Lời mở đầu ................................................................................................. 2 I. Biến đổi khí hậu là gì ................................................................................3 II. Biểu hiện ............................................................................................... 3 1.Hiện tượng hiệu ứng nhà kính .............................................................. 3 2. Hiện tượng mưa axit ............................................................................ 4 3.Hiện tượng sương mù quang hóa ..........................................................5 4.Hiện tượng thủng tầng ozon ..................................................................6 5.Hiện tượng xâm nhập mặn ....................................................................8 6.Hiện tượng hạn hán................................................................................9 7.Hiện tượng lũ lụt...................................................................................10 8.Hiện tượng sa mạc hóa..........................................................................10 III . Thực trạng và hậu quả.......................................................................11 1: Các hệ sinh thái bị phá hủy..................................................................11 2: Mất đa dạng sinh học............................................................................12 3: Chiến tranh và xung đột........................................................................13 4: Các tác hại đến kinh tế..........................................................................14 5: Dịch bệnh..............................................................................................14 6: Hạn hán.................................................................................................15 7: Bão lụt...................................................................................................15 8: Những đợt nắng nóng gay gắt...............................................................16 9: Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ..............................................17 10: Mực nước biển đang dâng lên.............................................................18 IV . Giải pháp.............................................................................................19 1.Hạn chế phát thải khí nhà kính góp phần bảo vệ hệ thống khí hậu........19 2.Phát triển khoa học công nghệ, sản xuất sạch hơn.................................19 3.Thay đổi nhận thức của người dân, trồng và bảo vệ rừng......................21 4.Phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới.......................................22 V. Trách nhiệm của thanh niên trong việc ứng phó với Biến đổi khí hậu..25 Kết luận.........................................................................................................26
Trang 1MỤC LỤC
Lời mở đầu 2
I Biến đổi khí hậu là gì 3
II Biểu hiện 3
1.Hiện tượng hiệu ứng nhà kính 3
2 Hiện tượng mưa axit 4
3.Hiện tượng sương mù quang hóa 5
4.Hiện tượng thủng tầng ozon 6
5.Hiện tượng xâm nhập mặn 8
6.Hiện tượng hạn hán 9
7.Hiện tượng lũ lụt 10
8.Hiện tượng sa mạc hóa 10
III Thực trạng và hậu quả 11
1: Các hệ sinh thái bị phá hủy 11
2: Mất đa dạng sinh học 12
3: Chiến tranh và xung đột 13
4: Các tác hại đến kinh tế 14
5: Dịch bệnh 14
6: Hạn hán 15
7: Bão lụt 15
8: Những đợt nắng nóng gay gắt 16
9: Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ 17
10: Mực nước biển đang dâng lên 18
IV Giải pháp 19
1.Hạn chế phát thải khí nhà kính góp phần bảo vệ hệ thống khí hậu 19
2.Phát triển khoa học công nghệ, sản xuất sạch hơn 19
3.Thay đổi nhận thức của người dân, trồng và bảo vệ rừng 21
4.Phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới 22
V Trách nhiệm của thanh niên trong việc ứng phó với Biến đổi khí hậu 25
Kết luận 26
Trang 2Lời mở đầu
Biến đổi khí hậu là vấn đề đang được toàn nhân loại quan tâm Biến đổi khíhậu đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế-xã hội và môi trườngtoàn cầu Trong những năm qua nhiều nơi trên thế giới đã phải chịu nhiều thiêntai nguy hiểm như bão lớn, nắng nóng dữ dội, lũ lụt, hạn hán và khí hậu khắcnghiệt gây thiệt hại lớn về tính mạng con người và vật chất Đã có nhiềunghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa các thiên tai nói trên với biến đổi khí hậu Trong một thế giới ấm lên rõ rệt như hiện nay và việc xuất hiện ngày càngnhiều các thiên tai đặc biệt nguy hiểm với tần suất, quy mô và cường độ ngàycàng khó lường, thì những nghiên cứu về biến đổi khí hậu càng cần được đẩymạnh Những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng nguyên nhân của biến đổi khíhậu chính là các hoạt động của con người tác động lên hệ thống khí hậu làmcho khí hậu biến đổi Vì vậy con người cần phải có những hành động thiết thực
để ngăn chặn những biến đổi đó bằng chính những hoạt động phùhợp của conngười
Trang 3I Biến đổi khí hậu là gì ?
"Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khí quyển, thuỷquyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên
và nhân tạo"
“Biến đổi khí hậu là “những ảnh hưởng có hại của biến đổi khí hậu”, là những biếnđổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đếnthành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinh thái tự nhiên và được quản
lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợicủa con người”.(Theo công ước chung của LHQ về biến đổi khí hậu)
Nguyên nhân:
Nguyên nhân chính làm biến đổi khí hậu Trái đất là do sự gia tăng các hoạt động tạo
ra các chất thải khí nhà kính, các hoạt động khai thác quá mức các bể hấp thụ khí nhàkính như sinh khối, rừng, các hệ sinh thái biển, ven bờ và đất liền khác Nhằm hạn chế
sự biến đổi khí hậu, Nghị định thư Kyoto nhằm hạn chế và ổn định sáu loại khí nhà kínhchủ yếu bao gồm: CO2, CH4, N2O, HFCs, PFCs và SF6
CO2 phát thải khi đốt cháy nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) và là nguồn khí nhàkính chủ yếu do con người gây ra trong khí quyển CO2 cũng sinh ra từ các hoạt độngcông nghiệp như sản xuất xi măng và cán thép
CH4 sinh ra từ các bãi rác, lên men thức ăn trong ruột động vật nhai lại, hệ thống khí,dầu tự nhiên và khai thác than
N2O phát thải từ phân bón và các hoạt động công nghiệp
HFCs được sử dụng thay cho các chất phá hủy ôzôn (ODS) và HFC-23 là sản phẩmphụ của quá trình sản xuất HCFC-22
PFCs sinh ra từ quá trình sản xuất nhôm
SF6 sử dụng trong vật liệu cách điện và trong quá trình sản xuất magiê
( Nguồn:sgs.vnu.edu)
II Biểu hiện
1.Hiện tượng hiệu ứng nhà kính
Hiệu ứng nhà kính là hiệu ứng làm cho không khí của Trái đất nóng lên do
bức xạ sóng ngắn của Mặt trời có thể xuyên qua tầng khí quyển chiếu xuống mặt
Trang 4đất; mặt đất hấp thu nóng lên lại bức xạ sóng dài vào khí quyển để CO2 hấp thulàm cho không khí nóng lên CO2 trong khí quyển giống như một tầng kính dàybao phủ Trái đất, làm cho Trái đất không khác gì một nhà kính lớn Theo tínhtoán, nếu không có lớp khí quyển, nhiệt độ trung bình ở lớp bề mặt Trái đất sẽxuống tới -23 độ C, nhưng nhiệt độ trung bình thực tế là 15 độ C, có nghĩa làhiệu ứng nhà kính đã làm cho Trái đất nóng lên 38 độ C.
