Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay_2

Chính vì vậy, nghiên cứu về quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam trở thành một vấn đề hết sức cấp thiết.. Vì nếu chúng ta có

§¹i häc quèc gia Hµ Néi

Khoa kinh tÕ

-  -

TrÇn ThÞ Minh Ch©u

chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc

ë ViÖt Nam hiÖn nay

Chuyªn ngµnh : Kinh tÕ chÝnh trÞ

M· ngµnh : 5.02.01

Tãm t¾t luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ chÝnh trÞ

Ng-êi h-íng dÉn khoa häc:

TS NguyÔn TrÇn QuÕ

Hµ Néi, 2006

Mở đầu

1 Sự cần thiết của đề tài

Trong những năm vừa qua, Việt Nam đã đạt đ-ợc những b-ớc tiến v-ợt bậc trong tăng tr-ởng và phát triển kinh tế Để có những thành công đó, một phần rất quan trọng nhờ quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu ngành kinh tế nói riêng

Tuy nhiên, hiện nay với xu thế toàn cầu hóa và nền kinh tế tri thức phát triển nh- vũ bão trên quy mô toàn cầu Nền kinh tế tri thức đã ảnh h-ởng tới tất cả các lĩnh vực trong đời sống kinh tế - chính trị - xã hội Không có một quốc gia nào muốn v-ơn lên mà nằm ngoài xu thế đó, ngay cả đối với những n-ớc

đang phát triển nh- Việt Nam Nền kinh tế tri thức dần xuất hiện và có những ảnh h-ởng tới mọi mặt trong mọi hoạt động kinh tế Chính vì vậy, nghiên cứu về quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam trở thành một vấn đề hết sức cấp thiết Vì nếu chúng

ta có một cơ cấu ngành kinh tế hợp lý, phát triển huy đ-ợc những lợi thế, tiềm năng của đất n-ớc, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế tri thức thì chúng ta sẽ tạo ra đ-ợc những b-ớc phát triển nhảy vọt, góp phần nhanh chóng đ-a đất n-ớc thoát khỏi tình trạng tụt hậu, đuổi kịp các n-ớc phát triển trên thế giới

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, em đã chọn đề tài: “ Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong

điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình để làm rõ hơn quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện mới - sự phát triển của nền kinh tế tri thức

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, có một số công trình nghiên cứu về kinh tế tri thức cũng nh- quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam Tuy nhiên những nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong

điều kiện phát triển kinh tế tri thức và các khía cạnh của nó ch-a đ-ợc nghiên cứu nhiều

Có một số tác phẩm nh-: “ Kinh tế tri thức - xu thế mới của xã hội thế kỷ XXI” của GS TS Ngô Quý Tùng, “ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và phát triển các trọng điểm, mũi nhọn ở Việt Nam” của

Đỗ Hoài Nam, “ Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong điều kiện hội nhập với khu vực và thế giới” của Lê Duy

Phong và Nguyễn Thành Độ v v

Tuy đã có một số công trình nghiên cứu có liên quan nh-ng quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở n-ớc ta trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức vẫn là một vấn đề mới, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu thêm

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa một số vấn đề chung về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, kinh tế tri thức, tác động của kinh tế tri thức với chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và khái quát một số kinh nghiệm của vài n-ớc láng giềng về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức

- Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức

ở n-ớc ta và các ph-ơng h-ớng, giải pháp nhằm thúc đẩy nhanh hơn quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu

Với mục đích nghiên cứu nh- trên, đối t-ợng nghiên cứu của luận văn là vấn đề chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay trên cơ sở phân tích một

số vấn đề chung và kinh nghiệm quốc tế về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức

5 Ph-ơng pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận văn sử dụng các ph-ơng pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phân tích, diễn giải, suy luận và tổng hợp để làm rõ hơn quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở n-ớc ta hiện nay và đề xuất các ph-ơng h-ớng, giải pháp

