Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)

Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp trong việc nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam (Luận án tiến sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC NÂNG CAO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin trân trọng-cảm ơn tập thể Lãnh đạo-và các thầy cô giáo, cán bộ Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cùng các thầy cô Khoa Tin học Kinh tế và Viện Đào tạo Sau Đại học, đặc biệt tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Trương Văn Tú và TS Tôn Quốc Bình đã nhiệt tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ

để tác giả hoàn thành luận án này

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thể lãnh đạo, cán bộ nhân viên, các chuyên gia của các doanh nghiệp được khảo sát dữ liệu đã tham gia trả lời phỏng vấn, trả lời phiếu điều tra, cung cấp thông tin bổ ích cũng như tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thử nghiệm hệ thống để tác giả hoàn thành bản luận án này

Tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và người thân, các cộng

sự, đồng nghiệp, bạn bè, đã hết sức ủng hộ, tạo điều kiện và thường xuyên động viên, khích lệ tác giả trong quá trình-học tập và nghiên cứu để tác giả hoàn thành luận án Tiến sĩ này

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 QUẢN LÝ TRI THỨC VỚI VẤN ĐỀ TẠO DỰNG LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM 14

1.1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam 14

1.2 Lợi thế cạnh tranh 16

1.2.1 Khái quát về lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp 17

1.2.2 Các năng lực trong doanh nghiệp ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh 20

1.3 Quản lý tri thức trong doanh nghiệp 23

1.3.1 Khái niệm tri thức 23

1.3.2 Phân loại tri thức 25

1.3.3 Tri thức doanh nghiệp 28

1.3.4 Quản lý tri thức trong doanh nghiệp 29

1.4 Vai trò của quản lý tri thức trong tạo dựng lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ 33

CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM 36

2.1 Các trường phái nghiên cứu và thực trạng hệ thống quản lý tri thức trong DNVVN tại Việt Nam 36

2.1.1 Các trường phái nghiên cứu về Hệ thống quản lý tri thức 36

2.1.2 Hệ thống quản lý tri thức trong doanh nghiệp vừa và nhỏ 47

2.1.3 Cấp độ phát triển của hệ thống quản lý tri thức trong DNVVN Việt Nam 52

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới hệ thống quản lýtri thức trong DNVVN tại Việt Nam 55

2.2.1 Mô hình nghiên cứu về hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp 55

2.2.2 Kiểm định các thang đo cho các biến bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha 59

2.2.3 Phân tích nhân tố khám phá EFA 63

2.2.4 Phân tích nhân tố khẳng định 70

2.2.5 Kiểm định mô hình nghiên cứu 73

CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ CHO HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TẠO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM 80

3.1 Phương pháp thiết kế kiến trúc tổng thể 80

3.2 Xây dựng kiến trúc tổng thể cho Hệ thống quản lý tri thức 83

3.2.1 Các thành phần chủ yếu của kiến trúc hệ thống 84

3.2.2 Quy trình nghiệp vụ của hệ thống quản lý tri thức doanhnghiệp 84

3.2.3 Kiến trúc nghiệp vụ 86

3.2.4 Kiến trúc dữ liệu 87

3.2.5 Kiến trúc ứng dụng 88

3.2.6 Kiến trúc công nghệ thông tin tổng thể 90

3.2.7 Kiến trúc công nghệ thông tin chi tiết 91

3.3 Thực nghiệm xây dựng hệ thống quản lý tri thức dựa trên nền ERP 92

CHƯƠNG 4 MÔ HÌNH HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TẠO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM 96

4.1 Đặt vấn đề 96

4.2 Thiết kế nghiên cứu 97

4.3 Mô hình nghiên cứu 98

4.4 Phương pháp nghiên cứu 101

4.5 Kết quả kiểm định mô hình 103

4.4.1 Đánh giá độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha 104

4.4.2 Phân tích nhân tố khám phá 107

4.4.3 Phân tích nhân tố khẳng định 110

4.4.4 Kiểm định độ phù hợp của mô hình và giá trị phân biệt 112

KẾT LUẬN 115

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ118 TÀI LIỆU THAM KHẢO 119 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, HÌNH

