Qua nhiều năm giảng dạy tập đọc ở lớp 5, tôi đã vận dụng phương pháp giảng dạy mới theo chương trình, nội dung sách giáo khoa mới, do Bộ GDĐT quy định. Đồng thời, rút kinh nghiệm của bản thân qua từng tiết dạy, vận dụng linh hoạt các hình thức, phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng, tích cực phát huy chủ động sáng tạo của học sinh và chú ý rèn kỹ năng toàn diện cho học sinh. Trong những năm qua tôi đã đi sâu vào điều tra, nghiên cứu và đề ra những giải pháp, biện pháp hợp lý xác thực với yêu cầu của bộ môn cũng như đặc điềm tình hình học sinh của nhà trường. Do vậy kỹ năng đọc của học sinh nói riêng và chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói chung thu được kết quả tốt. Từ những suy nghĩ trên, tôi đã chọn đề này đi vào nghiên cứu tìm hiểu nghệ thuật ngôn ngữ từ của văn học trong chương trình Tập đọc của lớp 5 để khai thác chúng một cách hiệu quả trong quá trình giảng dạy nhằm đưa học sinh thâm nhập vào thế giới kỳ diệu của ngôn ngữ văn chương, từ đó giáo dục cho các em cái hay, cái đẹp và bồi đắp cho các em tư tưởng tình cảm đúng đắn đối với thiên nhiên, đất nước con người.
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài:
1.1 Tính lịch sử
Đất nước Việt Nam đã trải qua mấy nghìn năm lịch sử dựng nước và giữnước Qua cuộc sống lao động và đấu tranh, ông cha ta đã để lại cả một kho tàngtiếng Việt phong phú và giàu bản sắc dân tộc Tiếng Việt phản ánh đời sống tưtưởng và tình cảm dồi dào, phong phú của dân tộc Tiếng Việt đã kết tinh nhữngtruyền thống tốt đẹp, trình độ văn hóa và nghệ thuật của nhân dân ta Giữ gìn vàphát triển tiếng Việt là bảo vệ và phát huy tinh thần yêu nước và tinh hoa của dântộc Đó cũng chính là nhiệm vụ mà Hồ Chủ Tịch đặt ra cho mỗi người dân ViệtNam: “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc.Chúng ta phải giữ gìn chúng, quý trọng nó, làm cho nó phổ biến ngày càng rộngkhắp…” Vậy nhà trường là nơi có trách nhiệm lớn trong việc giữ gìn sự trongsáng của tiếng Việt
1.2 Tính cấp thiết
Kể từ năm 2000, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiến hành “Cải cách giáo dục”,trong đó có cải cách phương pháp giáo dục và đã đưa vào giảng dạy trên toànquốc Qua đó làm thay đổi phương pháp dạy học theo kiểu truyền thống Thôngqua phương pháp này học sinh mới có khả năng phát triển tư duy và trở thành chủthể trong việc và tự chiếm lĩnh kiến thức.Chính vì vậy mà phần đọc diễn cảm củacác em ở phân môn Tập đọc càng cần phải được chú trọng hơn
Việc đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học đã được triển khai từ nhiềunăm nay nên hầu hết các giáo viên đều nắm bắt được và đã có sự đổi mới Tuynhiên, sự kết hợp nhịp nhàng giữa thầy và trò còn một số hạn chế nhất định đặcbiệt là phần tìm hiểu nội dung bài trong phân môn Tập đọc Trong những năm gầnđây, qua thực tế giảng dạy, tôi đã dự một số giờ dạy tập đọc lớp 5, sau khi thảoluận, nhận xét tôi thấy giờ dạy của nhiều GV chưa có sự đổi mới nhiều Phần lớngiáo viên thường dạy một cách “máy móc”, “dập khuôn” như SGV, thiết kế bàigiảng mà không thấy được những bất cập cần điều chỉnh cho phù hợp với học sinhđịa phương mình nên việc rèn đọc diễn cảm rất cần được chú trọng Đối với lớp 5việc rèn kỹ năng đọc cho học sinh còn có ý nghĩa quan trọng hơn bởi yêu cầu đốivới kỹ năng đọc của học sinh lớp 5 không chỉ dừng lại ở đọc đúng mà cao hơn làđọc hiểu, đọc diễn cảm; nghĩa là song song với quá trình tư duy hình tượng, quátrình bộc lộ cách hiểu, bộc lộ cảm xúc khi đọc một tác phẩm Đọc diễn cảm và cảmthụ văn học là hai khâu hay nói nôm na là hai công việc quan trọng nhất trong tiếtdạy tập đọc, học thuộc lòng ở lớp 5 (và các lớp khác) Đọc và cảm thụ có quan hệmật thiết với nhau Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm tốt và ngược lại, đọcdiễn cảm tốt giúp cho việc rung cảm bài văn thêm sâu sắc Thực chất hai khâu này