để thúc đẩy nhanh hơn nữa quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

6 Dự kiến đóng góp mới của luận văn

(i) Hệ thống hóa lý luận về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và tác động của kinh tế tri thức đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

(ii) Đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế và đề xuất ph-ơng h-ớng, giải pháp nhằm đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở n-ớc ta

7 Bố cục luận văn

Với lý do lựa chọn và mục đích nghiên cứu nh- trên, luận văn này có bố cục gồm phần mở đầu, kết luận và 3 ch-ơng:

- Ch-ơng 1: Những vấn đề chung về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức

- Ch-ơng 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay

- Ch-¬ng 3: Nh÷ng quan ®iÓm c¬ b¶n vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc ë ViÖt Nam

Ch-ơng 1

Những vấn đề chung của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong điều kiện

phát triển kinh tế tri thức

1.1 Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

1.1.1 Khái niệm cơ cấu kinh tế

“ Cơ cấu kinh tế là một tổng thể hệ thống kinh tế bao gồm nhiều yếu tố có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại với nhau trong một không gian và thời gian nhất định, trong những điều kiện xã hội

cụ thể, h-ớng vào thực hiện các mục tiêu nhất định.” [12, tr.11]

Hệ thống kinh tế hợp thành cơ cấu kinh tế, th-ờng đ-ợc nghiên cứu theo ba ph-ơng diện, tạo thành ba loại hình cơ cấu khác nhau:

- Cơ cấu ngành kinh tế

- Cơ cấu thành phần kinh tế

- Cơ cấu vùng lãnh thổ

Trong đó, cơ cấu ngành kinh tế giữ vai trò quan trọng hơn cả, nó đ-ợc hình thành trên cơ sở phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sản xuất Trong cơ cấu ngành kinh tế có ba ngành hay còn gọi là

ba khu vực chính Đó là: khu vực nông nghiệp, khu vực công nghiệp và khu vực dịch vụ

Cơ cấu ngành kinh tế có thể hiểu là tổ hợp các ngành hợp thành các t-ơng quan tỷ lệ, biểu hiện mối quan hệ giữa các ngành của nền kinh tế quốc dân Đó là th-ớc đo phản ánh trình độ phát triển của lực l-ợng sản xuất và phân công lao động của mỗi quốc gia

Cơ cấu thành phần kinh tế đ-ợc phân chia dựa trên chế độ sở hữu Cơ cấu thành phần kinh tế hợp

lý sẽ thúc đẩy lực l-ợng sản suất và phân công lao động xã hội phát triển

Cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ đ-ợc hình thành dựa trên việc bố trí kinh tế theo vùng địa lý Căn cứ vào đặc điểm tự nhiên, xã hội riêng biệt của từng vùng để phát triển các ngành kinh tế phù hợp

Các loại hình cơ cấu kinh tế nói trên có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Cơ cấu ngành và thành phần kinh tế chỉ có thể đ-ợc hình thành và phát triển dựa trên phạm vi vùng lãnh thổ Ng-ợc lại việc xác

định cơ cấu vùng, lãnh thổ hợp lý sẽ thúc đẩy phát triển các ngành và thành phần kinh tế

1.1.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Cơ cấu kinh tế không bao giờ cố định, bất biến mà liên tục thay đổi để phù hợp với điều kiện kinh

tế, chính trị, xã hội của từng quốc gia, ở mỗi một giai đoạn nhất định Sự thay đổi đó còn gọi là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nền kinh tế muốn phát triển thì phải có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp Sự chuyển dịch đó diễn ra nhanh hay chậm và theo chiều h-ớng nào tùy thuộc vào các nhân tố chủ yếu là: Quy mô của nền kinh tế, mức độ mở cửa để hội nhập của nền kinh tế với bên ngoài, l-ợng dân số, tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn nhân lực, phong tục tập quán, bản sắc văn hóa … của từng n-ớc