Bảng:

Bảng 1.1 Tiêu chí doanhnghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam 15

Bảng 1.2 Phân loại tri thức ẩn và tri thức hiện 27

Bảng 2.1 Cấp độ phát triển của Hệ thống quản lý tri thức trong doanh nghiệp 52

Bảng 2.2 Mô tả mẫu khảo sát 58

Bảng 2.3 Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Hệ thống quản lý tri thức 59

Bảng 2.4 Cronbach’sAlpha thang đo của biến Quy trình quản lý tri thức 60

Bảng 2.5 Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Chiến lược lãnh đạo 60

Bảng 2.6 Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Cơ cấu tổ chức 61

Bảng 2.7 Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Cơ sở hạ tầng công nghệ 62

Bảng 2.8 Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Tổ chức học tập 62

Bảng 2.9 Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Văn hóa tổ chức 63

Bảng 2.10 Các thang đo độc lập được dùng trong phân tích nhân tố (EFA) 64

Bảng 2.11 Kiểm định KMO và Bartlett’s đối với biến độc lập 65

Bảng 2.12 Bảng tổng phương sai được giải thích 65

Bảng 2.13 Ma trận xoay các biến độc lập (EFA) 67

Bảng 2.14 Các thang đo phụ thuộc được sử dụng trong phân tích nhân tố EFA 68

Bảng 2.15 Kiểm định KMO và Bartlett’s đối với biến phụ thuộc 68

Bảng 2.16 Bảng tổng phương sai được giải thích 69

Bảng 2.17 Ma trận xoay các thang đo phụ thuộc (EFA) 69

Bảng 2.18 Ma trận xoay các thang đo độc lập (CFA) 71

Bảng 2.19 Hiệp phương sai của mô hình nghiên cứu chưa chuẩn hóa 74

Bảng 2.20 Hiệp phương sai của mô hình nghiên cứu chuẩn hóa 76

Bảng 2.21 Kết quả ước lượng tham số và kiểm định giả thuyết mô hình nghiên cứu 77 Bảng 3.1 So sánh các phương pháp xây dựng khung kiến trúc tổng thể 82

Bảng 3.2 So sánh vòng đời phát triển hệ thống 83

Bảng 4.1 Mô tả đối tượng khảo sát dữ liệu 103

Bảng 4.2 Hệ số Cronbach’sAlpha với thang đo của biến Hệ thống quản lý tri thức 104 Bảng 4.3 Hệ số Cronbach’sAlpha với thang đo của biến Quá trình ra quyết định 105

Bảng 4.4 Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Năng lực đổi mới 105

Bảng 4.5 Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Khả năng học tập 106

Bảng 4.6 Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Lợi thế cạnh tranh 106

Bảng 4.7 Hệ số Cronbach Alpha của các biến 107

Bảng 4.8 Hệ số KMO 107

Bảng 4.9 Tổng hợp phương sai trích 108

Bảng 4.10: Ma trận thành phần 109

Bảng 4.11: Ma trận xoay các thang đo độc lập (CFA) 110

Bảng 4.12 Kết quả ước lượng tham số và kiểm định giả thuyết mô hình nghiên cứu 113

Hình: Hình 1 Mô hình nghiên cứu 9

Hình 1.1 Cơ cấu các doanh nghiệp phân theo quy mô vốn 16

Hình 1.2 Cơ cấu các doanh nghiệp phân theo số lượng lao động 16

Hình 1.3 Mô hình năm lực lượng cạnh tranh 20

Hình 1.4 Các vấn đề liên quan tới quản lý tri thức 30

Hình 1.5 Mô hình quy trình chuyển đổi tri thức của Nonaka 32

Hình 2.1: Mô hình năm giai đoạn của quá trình khuếch tán 38

Hình 2.2 Mô hình TRA 40

Hình 2.3 Mô hình TAM 41

Hình 2.4 Mô hình TPB 42

Hình 2.6 Mô hình thành công 46

Hình 2.7 Sơ đồ tỷ trọng cấp độ phát triển hệ thống quản lý tri thức trong các DNVVN ở Việt Nam 54

