ý kiến trong quá trình khảo sát thực tế, giúp tôi hoàn thành bảnluận văn đúng hạn

Do điều kiện thời gian và năng lực nghiên cứu, luận văn không tránh khỏinhững thiếu sót và hạn chế Tôi rất mong nhận được sự thông cảm và góp ý kiến từ cácthầy cô giáo, đồng nghiệp, phụ huynh và những người quan tâm tới các vấn đề đã trìnhbày trong luận văn

Trân trọng cảm ơn /.

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2016

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Khánh Vân

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN .ii MỤC LỤC .iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv DANH MỤC CÁC BẢNG v MỞ ĐẦU

1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC TƯ VẤN CHĂM SÓC TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI CHO CÁC BẬC CHA MẸ Ở TRƯỜNG MẦM NON 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Tư vấn 10

1.2.2 Hoạt động tư vấn 12

1.2.3 Chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 12

1.2.4 Hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ trẻ 14

1.2.5 Tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho gia đình 14

1.3 Một số vấn đề lý luận về hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6tuổi cho các bậc cha mẹ 161.3.1 Một số đặc điểm cơ bản của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và công tácchăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 161.3.2 Ý nghĩa của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chocác bậc cha mẹ 171.3.3 Mục tiêu của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổicho các bậc cha mẹ 181.3.4 Nội dung của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổicho các bậc cha mẹ 191.3.5 Nguyên tắc của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổicho các bậc cha mẹ 231.3.6 Phương pháp tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ 231.3.7 Hình thức tư vấn 261.3.8 Mối quan hệ giữa giáo viên mầm non và cha mẹ trẻ trong hoạtđộng tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 301.3.9 Điều kiện của hoạt động tư vấn 321.4 Một số vấn đề lý luận về tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6tuổi cho cha mẹ trẻ ở trường mầm non 331.4.1 Vai trò của hiệu trưởng nhà trường trong tổ chức tư vấn chăm sóctrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ trẻ 331.4.2 Nội dung tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cácbậc cha mẹ 341.4.3 Phương pháp tổ chức hoạt động tư vấn 391.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức hoạt động tư vấnchăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 40Kết luận chương 1 43

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC TƯ VẤN CHĂM SÓC TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI CHO GIA ĐÌNH Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG

45

2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 45

2.1.1 Mục tiêu khảo sát 45

2.1.2 Khách thể và quy mô khảo sát 45

2.1.3 Nội dung khảo sát 45

2.1.4 Phương pháp khảo sát và cách xử lý kết quả 46

2.2 Thực trạng nhận thức về hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở các trường mầm non thành phố Hải Dương 46

2.2.1 Nhận thức về các khái niệm công cụ 46

2.2.2 Nhận thức về mục tiêu của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 48

2.2.3 Nhận thức về nội dung của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 49

2.2.4 Nhận thức về phương pháp và hình thức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 51

2.2.5 Nhận thức về vai trò của giáo viên mầm non trong hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ 5-6 tuổi 53

Người lập kế hoạch tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 54

2.2.6 Nhận thức về nội dung tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho gia đình 55

2.2.7 Nhận thức của cha mẹ trẻ về nội dung chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 56

2.3 Thực trạng hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ trẻ của giáo viên ở trường mầm non 58

2.3.1 Thực trạng nội dung tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ của giáo viên 58

2.3.2 Thực trạng sử dụng các phương pháp và hình thức tư vấn 60

2.4 Thực trạng tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

cho cha mẹ trẻ ở trường mầm non 65

2.4.1 Thực trạng nội dung tổ chức hoạt động tư vấn cho gia đình về chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 65

2.4.2 Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động tư vấn cho gia đình về chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 68

2.4.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức hoạt động tư vấn 69

2.5 Đánh giá chung về khảo sát thực trạng 71

2.5.1 Những ưu điểm 71

2.5.2 Những hạn chế 72

Kết luận chương 2 73

Chương 3 BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TƯ VẤN CHĂM SÓC TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI CHO CÁC BẬC CHA MẸ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG 74

3.1 Nguyên tắc chỉ đạo đề xuất biện pháp 74

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu chăm sóc - giáo dục trẻ 5-6 tuổi 74

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 75

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 75

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 75

1.3.6 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 76

3.2 Một số biện pháp tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở thành phố Hải Dương 76

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho CBQL, GVMN về hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 76

3.2.2 Biện pháp 2: Nâng cao kiến thức, kỹ năng chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ trẻ 79

3.2.3 Biện pháp 3: Hoàn thiện nội dung tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cho các cha mẹ 81

3.2.4 Biện pháp 4 Bồi dưỡng cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non về kỹ năng tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 85

3.2.5 Biện pháp 5 Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 88

3.2.6 Biện pháp 6 Tăng cường các điều kiện của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc phụ huynh 91

3.2.7 Mối quan hệ giữa các biện pháp 96

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của biện pháp tổ chức tư vân chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở thành phố Hải Dương 98

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 98

3.3.2 Nội dung, cách thức khảo nghiệm 98

3.3.3 Kết quả khảo nghiệm 98

Kết luận chương 3 101

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BGD&ĐT Bộ giáo dục và đào tạo

CBG Chưa bao giờ

Rất thường xuyên TX Thường

xuyên UBND Uỷ ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Nhận thức của hiệu trưởng, giáo viên mầm non về các khái

niệm công cụ 47Bảng 2.2 Nhận thức về mục tiêu của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ

mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 48Bảng 2.3 Nhận thức về nội dung của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ

mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 50Bảng 2.4 Nhận thức về phương pháp và hình thức tư vấn chăm sóc trẻ

mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ 52Bảng 2.5 Nhận thức về vai trò của giáo viên mầm non trong hoạt động tư

vấn chăm sóc trẻ 5-6 tuổi 54Bảng 2.6 Nhận thức về nội dung tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cho gia đình 55Bảng 2.7 Nhận thức của cha mẹ trẻ về nội dung chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi 57Bảng 2.8 Thực trạng nội dung tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

cho cha mẹ 59Bảng 2.9 Thực trạng sử dụng phương pháp và hình thức tư vấn 60Bảng 2.10 Thực trạng nội dung tổ chức tư vấn 66Bảng 2.11 Thực trạng phương pháp tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ 5-6 tuổi

cho cha mẹ trẻ 68Bảng 2.12 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức hoạt

động tư vấn chăm sóc trẻ 5-6 tuổi 70Bảng 3.1 Đánh giá của CBQL, GV về mức độ cần thiết của các biện pháp tổ

chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6tuổi cho các bậc cha mẹ ở trường mầm non 99Bảng 3.2 Đánh giá của CBQL, GV về mức độ khả thi của các biện pháp tổ

chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6tuổi cho các bậc cha mẹ 100

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Từ những năm cuối TK 20 và đặc biệt là hiện nay, cuộc cách mạng Khoa học - Côngnghệ đang phát triển với những bước tiến nhảy vọt Thế giới đã và đang chuyển từ kỷnguyên công nghệ sang kỷ nguyên thông tin để hình thành nền kinh tế tri thức

Với tình hình trên, tất cả các quốc gia đều nhận thấy rõ được vai trò và trị trí hàngđầu của giáo dục, coi giáo dục là quốc sách quan trọng của mình

Mục tiêu của giáo dục nước ta là: Đào tạo con người Việt Nam phát triể n toàn diện,

có đạo đức, có tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp nhằm hình thành và pháttriển nhân cách của thế hệ trẻ, có đạo đức, lý tưởng, có kiến thức, tư duy và trí tuệ đểchuẩn bị cho xã hội một nguồn nhân lực chất lượng cao Điều đó phải được bắt đầu từviệc CSGD trẻ lứa tuổi mầm non

Hệ thống giáo dục quốc dân bắt đầu từ GDMN Tâm lý học và giáo dục học đãchứng minh rằng tuổi mầm non (từ 0 đến 6 tuổi) là thời kỳ đầu tiên, quan trọng củađời người, thời kỳ phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt, nhất là phát triển năng khiếu,đồng thời cũng là phát triển tiền đề cho sự hình thành nhân cách, năng lực con người chotương lai Sự quan tâm đặc biệt đối với tuổi mầm non không những phản ánh kinh nghiệmtồn tại và phát triển của loài người, của dân tộc ta, mà còn có đầy đủ căn cứ khoa học.Các nghiên cứu cho thấy lứa tuổi này cần được quan tâm đặc biệt Tổ chức tốt việc giáodục gia đình, nhà trẻ, trường mẫu giáo sẽ tạo điều kiện ban đầu hết sức quan trọng đặtnền móng cho sự phát triển tâm lý, trí tuệ và nhân cách của trẻ em

Nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục gia đình đối với sự phát triển của trẻ,Đảng, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản nhằm thúc đẩy xã hội hỗ trợ gia đình thựchiện tốt việc chăm sóc giáo dục trẻ ngay từ nhỏ

Điều 93, Luật Giáo dục (2005) khẳng định "Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với gia đình và xã hội đ ể thực hiện mục têu,

nguyên lí giáo dục"[17]; Đề án “Phát triển GD mầm non giai đoạn 2006

-2015 đã nhấn mạnh một trong những mục tiêu phát triển GDMN là "Tăng cường các hoạt động phổ biến kiến thức và tư vấn nuôi dạy trẻ cho các gia đình".[1] Tại điều 46,