Ngày nay, với sự bùng nổ của cách mạng khoa học kỹ thuật và xu h-ớng toàn cầu hóa, thế giới b-ớc sang kỷ nguyên của kinh tế tri thức Khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ đã làm cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đi theo xu h-ớng tỷ trọng các ngành công nghệ kỹ thuật mới tăng lên nhanh chóng và dần chiếm -u thế, tỷ trọng các ngành truyền thống giảm dần Các quốc gia đi đầu trong những lĩnh vực công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi tr-ờng sẽ giành vị trí thống trị, áp đảo trong nền kinh tế khu vực và thế giới

Điều đó làm cho các quốc gia khác cũng phải có các chính sách điều chỉnh cơ cấu kinh tế cho phù hợp với xu thế phát triển kinh tế toàn cầu

1.1.3 Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là một yêu cầu khách quan, xuất phát từ sự phát triển của quá trình phân công lao động xã hội, cách mạng hóa sản xuất và chịu sự tác động của cách mạng khoa học, công nghệ

Cơ cấu ngành kinh tế luôn phải chuyển dịch để phù hợp với sự biến đổi của môi tr-ờng khoa học

kỹ thuật bên ngoài Một số ngành cũ mất đi, một số ngành mới ra đời nhằm đáp ứng các nhu cầu về vật chất và tinh thần trong thời đại mới Không bao giờ có cùng tốc độ tăng tr-ởng, phát triển cho tất cả các ngành Ngành nào thực sự cần thiết cho quốc tế dân sinh thì sẽ phát triển ngày càng nhanh, và ng-ợc lại có những ngành quy mô và tốc độ phát triển ngày càng thu hẹp lại Sự phát triển không đồng đều dẫn đến sự thay đổi cơ cấu ngành kinh tế quốc dân

Nh- vậy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là sự vận động, phát triển của các ngành làm thay đổi

vị trí, t-ơng quan tỷ lệ và mối quan hệ t-ơng tác giữa chúng theo thời gian, d-ới tác động của những yếu

tố kinh tế, xã hội nhất định của đất n-ớc và quốc tế

Trên tầm kinh tế vĩ mô, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế là kết quả của sự vận động, phát triển của

ba ngành chính: Công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ

ở Việt Nam, chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đ-ợc xem là một yếu tố quyết định tăng tr-ởng kinh tế Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo h-ớng tăng dần tỷ trọng khu vực công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng khu vực nông nghiệp để phấn đấu đến năm 2020 n-ớc ta về cơ bản trở thành một n-ớc công nghiệp Chúng ta đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn để có quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh

tế đúng h-ớng Nếu không xây dựng đ-ợc một cơ cấu ngành kinh tế phù hợp với xu h-ớng chung của thế giới, thì chắc chắn quá trình phát triển kinh tế đất n-ớc sẽ gặp phải rất nhiều trở ngại

1.1.4 Tầm quan trọng của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế luôn là một trong nh-ng quốc sách hàng đầu đối với mọi quốc gia trên thế giới Việc xây dựng một chiến l-ợc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế phù hợp với điều kiện riêng của từng n-ớc là rất cần thiết Có một chiến l-ợc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế phù hợp thì nền kinh tế mới có điều kiện phát triển nhanh và bền vững

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của nền kinh tế Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tr-ớc tiên để đáp ứng những nhu cầu tối thiểu cho cuộc sống ng-ời dân nh- l-ơng thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng Việc xây dựng các ngành trọng điểm, mũi nhọn cũng rất cần thiết để có thể tập trung sức lực và vật lực, khai thác tối đa các ngành có lợi thế cạnh tranh và giá trị cao trên thị tr-ờng, phục vụ cho xuất khẩu nhằm thu đ-ợc nhiều ngoại tệ mạnh phục vụ cho việc cải tiến kỹ thuật, công nghệ trong n-ớc

Xu thế của hầu hết các n-ớc trên thế giới hiện nay là chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo h-ớng tăng tỷ trọng các ngành công nghệ kỹ thuật cao và ngành dịch vu, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp, -u tiên những ngành tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi tr-ờng