Hình 2.8 Mô hình KMS 57

Hình 2.10 Mô hình nghiên cứu khi chưa chuẩn hóa 73

Hình 2.11 Mô hình nghiên cứu đã chuẩn hóa 75

Hình 3.1 Lịch sử ra đời các Khung kiến trúc 81

Hình 3.2 Sơ đồ quy trình nghiệp vụ của hệ thống quản lý trithức doanh nghiệp 84

Hình 3.3 Đặc tả chi tiết quy trình nghiệp vụ của hệ thống quảnlý tri thức doanhnghiệp 85

Hình 3.4 Khung kiến trúc nghiệp vụ của hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp 86

Hình 3.5 Kiến trúc dữ liệu 87

Hình 3.6 Kiến trúc lớp ứng dụng 88

Hình 3.7 Phân hệ kiến trúc ứng dụng 89

Hình 3.8 Kiến trúc công nghệ thông tin tổng thể 90

Hình 3.9 Kiến trúc công nghệ thông tin chi tiết 92

Hình 3.10 Giao diện chính của hệ thống 93

Hình 3.11 Các Mô đun hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh 94

Hình 3.12 Mô đun Chia sẻ tri thức trong doanh nghiệp 94

Hình 4.1 Mô hình KMS tới CA 101

Hình 4.2 Kết quả CFA của các biến Lợi thế cạnh tranh 111

Hình 4.3 Mô hình ảnh hưởng KMS tới CA 112

LỜI MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu về luận án

Luận án tập trung nghiên cứu về hệ thống quản lý tri thức với vai trò kiến tạo lợi thế cạnh tranh cho DNVVN ở Việt Nam Để giải quyết vấn đề này, tác giả đã tiến hành nghiên cứu từng bước, từng nội dung chi tiết về các vấn đề liên quan Đầu tiên, tác giả nghiên cứu về quản lý tri thức trong DNVVN, xác định vai trò của quản lý tri thức với vấn đề tạo dựng lợi thế cạnh tranh Tiếp theo, luận án trình bày về tổng quan

hệ thống quản lý tri thức, xác định các cấp độ phát triển và mô hình hệ thống quản lý tri thức trong DNVVNtại Việt Nam Về khía cạnh công nghệ thông tin, tác giả xây dựng kiến trúc tổng thể cho hệ thống quản lý tri thức để giúp các nhà quản lý cũng như lập trình viên có cái nhìn từ tổng quan đến chi tiết về chức năng, hoạt động của hệ thống Phần cuối cùng của luận án, tác giả đề xuất và kiểm định mô hình ảnh hưởng của hệ thống quản lý tri thức tới lợi thế cạnh tranh trong DNVVN tại Việt Nam

2 Lý do lựa chọn đề tài

Trong thời đại ngày nay, cùng với tầm quan trọng và sự phát triển của doanh nghiệp, tri thức ngày càng trở nên quan trọng cho sự phát triển bền vững của một doanh nghiệp cũng như của một quốc gia Tri thức được xem là những thông tin có ý nghĩa và hữu ích trong mỗi nhân viên, trong các dữ liệu tác nghiệp, hoạt động đã và đang diễn ra, trong các chính sách hoặc quy trình tác nghiệp… của mỗi doanh nghiệp

Trong một doanh nghiệp thì mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận trên cơ sở cạnh tranh trên thị trường Hoạt động cạnh tranh như là cuộc đua giữa những nhà sản xuất hàng hoá, dịch vụ, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan hệ cung cầuhướng tới mục tiêu dành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ có lợi nhất cho thị trường

“Lợi thế cạnh tranh là giá trị mà doanh nghiệp mang đến cho khách hàng, giá trị

đó vượt quá chi phí dùng để tạo ra nó” (Micheal Porter, 1985) Khi doanh nghiệp có những thứ mà các đối thủ khác không có, nghĩa là doanh nghiệp hoạt động tốt hơn đối thủ, hoặc làm được những việc mà các đối thủ khác không thể hoặc khó có thể làm được thì doanh nghiệp có được lợi thế cạnh tranh Lợi thế cạnh tranh là một nhân tố quan trọng, thiết yếu để doanh nghiệp tồn tại lâu dài và hướng tới thành công Chính vì thế, các doanh nghiệp luôn phát huy mọi khả năng nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh, mặc dù việc này thường bị các đối thủ cạnh tranh gây trở ngại hay bắt chước (Micheal Porter, 1985)