Ngoài CO2 ra, còn có metan, ozôn, các halogen và hơi nước cũng có tácdụng quan trọng gây hiệu ứng nhà kính Cùng với sự phát triển dân số và côngnghiệp với tốc độ cao, CO2 thải vào khí quyển cũng tăng theo Rừng lại bị chặtphá quá mức, CO2 đáng lẽ được rừng cây hấp thu lại không được hấp thu, nênlượng CO2 ngày càng tăng, hiệu ứng nhà kính do đó tăng theo không ngừng.Theo phân tích trong 200 năm qua nồng độ CO2 đã tăng lên 25%, nhiệt độ trungbình của Trái đất tăng lên 0,5 độ C Ước tính đến giữa thế kỷ sau, bề mặt Tráiđất sẽ nóng thêm 1,5 - 4,5 độ C; trong đó nhiệt độ ở vĩ độ trung và cao tăng lêncàng nhiều
Rõ ràng, chính các loại khí nhà kính do con người phát thải ra, bằng hiệuứng nhà kính, nhiệt độ Quả Đất đã gia tăng đến mức khí hậu toàn cầu biển đổingày càng ảnh hưởng xấu đến cuộc sống loài người Với đà gia tăng đó, mức độnguy hiểm sẽ đến lúc đe dọa mạng sống hàng trăm triệu người, nếu không nóiđến sự tồn vong của nhân loại
2 Hiện tượng mưa axit
Mưa axit, còn được biết tới như sự lắng đọng axit, được tạo ra bởi lượng khíthải SO2 và NO từ các nhà máy điện, ô tô và các trung tâm công nghiệp Mưaaxit cũng có thể bắt nguồn từ núi lửa, cháy rừng hay sấm sét khi mà khí SO2 vàNOx kết hợp với hơi nước trong khí quyển và tạo thành axit dưới 2 dạng : khônhư khí gas và ướt như mưa axit, tuyết, sương mù
Trang 5Các nhà khoa học thể hiện tính acit của mưa bằng thang đo độ PH Mưa axit cónồng độ pH dưới 5.6 ; thông thường dao động trong khoảng từ 4.3 đến 5.0
- Mưa axit ảnh hưởng xấu tới các thuỷ vực (ao, hồ) Các dòng chảy do mưa axit
đổ vào hồ, ao sẽ làm độ pH của hồ, ao giảm đi nhanh chóng, các sinh vật trong
hồ, ao suy yếu hoặc chết hoàn toàn làm tăng độ chua của đất, hoà tan cácnguyên tố trong đất cần thiết cho cây như canxi (Ca), magiê (Mg), làm suythoái đất, cây cối kém phát triển
- Mưa axit còn phá huỷ các vật liệu làm bằng kim loại như sắt, đồng, kẽm, làmgiảm tuổi thọ các công trình xây dựng, làm lở loét bề mặt bằng đá của các côngtrình xây dựng, di tích lịch sử
- Đối với con người, mưa axit không gây ra tác động trực tiếp như với các loạithực vật hay sinh vật, nhưng các loại hạt bụi axit khô thì có thể gây ra các bệnh
về hen suyễn, viêm phế quản, bệnh hô hấp và bệnh tim
3.Hiện tượng sương mù quang hóa
Trang 6Sương mù quang hóa là một dạng ô nhiễm không khí sinh ra khi ánh sángmặt trời tác dụng lên khí thải động cơ xe máy, khí thải công nghiệp… để hìnhthành nên những vật chất như ozone, aldehit và peroxyacetylnitrate (PAN) Sương mù quang hóa xảy ra ở tầng đối lưu của khí quyển – nơi tập trungphần lớn các chất khí gây ô nhiễm : NOx, các hợp chất VOCs (Volatile OrganicCompounds)…
Sương mù quang hóa làm giảm tầm nhìn, gây nên những tác động có hại đốivới sức khỏe của con người, gây hại cho cây trồng và làm hao mòn nhiều loạivật liệu
4.Hiện tượng thủng tầng ozon
Nguyên nhân đầu tiên có thể kể tới có liên quan tới việc sản xuất và sử dụng
tủ lạnh trên thế giới
Tủ lạnh có thể làm lạnh và bảo quản thực phẩm được lâu là vì trong hệ thốngống dẫn khép kín phía sau tủ lạnh có chứa loại dung dịch freon thể lỏng (thườnggọi là "gas") Freon là tên gọi chung của những hợp chất CFC(cloflocacbon),như CCl2F2, CCl3F,… Dung dịch freon có thể bay hơi thành thể khí Khichuyển sang thể khí, freon bốc thẳng lên tầng ozon trong khí quyển Trái Đất vàphá vỡ kết cấu của nó, làm giảm nồng độ khí ozon
Trang 7Đến giữa thập kỷ 90, thêm một “thủ phạm tích cực” nữa được phát hiệnchính là chất thải công nghiệp, đặc biệt là các khí NOx,CO2… Những chất thảiloại này vẫn bền bỉ và dai dẳng bay vào bầu khí quyển và làm công việc pháhoại tầng ozon.
