BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƢƠNG NGUYỄN HỒNG HẠNH DẠY HỌC MÔN PHƢƠNG PHÁP HƢỚNG DẪN TRẺ MẦM NON HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP SƢ PHẠM MẪU GIÁO - NHÀ TRẺ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN MỸ THUẬT Khóa (2015 - 2017) Hà Nội, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGHỆ THUẬT TRUNG ƢƠNG NGUYỄN HỒNG HẠNH DẠY HỌC MÔN PHƢƠNG PHÁP HƢỚNG DẪN TRẺ MẦM NON HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH TẠI TRƢỜNG TRUNG CẤP SƢ PHẠM MẪU GIÁO – NHÀ TRẺ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Lý luận phƣơng pháp dạy học môn mỹ thuật Mã số: 60140111 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Đinh Gia Lê Hà Nội, 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, cơng trình nghiên cứu riêng Các số liệu luận văn trung thực chƣa có cơng bố cơng trình nghiên cứu khoa học khác Tơi xin hồn tồn chịu trách nhiệm với lời cam đoan Hà Nội, ngày 05 tháng 02 năm 2018 (Đã ký) Nguyễn Hồng Hạnh DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BGH Ban giám hiệu CBGVNV Cán giáo viên nhân viên CNTT Công nghệ thông tin CTQG Chính trị quốc gia GD&ĐT Giáo dục Đào tạo GS Giáo sinh GV Giáo viên GVMN Giáo viên mầm non HCM Hồ Chí Minh HĐTH Hoạt động tạo hình HN Hà Nội MN Mầm non NVSP Nghiệp vụ sƣ phạm PP Phƣơng pháp PPHD Phƣơng pháp hƣớng dẫn SPMN Sƣ phạm mầm non TCSP Trung cấp Sƣ phạm Tp Thành phố tr trang TS Tiến sĩ VD Ví dụ Formatted: Font: Times New Roma 14 pt MỤC LỤC MỞ ĐẦU Chƣơng CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tàiError! Bookmark not defined 1.1.1 Mỹ thuật số khái niệm liên quan……………………… Error! Bookmark not defined 1.1.2 Hoạt động tạo hình 1.1.3 Bậc học mầm non trẻ mầm non…………………………….10 1.1.4 Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non HĐTH…………………14 1.2 Vị trí, vai trò ý nghĩa HĐTH phát triển trẻ mầm non………………………………………………………………16 1.2.1 Vị trí HĐTH bậc học mầm non…………………………16 1.2.2 Vai trò ý nghĩa HĐTH phát triển trẻ MN…17 1.3 Khái quát trƣờng TCSP Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội 19 1.2.1 Lịch sử phát triển 19 1.2.2 Cơ cấu tổ chức mục tiêu đào đào tạo 20 1.4 Thực trạng dạy học môn Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình Trƣờng Trung cấp Sƣ Phạm Mẫu Giáo – Nhà Trẻ Hà Nội 21 1.4.1 Đặc điểm giáo sinh 21 1.4.2 Nội dung môn Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình 23 1.4.3 Phƣơng pháp học tập 24 1.4.4 Các hình thức kiểm tra học tập giáo sinh nhà trƣờng 26 1.4.5 Đánh giá chất lƣợng dạy học môn Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình 29 Tiểu kết 33 Chƣơng 34 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC MÔN PP HƢỚNG DẪN TRẺ MẦM NON HĐTH TẠI TRƢỜNG TCSP MẪU GIÁO – NHÀ TRẺ HÀ NỘI 34 2.1 Nhóm biện pháp liên quan đến GV 34 2.1.1 Vận dụng CNTT làm phong phú nội dung giảng dạy 34 2.1.2 Sƣu tầm, chuẩn bị đồ dụng dạy học trực quan sinh động, phù hợp với nội dung học 38 2.1.3 Tăng cƣờng thời gian thực hành lớp 41 2.2 Nhóm biện pháp liên quan đến GS 43 2.2.1 Tích cực quan sát, ghi chép, sƣu tầm tƣ liệu 43 2.2.2 Tăng thời lƣợng dự dạy thử số trƣờng mầm non địa bàn 44 2.3 Nhóm biện pháp liên quan đến đổi phƣơng pháp dạy học 45 2.3.1 Đổi phƣơng pháp dạy học hoạt động tạo hình 45 2.3.2 Đƣa dạng hoạt động tạo hình vào nội dung dạy học 52 2.4 Thực nghiệm sƣ phạm 58 2.4.1 Mục tiêu thực nghiệm 58 2.4.2 Phƣơng pháp thực nghiệm 58 2.4.3 Đối tƣợng thực nghiệm 59 2.4.4 Kế hoạch, nội dung tổ chức thực nghiệm 59 2.4.5 