Việt Nam đã đạt đ-ợc nhiều thành công vì có sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đúng h-ớng

Đảng và Nhà n-ớc ta chủ tr-ơng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ Nông, lâm, ng- nghiệp giảm từ 24,3% năm 2000 xuống còn 20,9% năm 2005 Công nghiệp và xây dựng tăng từ 36,6% năm 2000 lên 41% năm 2005 Th-ơng mại và dịch vụ giảm nhẹ từ 39,1% năm

2000 xuống còn 38,1% năm 2005 [35, 36] Điều đó đã làm tăng tốc độ tăng tr-ởng kinh tế của Việt Nam với mức bình quân 5 năm (2000-2005) đạt 7,5%, đứng thứ hai trong khu vực Đông á

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đã cải thiện đáng kể cuộc sống của ng-ời dân Việt Nam từ một n-ớc thiếu ăn, th-ờng xuyên phải nhập khẩu l-ơng thực, đã trở thành n-ớc xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới

Nh-ng bên cạnh những thành công thì quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam vẫn còn có nhiều khó khăn, thách thức Nh- là ch-a đầu t- đúng mức cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, vẫn còn nặng về công nghiệp sử dụng nhiều lao động Quá trình hiện đại hóa vẫn ch-a đ-ợc

quan tâm đúng mức, cơ cấu đầu t- ch-a hợp lý Ngành công nghiệp chủ yếu phát triển theo chiều rộng, tập trung vẫn là các ngành sử dụng nhiều lao động, chất l-ợng ch-a cao và vẫn còn chiếm tỷ trọng nhỏ trong nền kinh tế Chính vì vậy làm cho sức cạnh tranh của hàng công nghiệp thấp, tình trạng “ thua trên sân nhà” diễn ra phổ biến Chất l-ợng hàng nội thấp tất yếu dẫn đến tâm lý “ thích hàng ngoại”

Ngành nông nghiệp vẫn còn sự ch-a đồng bộ về mở rộng diên tích và đầu ra của sản phẩm Dẫn

đến tình trạng sản phẩm nông nghiệp không có nơi tiêu thụ, gây ảnh h-ởng xấu đến cuộc sống của ng-ời nông dân, tầng lớp chiếm 70% dân số cả n-ớc, làm cho ng-ời nông dân không những mất mùa mà đ-ợc mùa cũng khổ

Các ngành dịch vụ có hàm l-ợng chất xám cao phát triển chậm, đóng góp vào GDP còn nhỏ

Tất cả những điều đó đòi hỏi sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam cần diễn ra nhanh hơn, làm cho nền kinh tế đất n-ớc giữ vững nhịp độ tăng tr-ởng nhanh và chất l-ợng tăng tr-ờng ngày càng cao

1.2 Kinh tế tri thức

1.2.1 Khái niệm về nền kinh tế tri thức

Kinh tế tri thức trong những năm gần đây đ-ợc nói đến rất nhiều, nh- một biểu tr-ng xu thế phát triển tất yếu của nền kinh tế hiện tại và t-ơng lai Thuật ngữ kinh tế tri thức không còn dừng lại trên sách

vở, tài liệu tham khảo d-ới dạng học thuật mà tất cả các quốc gia kể cả quốc gia đang phát triển cũng đã,

đang hoạch định các chiến l-ợc, mục tiêu cụ thể để đi đến nền kinh tế tri thức

Khái niệm thuật ngữ “ kinh tế tri thức” đ-ợc xác định theo các quan điểm khác nhau Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD định nghĩa: “ Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế ngày càng phụ thuộc trực tiếp vào việc sản xuất, phân bổ và sử dụng tri thức và thông tin (OECD 1996)

Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu á - Thái Bình D-ơng (APEC) định nghĩa: “ Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế mà trong đó quá trình sản xuất, phân phối và sử dụng tri thức trở thành động lực chính cho tăng tr-ởng, cho quá trình tạo ra của cải và việc làm trong tất cả các ngành kinh tế (APEC 2000)