Tên lửa thải ra khí clo trên tầng bình lưu Tại đây clo phản ứng với oxy và tạo ra clo
oxit-một chất phá hủy ozon.
Trang 8Qua đó chúng ta thấy rằng, tầng ozon bị thủng chính là do các chất khí thuộcdạng freon, các hoá chất, khí thải công nghiệp gây nên, chúng không tự có trongthiên nhiên mà do con người tạo ra Rõ ràng, con người là thủ phạm làm thủngtầng ozon, đe doạ sức khoẻ của chính mình và của toàn bộ sinh vật sống trênhành tinh này
Thủng tầng ozon, một lượng lớn tia tử ngoại sẽ chiếu thẳng xuống Trái Đất.Con người và động thực vật phải gánh chịu những hậu quả nặng nề
5.Hiện tượng xâm nhập mặn
Xâm nhập mặn là hiện tượng nước mặn với nồng độ mặn bằng 40/00 xâmnhập sâu vào nội đồng khi xảy ra triều cường, nước biển dâng hoặc cạn kiệtnguồn nước ngọt
Thiếu nước cho sản suất và nuôi trồng thủy sản
Trang 9Theo đánh giá của ADB, đến năm 2070, dòng chảy vào tháng cao điểm của sôngMekong dự báo tăng 41% ở đầu nguồn và 19% ở vùng đồng bằng Còn vào cáctháng mùa khô, dòng chảy giảm khoảng 24% ở thượng nguồn và 29% ở vùngĐồng Bằng.
Dòng chảy mùa kiệt ở lưu vực sông Hồng giảm 19%; mực nước lũ có thể đạtcao trình +13,24 xấp xỉ cao trình đỉnh đê hiện nay +13,40 (Báo cáo Viện Quyhoạch Thuỷ lợi) Điều đó có nghĩa là khả năng lũ trong mùa mưa và cạn kiệttrong mùa khô đều trở nên khắc nghiệt hơn
Do chế độ mưa thay đổi cùng với qúa trình đô thị hoá và công nghiệp hoá dẫnđến nhu cầu tiêu nước gia tăng đột biến, nhiều hệ thống thuỷ lợi không đáp ứngđược yêu cầu tiêu, yêu cầu cấp nước
Cùng với tác động của biến đổi khí hậu, nguồn nước sạch sẽ trở nên khan hiếm,
có khoảng 8,4 triệu người Việt Nam thiếu nước ngọt vào năm 2050
Hạn hán kéo dài thiệt hại hoa màu khiến người nông dân khốn đốn
Trang 107.Hiện tượng lũ lụt
Như chúng ta đã biết, lụt lột sẽ xảy ra khi một lượng nước lớn bất thường tích
tụ lại ở một khu vực Có rất nhiều lý do gây nên hiện tượng này, và cũng có rấtnhiều thứ có thể xảy ra khi xuất hiện lụt lội
8.Hiện tượng sa mạc hóa
Sa mạc hóa hay hoang mạc hóa là hiện tượng suy thoái đất đai ở những vùngkhô cằn, gây ra bởi sinh hoạt con người và biến đổi khí hậu Khuynh hướng samạc hóa gần đây đã tăng nhanh trên toàn thế giới phần vì áp lực dân số và nhucầu trồng trọt và chăn nuôi
Thực tế, hàng năm, ở nước ta có hàng trăm héc-ta đất đai màu mỡ bị biếnthành hoang hóa, rồi thành sa mạc bỏ hoang, gây lên những xáo trộn nghiêmtrọng trong đời sống xã hội và môi trường sinh thái Tình trạng này thường diễn
ra ở khu vực miền Trung và đặc biệt mạnh mẽ là ở khu vực tỉnh Ninh Thuận vàBình Thuận, trong vài chục năm trở lại đây
Ảnh hưởng lớn nhất của nạn sa mạc hóa là nét đa dạng sinh thái bị suy giảm và năng suất
đất đai cũng kém đi.
