Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự - Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo , lớn hơn vật và cùng chiều với vật... Nhận xét:
Trang 11 Hãy nêu đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì ?
2 Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ ?
Tia tới qua quang tâm thì tia ló truyền thẳng
Tia tới song song trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu điểm
Đáp án
1
2 - Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật , ngược
chiều với vật Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật
có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự
- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo , lớn hơn
vật và cùng chiều với vật
Trang 2I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì:
Quan sát ảnh của một vật tạo bởi
thấu kính phân kì
1 Thí nghiệm:
Bố trí thí nghiệm như hình 45.1
2
C1: Hãy nêu cách làm thí nghiệm để
chứng tỏ rằng không thể hứng được
ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của
vật
C2: Làm thế nào để quan sát được
ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân
kì ?
Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo ? Cùng
chiều hay ngược chiều với vật ?
Trang 3I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
1 Thí nghiệm:
2 Nhận xét:
Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh
ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật
Muốn quan sát ảnh ảo tạo bởi thấu kính phân kì, ta phải đặt mắt
trên đường truyền của chùm tia ló
Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn cho ảnh
ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật
Muốn quan sát ảnh ảo tạo bởi thấu kính phân kì, ta phải đặt mắt
trên đường truyền của chùm tia ló
3
Trang 4B A
I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
Từ điểm B ta vẽ đường truyền của hai tia sáng đặt biệt, ¶nh B’ lµ giao ®iÓm cña chïm tia lã kÐo dµi
Tõ B’ h¹ vu«ng gãc xuèng trôc chÝnh , c¾t trôc chÝnh t¹i A’, A’ lµ
¶nh cña ®iÓm A
Từ điểm B ta vẽ đường truyền của hai tia sáng đặt biệt, ¶nh B’ lµ giao ®iÓm cña chïm tia lã kÐo dµi
Tõ B’ h¹ vu«ng gãc xuèng trôc chÝnh , c¾t trôc chÝnh t¹i A’, A’ lµ
¶nh cña ®iÓm A
II Cách dựng ảnh:
4
C3 : Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước; hãy nêu cách dựng ảnh của vật AB qua thấu kính phân kì ; biết AB vuông góc với trục chính,
A nằm trên trục chính
I
B’
A’
Trang 5I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
Khi di chuyển AB luôn vuông góc với trục chính tại mọi vị trí , tia
BI là không đổi , cho tia ló IK kéo dài luôn đi qua tiêu điểm F
Tia BO luôn cắt tia IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn FI Chính vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự OF
Khi di chuyển AB luôn vuông góc với trục chính tại mọi vị trí , tia
BI là không đổi , cho tia ló IK kéo dài luôn đi qua tiêu điểm F
Tia BO luôn cắt tia IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn FI Chính vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự OF
II Cách dựng ảnh:
5
C4 : Vật AB vuông góc với trục chính của TKPK
A nằm trên trục chính OA = 24cm ; f = OF = OF’ = 12cm
* Dựng ảnh A’B’ của AB
* Dựa vào hình vẽ, lập luận ảnh này luôn nằm trong khoảng OF
0
B A
I
B’
A’
K
Trang 6C5 : f = OF = OF’ = 12cm; OA = 8cm
III Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính:
* Ảnh ảo tạo bởi
thấu kính hội tụ:
* Ảnh ảo tạo bởi