Chương VII - Điều lệ Trường mầm non đã nêu rõ nhiệm vụ của nhà trường, nhà trẻnhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập trong công tác phối kết hợp với gia đình và xã hội đ ểnâng cao chất lượng nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ trong đó nhiệm vụ tuyêntuyền phổ biến kiến thứuc khoa học nuôi dạy trẻ cho cha mẹ và cộng đồng.[3]

Ngày 9/2/2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 239/QĐ- Ttg phêduyệt Đề án phổ cập GDMN cho trẻ em 5 tuổi giai đoạn 2010-2015, trong đó một trongnhững nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục là "Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nângcao nhận thức trách nhiệm cho các cấp các ngành, gia đình và cộng đồng về chủ trương,mục đích, ý nghĩa của phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi trong nâng cao chất lượng giáo dục

và phát triển nguồn lực".[20]

Đối với GDMN công tác tư vấn cho các bậc cha mẹ đang nuôi con dưới

6 tuổi có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Kết qủanghiên cứu ở nhiều nước trên thế giới cho thấy: Ở tuổi mầm non công tác chăm sóc, giáodục của cha mẹ và các thành viên trong gia đình là yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đếnhầu hết các chỉ số phát triển cuả trẻ, đồng thời có mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ đàotạo, thu nhập của cha mẹ với các chỉ số liên quan chất lượng quá trình giáo dục Ở ViệtNam, giáo dục trẻ trong gia đình đã từ lâu được nhiều Bộ, ngành tổ chức quan tâmnghiên cứu và cho thấy gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phối hợp cùngnhà trường để giúp trẻ phát triển toàn diện Bộ Giáo dục và Đạo tạo luôn chú trọng công tác

tư vấn phổ biến kiến thức và kĩ năng chăm sóc giáo dục trẻ mầm non đến các bậc cha mẹ

và cộng đồng Nhiệm vụ này được Bộ Giáo dục và Đào tạo thường xuyên chỉ đạo vàđưa vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học hàng năm ở các trường mầm non

Hải Dương là thành phố có số lượng trường mầm non công lập và tư thục 35trường; tuy nhiên số lượng trường quan tâm đầu tư cho hoạt động tư vấn còn yếu vàthiếu (thiếu về chất lượng nhà quản lý có nhận thức và hiểu biết về hoạt động tư vấn; giáoviên yếu về kỹ năng tổ chức tư vấn); số lượng cha mẹ có nhận thức đúng đắn về chămsóc- giáo dục trẻ chưa nhiều; đa số cha mẹ có tư tưởng “ trăm sự nhờ cô” nên đã bỏ ngỏviệc chăm sóc con như thế nào cho đúng khoa học, phù hợp với trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi-chuẩn bị cho bé vào lớp

1; do đó cha mẹ không thể hiện nhu cầu cần được tư vấn về chăm sóc con như thế nào ởnhà, do vậy sự phối kết hợp với cha mẹ và giáo viên còn rất nhiều hạn chế Bên cạnh

đó, chất lượng đội ngũ quản lý cũng như giáo viên có nhận thức, có kỹ năng tổ chức tư vấncòn hạn chế; và cũng chưa được các cấp, các ngành quan tâm nhiều nên hoạt động nàydường như đang bỏ ngỏ và lu mờ so với các hoạt động chăm sóc giáo dục khác trong nhàtrường

Nhận thấy, thực tiễn công tác giáo dục mầm non ở thành phố Hải Dương hiện naynhiều bậc cha mẹ chưa có kiến thức và kỹ năng chăm sóc, giáo dục con theo khoa học;chưa nhận thức đúng vai trò của gia đình trong việc phối hợp với trường mầm non đểhình thành, phát triển nhân cách cho trẻ; nhiều giáo viên mầm non chưa có kỹ năng tưvấn cho gia đình về chăm sóc, giáo dục trẻ mẫu giáo; công tác quản lý hoạt động này cũngchưa được coi trọng và quan tâm nghiên cứu nhiều Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn

nghiên cứu đề tài: Tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha

mẹ ở các trường mầm non thành phố Hải Dương

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậccha mẹ phù hợp với mục tiêu giáo dục của độ tuổi, đặc điểm giáo dục mầm non của thànhphố Hải Dương và nhu cầu, đặc điểm giáo dục trẻ 5-6 tuổi trong gia đình sẽ nâng caochất lượng hoạt động chăm sóc trẻ trong gia đình, hỗ trợ tích cực việc đảm bảo chấtlượng phối hợp giữa trường mầm non và gia đình trong công tác chăm sóc trẻ ở trườngmầm non thành phố Hải Dương hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xây dựng cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở trường mầm non

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở một số trường mầm non thành phố Hải Dương

5.3 Đề xuất một số biện pháp tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậccha mẹ ở một số trường mầm non thành phố Hải Dương

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Về nội dung

Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề tư vấn chăm sóc sứckhỏe - thể chất và đề xuất một số biện pháp tổ chức tư vấn chăm sóc sức khỏe - thể chấttrẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ học sinh của hiệu trưởng nhà trường (chủ thể của các biệnpháp quản lý là hiệu trưởng nhà trường)

6.2 Về khách thể khảo sát

Đề tài khảo sát 15 CBQLGD, 20 GV mầm non, 300 cha mẹ trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi của Trường Mầm non Ngọc Châu; Trường Mầm non Phú Lương; Trường Mầm nonTrần Phú; Trường Mầm non Hải Tân; Trường Mầm non Quang Trung ở thành phố Hải Dương,tỉnh Hải Dương

6.3 Thời gian nghiên cứu

Từ ngày 1 tháng 8 năm 2015 đến ngày 1 tháng 2 năm 2016

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng phương pháp tổng hợp, hệ thống hoá, phân tích tài liệu, phươngpháp lịch sử để nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫugiáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Đề tài sử dụng phương pháp điều tra (viết, phỏng vấn); phương pháp nghiêncứu sản phẩm hoạt động sư phạm; phương pháp chuyên gia để nghiên cứu thực trạng tổchức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và thực trạng quản lý hoạt động tưvấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở thành phố Hải Dương và nguyênnhân của thực trạng

Sử dụng phương pháp chuyên gia để xin ý kiến định hướng về nội dung, phươngpháp nghiên cứu; kiểm định tính đúng đắn của các kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễncủa đề tài

Đề tài sử dụng phương pháp khảo nghiệm để xin ý kiến đánh giá về tính cần thiết,tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Đề tài sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu từ phiếukhảo sát, tính toán các chỉ số định lượng, định tính trong nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Danh mục các chữ cái viết tắt, Kết luận và khuyến nghị, Danhmục Tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6

tuổi cho các bậc cha mẹ ở trường mầm non

Chương 2: Thực trạng tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha

mẹ ở các trường mầm non thành phố Hải Dương

Chương 3: Biện pháp tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha

mẹ ở các trường mầm non thành phố Hải Dương

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC TƯ VẤN CHĂM SÓC TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI

CHO CÁC BẬC CHA MẸ Ở TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Đối với giáo dục mầm non, công tác tư vấn giáo dục cho các bậc cha mẹ có ý nghĩa

quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ Khoa học đã chứng

minh rằng những năm đầu của cuộc đời, đặc biệt là thời kỳ trẻ từ 0 đến 6 tuổi là giai đoạnquan trọng trong sự phát triển thể chất, tâm lý cũng như hình thành và phát triển các kỹnăng cơ bản là cơ sở cho việc học tập sau này của trẻ Trẻ ở lứa tuổi này nếu được chuẩn

bị tốt ở trường mầm non sẽ có nhiều thuận lợi và tạo đà tốt cho trẻ khi bước vào các cấphọc tiếp theo Tuy nhiên nếu chỉ trông cậy vào sự chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầmnon thôi thì chưa đủ để chuẩn bị cho trẻ trong cuộc sống tương lai mà thêm vào đó rấtcần sự hỗ trợ của cộng đồng đặc biệt là của gia đình trẻ

Dự án nghiên cứu về gia đình (Harvard Family Research Project) của trường Đại họcGiáo dục Harvard khẳng định: Sự tham gia của gia đình trong giáo dục mầm non gópphần quan trọng trong việc nâng cao thành công của mọi trẻ trong mọi độ tuổi Dự án

đã nêu được tầm quan trọng của giáo dục gia đình trong giai đoạn lứa tuổi mầm non đó

là quá trình giáo dục bao gồm thái độ, giá trị và thực hành của cha mẹ trong việc nuôi dạytrẻ Nội dung của dự án đề cập tới 4 lĩnh vực:[9]

- Quan hệ chăm sóc, cảm xúc và trách nhiệm giữa cha mẹ với trẻ

- Sự tham gia của cha mẹ trẻ vào các hoạt động của trẻ ở gia đình

- Quan hệ giữa nhà trường và gia đình

- Trách nhiệm đối với kết quả học tập của trẻ

Đề tài đã được thực hiện trên 2.700 gia đình Singapore (đối tượng là cha mẹ trẻngười Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia và các dân tộc khác) Tuy mục đích chính trong đềtài không nhằm nghiên cứu GD trẻ nhỏ trong gia đình nhưng trên cơ sở các dữ liệu thuđược nhóm tác giả đã dành một chương để phân tích vấn đề GD của cha mẹ đối với concái với 4 yếu tố:

- Cách tiếp cận giáo dục của cha mẹ

- GD các giá trị truyền thống trong gia đình

- Phối hợp giữa gia đình và nhà trường

- Tương tác giữa cha mẹ và trẻ

Đặc biệt trong cuốn: Giáo viên MN về công tác với gia đình, tác giả Ubranxkaia(người Nga), ngoài nội dung nêu rõ cơ sở của GD trẻ trong gia đình, nội dung công việcvới cha mẹ, các phương pháp và hình thức tiếp cận, phối hợp với phụ huynh, tác giả đã

đề cập đến công việc của hiệu trưởng trường MN với công tác phụ huynh bao gồm:công tác quản lý hoạt động phối hợp với gia đình, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên để làm tốtcông tác phụ huynh và cả công tác tư vấn, giao tiếp trực tiếp với phụ huynh.[23]

Năm 1975, tác giả Bown đã xây dựng mô hình tư vấn cho cha mẹ dựa trên tâm

lý, trong đó nhấn mạnh tư vấn cho cha mẹ dựa trên một số tư tưởng về tư vấn như trườngphái hành vi (tư vấn cha mẹ can thiệp hành vi không tích cực của con trong cuộc sống) Tưvấn cha mẹ khác với các kiểu can thiệp cha mẹ khác: trị liệu gia đình và giáo dục gia đình.Trị liệu gia đình là dịch vụ trực tiếp làm thống nhất gia đình, ở đó cha mẹ và con cái đồngthời tham dự với nhà trị liệu nhằm làm cho vấn đề trong gia đình được giải quyết tốt hơn.Giáo dục gia đình là cách tiếp cận gián tiếp nhằm mục đích dạy cho cha mẹ các kỹ năngchăm sóc và giáo dục con trong gia đình.[4]

Tác giả Zadek Kurt Lewin cũng có những nghiên cứu về tư vấn dựa trên các mốiquan hệ con người và phát triển các mục tiêu của tư vấn, các mẫu hình trong lĩnh vực tưvấn, mối quan hệ trong tư vấn Một số công trình nghiên cứu

của các tác giả nước ngoài tập trung vào nghiên cứu hoạt động tư vấn, những ứng dụngmang tính thực tế trong quá trình tư vấn, vị trí, vai trò của nhà tư vấn, các hình thức vànhững yếu tố ảnh hưởng trong quá trình tư vấn.[25]

Có thể thấy rằng, các nghiên cứu về tư vấn chăm sóc trẻ mầm non đã

được nhiều tác giả quan tâm tuy nhiên nghiên cứu sâu về tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ còn nhiều hạn chế như chưa đề cập đến tư vấn về thể chấtsức khỏe của trẻ; về hình thành kỹ năng vệ sinh chăm sóc; về vấn đề an toàn và phòngtránh tai nạn thương tích cho trẻ… Theo báo cáo thế giới về phòng chống thương tích ởtrẻ em, Tổ chức Y tế Thế giới, Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc đã quyết định phải đưa vấn

đề thương tích trẻ em cho y tế công cộng toàn cầu và xem tai nạn thương tích là “Gánh nặng bệnh tật toàn cầu” Do vậy việc tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các

bậc phụ huynh cần được nhiều nhà tác giả quan tâm và đi sâu nghiên cứu.[2]

1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước

Ở Việt Nam, giáo dục trẻ trong gia đình đã từ lâu được nhiều bộ, ngành, tổ chứcquan tâm nghiên cứu Bộ Giáo dục và Đào tạo luôn chú trọng công tác tư vấn và phổ biếnkiến thức, kỹ năng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non đến các bậc cha mẹ, cộng đồng.Nhiệm vụ này được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào hướng dẫn nhiệm vụ năm học hàngnăm Thực hiện tốt công tác tư vấn cho cha mẹ sẽ tạo được sự liên kết giữa nhà trườngmầm non và gia đình về nội dung, hình thức, phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ sẽ tốthơn Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của trẻ về các mặt thể chất, nhận thức, tìnhcảm - thẩm mĩ, ngôn ngữ, giao tiếp, ứng xử góp phần thực hiện tốt mục tiêu chăm sóc,giáo dục trẻ Đồng thời làm cho cha me, cộng đồng hiểu rõ về giáo dục mầm non và ủng hộgiáo dục mầm non, tạo nên nguồn lực vật chất và tinh thần, góp phần nâng cao chất lượngchăm sóc, giáo dục trẻ

Trong hầu hết các sách báo chuyên ngành, các đề tài, bài viết trong nhữnghội thảo khoa học của các nhà nghiên cứu, chuyên gia về mầm non đều nêu bật được tầmquan trọng và sự cần thiết của giáo dục trẻ mầm non ở nhà trường và gia đình Trongcuốn Xã hội hóa giáo dục của viện Khoa học Giáo dục do tác giả Võ Tấn Quang chủ biên

đã nêu trong chương 2 - Xã hội hóa giáo dục: “Trẻ mầm non với tư cách là đối tượng chăm sóc - giáo dục được chăm lo của giáo dục nhà trẻ, giáo dục mẫu giáo và giáo dục gia đình một cách tự giác

và tự phát”, đều khẳng định vai trò kết hợp giữa nhà trường và gia đình trong chăm

sóc-giáo dục trẻ mầm non là quan trọng và tất yếu.[21]

Những năm gần đây, hoạt động tư vấn trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu về hoạtđộng tư vấn trong giáo dục đã được nhiều người quan tâm Công trình “Tư vấn tâm lý họcđường” của tác giả Nguyễn Thị Oanh đã tập trung vào vấn đề tư vấn cho học sinh về nhữngkhó khăn trong đời sống gia đình, việc học hành và định hướng nghề nghiệp… đồng thờiđưa ra cách giải quyết tư vấn hợp lý để giúp học sinh có cái nhìn sáng suốt, sâu sắc trongmọi vấn đề nhằm tìm ra lựa chọn tối ưu nhất cho bản thân Bài báo “Cần có các chuyên viêntâm lý trong trường học” của tác giả Nguyễn Phương Hoa, Tạp chí Tâm lý học - Viện Tâm lýhọc, TT KHXH- NVQG, số 9 (9/2002) nêu ra một số khó khăn về tâm lý mà học sinh thườnggặp từ đó đề xuất các biện pháp cụ thể trong đó có lưu ý đến việc cần thiết phải có cácchuyên viên tâm lý trong trường học nhằm giúp học sinh giải quyết các thắc mắc và khó khăngặp phải Tại Hội thảo khoa học do hội Hội khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam tổ chứcnăm 2006 đã bàn đến vấn đề tư vấn tâm lý - giáo dục.[15]

Như vậy cả lý luận và thực tiễn nghiên cứu về hoạt động tư vấn cho các bậc cha

mẹ đều được các chuyên gia và các bậc cha mẹ rất quan tâm, ngày càng có nhiềunghiên cứu, hội thảo về lĩnh vực này Tuy nhiên chưa có đề tài, công trình nào đi sâunghiên cứu về hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-

6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở trường mầm non Vì vậy, tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài nàynhằm điều tra thực trạng hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha

mẹ từ đó rút kinh nghiệm và đề ra một số biện pháp quản lý thúc đẩy và nâng cao chấtlượng tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ ở một số trường mầmnon thành phố Hải Dương

1.2 Một số khái niệm cơ bản

Hiệp hội tâm lý Hoa Kỳ (1998) đã định nghĩa: Tư vấn là mối quan hệ giữa mộtngười trợ giúp chuyên nghiệp và người, nhóm người và một chỉnh thể xã hội cần được giúp

đỡ, trong đó nhà tư vấn cung cấp sự giúp đỡ cho người được tư vấn trong việc xác định

và giải quyết một vấn đề liên quan đến công việc hoặc người khác.[12]

Khái niệm tư vấn được hiểu là tư vấn tâm lý, là tiến trình tương tác giữa cán bộ tưvấn (người tư vấn) và thân chủ (khách hàng), trong đó người tư vấn sử dụng kiến thức, kĩnăng nghề nghiệp của mình giúp thân chủ thấu hiểu hoàn cảnh của mình và tự giải quyếtvấn đề của mình

Như vậy từ một số định nghĩa trên có thể hiểu tư vấn là việc làm mà trong đónhà tư vấn tìm hiểu các vấn đề khúc mắc, những khó khăn mà người được tư vấn đanggặp phải để từ đó nhận định, đánh giá, phân tích và đưa ra những lời khuyên bổ ích nhấtgiúp cho người được tư vấn giải quyết được khó khăn của mình

Để hiểu rõ hơn về khái niệm tư vấn, có thể đặt nó trong mối quan hệ với một sốkhái niệm gần gũi:

+ Tư vấn và tham vấn

Theo nhiều định nghĩa khác nhau, tham vấn là một quan hệ trực tiếp nhằmmục đích thay đổi hành vi của người nhận dịch vụ

Tư vấn giống với tham vấn ở chỗ cùng là mối quan hệ nhân văn mang tính thànhthật và tin tưởng là cần thiết cho thành công và giúp đỡ thân chủ trở nên độc lập.