Trang 11III Thực trạng và hậu quả
Trái đất nóng lên là hậu quả của một quá trình tích lũy lâu dài của khí nhàkính, chủ yếu là CO2 và metan Những khí này khi được thải vào bầu khí quyển
sẽ "nhốt” hơi nóng của ánh mặt trời bên trong bầu khí quyển, vì vậy làm chonhiệt độ trái đất tăng lên
hi nói đến hiện tượng trái đất nóng lên, ta không nói đến việc nhiệt độ mùa
hè năm nay nóng hơn năm ngoái, mà ta nói về biến đổi khí hậu, những thay đổilớn làm ảnh hưởng đến môi trường sống, bầu khí quyển và khí hậu nói chung.Biến đổi khí hậu làm ảnh hưởng đến các hệ sinh thái trên trái đất và tác độngtrực tiếp đời sống hàng ngày của con người
1: Các hệ sinh thái bị phá hủy
Tại Hội nghị cấp cao LHQ về phát triển bền vững (Rio+20), Chương trìnhPhát triển LHQ (UNDP) đã công bố nghiên cứu “Những quan sát trực tiếp vềbiến đổi khí hậu và sự bền vững của hệ sinh thái lớn”, cảnh báo các hiểm họa từbiến đổi khí hậu đối với môi trường sống của sinh vật, là nguyên nhân làm cho
hệ sinh thái đang ngày càng bị mất cân bằng
Sự mất cân bằng sinh thái tác động nghiêm trọng đến trái đất Hệ sinh tháibiển sẽ bị tổn thương Các rạn san hô là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vậtbiển quan trọng, là lá chắn chống xói mòn bờ biển và bảo vệ rừng ngập mặn sẽ
bị suy thoái do nhiệt độ nước biển tăng, đồng thời mưa nhiều làm cho nước bị ônhiễm phù sa và có thể cả các hoá chất nông nghiệp từ cửa sông đổ ra
Các thay đổi diễn ra trong các hệ thống vật lý, hệ sinh học và hệ thống kinh tế
xã hội, đe dọa sự phát triển, đe dọa cuộc sống của tất cả các loài, các hệ sinhthái Biến đổi khí hậu, với các hệ quả của nó như lũ lụt, hạn hán, cháy rừng, xóimòn và sụt lở đất sẽ thúc đẩy cho sự suy thoái đa dạng sinh học nhanh hơn, trầmtrọng hơn, nhất là những hệ sinh thái rừng nhiệt đới không còn nguyên vẹn vàcác loài đang nguy cấp với số lượng cá thể ít, cũng vi thế mà sẽ tăng nguy cơdiệt chủng của động thực vật, làm biến mất các nguồn gen quí hiếm, bệnh dịchmới có thể phát sinh
Theo Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên hợpquốc (IPCC) năm 2004 đã trình bày những kết quả nghiên cứu tại sao nhiệt độtrái đất thay đổi đã ảnh hưởng đến khí hậu, các hệ sinh thái Nhiều dấu hiệu đãcho thấy tác động của biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng ngày một sâu, rộng đếncác hệ sinh thái Vùng phân bố của các loài đó thay đổi: Nhiều loài cây, côntrùng, chim và cá đã chuyển dịch lên phía Bắc và lên các vùng cao hơn; nhiềuloài thực vật nở hoa sớm hơn, nhiều loài chim đã bắt đầu mùa di cư sớm hơn,nhiều loài động vật đã vào mùa sinh sản sớm hơn, nhiều loài côn trùng đã xuấthiện sớm hơn ở Bắc bán cầu, san hô bị chết trắng ngày càng nhiều
Trang 12Tất cả những hiện tượng đó đều ảnh hưởng đến các loài sinh vật và tài nguyênsinh vật, làm cho nhiều hệ sinh thái bị suy thoái, gây khó khăn cho sự phát triểnkinh tế và xã hội, nhất là tại các nước nghèo mà cuộc sống đa số người dân cònphụ thuộc nhiều vào thiên nhiên.