Các ưu thế mà doanh nghiệp xây dựng, vận dụng cho cạnh tranh được gọi là lợi thế canh tranh Nhờ có LTCT được thể hiện bởi các đặc điểm hay các biến số của sản phẩm, nhãn hiệu mà doanh nghiệp tạo ra một số ưu điểm vượt trội hơn so với những đối thủ cạnh tranh trực tiếp Nếu tỷ lệ lợi nhuận của doanh nghiệp cao hơn tỷ lệ bình quân trong ngành thì doanh nghiệp đó có thể coi là có lợi thế cạnh tranh Doanh nghiệp có LTCT bền vững nếu doanh nghiệp có thể duy trì tỷ lệ lợi nhuận cao trong khoảng thời gian dài Hai nhân tố cơ bản biểu thị lợi thế cạnh tranh là lượng giá trị mà khách hàng cảm nhận về hàng hóa hay dịch vụ của doanh nghiệp và chi phí sản xuất của nó Như vậy, các nhân tố tạo nên LTCT là hiệu quả, chất lượng, sự cải tiến và đáp ứng nhu cầu của khách hàng

Tri thức được xem là một trong những yếu tố góp phần tạo nên thành công cho doanh nghiệp và quản lý tri thức trở thành một trong những chiến lược cạnh tranh hiệu quả nhất (Nonaka et.al, 2011)

Sự ra đời của Quản lý tri thức được áp dụng trước hết là cho các doanh nghiệp sản xuất và ngày nay mới bắt đầu phổ biến trong lĩnh vực dịch vụ, chủ yếu

là trong các dịch vụ chuyên nghiệp như dịch vụ tư vấn (Hansen, Nohria, & Tierney, 1999; Sarvary, 1999)

Hệ thống quản lý tri thức gồm nhiều thành phần: hệ điều hành, HTTT, hệ thống quyết định, Khác với quản lý dữ liệu hay quản lý thông tin, quản lý tri thức được hiểu là một quá trình kiến tạo, chia sẻ, khai thác, sử dụng và phát triển nguồn tài sản tri thức trong một doanh nghiệp nhằm nâng cao tính hiệu quả, sự sáng tạo, đổi mới và khả năng phản hồi nhanh chóng của doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp luôn phải cạnh tranh với các doanh nghiệp khác dựa trên tri thức của mình và khả năng biến các tri thức đó thành giá trị thông qua sản phẩm, dịch vụ Chính vì vậy, quản lý tri thức mang tầm quan trọng, trở thành nhân tố quyết định thành bại của mỗi doanh nghiệp (A.Taylor, H.Wright, 2006)

Mặc dù nhiều công trình trên thế giới cũng như tại Việt Nam đã luận giải và chứng minh được vai trò, mức độ ảnh hưởng của quản lý tri thức trong doanh nghiệp nhưng các công trình nghiên cứu vẫn chưa thực sự trả lời được các vấn đề:

Thứ nhất, trong mô hình SECI, Nonaka 2011 đề cập tới quá trình chuyển đổi tri thức từ tri thức ngầm sang tri thức hiện Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh là các doanh nghiệp cụ thể, quá trình chuyển đổi này chịu ảnh hưởng ra sao bởi tác động của các hệ thống quản lý tri thức Hệ thống quản lý tri thức sẽ ảnh hưởng như thế nào tới