Kết thực nghiệm 60 2.4.6 Đánh giá chung 62 Tiểu kết 64 KẾT LUẬN 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO 68 PHỤ LỤC 70 MỞ ĐẦU Lý chọn đề tài Trong giáo dục, GV nhân tố nịng cốt góp phần vào thành bại lứa tuổi hay lĩnh vực đào tạo Trong bậc học MN điều lại trở nên cần thiết bậc học giáo dục quốc dân Đây giai đoạn tảng, bƣớc khởi đầu quan trọng cho trình phát triển sau trẻ Ngày nay, giáo dục nƣớc ta ngày phát triển, ngành SPMN đƣợc xã hội quan tâm trọng Bởi vậy, yêu cầu đào tạo chất lƣợng GVMN cần đƣợc nâng cao Trong bối cảnh giáo dục mầm non cố gắng tiếp cận với trình độ nƣớc tiên tiến phƣơng pháp giáo dục mầm non đại, GV bậc học cần phải ngƣời có đầy đủ kiến thức, kỹ nghiệp vụ sƣ phạm chuyên môn cần thiết Để thực đƣợc mục tiêu đó, cơng tác đào tạo giáo viên mầm non cần đƣợc đổi mạnh mẽ Trƣờng TCSP Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội ngơi trƣờng có bề dày kinh nghiệm sáu mƣơi năm xây dựng, phát triển trƣởng thành Trƣờng có ba chuyên ngành đào tạo: SPMN văn 2, chăm sóc – hỗ trợ gia đình, văn hóa – văn nghệ quần chúng Ngồi ra, nhà trƣờng cịn đào tạo hệ liên thơng ngành cử nhân SPMN Trong đó, SPMN ngành chủ đạo với chức năng, nhiệm vụ đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ GVMN cho thành phố Hà Nội địa phƣơng lân cận Bản thân giáo viên công tác trƣờng, đƣợc phân công giảng dạy môn Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình, qua q trình trải nghiệm, tơi nhận thấy đƣợc điểm mạnh – yếu giáo sinh phƣơng pháp học nhƣ việc tiếp nhận kiến thức Đây mơn học thiên hƣớng nghệ thuật, ngồi khiếu niềm say mê, ngƣời học cần phải có phƣơng pháp cách tiếp cận khoa học, trang bị cho em kiến thức nhƣ: dạng hoạt động tạo hình trƣờng mầm non, đặc điểm tâm – sinh lý trẻ, cách soạn giáo án, lập kế hoạch, rèn luyện tác phong sƣ phạm phù hợp với môn hay phƣơng pháp tổ chức hƣớng dẫn trẻ vẽ, nặn, xé – cắt dán,… Ngày 09/07/2014, Bộ GD&ĐT ban hành thông tƣ số 22/2014/TTBGDĐT quy chế đào tạo trung cấp chuyên nghiệp hệ quy đòi hỏi trƣờng trung cấp đại học – cao đẳng có hệ trung cấp phải đổi giáo trình Thực tế nay, việc dạy học mơn học ngồi ƣu điểm cịn hạn chế cần khắc phục Ví dụ nhƣ GV chƣa có nhiều hội đƣợc sử dụng CNTT, trang thiết bị dạy học không đƣợc đầy đủ, đồ dùng trực quan nhiều nhƣng không đƣợc đổi theo năm Trong trình học, GS chƣa tích cực, chủ động sƣu tầm, tích lũy chuẩn bị kiến thức theo bài, thời gian thực hành lớp chƣa nhiều nhƣ việc đƣợc trải nghiệm thực tế trƣờng mầm non chƣa đƣợc sếp hợp lý Bên cạnh đó, nội dung chƣơng trình chƣa đƣợc cập nhật phƣơng pháp mới, gây nhàm chán cho GS nên cần đƣợc bổ sung, chỉnh lý Với thực trạng nêu trên, đứng cƣơng vị ngƣời GV giảng dạy, suy nghĩ đặt vấn đề đƣa biện pháp giúp giáo sinh học tốt hơn, tiếp cận mơn học phƣơng pháp hơn, có nhiều hứng thú với môn học trƣờng em đƣợc trang bị kỹ tốt để áp dụng vào thực tế cơng việc Bởi ngồi hội làm việc trƣờng mầm non, nắm kiến thức mơn Tạo hình, giáo sinh làm việc đƣợc trung tâm, trƣờng quốc tế, trƣờng chất lƣợng cao chuyên bồi dƣỡng khiếu cho trẻ em Từ lý trên, mạnh dạn đƣa hƣớng “Dạy học môn Phương pháp hướng dẫn trẻ mầm non hoạt động Tạo hình trường trung cấp sư phạm Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội” làm luận văn cao học chuyên ngành Lý luận phƣơng pháp dạy học môn Mỹ thuật Tình hình nghiên cứu Năm 2013, Trẻ thơ gia đình [13] tác giả Maria Montessori, nhà giáo dục lỗi lạc nhân loại thời cận đại, đƣợc xuất Việt Nam Cuốn sách Trịnh Xuân Tuyết