Điểm khác biệt ở đây là nhà tham vấn giúp đỡ thân chủ thông qua việc nâng caonăng lực cho người thực hành tư vấn Tham vấn tập trung vào những vấn đề tâm lýcủa thân chủ còn tư vấn tập trung vào những vấn đề có tính chất công việc

+ Tư vấn và giám sát

Sự khác biệt lớn nhất là bản chất mối quan hệ Những người giám sát là chuyên gia

và thường là người có quyền lực, sự đánh giá, xếp hạng của họ dẫn đến việc xếp hạng,tăng trưởng, đề bạt… Quan hệ giữa nhà tư vấn và người thực hành tư vấn là mối quan

hệ dân chủ

+ Tư vấn và đưa lời khuyên

Theo Gallessich (1982), thuật ngữ tư vấn hiểu theo nghĩa thông thường gắn vớiviệc tm kiếm và đưa ra lời khuyên Tuy nhiên đưa ra lời khuyên khác với tư vấn là ngườiđưa ra lời khuyên giữ một vai trò là một chuyên gia, không có ý định rõ ràng để pháttriển khả năng của người nhận lời khuyên và mối quan hệ cụ thể được xác lập trong mốiquan hệ giữa người đưa và nhận lời khuyên.[10]

+ Tư vấn và hợp tác

Hợp tác là một quá trình tương tác lập kế hoạch, ra quyết định có liên quan đến haihoặc nhiều thành viên để cùng giải quyết một vấn đề nào đó và như vậy có nghĩa là vai tròcủa các thành viên như nhau (ở một mức độ nào đó)

Tư vấn là một quá trình trợ giúp gián tiếp bằng cách trao quyền năng cho người thựchành tư vấn nhằm giúp đỡ một người thứ ba khi dịch vụ được cung cấp bởi người thựchành tư vấn còn hợp tác tức là khi hai người cộng tác cùng cung cấp dịch vụ Trong quátrình tư vấn phải có sự hợp tác của nhà tư vấn và người thực hành tư vấn

+ Tư vấn và giảng dạy, đào tạo

Giảng dạy, đào tạo là một quá trình truyền đạt, trong một phương phức có hệthống và được lên kế hoạch như một bộ phận của lý thuyết thông tn (Conoley &Conoley 1992) Dạy kiến thức theo truyền thống thường là một tình trạng chính thức,

mô phạm và hiếm có sự hợp tác.[7]

Dạy kiến thức (đào tạo) là một công cụ mà nhà tư vấn sử dụng trong quá trình tưvấn, thông thường là một phần của chiến lược can thiệp Dạy học trong tư vấn có tính phichính thức hơn và có liên hệ với nhiều hình thức mô phỏng đa dạng chứ không chỉ là bàigiảng và bài tập

1.2.2 Hoạt động tư vấn

Hoạt động tư vấn là hoạt động tương tác giữa người tư vấn và người được tưvấn trong đó người tư vấn sử dụng kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp của mình giúp người được

tư vấn thấu hiểu và giải quyết tốt vấn đề đang gặp phải.

Trong hoạt động tư vấn, nhà tư vấn phải xác định rõ đặc điểm, nhu cầu của đốitượng; xác định rõ mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tư vấn để thực hiện có kếtquả Trong hệ thống các hoạt động chuyên môn của giáo viên ở trường mầm non, hoạtđộng tư vấn cho gia đình trẻ là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng để giúp gia đình thựchiện tốt công tác chăm sóc, giáo dục trẻ

1.2.3 Chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

1.2.3.1 Chăm sóc trẻ mầm non

Theo Từ điển Tiếng Việt “chăm” có nghĩa là trông nom thường xuyên và được dùngcác từ ghép như: chăm bẵm, chăm chút, chăm lo; “sóc” có nghĩa là săn sóc, tìm cách chămnom chu đáo tận tình Như vậy “chăm sóc” có hàm ý trông nom, săn sóc thường xuyên,chú ý đều đặn, chu đáo.[24]

Chăm sóc trẻ mầm non có nghĩa là chăm lo tới sức khỏe về thể chất (ăn, ngủ, vệsinh, phòng bệnh, đề phòng tai nạn…) và chăm sóc đến sức khỏe tinh thần (đáp ứng nhucầu tâm lý, nhu cầu xã hội như nhu cầu được yêu thương, được an toàn) của trẻ lứa tuổimầm non

Hoạt động chăm sóc sức khỏe cho trẻ mầm non diễn ra hàng ngày trong trườngmầm non nhằm đạt mục tiêu chung là trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cơ

thể phát triển hài hòa cân đối, biểu hiện là cuối mỗi độ tuổi phải đạt được nhữngyêu cầu tối thiểu về tình trạng sức khỏe, cân nặng và chiều cao theo lứa tuổi, tiến lên thựchiện các yêu cầu chuẩn, phòng chống suy dinh dưỡng và béo phì Hoạt động chăm sóc sứckhỏe bao gồm các hoạt động như: Khám sức khỏe định kỳ; Theo dõi, đánh giá sự phát triểncủa cân nặng và chiều cao theo lứa tuổi; Phòng chống suy dinh dưỡng, béo phì; Phòngtránh các bệnh thường gặp; Theo dõi tiêm chủng Đây là những hoạt động nhằm chăm sócsức khỏe cho trẻ, phát hiện ra những vấn đề về bệnh tật để kịp thời can thiệp, đồng thờitập cho trẻ một số nề nếp, thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày và tạo cho trẻ trạngthái sảng khoái, vui vẻ.

Như vậy chăm sóc trẻ lứa tuổi mầm non là hoạt động chăm lo đến thể chất, tinhthần đồng thời cung cấp, dạy cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản đảm bảo cho trẻ được

an toàn, phát triển toàn diện đúng với tâm sinh lý lứa tuổi, chuẩn bị điều kiện và tâmthể cho cho trẻ bước vào trường tiểu học

1.2.3.2 Chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có bướcnhảy vọt về chất, mỗi lứa tuổi đều có những đặc điểm riêng về trình độ nhận thức, đặcđiểm tâm sinh lý Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là trẻ em lứa tuổi cuối cùng của bậc học mầm non,thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất tất cả các chức năng tâm sinh lý Do vậy trẻ cần phảiđược tạo môi trường và điều kiện tốt để phát triển sức khỏe thể chất và tinh thần, hìnhthành năng lực cá nhân, duy trì cuộc sống lành mạnh; nâng cao sức đề kháng, đảm bảo sựtăng trưởng và phát triển hoàn chỉnh của trẻ Ở độ tuổi này, người chăm sóc trẻ (cha

mẹ và giáo viên mầm non) cần phải hiểu được nội dung, kỹ năng để hướng dẫn trẻ cùngthực hiện các nội dung chăm sóc giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.[6]

Chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là hoạt động được tiến hành theo quy định củachương trình giáo dục mầm non, là quá trình tác động trực tiếp vào cơ thể trẻ thông quaviệc tổ chức chế độ ăn, ngủ hợp lý, vệ sinh phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và đảm bảo antoàn giúp trẻ hình thành, phát triển về thể lực, đặt tiền đề cho sự phát triển toàn diệnnhân cách của trẻ

1.2.4 Hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ trẻ

Hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ là hoạt độngtương tác giữa giáo viên ầm non và cha mẹ trẻ trong đó giáo viên sử dụng kiến thức, kỹnăng nghề nghiệp giúp cha mẹ trẻ thấu hiểu cách nuôi dưỡng, chăm sóc giúp trẻ pháttriển toàn diện cơ thể, tâm hồn và trí tuệ theo mục tiêu và yêu cầu của độ tuổi

Trong hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ, giáoviên phải xác định rõ đặc điểm, nhu cầu của cha mẹ; xác định rõ mục đích, nội dung,phương pháp, hình thức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ để thực hiện cókết quả hoạt động chăm sóc trẻ

Trong hệ thống hoạt động chuyên môn của giáo viên ở trường mầm non, hoạtđộng tư vấn chăm sóc trẻ cho gia đình là một hoạt động có ý nghĩa quan trọng, với mụcđích nâng cao nhận thức và kỹ năng chăm sóc trẻ của cha mẹ góp phần nâng cao chấtlượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong gia đình và trường mầm non

Như vậy, tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ là quá trình trong đógiáo viên mầm non làm việc trong mối quan hệ bình đẳng không phân biệt thứ bậc với cha

mẹ để giúp họ trong việc chăm sóc con cái nhằm đem đến lợi ích nhất cho con em họ

1.2.5 Tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho gia đình

1.2.5.1 Khái niệm tổ chức

Theo từ điển tiếng Việt của Viện ngôn ngữ, khái niệm tổ chức được hiểu là: Làm chothành một chỉnh thể, có một cấu tạo, một cấu trúc và những chức năng nhất định - nghĩadanh từ (1); Làm công tác tổ chức cán bộ (2); Làm những gì cần thiết đế tiến hành mộthoạt động nào đó nhằm có được một hiệu quả lớn nhất - nghĩa động từ (3);

Tác giả Chester I Barnard cho rằng: tổ chức là một hệ thống những hoạt độnghay nỗ lực của hai hay nhiều người được kết hợp với nhau một cách có ý thức

Theo tác giả Ducan (1981), tổ chức là một tập hợp các cá nhân riêng lẻ tương táclẫn nhau, cùng làm việc hướng tới những mục tiêu chung và mối quan hệ làm việc của

họ được xác định theo cơ cấu nhất định Theo định nghĩa này, yếu tố con người được coitrọng hơn những nguồn lực khác của tổ chức (máy móc, nhà xưởng, công nghệ,…) Ở mộtgiới hạn nào đó, con người trong tổ chức cần phải làm việc hướng tới mục tiêu chung vànhững hoạt động của họ cần phải được phối hợp để đạt mục tiêu đó Theo đó, mốiquan hệ của con người trong tổ chức được xác định theo cơ cấu nhất định.[8]