thấu kính phân kì:
B B’
A’
B
B’
A’
Ảnh ảo, cùng chiều
và lớn hơn vật
Ảnh ảo, cùng chiều
và lớn hơn vật
Ảnh ảo, cùng chiều
và nhỏ hơn vật
Ảnh ảo, cùng chiều
và nhỏ hơn vật
Trang 7C6 : Hãy cho biết ảnh ảo của một vật tạo bởi TKHT và TKPK có đặc điểm gì giống nhau, khác nhau Từ đó hãy nêu cách nhận biết nhanh chóng một TK là hội tụ hay phân kì
Giống nhau: Ảnh ảo cùng chiều với vật
Khác nhau: -TKHT: ảnh ảo lớn hơn vật và cách xa thấu kính hơn vật
-TKPK: ảnh ảo nhỏ hơn vật và gần thấu kính hơn vật
Cách nhận biết: Đưa vật gần thấu kính thấy ảnh cùng chiều nhỏ hơn vật đó là thấu kính phân kì Ảnh cùng chiều lớn hơn vật đó là thấu kính hội tụ
Giống nhau: Ảnh ảo cùng chiều với vật
Khác nhau: -TKHT: ảnh ảo lớn hơn vật và cách xa thấu kính hơn vật
-TKPK: ảnh ảo nhỏ hơn vật và gần thấu kính hơn vật
Cách nhận biết: Đưa vật gần thấu kính thấy ảnh cùng chiều nhỏ hơn vật đó là thấu kính phân kì Ảnh cùng chiều lớn hơn vật đó là thấu kính hội tụ
Trang 8IV Vận dụng:
C7 : Vận dụng kiến thức hình học, tính khoảng cách từ ảnh đến thấu kính và chiều cao của ảnh trong hai trường hợp ở C5 khi vật có chiều cao h = 6mm
Trang 9AB = 6mm = 0,6cm
d = 8cm
f = 12cm
A’B’ = ? cm
OA’ =?
' ' ' ' '
OI OF
A B A F
Mà OI = AB
AB OA
A B OA A B OA
OF
A B OA OF OA (2)
8 12 (1);(2)
' ' 12
OA’ = 24cm , A’B’ = 1,8cm
B’
C7.
' '
OAB OA B
' ' ' '
OIF A B F
8( OA ' 12) 12 OA '
8 OA ' 96 12 OA '
Trang 10
F
I
A
B
B’
A’
AB = 6mm = 0,6cm
OA = d = 8cm
OF=OF’= f = 12cm
A’B’ = ? cm
OA’ =?
' ' ' ' '
OI OF
A B A F
Mà OI = AB
AB OA
A B OA A B OA
' ' 12
OF
A B OF OA OA (2)
8 12 (1);(2)
' 12 '
OA’ = 4,8cm , A’B’ = 0,36cm
C7.
' '
OAB OA B
' ' ' '
OIF A B F
96 8 OA ' 12 OA '
Trang 11Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn hay nhỏ hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính ?
Trang 12IV Vận dụng:
C8 : Trả lời câu hỏi phần mở bài: Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn hay nhỏ hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính ?
Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu bạn bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn
to hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính, vì kính của bạn là thấu kính phân kì Khi ta nhìn mắt bạn qua thấu kính phân kì, ta đã nhìn thấy ảnh ảo của mắt, nhỏ hơn mắt khi không đeo kính
Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu bạn bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn
to hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính, vì kính của bạn là thấu kính phân kì Khi ta nhìn mắt bạn qua thấu kính phân kì, ta đã nhìn thấy ảnh ảo của mắt, nhỏ hơn mắt khi không đeo kính
Trang 13Điền vào chỗ trống trong các câu sau :
Ghi nhớ
1 Vật sáng ở mọi vị trí trước thấu kính phân kỳ luôn cho ,
……….cùng chiều ……… và luôn nằm trong khoảng ………của thấu kính
2 Vật đặt ở rất xa thấu kính ,………của vật có
vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự
Trang 14Học thuộc ghi nhớ của bài
Làm các bài tập 44-45.2 đến 44-45.4 SBT trang 52; 53 SBT
Chuẩn bị bài mới “ Thực hành: Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ”
Lưu ý : xem thấu kính phân kỳ khác thấu kính hội tụ ở những điểm nào
Học thuộc ghi nhớ của bài
Làm các bài tập 44-45.2 đến 44-45.4 SBT trang 52; 53 SBT
Chuẩn bị bài mới “ Thực hành: Đo tiêu cự của thấu kính hội tụ”
Lưu ý : xem thấu kính phân kỳ khác thấu kính hội tụ ở những điểm nào
14