Ngân hàng Thế giới (WB, 2000) đánh giá: “ Đối với các nền kinh tế tiền phong trên thế giới, cán cân giữa hai yếu tố tri thức và các nguồn lực đang nghiêng về tri thức Tri thức đã thực sự trở thành yếu tố quan trọng nhất quyết định mức sống - hơn cả yếu tố đất đai, hơn cả yếu tố t- liệu sản xuất, hơn cả yếu tố lao động Các nền kinh tế phát triển nhất về công nghệ ngày nay thực sự đã dựa vào tri thức”

Vậy nền kinh tế tri thức là gì? Ch-a có một định nghĩa chính xác đ-ợc chấp nhận chung về nền kinh tế tri thức nh-ng có thể nói rằng đặc tr-ng nổi bật nhất của nền kinh tế tri thức là tri thức đã v-ợt qua

những nhân tố sản xuất truyền thống là vốn và sức lao động để trở thành nhân tố quan trọng nhất đóng góp vào tăng tr-ởng kinh tế và phát triển xã hội của quốc gia Nói cách khác đang có sự chuyển biến toàn cầu

từ các nền kinh tế dựa trên bắp thịt và tiền vốn chuyển sang nền kinh tế dựa trên trí não

Tài liệu tham khảo Tài liệu trong n-ớc

1 Vũ Tuấn Anh (1994), Đổi mới kinh tế và phát triển ở Việt Nam, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

2 Bộ Th-ơng mại, Báo cáo th-ơng mại điện tử Việt Nam 2005

3 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

5 Trần Ngọc Hiên (11/2004), Tác động của kinh tế tri thức đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện

đại hóa n-ớc ta và suy nghĩ vận dụng vào thực tiễn, NXB Thông tin khoa học xã hội, Hà Nội

6 Đặng Hữu (2004), Kinh tế tri thức – Thời cơ và thách thức đối với sự phát triển của Việt Nam,

NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

7 Đặng Hữu (2000), “ Phát triển nhanh và bền vững dựa trên tri thức” , Tạp chí Lý luận Chính trị, Học

viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, (số 11,12)

8 Hồ Chí Minh Toàn tập (2000), NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, T9

9 Vũ Trọng Lâm (2004), Kinh tế tri thức ở Việt Nam - Quan điểm và giải pháp phát triển, NXB khoa

học và kỹ thuật, Hà Nội

10 Đặng Mộng Lân (2002), Kinh tế tri thức – Những khái niệm và vấn đề cơ bản, NXB Thanh Niên,

Hà Nội

11 Đỗ Hoài Nam (1996), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và phát triển các ngành trọng điểm, mũi nhọn ở Việt Nam, NXB KHXH, Hà Nội

12 Nguyễn Trần Quế (2004), Chuyển dịch cơ cấu kinh tế Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ 21,

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

13 Đặng Kim Sơn (2001), Công nghiệp hóa từ nông nghiệp Lý luận thực tiễn và triển vọng áp dụng ở Việt Nam, NXB Nông nghiệp, Hà Nội

14 Đỗ Trung Tá, Bộ tr-ởng Bộ B-u chính viễn thông, “ Công nghệ thông tin - truyền thông Việt Nam

Thời cơ vận hội và con đ-ờng rút ngắn khoảng cách” Báo B-u điện Việt Nam, (Số 1 năm 2005)

15 GS TS Lê Hữu Tầng, GS L-u Hàm Nhạc (2002), Nghiên cứu so sánh đổi mới kimh tế ở Việt Nam

và cải cách kinh tế ở Trung Quốc, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội

16 Bùi Tất Thắng (1994), Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong thời kỳ CNH của các NIEs Đông

á và Việt Nam, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội

17 Bùi Tất Thắng (3/2004): “ EU mở rộng và vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay” ,

Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, (số 4)