Bên cạnh đó, khái niệm tổ chức cũng được coi là một hệ thống các hoạt động dohai hay nhiều người phối hợp hoạt động với nhau nhằm đạt được mục tiêu chung Theođịnh nghĩa này, tổ chức bao gồm yếu tố con người, mục tiêu chung của tổ chức; sự phốihợp các nỗ lực của con người trong tổ chức Tuy nhiên, ngoài nguồn lực con người, để đảmbảo sự hoạt động của tổ chức, cần phải có các nguồn lực khác như tài chính, công nghệ, nhàxưởng,… Để phối hợp các nỗ lực của con người trong tổ chức nhằm sử dụng hiệu quả cácnguồn lực trong tổ chức và đạt được mục tiêu của tổ chức thì cần có hệ thống quyền lực vàquản lý

Qua tiếp cận và phân tích quan điểm của các tác giả khác nhau về khái niệm tổchức, chúng tôi cho rằng, tổ chức là cách thức bố trí, sắp xếp và phối hợp hiệu quả cáchoạt động của con người; là hệ thống các tác động nhằm huy động và sử dụng các nguồnlực nhằm đạt được mục tiêu chung của hoạt động dưới vai trò của nhà quản lý

1.2.5.2 Tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc

cha mẹ ở trường mầm non

Tổ chức hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ làhoạt động thiết lập và vận hành tập thể cán bộ giáo viên, nhân viên trong nhà trườngthông qua việc thành lập ban chỉ đạo tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ vàcác cộng sự là các giáo viên trực tiếp quản lý lớp; lập kế hoạch, giao nhiệm vụ, nội dungcông việc tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ tới từng bộ phận chuyên môn của nhà trường để nâng cao nhận thức và năng lực thực hiện các hoạt động chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cho cha mẹ, giúp gia đình thực hiện tốt việc chăm sóc, giáo dục trẻ theo mục tiêu của giáo dục mầm non

1.3 Một số vấn đề lý luận về hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5 -6

tuổi cho các bậc cha mẹ

1.3.1 Một số đặc điểm cơ bản của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi và công tác chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là giai đoạn cuối ở lứa tuổi mẫu giáo và đã trải qua một thời

kỳ phát triển mạnh mẽ với tốc độ nhanh cả về thể chất và tâm lý Cuối độ tuổi trẻ đang hoànthiện dần về hình thái cơ thể và các chức năng tâm lý người

*) Đặc điểm phát triển thể chất

Về tầm vóc: Trẻ mẫu giá 5-6 tuổi tăng nhanh về chiều cao và cân nặng Trung bình

về chiều cao trẻ trai có thể đạt từ 104,6 đến 116,1cm; Trẻ gái có thể đạt từ 104,8 đến114,6cm; trung bình về cân nặng trẻ trai có thể đạt từ 16 đến

20,7 kg; trẻ gái có thể đạt từ 15 đến 19,5kg

Về giải phẫu sinh lý: Hệ xương bắt đầu cốt hóa, cơ lớn phát triển nhanh;

hệ hô hấp và hệ tuần hoàn phát triển mạnh

Sự phát triển nhanh về thể chất đã tạo nên những điều kiện cần thiết để trẻ mẫugáo 5-6 tuổi có thể hoạt động độc lập được nhiều hơn và giúp trẻ lĩnh hội những hình thứcmới của kinh nghiệm xã hội trong quá trình tiếp nhận giáo dục

*) Đặc điểm phát triển nhận thức

Đặc điểm phát triển nhận cảm của trẻ 5-6 tuổi phát triển mạnh cho phép trẻ địnhhướng vào những thuộc tính và những mối liên hệ bên ngoài của sự vật hiện tượng Tư duycủa trẻ 5-6 tuổi đang ở độ phát triển mạnh, đặc biệt là kiểu tư duy trực quan hình tượng, tưduy trực quan sơ đồ xuất hiện đó chính là bước trung gian của sự chuyển tiếp từ tư duytrực quan hình tượng đến tư duy logic Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trí nhớ chủ định đã bắt đầuphát triển, tuy nhiên trí nhớ máy móc vẫn giữ vai trò quan trọng Do yêu cầu của hoạtđộng trí tuệ ngày càng phức tạp, trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi bắt đầu biết điều khiển chú ý củamình vào những đối tượng nhất định Chú ý có chủ định phát triển mạnh, nhưng sự chú ýkhông chủ định vẫn chiếm ưu thế

*) Đặc điểm phát triển cảm xúc- ý chí

Cảm xúc vẫn tiếp tục phát triển và chi phối mạnh đời sống tâm lý của trẻ mẫu giáo

5 đến 6 tuổi Nét đặc biệt trong đời sống tình cảm của trẻ ở độ tuổi này là sự hình thànhtương đối rõ nét các loại tình cảm bậc cao như tình cảm trí tuệ, tình cảm đạo đức, tình cảmthẩm mỹ…

Ý chí của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã bắt đầu phát triển tạo cho trẻ khả năng điềuchỉnh hành vi Tuy vậy, tính bột phát vẫn chi phối mạnh mẽ hành vi của trẻ Đặc điểmnổi bật là ý chí gắn liền với động cơ hành vi Lúc này ở trẻ hệ thống thứ bậc các động cơđược hình thành tương đối rõ nét

Sự phát triển về sinh học và tâm lý của trẻ 5-6 tuổi được thực hiện trong mối quan

hệ thống nhất với công tác chăm sóc trẻ trong gia đình và trường mầm non.[11]

1.3.2 Ý nghĩa của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ

Gia đình là môi trường đầu tiên trẻ tiếp xúc học hỏi và là nơi để lại dấu ấn lâu nhấtcủa con người Giáo dục gia đình có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển toàndiện của trẻ Do vậy, hoạt động tư vấn chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo cho gia đình đóngmột vai trò quan trọng trong sự phát triển thể chất và nhân cách của trẻ Nếu như các giađình được tư vấn chăm sóc, giáo dục trẻ mẫu giáo thì trẻ sẽ được chăm sóc dạy dỗ bằng tìnhyêu thương của gia đình

Tuy nhiên, hiện nay không phải các bậc cha mẹ nào cũng được trang bị cho mìnhnhững kiến thức, kỹ năng chăm sóc trẻ theo khoa học và phù hợp với đặc điểm tâmsinh lý của trẻ, nhất là trẻ ở độ tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi Do vậy việc tổ chức hoạt động tưvấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ nhằm nâng cao nhận thức- tráchnhiệm của gia đình trong công tác chăm sóc trẻ, đồng thời hỗ trợ các bậc cha mẹ pháttriển, nâng cao các kỹ năng chăm sóc trẻ tại gia đình Những nội dung các bậc cha mẹđược tư vấn sẽ tạo sự thống nhất về chăm sóc giữa gia đình và nhà trường, sự thốngnhất

và đồng thuận này tạo nên tiếng nói chung phối kết hợp trong công tác chăm sóc trẻ, giúptrẻ phát triển một cách toàn diện để sẵn sàng chuẩn bị vào lớp 1 một cách vững vàng.

1.3.3 Mục tiêu của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ

Mục tiêu của hoạt động là sản phẩm dự kiến hoặc dự kiến về kết quả đạt

được trong tương lai của hoạt động

Mục tiêu của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha

mẹ là nâng cao kiến thức về khoa học chăm sóc trẻ cùng những kĩ năng áp dụng nhữngkiến thức khoa học đã được tiếp thu vào thực tiễn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua đógóp phần thúc đẩy chất lượng của hoạt động giáo dục trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong gia đình

và trường mầm non.[14]

Tư vấn chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho gia đình tốt sẽ tạo nên sựphối hợp đồng thuận giữa gia đình và nhà trường trong việc thực hiện mục tiêu chunghình thành và phát triển những nét nhân cách đầu tiê n hướng tới sự phát triển toàndiện của trẻ, đồng thời định hướng cho cha mẹ trong thực tiễn giáo dục trẻ được tự

tn hơn chủ động và hiệu quả hơn Các nhiệm vụ cụ thể gồm:

- Giúp các bậc cha mẹ hiểu được các nội dung chăm sóc trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi như: đặc điểm sinh lý, tâm lý của trẻ, mục tiêu, nội dung, hình thức chăm sóctrẻ

- Giúp các bậc cha mẹ nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng chăm sóc dinh dưỡngcho trẻ 5-6 tuổi

- Giúp các bậc cha mẹ nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng chăm sóc giấc ngủcho trẻ 5-6 tuổi

- Giúp các bậc cha mẹ nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng chăm sóc vệ sinh vàphòng bệnh cho trẻ 5-6 tuổi

- Giúp các bậc cha mẹ nâng cao nhận thức, thái độ và kỹ năng đảm bảo an toàncho trẻ 5-6 tuổi

- Giúp các bậc cha mẹ có những kiến thức cơ bản về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổimầm non.