ở trường là giáo dục thẩm mỹ cho học sinh bằng văn học Hiểu, rung cảm với tácphẩm và đọc diễn cảm là một quá trình hoạt động tâm lý phức tạp, sáng tạo vàmang tính chất cá thể của từng người, tùy theo vốn sáng tạo, cá tính của từng người
mà độ rung cảm và thể hiện của bài văn ở mức độ khác nhau Kinh nghiệm nhữngnăm giảng dạy cho thấy, người giáo viên phải biết khêu gợi vốn sống của học sinh,
Trang 2phát huy trí tưởng tượng để các em có thể tái hiện được bức tranh mà tác giả đã vẽlên bằng ngôn ngữ sinh động Đó là màu sắc, đường nét, âm thanh, nhịp điệu,vần…và cả hương thơm, mùi vị ta vẫn gặp trong bài Thông qua đó, người ta mớidẫn dắt học sinh thâm nhập vào tình cảm riêng tư từ thực tiễn học tập phân môntiếng Việt của học sinh, nhất là môn Tập đọc
Ở phần luyện đọc diễn cảm, tôi thấy khả năng của các em chưa đáp ứng đượcnhu cầu đề ra của phân môn: các em đọc chưa rõ ràng, chưa kết hợp diễn cảm đúngtheo yêu cầu của bài đọc, một số em đọc chưa lưu loát, ngắt nghỉ chưa phù hợp ởcâu dài và sau các dấu câu Từ những điều nêu trên, tôi quyết định đi sâu nghiêncứu vấn đề này kế thừa kết quả tốt đẹp của những người đi trước cùng những suynghĩ của riêng mình với những mong muốn góp phần nâng cao chất lượng đọc diễncảm cho học sinh lớp 5 nói riêng và môn tiếng việt nói chung
Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi lựa chọn sáng kiến này nhằm mục đíchgiúp đỡ học sinh khắc phục những khuyết điểm nêu trên và giúp các em học tập tốthơn về phân môn tập đọc
2 Mục đích nghiên cứu
Sáng kiến kinh nghiệm này nhằm mục đích tìm ra những giải pháp tốt nhất giúpnâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5 nói chung và phân môn tập đọc nói riêng
3 Thời gian và địa điểm
3 1 Thời gian:
Tháng 9/2013: Đưa ra nội dung nghiên cứu
Từ tháng 10 đến tháng 11/2013: Lập đề cương nghiên cứu và xử lý số liệu lần 1
Từ tháng 12 đến tháng 1/2014: Lập đề cương nghiên cứu và xử lý số liệu lần 2 Tháng 2, 3 năm 2014: Dạy thực nghiệm và kiểm nghiệm kết quả
3.2 Địa điểm: lớp 5A Trường Tiểu học Tiền An – Thị xã Quảng Yên
4 Đóng góp mới về mặt thực tiễn
Qua nhiều năm giảng dạy tập đọc ở lớp 5, tôi đã vận dụng phương phápgiảng dạy mới theo chương trình, nội dung sách giáo khoa mới, do Bộ GD&ĐTquy định Đồng thời, rút kinh nghiệm của bản thân qua từng tiết dạy, vận dụng linhhoạt các hình thức, phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng, tích cực pháthuy chủ động sáng tạo của học sinh và chú ý rèn kỹ năng toàn diện cho học sinh.Trong những năm qua tôi đã đi sâu vào điều tra, nghiên cứu và đề ra những giảipháp, biện pháp hợp lý xác thực với yêu cầu của bộ môn cũng như đặc điềm tìnhhình học sinh của nhà trường Do vậy kỹ năng đọc của học sinh nói riêng và chấtlượng dạy học môn Tiếng Việt nói chung thu được kết quả tốt Từ những suy nghĩtrên, tôi đã chọn đề này đi vào nghiên cứu tìm hiểu nghệ thuật ngôn ngữ từ của vănhọc trong chương trình Tập đọc của lớp 5 để khai thác chúng một cách hiệu quảtrong quá trình giảng dạy nhằm đưa học sinh thâm nhập vào thế giới kỳ diệu của
Trang 3ngôn ngữ văn chương, từ đó giáo dục cho các em cái hay, cái đẹp và bồi đắp chocác em tư tưởng tình cảm đúng đắn đối với thiên nhiên, đất nước con người
II PHẦN NỘI DUNG
1 Chương 1: Tổng quan
Xác định được vị trí và tầm quan trọng của nghệ thuật văn chương và khảnăng cảm thụ văn cho học sinh lớp 5 thông qua phân môn tập đọc, tôi đã tiến hànhnghiên cứu đưa ra một số biện pháp rèn nâng cao chất lượng đọc diễn cảm cho họcsinh lớp 5 trong giờ tập đọc ở trường Tiểu học Tiền An để góp phần nâng cao chấtlượng dạy học tiếng Việt Đề tài nghiên cứu gồm các phần như sau:
I Điều tra, khảo sát chất lượng thực trạng của lớp 5A đầu năm học
II Tìm hiểu nguyên nhân