Nghiêm Phƣơng Mai dịch, tài liệu nhập môn lý tƣởng cho chƣơng trình đào tạo giáo viên Việt Nam nhƣ cho khóa hội thảo dành cho phụ huynh nặng lòng với giáo dục trẻ thơ Bên cạnh đó, có nhiều tài liệu liên quan đến hƣớng nghiên cứu đề tài nhƣ: Giáo trình Tạo hình phương pháp hướng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình tác giả Lê Đức Hiền (chủ biên) [9] Tài liệu Sở Giáo dục đào tạo Hà Nội tổ chức thực sử dụng hệ thống trƣờng trung học chuyên nghiệp giáo trình trƣờng TCSP Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội Mục tiêu sách trang bị cho giáo sinh hiểu biết kĩ trình độ trung cấp việc giáo dục kỹ tạo hình cho trẻ bậc học mầm non, đáp ứng yêu cầu đổi giáo dục mầm non Do đó, nội dung sách cung cấp: + Về kiến thức bản, thiết thực nghệ thuật tạo hình hình thức nhƣ: vẽ bút chì, vẽ màu nƣớc, xé cắt dán giấy, đất nặn, gấp giấy, đan giấy,… + Đặc điểm chung đồ chơi, đồ dùng dạy học mầm non cách vận dụng kiến thức kỹ tạo hình, chăm sóc, giáo dục trẻ em phục vụ cho nội dung thực hành sƣ phạm trƣờng mầm non + Cách hƣớng dẫn trẻ mầm non độ tuổi hoạt động tạo hình loại hình: vẽ, nặn, xé, cắt dán,… Năm 2008, tác giả Lê Thanh Thủy biên soạn Phương pháp hướng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình [19] Trong giáo trình này, tác giả đề cập đến nội dung nhƣ: vai trị hoạt động tạo hình phát triển trẻ, chƣơng trình hoạt động tạo hình trƣờng mầm non, phƣơng pháp hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ, phƣơng pháp tổ chức hoạt động vẽ, phƣơng pháp tổ chức hoạt động nặn, phƣơng pháp tổ chức hoạt động xé – cắt dán, tổ chức hoạt động chắp ghép cho trẻ mầm non Cuốn giáo trình đáp ứng phần kiến thức phƣơng pháp tổ chức hoạt động tạo hình trƣờng mầm non theo hƣớng đổi mới, khoa học, giúp trẻ phát huy đƣợc tính tích cực, chủ động sáng tạo hoạt động Năm 2009, hai tác giả Lê Minh Thanh Tạ Thị Mỹ Đức biên soạn Giáo án mầm non – Hoạt động tạo hình [16] Nội dung sách gồm phần chính: hoạt động dành cho trẻ – tuổi; hoạt động dành cho trẻ – tuổi; hoạt động dành cho trẻ – tuổi Đây tài liệu giúp cho giáo viên công tác ngành có thêm tài liệu nhƣ giáo dục trực quan buổi lên lớp hàng ngày Năm 2010, tác giả Nguyễn Quốc Toản biên soạn Phương pháp hướng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình [21] Giáo trình gồm hai phần chính: là, giới thiệu vấn đề chung hoạt động tạo hình trẻ mầm non nhƣ: đặc điểm phát triển hoạt động tạo hình trẻ mầm non; mục đích, nhiệm vụ tổ chức hoạt động tạo hình trƣờng mầm non; nguyên tắc, yêu cầu chƣơng trình hoạt động tạo hình; phƣơng pháp tổ chức hoạt động tạo hình trƣờng mầm non độ tuổi; hình thức tổ chức hoạt động tạo hình trƣờng mầm non Hai là, giới thiệu phƣơng pháp tổ chức hoạt động tạo hình trƣờng mầm non nhƣ: tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm nghệ thuật tạo hình 81 PHỤ LỤC Một số hình ảnh thực nghiệm liên quan đến nội dung nghiên cứu 3.1 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung tạo hình trang trí nón [Nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB2] 3.2 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung tạo hình tranh treo trang trí lớp học [Nhóm 4, lớp thực nghiệm C20.VB2] 82 3.3 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung tạo hình trang trí đèn lồng [Nhóm 1, lớp thực nghiệm C20.VB2] 3.4 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung tạo hình trang trí mũ chóp [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB2] 83 3.5 