- Giúp cha mẹ trẻ có kiến thức và kỹ năng chuẩn bị tốt về thể chất cho trẻ vào lớp 1

- Giúp trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, tình cảm, quan hệ xã hội Bởi việc

tư vấn chăm sóc trẻ cho gia đình đã gắn những nhu cầu ,nội dung giáo dục trẻ phù hợp vớicác giai đoạn phát triển ở trẻ Cha mẹ trẻ đã hiểu được vai trò của họ trong giáo dục trẻ

để có sự chuẩn bị tốt hơn và cùng các thành viên khác trong gia đình tham gia tích cực vàoviệc giáo dục trẻ tại gia đình

- Giúp các bậc cha mẹ chú ý hơn đến việc theo dõi được sự phát triển về thể chấtcủa trẻ và sự đánh giá khách quan kết quả đạt được ở trẻ; đánh giá trẻ không chỉ ở hiệntại mà cả những đòi hỏi cần đạt được ở trẻ trong những độ tuổi cụ thể tiếp theo

- Giúp cho các bậc cha mẹ nhận ra yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.Nguyên nhân của những kết quả và tồn tại của những yếu tố đó để có biện pháp chăm sóchiệu quả hơn đối với trẻ

1.3.4 Nội dung của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ

1.3.4.1 Tư vấn về chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ

Khoa học dinh dưỡng cũng cho chúng ta biết: Thức ăn, các chất dinh dưỡng làmvật liệu xây dựng cơ thể Các vật liệu này thường xuyên đổi mới và thay thế thông qua quátrình hấp thụ và chuyển hoá các chất trong cơ thể Ngược lại, khi cơ thể không được cungcấp đầy đủ chất dinh dưỡng sẽ không thể phát triển bình thường và đó là nguyên nhângây ra bệnh tật, như suy dinh dưỡng, còi xương, thiếu máu do thiếu sắt

Theo cuốn Chăm sóc sức khỏe trong trường mầm non (NXB Giáo dục, Hà Nội) thì sự

ăn uống có sự ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ của trẻ Trẻ được nuôi dưỡng tốt, ăn uốngđầy đủ thì da dẻ hồng hào và cân nặng đảm bảo Sự ăn

uống không điều độ sẽ ảnh hưởng đến sự tiêu hoá của trẻ Nếu cho trẻ ăn uống khôngkhoa học, không có giờ giấc, thì thường gây ra rối loạn tiêu hoá và trẻ có thể mắc một sốbệnh như tiêu chẩy, còi xương, khô mắt do thiếu Vitamin [6]

Ăn uống là rất cần thiết để trẻ phát triển thể chất và tinh thần Do đó ngoàiviệc đảm bảo cho trẻ ăn đủ chất dinh dưỡng cần chú ý cách chế biến phù hợp; vệ sinh sạch

sẽ sắp xếp giờ giấc cho các bữa ăn hợp lí

Thức ăn tốt cho trẻ là thức ăn sạch, an toàn, dễ tiêu hóa với trẻ Đó là những thức

ăn có sẵn ở địa phương Đảm bảo thức ăn an toàn cho trẻ

Cho trẻ ăn nhiều thức ăn khác nhau trong một bữa nhằm cung cấp đủ năng lượng

và các chất dinh dưỡng cho trẻ phát triển

Chế độ ăn cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi: Ngoài 3 bữa cơm chính trẻ ăn thêm

2 bữa phụ hoa quả hoặc sữa, bữa chính cho trẻ ăn nhiều loại thức ăn giầu chất dinhdưỡng như thịt, cá, tôm, cua, các loại hạt ngũ cốc, trứng, rau củ quả Không nên chotrẻ ăn kiêng

Giáo dục cho trẻ hình thành các thói quen vệ sinh trong ăn, uống như:

- Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, khi tay bẩn;

- Không nói cười, nói chuyện khi ăn, ăn không ngậm, ăn hết suất;

- Biết nhặt cơm rơi để vào nơi quy định;

- Ăn xong biết thu dọn bát, đĩa, bàn, ghế;

- Sau khi ăn xong biết lau, rửa miệng và uống nước

1.3.4.2 Tư vấn về chăm sóc giấc ngủ

Giấc ngủ rất quan trọng đối với con người nói chung và trẻ em nói riêng Ngủ đúng

và đủ giấc là liều thuốc bổ đối với não trẻ, nó giúp não trẻ phục hồi khả năng hoạt độngcủa mình Não của trẻ rất dễ bị mệt mỏi vì vậy cần phải tổ chức cho trẻ ngủ đúng lịch vàngủ đủ Nếu ngủ không đẫy giấc, trẻ sẽ trở nên cáu gắt và khó chịu làm ảnh hưởng đến trẻkhác Cần tổ chức cho trẻ ngủ đúng lịch, ngủ đủ và ngủ ngon giấc Đối với trẻ mẫu giáo 5-6tuổi, ban ngày ngủ 1 giấc trưa dài từ 2 giờ đến 2 giờ 30 phút Nếu trẻ ngủ li bì suốt ngàyhoặc ngược lại trẻ rất

ít ngủ, gầy còm ốm yếu cần đưa trẻ đi kiểm tra sức khỏ, tập cho trẻ thói quen ngủ vào giờnhất định, trước khi ngủ không nên cho trẻ chơi đùa quá nhiều, không mắng phạt trẻ;không kể chuyện hay cho trẻ xem phim ảnh gây sợ hãi

1.3.4.3 Tư vấn về chăm sóc vệ sinh

*) Vệ sinh thân thể cho trẻ

Cha mẹ và giáo viên mầm non cần giữ gìn vệ sinh cho bản thân mình và giữ gìn vệsinh cho trẻ hàng ngày Dạy trẻ và giúp trẻ làm quen với những hành vi tự chăm sóc vệ sinh

cá nhân như: Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; chải tóc; đánh răng;mặc quần áo sạch để đề phòng các bệnh do thiếu vệ sinh gây ra gồm: ỉa chảy, giunsán, suy dinh dưỡng, ngộ độc thức ăn, ho, sổ mũi, sốt do nhiễm lạnh; sâu răng; mẩn ngứa,ghẻ lở

Trẻ cần có khăn mặt riêng; khăn được giặt và luộc hoặc hấp 1-2 lần/

tuần; phơi chỗ có ánh nắng mặt trời

Vệ sinh quần áo cho trẻ: Mùa đông cho trẻ mặc quần áo đủ ấm, giữ cho đầu, cổ,ngực và chân của trẻ được ấm áp Mùa hè cần thông thoáng nơi ở, mặc quần áo mát, dễthấm mồ hôi Khuyến khích trẻ tự mặc và cởi quần áo, ban đầu người lớn giúp, sau trẻ tựmăc

Hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh thân thể ở trẻ

- Biết giữ mặt, mũi, tay, chân, quần áo, đầu tóc luôn gọn gàng, sạch sẽ

- Tập cho trẻ biết tự rửa tay bằng xà phòng, rửa chân, mặt mũi khi bẩn; Nhận biết

đồ dùng của mình và biết cách sử dụng chúng

*) Vệ sinh môi trường xung quanh trẻ

Thường xuyên vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng, tránh cho trẻ tiếp xúc vớikhói bếp, khói thuốc lá Nguồn nước dùng trong gia đình cẩn đảm bảo sạch sẽ, chỉ cho trẻuống nước sạch đã đun sôi

Đồ dùng- đồ chơi của trẻ sạch sẽ, gọn gàng: Trẻ cần có khăn mặt riêng; thườngxuyên gặt phơi chăn, chiếu, màn của trẻ tránh để ẩm mốc; Đồ chơi bằng gỗ bằng nhựa cóthể rửa phơi khô hàng ngày

*) Giáo dục hình thành thói quen, hành vi văn hóa, bảo vệ môi trường cho trẻ

- Biết giữ gìn vệ sinh chung (không vẽ bẩn lên tường, lên bàn ghế, bỏ rác vào đúngnơi quy định, khi ngáp biết che miệng, không nhổ bậy )

- Biết cách sử dụng các công trình vệ sinh, biết xếp dép, ba lô đúng nơi quy định

- Biết giữ gìn đồ dùng đồ chơi một cách gọn gàng, sạch sẽ

Thông qua hoạt động hàng ngày, qua các hoạt động học, hoạt động ngoài trời giáodục cho trẻ thói quen giữ nền nhà luôn sạch sẽ, không làm bẩn nền nhà, chơi xong cấtdọn đồ chơi gọn gàng, vất rác đúng nơi quy định.[14]

1.3.4.4 Tư vấn về chăm sóc sức khỏe và an toàn

Đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, cha mẹ nên theo dõi, đánh giá sự phát triển của trẻbằng cách cân trẻ theo quý Theo dõi cân nặng là biện pháp tốt để phát hiện sớm các yếu

tố ảnh hưởng sự phát triển của trẻ Nếu kết quả lần cân sau bằng hoặc thấp hơn lần cântrước chứng tỏ có điều gì đó đe dọa, đang gây nguy hiểm đến sự phát triển của trẻ Cha mẹcần tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra các biện pháp can thiệp

Để đảm bảo sức khỏe của trẻ cần thực hiện tốt công tác tiêm chủng và phòngdịch, biết cách phòng và xử trí ban đầu một số bệnh thường gặp Đối với trẻ mẫu giáo 5-6tuổi, cần chú trọng hình thành cho trẻ thói quen tốt để phòng bệnh tích cực