Nhiệt độ trái đất tăng, hay mực nước biển dâng lên có thể ảnh hưởng đến sựsống của các sinh vật, nhưng tác nhân chính của sự biến đổi khí hậu là sự tíchhợp của nhiều nhân tố về môi trường do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu gây racùng một lúc, tác động lên sinh vật như: thiếu thức ăn, ô nhiễm nước, bệnh tật
và nơi sống không ổn định, bị suy thoái
San hô bị tẩy trắng do nước biển ấm lên chỉ là một trong rất nhiều tác hại của biến đổi khí
hậu đến các hệ sinh thái.
2: Mất đa dạng sinh học
Nhiệt độ trái đất hiện nay đang làm cho các loài sinh vật biến mất hoặc cónguy cơ tuyệt chủng Khoảng 50% các loài động thực vật sẽ đối mặt với nguy cơtuyệt chủng vào năm 2050 nếu nhiệt độ trái đất tăng thêm từ 1,1 đến 6,4 độ Cnữa Sự mất mát này là do mất môi trường sống vì đất bị hoang hóa, do nạn phárừng và do nước biển ấm lên Các nhà sinh vật học nhận thấy đã có một số loàiđộng vật di cư đến vùng cực để tìm môi trường sống có nhiệt độ phù hợp Ví dụnhư là loài cáo đỏ, trước đây chúng thường sống ở Bắc Mỹ thì nay đã chuyểnlên vùng Bắc cực Con người cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng Tình trạngđất hoang hóa và mực nước biển đang dâng lên cũng đe dọa đến nơi cư trú củachúng ta Và khi cây cỏ và động vật bị mất đi cũng đồng nghĩa với việc nguồnlương thực, nhiên liệu và thu nhập của chúng ta cũng mất đi
Nước biển dâng cao đe dọa đa dạng sinh học Thái Bình Dương Mực nước biển được
Trang 13nặng nề đối với môi trường sinh thái và đe dọa nghiêm trọng sự sinh tồn của rấtnhiều loài động vật.
Đây là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Áo và Mỹ được đăng tải trênTạp chí “Sinh học Biến đổi toàn cầu” (Global Change Biology) số ra ngày 9/4 Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc trường Đại học Thú y Vienna (Áo) vàtrường Đại học Yale (Mỹ) được tiến hành dựa trên mô hình tính toán mức tăngmực nước biển tại khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương Kết quả cho thấyvào cuối thế kỷ này, nước biển sẽ tăng thêm khoảng 1m và đến năm 2500 sẽtăng thêm 5,5m Các nhà khoa học cũng đồng thời khảo sát hơn 12.000 hòn đảo
và 3.000 loài động vật có xương sống tại khu vực này
Theo tính toán, nếu nước biển tăng thêm 1m thì sẽ có 1% diện tích đất hiện naytại khu vực trên bị xâm thực, đồng nghĩa với 14,7% các đảo nhỏ chính sẽ bịnhấn chìm hoàn toàn, đe dọa sự sống của nhiều loài sinh vật tại đây
Tương tự, nếu nước biển tăng thêm tới 5,5m vào năm 2500 như dự đoán thì diệntích đất bị xâm thực sẽ lên khoảng 9,3%, đe dọa nghiêm trọng tới hầu hết cácloài động vật, gồm các loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, và cả những
cư dân trên các hòn đảo.(Nguồn: ThienNhien.net)
3: Chiến tranh và xung đột
Lương thực và nước ngọt ngày càng khan hiếm, đất đai dần biến mất nhưngdân số cứ tiếp tục tăng; đây là những yếu tố gây xung đột và chiến tranh giữacác nước và vùng lãnh thổ
Do nhiệt độ trái đất nóng lên và biến đổi khí hậu theo chiều hướng xấu đã dầnlàm cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên Một cuộc xung đột điển hình dobiến đổi khí hậu là ở Darfur Xung đột ở đây nổ ra trong thời gian một đợt hạnhán kéo dài, suốt 20 năm vùng này chỉ có một lượng mưa nhỏ giọt và thậm chínhiều năm không có mưa, làm nhiệt độ vì thế càng tăng cao
Theo phân tích của các chuyên gia, các quốc gia thường xuyên bị khan hiếmnước và mùa màng thất bát thường rất bất ổn về an ninh