Thứ ba, hầu hết các nghiên cứu về quản lý tri thức đã được tiến hành trong các

tổ chức lớn trong nước phát triển, nơi mà các doanh nghiệp thường là do các nhà quản

lý giáo dục tốt, hoạt động với các chiến lược dài hạn Mặt khác, một số nghiên cứu trong nước mới đề cập tới mô hình duy trì tri thức chứ chưa là quản lý tri thức; phạm

vi các nghiên cứu này cũng dừng ở DNVVN tại Việt Nam, nơi mà hầu hết không có hệ thống tổ chức minh bạch, khả năng lãnh đạo và kỹ năng quản lý kinh doanh, hoạt động trong nền kinh tế chuyển đổi, và chủ yếu tập trung vào các mục đích ngắn hạn Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh các doanh nghiệp tại các nước đang phát triển sẽ cần có giải pháp quản lý tri thức như thế nào Các doanh nghiệp có hoạt động quản lý tốt với các chiến lược dài hạn sẽ cần quản lý tri thức ra sao trong bối cảnh văn hóa, xã hội ở các nước đang phát triển, nơi mà người lao động chưa được trang bị đầy đủ các kỹ năng mềm, tư duy, cách làm việc theo quy trình hiện đại

Xuất phát từ hình hình thực tế trên, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu hệ thống

quản lý tri thức doanh nghiệp nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp

3.Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính: Xây dựng mô hình đánh giá tác động của hệ thống quản lý tri thức trong DNVVN tới LTCT

- Xây dựng mô hình ảnh hưởng của hệ thống quản lý tri thức tới LTCT trong DNVVN

Để phát triển được hệ thống này, đề tài cần giải quyết các vấn đề sau:

Câu hỏi quản lý

- Giải pháp nâng cao sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp?

- Cách thức tổ chức hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp để tạo dựng LTCT trong việc rút ngắn thời gian ra đời sản phẩm mới, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm giá thành, ?

Câu hỏi nghiên cứu

- Các nhân tố ảnh hưởng tới hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp?

- Tác động của hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp tới LTCT?

- Những tác động cụ thể nào của nhà quản lý để cài đặt và quản lý tri thức Các nhân tố con người, xã hội, khoa học kỹ thuật… ảnh hưởng như thế nào tới quá trình quản lý tri thức trong doanh nghiệp?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống quản lý tri thức để tạo ra LTCT cho DNVVN ở Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Thiết kế nghiên cứu

Để thiết kế, đánh giá mô hình phát triển hệ thống quản lý tri thức nhằm tạo LTCT trong doanh nghiệp, nghiên cứu sinh xây dựng Thiết kế nghiên cứu như sau:

- Thiết kế tổng thể (định tính-phỏng vấn, định lượng, hay kết hợp)

Nghiên cứu sinh lựa chọn ngẫu nhiên các doanh nghiệp trong cả nước, gồm các loại hình: nhà nước, tư nhân, liên doanh, vốn đầu tư nước ngoài… và tiến hành khảo sát trên 02 phương pháp: phỏng vấn trực tiếp và sử dụng phiếu điều tra

Thiết kế nghiên cứu bao gồm:

• Các cuộc phỏng vấn trực tiếp với nội dung phỏng vấn là bảng hỏi đã được thiết kế trước Kết quả được điền chi tiết vào phiếu điều tra và là chìa khóa cung cấp thông tin quan trọng cho công trình nghiên cứu

• Người được phỏng vấn: lãnh đạo, nhân viên và đối tác của các doanh nghiệp Kết quả từ phiếu điều tra sẽ được sử dụng để bổ sung cho nghiên cứu tài liệu của nghiên cứu sinh trong việc quản lý tri thức

Nghiên cứu sinh sử dụng phương pháp điều tra để kiểm định việc xác định các nguyên nhân đích thực của vấn đề quản lý tri thức trong doanh nghiệp, đánh giá hiệu quả của mô hình giải pháp được đưa ra Qua đó, tiếp tục áp dụng phương pháp tiếp cận

hệ thống (System Appoach) để xem xét vai trò, vị trí của quản lý tri thức như là một nhân tố cấu thành của quản trị doanh nghiệp hiện đại Tìm ra sự bất cập của quản lý tri thức trong doanh nghiệp hiện nay, phân tích để tìm ra nguyên nhân và giải pháp qua

đó lựa chọn giải pháp tối ưu và tiến hành cài đặt xây dựng hệ thống quản lý tri thức và đánh giá hiệu quả của hệ thống này