Để bảo vệ an toàn và phòng tránh một số tai nạn cho trẻ cần tạo môi trường antoàn cho trẻ: Những đồ vật nguy hiểm như ổ điện, thuốc, dao kéo, nước sôi, cần để xatầm với của trẻ, hướng dẫn cho trẻ biết cách đảm bảo an toàn và phòng tránh tai nạn:Không chơi gần bếp ga, bếp lửa, gần ao hồ, các dụng cụ chứa nước phải có nắp đậy dạytrẻ nhận biết những nơi nguy hiểm Khi tai nạn xảy ra cần bình tĩnh, tìm cách loại bỏnguyên nhân gây ra tai nạn, đồng thời tiến hành sơ cứu và đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.[14]

1.3.5 Nguyên tắc của hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ

- Giáo viên nên chọn thời gian và địa điểm thích hợp cho tư vấn chăm sóc trẻ chocha mẹ

- Giáo viên cần xây dựng mối quan hệ tốt với cha mẹ trẻ ngay từ khi tiếp xúc banđầu và tạo không khí thân mật trong suốt quá trình tư vấn chăm sóc, qua đó thể hiện sựquan tâm và chăm sóc giúp đỡ của giáo viên đối với cha mẹ trẻ

- Giáo viên cần xác định rõ nguyện vọng, nhu cầu tư vấn của cha mẹ về công tácchăm sóc trẻ Thông qua tm hiểu những hiểu biết của cha mẹ trẻ về vấn đề cần được tưvấn và những vấn đề có liên quan khác

- Giáo viên nên để cha mẹ trẻ trình bày các ý kiến, cảm nghĩ và những điều họmong đợi; chú ý lắng nghe cha mẹ trẻ qua ánh mắt, cử chỉ của họ

- Giáo viên đưa ra các thông tin cần thiết chủ yếu nhất liên quan, giúp cha mẹ trẻ

tự hiểu biết rõ vấn đề của họ

- Giáo viên thảo luận với cha mẹ trẻ về các biện pháp giải quyết vấn đề, trong đó

có các biện pháp thiết thực hỗ trợ cha mẹ trẻ

- Giáo viên thống nhất và cùng cam kết với người được tư vấn về các bước tiếptheo để tiếp tục hỗ trợ người được tư vấn thực hiện.[13]

1.3.6 Phương pháp tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cha mẹ

1.3.6.1 Phương pháp đàm thoại trực tếp

- Giáo viên đặt câu hỏi/ nêu vấn đề cho cha mẹ trẻ suy nghĩ về các vấn đề liên quan,nội dung tư vấn chăm sóc trẻ; huy động được sự hiểu biết, kinh nghiệm, tm ra càng nhiều ýtưởng càng tốt;

- Tất cả các ý tưởng và đề nghị của mọi người về phân tích tình huống, nội

dung trao đổi đều được trình bày và được chấp nhận;

- Sau khi kết thúc trao đổi, nhóm sẽ phải quyết định ý tưởng nào là tốt nhất cho việcgiải quyết vấn đề đang gặp phải trong công tác chăm sóc trẻ ở gia đình;

- Từng nhóm sẽ trình bày ý tưởng và đề nghị của nhóm;

- Giáo viên tổng hợp, phân tích những ý tưởng và đề nghị của cha mẹ

1.3.6.2 Phương pháp kể chuyện

- Giáo viên có thể sáng tạo ra các câu chuyện hoặc sưu tầm những mẫu chuyện cóthực và kể cho cha mẹ trẻ nghe vấn đề liên quan, nội dung tư vấn chăm sóc trẻ trong giađình;

- Mời một vài người hoặc đại diện nhóm trình bày câu chuyện, xin ý kiến nhận xét vềcâu chuyện của các bậc cha mẹ về những bài học hoặc những thông điệp rút ra từ câuchuyện đó

1.3.6.3 Phương pháp xây dựng kịch bản và xử lý tình huống

- Kịch bản được trình diễn trước mọi người với thời gian đóng vai của mỗi tnh huốngkéo dàu 5-7 phút;

- Sau khi đóng vai mỗi tình huống kết thúc, mọi người sẽ thảo luận các hành động củamỗi nhân vật và các vấn đề đặt ra như:

+) Thực tế có xảy ra vấn đề như vậy không?

+) Điều đó có thể xảy ra ở gia đình, ở nhà trường hay nơi công cộng?

+) Vấn đề đó có thể xảy ra như thế nào? Ai có thể giải quyết?

+) Điều gì có thể xảy ra nếu nói cách khác hoặc làm việc khác?

+) Đưa ra các đề xuất để giải quyết vấn đề có hiệu quả hoặc bàn bạc những lờikhuyên trong những vấn đề khác nhau

1.3.6.4 Phương pháp sử dụng tranh ảnh

- Tranh ảnh được cắt từ báo, tờ rơi, áp phích hoặc các nguồn khác;

- Đặt hoặc treo tranh, ảnh ở vị trí thuận tiện để cả nhóm có thể dễ dàng nhìn thấy.Mỗi thành viên (hoặc nhóm) phải có thời gian quan sát bức tranh hoặc ảnh chụp trước khibắt đầu thảo luận để trả lời các câu hỏi:

+) Điều gì đang xảy ra trong bức tranh (ảnh) này?

+) Điều này có xảy ra trong cộng đồng chúng ta không?

+) Phải làm gì để phát huy hoặc ngăn chặn chúng?

1.3.6.5 Phương pháp thực hành

- Thực hành có thể thực hiện tại lớp mẫu giáo

- Có thể tổ chức dưới dạng trò chơi

Trong quá trình thực hành các thành viên phải quan sát, ghi chép những việc làm củabạn mình, bổ sung những việc làm còn thiếu Khi tổng kết thực hành, tư vấn viên tóm tắtcác ý kiến đóng góp của những người tham dự, phân tích những việc làm trong quá trìnhthực hành để rút kinh nghiệm

Để thực hiện tốt các phương pháp tư vấn thì giáo viên cần phải lưu ý trong phươngpháp tư vấn như sau:

- Khi tư vấn chăm sóc giáo viên chú ý đến mục tiêu, nội dung tư vấn tập trung vàochăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

- Bắt đầu tư vấn từ những vướng mắc của cha mẹ về chăm sóc

- Tạo không khí thân thiện, thoải mái và tn cậy:

+) Đặt câu hỏi mở

+) Sử dụng ngô ngữ mang tính khuyến khích;

+) Thông cảm và chia sẻ;

+) Khuyến khích cha mẹ, tạo cho cha mẹ cảm giác được tôn trọng

+) Tránh đưa ra câu hỏi xét đoán;

- Lắng nghe để hiểu rõ vấn đề, hoàn cảnh của các bậc cha mẹ;

- Giúp các bậc cha mẹ tự nhận ra vấn đề của mình, gợi ý, dẫn dắt đối tượng đề xuấtcác biện pháp khắc phục;

- Đưa ra ví dụ có tình thuyết phục;

- Quan tâm xem cha mẹ có hiểu và phản ứng thế nào với điều được tư vấn

*) Giáo viên cần chú ý đến cách diễn đạt bằng lời:

- Tạo không khí thân mật, gần gũi giữa người nói và người nghe;

- Tìm hiểu xem các bậc cha mẹ đã biết và làm gì về vấn đề đó

- Bổ sung thêm và mô tả chính xác những điều mà họ còn thiếu, cần biết,

cần làm

- Truyền đạt những thông tn chủ chốt và giải thích điểm lợi của hành vi mới

- Tìm ra các lý do cản trở cha mẹ thay đổi hành vi, tm cách khắc phục;

- Dùng từ ngữ đơn giả, dễ hiểu;

- Sử dụng những lời ứng đối và cử chỉ thân thiện để thể hiện sự quan tâm;

- Phản ảnh lại những gì cha mẹ nói;

- Trong khi giải thích nên dùng ca dao, tục ngữ, nêu các kinh nghiệm, các ví dụ từcộng đồng

- Khuyến khích mọi người đặt câu hỏi bằng nhiều cách;

- Kiểm tra lại xem mọi người đã hiểu chưa bằng cách đặt câu hỏi mở;

- Động viên khuyến khích mọi người thực hiện và duy trì hành vi mới;

- Giọng nói to, rõ, đủ nghe, cần nhấn mạnh những ý chính, những chỗ cần thiết, biếtdừng đúng chỗ;

*) Giáo viên cần chú ý đến tác phong

- Tư thế thỏa mái;

- Tránh vừa nói vừa đi, nói quay lưng lại người nghe;

- Khi đứng không nên đứng dạng hai chân, không chỉ trỏ, trừ khi cần minh họa vàcần thiết; không làm động tác thừa như gãi đầu, sửa quần áo ;

- Cách nhìn nên bao quát, không nhìn một chỗ lâu;

- Nét mặt thay đổi cho thích hợp, luôn luôn tươi cười, tránh cau có, lạnh nhạt;

- Cách ăn mặc chỉnh tề, đơn giản, phù hợp với đối tượng và phong tục tập quán củađịa phương; không cầu kỳ dễ làm phân tán chú ý của người nghe;

- Trong khi truyền đạt cần sử dụng giọng nói, tác động, nét mặt phù hợp để tạokhông khí thân mật, gần gũi, cởi mở, gây được sự tin tưởng, lôi cuốn người nghe.[13]

1.3.7.2 Tư vấn trong hoạt động hội thảo, hội nghị, họp cha mẹ trẻ

Muốn làm tốt buổi tư vấn cho một nhóm người, giáo viên nên nghiên cứu kỹ cho buổi

tư vấn về nội dung, cách thức, kỹ thuật tư vấn bằng lời nói, dự kiến kết quả đạt được, thờigian tổ chức

