§1 SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄNước liên kết: Nước bị giữ bởi một lực nhất định do quá trình thuỷ hoá hoá học của các ion, các phân tử, các chất trùng hợp hoặc liên kết trong các
Trang 1§1 SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở RỄ
Nước liên kết: Nước bị giữ bởi một lực nhất định do quá trình thuỷ hoá
hoá học của các ion, các phân tử, các chất trùng hợp hoặc liên kết trong các thành phần cấu trúc Dạng nước này chiếm khoảng 30% lượng nước trong thực vật Tuỳ theo mức độ liên kết khác nhau mà dạng nước này mất dần tính chất vật lí, hoá học, sinh học của nước như: khả năng làm dung môi, bay hơi, tham gia vào các phản ứng hoá học Tuy nhiên dạng nước liên kết có vai trò rất quan trọng trong quá trình chống chịu của cơ thể trước các điều kiện bất lợi của môi trường như khô hạn, nóng, lạnh, dạng nước này làm đảo bảo độ bền vững của hệ thống keo trong chất nguyên sinh của tế bào
Nội bi
Là một lớp tế bào nhu mô (nhu mô là các TB sống, có vách sơ cấp mỏng và còn tiềm năng phân chia TB) sắp xếp chặt chẽ, không chứa các khoảng gian bào Vách có 1 băng dày tẩm suberin hoặc lignin hoặc cả 2, rất chắc chắn và ko thấm nước, gọi là khung Caspary
Nội bì bao quanh phần lõi chứa mô mạch của rễ hay thân của một vài thực vật sống nơi ẩm hoặc 1 vài thực vật thủy sinh, kiểm soát sự vận chuyển các chất hòa tan trong nước Suberin là một chất sáp, kị nước, có tác dụng ngăn không cho nước, chất ngoại bào, chất hòa tan thâm nhập vào trong các mô
Miền lông hút có rất nhiều lông hút có nhiệm vụ hút nước và muối
khoáng Lông hút là những tế bào trực tiếp hấp thu nước và muối khoáng,
có cấu tạo đặc biệt, thích nghi với chức năng:
Trang 2Khác với các tế bào ở mặt lá tế bào lông hút không có lớp cutin bề mặt, có không bào lớn lên gây ra chênh lệnh về áp suất - áp suất bên ngoài cao hơn bên trong tế bào tạo nên một lực hút nước, thành tế bào mỏng - giúp nước dễ dàng thấm qua
Đồng thời còn có nguyên nhân là có ba lực tác động khiến cho việc hút nước được dễ dàng là lực hút của rễ (đó là hoạt động hô hấp) + lực hút của lá (là sự thoát hơi nước) và cuối cùng là lực liên kết giữa các phân tử nước - lực này như một sợi dây vô hình khi một phân tử đi lên thì nó cũng hút các phân tử nước khác đi theo Có thể bạn chưa rõ về lực thứ 3 này nhưng nó rất quen thuộc trong cuộc sống của bạn - đó là sức căng bề mặt của nước, tạo nên hiện tượng mao dẫn, và các bong bóng nước tạo nên cũng nhờ sự liên kết của các phân tử nước
Sự hấp thụ bị động theo cách thức hút bám trao đổi là hinh thức: Các
ion khoáng hút bám trên bề mặt các keo đất và trên bề mặt rễ trao đổi với nhau khi có sự tiếp xúc giữa rễ và dung dịch đất
Giải thích hiện tượng hút bám trao đổi:
- Cách 1: ion H+ từ rễ đi ra chiếm chỗ của các ion bám trên bề mặt keo đất làm cho các ion này trở về trạng thái tự do và trở lại bám trên bề mặt rễ và
bị rễ hấp thụ
- Cách 2: CO2 sản phẩm của quá trình hô hấp của rễ đi từ rễ ra đất và kết hợp với nước tạo ra H2CO3, ngay sau đó các axit này phân li để giải phóng
H+, sau đó H+ lại thực hiện quá trình trao đổi ion như cách 1
Rễ cây thủy sinh không có lông hút: vì vậy đảm nhiệm chức năng hút
nước là các tb biểu bì bao quanh toàn bộ cơ thể
Trang 3Sở dĩ cây thủy sinh không cần lông hút vì lượng nước ngoài mt nhiều, không cần có lông hút để tăng hiệu quả hấp thu nước
Thực vật thủy sinh có thể hấp thụ nước và muối khoáng qua toàn bộ cơ thể (rễ, thân, lá)
Cấu tạo giải phẫu của rễ gồm:
- Miền sinh trưởng: các tế bào có khả năng phân chia mạnh mẽ sinh ra các tế bào mới thay thế các tế bào già, chết, làm rễ dài ra
- Miền lông hút: có rất nhiều long hút, nhiệm vụ hút nước và muối khoáng- Vùng chóp rễ: bảo vệ đầu rễ
Cơ chế hấp thụ chủ động các ion khoáng cần có:
+ năng lượng ATP
+ các bào quan là lưới nội chất và bộ máy Gongi
+ các enzime hoạt tải