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung in màu [Nhóm - tạo hình tranh treo trang trí lớp học - lớp thực nghiệm C20.VB2] 3.6 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung chấm màu [Nhóm - tạo hình tranh treo trang trí lớp học - lớp thực nghiệm C20.VB2] 84 3.7 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung thổi màu [Nhóm - tạo hình trang trí nón - lớp thực nghiệm C20.VB2] 3.8 GS thực hành nội dung nặn tạo hình tranh đĩa nhựa [GS Đặng Thị Hồng Thoa, lớp thực nghiệm C20.VB1] 85 3.9 GS thực hành nội dung nặn tò hè thìa sữa chua [GS Vũ Thị Dinh, lớp thực nghiệm C20.VB1] 3.10 Nhóm giáo sinh thực hành nội dung xé – cắt dán tranh trang trí góc [Nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB1] 86 PHỤ LỤC Một số hình ảnh sản phẩm tạo hình sau buổi thực nghiệm 4.1 Sản phẩm tạo hình trang trí mũ chóp [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB2] 4.2 Sản phẩm tạo hình trang trí đèn lồng [Sản phẩm của: GS Nguyễn Thị Phƣơng Cúc, Hà Thị Dung, Phạm Thị Ngân, Nguyễn Thị Sơn, Đỗ Thị Xuê (từ trái qua phải), lớp thực nghiệm C20.VB2] 87 4.3 Sản phẩm tạo hình trang trí nón [GS Đỗ Thị Qun - nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB2] 4.4 Sản phẩm tạo hình trang trí nón [GS Phạm Thanh Tâm - nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB2] 88 4.5 Sản phẩm tạo hình tranh treo tranh trí lớp học [GS Đồn Vũ Thái An - nhóm 4, lớp thực nghiệm C20.VB2] 4.6 Sản phẩm tạo hình tranh treo trang trí lớp học [GS Nguyễn Thị Mến - nhóm 4, lớp thực nghiệm C20.VB2] 89 4.7 Sản phẩm tạo hình tranh treo trang trí lớp học [GS Nguyễn Thị Dự - nhóm 4, lớp thực nghiệm C20.VB2] 4.8 Sản phẩm tạo hình vật đất nặn theo cách truyền thống [GS Phan Thị Lệ (trái), Lê Thị Hoa (phải), lớp đối chứng B20.VB1] 90 4.9 Sản phẩm tạo hình tị he thìa sữa chua [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB1] 4.10 Sản phẩm tạo hình tị he thìa sữa chua [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB1] 91 4.11 Sản phẩm nặn tạo hình đĩa giấy [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB1] 4.12 Sản phẩm nặn tạo hình đĩa giấy [Nhóm 2, lớp thực nghiệm C20.VB1] 92 4.13 Sản phẩm xé - cắt dán tranh theo cách truyền thống [GS Đoàn Hồng Phƣơng, lớp đối chứng B20.VB1] 4.14 Sản phẩm xé - cắt dán tranh theo cách truyền thống [GS Lƣu Khánh Ly, lớp đối chứng B20.VB1] 93 4.15 Sản phẩm xé – cắt dán tranh trang trí góc [Nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB1] 4.16 Sản phẩm xé - cắt dán tranh trang trí góc [Nhóm 3, lớp thực nghiệm C20.VB1] 94 4.17 Sản phẩm vẽ tranh giấy theo cách truyền thống [GS Ngô Thu Hà, lớp đối chứng B20.VB1] 4.18 Sản phẩm vẽ tạo hình sỏi [Nhóm 1, lớp thực nghiệm C20.VB1] 95 4.19 Sản phẩm vẽ tạo hình sỏi [Nhóm 1, lớp thực nghiệm C20.VB1] 4.20 Sản phẩm vẽ tranh mẹt [Nhóm 1, lớp thực nghiệm C20.VB1] ... Phương pháp hướng dẫn trẻ mầm non hoạt động Tạo hình trường trung cấp sư phạm Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội? ?? làm luận văn cao học chuyên ngành Lý luận phƣơng pháp dạy học mơn Mỹ thuật Tình hình nghiên... Phƣơng pháp hƣớng dẫn trẻ mầm non hoạt động tạo hình; thực trạng dạy học môn Trƣờng trung cấp sƣ phạm Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội, đề tài đề xuất số biện pháp nâng cao chất lƣợng dạy học môn Phƣơng pháp. .. cấp Sƣ Phạm Mẫu Giáo – Nhà Trẻ Hà Nội 1.4.1 Đặc điểm giáo sinh Trƣờng Trung cấp Sƣ phạm Mẫu giáo – Nhà trẻ Hà Nội trƣờng trung cấp sƣ phạm (Công lập) trực thuộc Sở Giáo dục Đào tạo Hà Nội Đối