Giáo viên nêu chủ đề, đặt câu hỏi, đưa ra tnh huống cụ thể để mọi người tự liên hệ

và trao đổi thông qua đó nắm được thông tin lâu hơn Giáo viên cần có khả năng đánh giá vàtổng hợp các ý kiến để đưa ra những kết luận đúng đắn

Các bước thực hiện tư vấn với một nhóm người hoặc một người như sau:

Bước 1: Giới thiệu người đến tham dự; nói rõ mục đích, ý nghĩa của buổi tư vấn;Bước 2: Trình bày chủ đề đã chọn; Bước 3:

Tiến hành trao đổi, thảo luận; Bước 4: Kết

thúc thảo luận nhóm

Để buổi tư vấn được diễn ra đạt kết quả tốt cần lưu ý:

- Thời gian trao đổi không quá kéo dài;

- Mọi người đều tham gia thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm với nhau;

- Làm việc trong không khí tin tưởng, không ai lấn át ai, không có sự chỉ trích hay traxét các ý kiến của nhau

Thực hiện hình thức tư vấn với một nhóm cha mẹ có những ưu điểm và hạn chếsau:

Ưu điểm:

- Số lượng người dự ít, nên sự giao tiếp giữa các cha mẹ và giáo viên diễn ra tự nhiênhơn, cởi mở hơn, tạo không khí thân mật Do có cùng một nhu cầu, cùng điều kiện nên dễdàng chọn các chuyên đề phù hợp, phát huy tính chủ động của người dự; địa điểm và thờigian dễ bố trí;

- Có tác dụng hỗ trợ, trao đổi kinh nghiệm và các kỹ năng, mọi người có cơ hội họctập lẫn nhau;

- Tạo cơ hội để các thành viên có thể đóng góp ý sức lực của mình (Mua sắm một sốtrang thiệt bị phục vụ công tác chăm sóc trẻ)

Hạn chế: Thời gian hoàn thành các nội dung tư vấn kéo dài, cần nhiều người tư vấn và

người tư vấn phải có khả năng tổ chức, hướng dẫn Tuy vậy, hình thức này vẫn được tổ chứcnhiều vì việc tổ chức đơn giản, gọn nhẹ

1.3.7.3 Tư vấn qua phương tiện truyền thông: loa đài, mạng Internet, trang web của nhà trường

Phương tiện thông tin đại chúng là một kênh tư vấn nhanh và có thể thư vấn chonhiều bậc cha mẹ cùng một lúc Cha mẹ trẻ có thể xem các buổi tư vấn quay trực tiếp củacác đài phát thanh, truyền hình địa phương và trung ương; hoặc xem những kịch bản nhữngcâu truyện, những cuốn phim về chăm sóc trẻ Hình thức này dễ thu hút cha mẹ bởi hìnhảnh đẹp, âm thanh hấp dẫn Tuy vậy, hình thức này có nhược điểm: Thiếu phương tiện đểthực hiện, người nghe khó theo dõi được toàn bộ nội dung của chủ đề; sự tương tác giữangười tư vấn và người được tư vấn bị hạn chế

1.3.7.4 Tư vấn qua góc dành cho cha mẹ - góc tuyên truyền

Góc tuyên truyền dành cho cha mẹ đã được thực hiện trong nhiều năm ở cáctrường mầm non; có các góc tuyên truyền của lớp; của khối; của trường; các nội dungtuyên truyền như về: chăm sóc; dịch bệnh; giáo dục; các hoạt động bề nồi của nhàtrường Các góc được trình bày đẹp, trang trí họa tiết bắt mắt; có nhiều hình ảnh minhhọa phong phú phù hợp với nội dung tuyên truyền; các nội dung truyền tải thông tinđến người xem một cách dễ hiểu, ngắn gọn Thời điểm để cha mẹ có thể tiếp cận cácthông tin từ góc tuyên truyền là vào giờ đón trẻ, trả trẻ Tuy nhiên hình thức này còn cónhiều hạn chế: Nếu không chọn được vị trí phù hợp để làm góc tuyên truyền; trang tríkhông đẹp, nội dung tuyên truyền không cập nhật thường xuyên sẽ ít cha mẹ để ýđến, thời gian để thực hiện góc tuyên truyên mất nhiều nhân lực và thời gian

1.3.7.5 Tư vấn qua việc đến thăm tại gia đình

Tư vấn qua việc đến thăm tại gia đình cần chọn thời gian hoàn cảnh thích hợp đểđến thăm gia đình trẻ: khi trẻ nghỉ lâu ngày không rõ lý do; trẻ bị ốm nặng; trẻ khuyết tật cần

tư vấn riêng cho cha mẹ trẻ Có thể bắt đầu từ buổi tư vấn bằng việc hỏi thăm về tình hìnhsức khỏe Quan sát gia cảnh Lắng nghe, suy nghĩ để xác định vấn đề cần quan tâm Trên

cơ sở đó, đưa thông tin phù hợp với đối tượng Giải thích rõ ràng cặn kẽ, chính xác, nêndùng từ đơn giản dễ hiểu gần gũi Sử dụng các tài liệu phù hợp với từng cha mẹ trẻ Hìnhthức này có những hạn chế: Đòi hỏi người giáo viên phải có kỹ năng tư vấn tốt, nhiệt tình vớicông việc; quan tâm đến cá nhân trẻ

1.3.7.6 Tư vấn qua thư, điện thoại

Hình thức này thường xuyên sử dụng khi có trường hợp khẩn cấp cần thông tincho cha mẹ trẻ: Tai nạn; ốm; hay những trường hợp đột xuất; bất thường của trẻ Tuynhiên khi sử dụng, giáo viên cần sử dụng ngôn ngữ thông báo thông tin với phụ huynh mộtcách chính xác nhưng không gây sự hoảng sợ, lo lắng quá mức cho các bậc cha mẹ vớinhững trường hợp khẩn cấp, đột xuất của trẻ Ngoài ra Gv sử dụng hình thức này để traođổi những thông tin khác liên quan đến trẻ, tuy nhiên hạn chế của hình thức này GV cungcấp thông tin trao đổi hạn chế về thời gian, hạn chế sử dụng ngữ điệu, giọng điệu, ngônngữ cơ thể, đồng thời tốn kém về mặt kinh tế

1.3.7.7 Tư vấn trong các hoạt động phối hợp với cha mẹ trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non (tổ chức hoạt động ngày hội, ngãy lễ; hoạt động ngoài trời theo chủ đề có sự

tham gia của gia đình)

Trong các cuộc liên hoan, hội thi kiến thức về chăm sóc trẻ thường có nhiều kịchbản, nhiều câu chuyện mang tính thực tế về chăm sóc trẻ được trình bày Cha mẹ đượcmời đến các hoạt động như trên đến tham dự, tham gia như một thành viên của hoạtđộng Đây là cơ hội tốt để cha mẹ xem và rút kinh

nghiệm cho bản thân mình một cách tự nhiên Đồng thời cha mẹ cũng được linh hội cáckiến thức chăm sóc trẻ theo chủ đề của hoạt động một cách có hệ thống Ví dụ: Hội thi “

Bé tài năng khỏe ngoan”; “ Bé với môi trường”; “Hội thao” Tuy nhiên hình thức này hạnchế bởi sự tương tác giữa GV và cha mẹ; cha mẹ chủ động lĩnh hội kiến thức thông qua cáchoạt động của nhà trường mà không có một giáo viên nào đảm nhiệm công việc tư vấnriêng

1.3.7.8 Mời cha mẹ đến thăm các hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non

Mời cha mẹ đến thăm các hoạt động: tổ chức vệ sinh sinh cá nhân: Rửa tay- rửamặt; tổ chức giờ ăn; tổ chức giờ ngủ Đây là những minh họa cho hoạt động thựchành cách chăm sóc dinh dưỡng, vệ sinh phòng bệnh rất thực tế bổ sung cho bài học, vìvậy cha mẹ sẽ nhớ được lâu hơn, tự tin hơn vào khả năng của GVMN cũng như khả năngcủa mình trong việc áp dụng những kiến thức và kỹ năng chăm sóc trẻ Để thực hiện hìnhthức này có hiệu quả, GVMN phải có khả năng thực hành thật tốt các hoạt động chăm sócnói trên

Căn cứ vào điều kiện thực hiện giáo viên có thể chọn hình thức có ưu thế phù hợp

để thực hiện mới đảm bảo kết quả cao của hoạt động tư vấn.[13]

1.3.8 Mối quan hệ giữa giáo viên mầm non và cha mẹ trẻ trong hoạt động tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Người giáo viên mầm non là người thầy đầu tiên cùng với cha mẹ xây dựng yếu

tố ban đầu của nhân cách cho trẻ Giáo viên là chủ thể của quá trình chăm sóc - giáo dụctrẻ, là lực lượng chủ yếu, là nhân vật trung tâm thực hiện chương trình giáo dục của nhàtrường Vì thế, giáo viên mầm non có vai trò, vị trí, chức năng quan trọng và là nhân tố có

ý nghĩa quyết định chất lượng giáo dục mầm non

Giáo viên là người giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, điều hành các hoạtđộng tư vấn chăm sóc trẻ:

- Là người lập kế hoạch tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho cácbậc cha mẹ;

- Là người tổ chức tư vấn chăm sóc trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi cho các bậc cha mẹ;