- Mẫu nghiên cứu

Mẫu doanh nghiệp được chú ý là các DNVVN, có thương hiệu được nhiều người biết đến Cụ thể nội dung điều tra, khảo sát là một bảng câu hỏi bao gồm các ý kiến, báo cáo liên quan đến khởi tạo và chia sẻ tri thức giữa các nhân viên trong doanh nghiệp và việc quản lý, điều hành doanh nghiệp kết hợp các kinh nghiệm làm việc với cải thiện hiệu suất, cung cấp thông tin và quản lý sự thay đổi

5.2 Phương pháp thu thập dữ liệu

+ Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp: nghiên cứu sinh đã trực tiếp phỏng vấn các nhân viên, lãnh đạo và đối tác của các doanh nghiệp trong phạm vi địa

lý cho phép

+ Sử dụng phiếu điều tra: xây dựng bảng các câu hỏi để khảo sát về mô hình nghiên cứu đã đề xuất Trong trường hợp phạm vi địa lý quá xa không cho phép tiếp cận trực tiếp, nghiên cứu sinh dự định đã sử dụng công cụ điều tra trực tuyến để thu thập dữ liệu

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đi đến kết luận về các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình quản lý tri thức cũng như xác định các thành phần trong hệ thống quản lý tri thức cần phải có

- Các biến và thước đo (nếu dùng mô hình định lượng) Nếu chỉ là nghiên cứu định tính thì có thể mô tả các thông tin là biểu hiện của các nhân tố

5.3 Phương pháp phân tích dữ liệu

Sử dụng phương pháp phân tích cấu trúc tuyến tính (SEM- Structural Equation Modelling) để kiểm định các ước lượng, phân tích nhân tố khám phá và sự phù hợp của mô hình nghiên cứu:

+ Giai đoạn đầu tiên liên quan đến việc đánh giá, lựa chọn các câu hỏi phỏng vấn, điều tra để thu được dữ liệu cuối cùng dùng cho phân tích này Sử dụng định lượng sơ bộ trên tập mẫu thử, bước đầu kiểm tra tương quan giữa các biến, tương quan biến tổng, kiểm định Cronbach’s Alpha, kiểm định nhân tố khám phá(EFA),… qua đó xác định được mô hình với các thang đo chính thức

+ Sử dụng phương pháp SEM để kiểm tra độ thích hợp mô hình, trọng số CFA,

độ tin cậy tổng hợp, đơn hướng, giá trị hội tụ và phân biệt,…đánh giá mức độ ảnh hưởng, độ tương quan của các nhân tố độc lập với nhau cũng như đối với nhân tố phụ thuộc từ đó rút ra được mô hình nghiên cứu phù hợp nhất

5.4 Phương pháp phân tích, thiết kế hệ thống

Luận án sử dụng mô hình kiến trúc tổng thể Enterprise Architect- EA là cách tiếp cận giúp cả nhà quản lý và lập trình viên cùng hiểu được sự vận hành của hệ thống để dựng lên bức tranh toàn cảnh về hệ thống quản lý tri thức trong doanh nghiệp

6 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Các nghiên cứu về hệ thống quản lý tri thức được tiếp cận trên cơ sở bốn hoạt động chính để chuyển từ tri thức ẩn thành tri thức hiện trong doanh nghiệp: tiếp thu (Internalization), xã hội hóa (Socialization), ngoại hóa (Externalization), kết hợp (Combination) (Nonaka et all, 1991, 2011) Nhiều mô hình hệ thống quản lý tri thức được xây dựng trên cơ sở chín trường phái lý thuyết sau:

- Lý thuyết phổ biến sự đổi mới (Rogers, 1995);

- Lý thuyết về hành động hợp lý (Ajzen & Fishbein, 1980);

- Các mô hình chấp nhận công nghệ(Davis, 1989);

- Lý thuyết hành vi hoạch định (Taylor và Todd, 1995);

- Lý thuyết nhiệm vụ-công nghệ phù hợp (Goodhue, Minnesota & Thompson, 1995);

- Lý thuyết về vốn xã hội (Putnam, 1993);

Luận án đủ ở file: Luận án full