III Nghiên cứu lí luận
IV Biện pháp cụ thể
1 Đọc mẫu tốt
2 Chuẩn bị hướng dẫn đọc diễn cảm tốt
3 Tăng cường luyện đọc diễn cảm trên lớp
a Luyện đọc đúng âm tiết
để nâng cao dần chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục Hiểu như vậy sẽkhông phủ nhận những mặt tích cực của đội ngũ giáo viên, của nội dung vàphương pháp dạy học hiện hành và cũng không chỉ bằng lòng với những cái đã có
mà không ngừng cải tiến cái đã có, khắc phục những tồn tại trong dạy học hiệnnay, tiếp cận những xu thế tiến bộ trong thời đại hiện nay
Tiểu học với tư cách là bậc học nền tảng mà nền tảng thì cần được xây dựngvững chắc, vì vậy người giáo viên Tiểu học không chỉ trang bị cho mình vốn kiếnthức, phương pháp cơ bản, mà còn phải luôn nghiên cứu tìm tòi sáng tạo để nângcao chất lượng giảng dạy, đáp ứng mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ của ngành giáo dục.Tập đọc lớp 5 là một phân môn mang tính nghệ thuật với hai yêu cầu cơ bản là rènđọc diễn cảm và cảm thụ tốt Có cảm thụ tốt mới đọc tốt, có giúp học sinh tìm hiểu
Trang 4nội dung thì mới xây dựng tốt tình cảm, tư tưởng cho học sinh trong các giờ dạyhọc Muốn thực hiện được những đặc trưng cơ bản và nhiệm vụ trên thì người giáoviên nhất thiết phải hiểu được quy luật của việc cảm thụ văn chương, đi từ nghệthuật đến nội dung Vậy người giáo viên trước hết phải thấy cái hay cái đẹp của bàivăn, chuẩn bị tốt nội dung, hệ thống câu hỏi có liên quan đến nghệ thuật của bài.Mỗi bài tập đọc là một tác phẩm văn học nhỏ bằng cách sử dụng ngôn từ phù hợp,cách dùng cú pháp nghệ thuật văn học khéo léo và lối hư cấu đầy sáng tạo, các tácgiả đã sáng tác những tác phẩm văn học, gợi ra bức tranh vẽ về cuộc sống sôi nổiđang diễn ra, về những cảnh đẹp của đất nước, những anh hùng trong chiến tranh
và trong lao động sản xuất…Người đọc thông qua hình tượng được xây dựng bằngngôn ngữ nghệ thuật mà tái hiện bức tranh đó bằng trí tưởng tượng của chính mình Phân môn Tập đọc trong Tiếng Việt là một trong những phân môn quan trọngbởi có đọc tốt thì mới học tốt tiếng Việt Đọc tốt ở phân môn Tập đọc là các emđược củng cố, khắc sâu thêm những tri thức, kỹ năng học tốt ở những phân mônkhác của tiếng Việt và các môn học khác Chức năng của phân môn Tập đọc làluyện đọc: rèn cho học sinh đọc đúng, đọc trôi chảy, tiến tới đọc hay (đọc diễncảm) Thông qua đọc đúng, đọc hay học sinh cảm thụ được cái hay cái đẹp của bàivăn, bài thơ Nó là chìa khóa đưa các em vào kho tàng văn hóa, khoa học, giúp các
em nhận ra những tinh hoa của dân tộc đang được tàng trữ trong sách vở Mỗi bàitập đọc là một văn bản, là một bức tranh thu nhỏ về hiện thực về cảnh đẹp đấtnước, con người, xã hội… Mặt khác, thể hiện được tâm hồn của tác giả không chỉ
có nội dung hấp dẫn của bài văn bài thơ mà còn phụ thuộc vào người đọc tác phẩm
đó Trước hết người đọc phải đọc đúng, đọc chính xác, đọc trôi chảy, tiến tới đọcdiễn cảm, đọc theo vai thì mới diễn tả cảm xúc, tình cảm, thái độ của tác giả bộc lộqua từng nhân vật trong tác phẩm
Đọc là một dạng ngôn ngữ, là qúa trình chuyển từ dạng chữ viết sang lời nói
có âm thanh Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khi đọc những văn bản, văn
chương cần có các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật Đọc là việc thể hiện kĩ nănglàm chủ ngữ điệu, chỗ ngắt giọng, cường độ giọng để diễn đạt đúng tính cáchtình cảm mà tác giả gửi gắm trong bài, đồng thời thể hiện sự thông cảm, cảm thụcủa người đọc với tác phẩm Trên cơ sở đó nghiên cứu khả năng đọc diễn cảm củahọc sinh lớp 5 để đưa ra những biện pháp thích hợp cho việc rèn kỹ năng đọc diễncảm cho học sinh, giúp các em biết đọc đúng chuẩn, chính xác, đọc to, rõ ràng,ngắt nghỉ đúng câu; giúp các em biết thể hiện thái độ, tình cảm, ngữ điệu của mìnhtrong các bài tập đọc, học thuộc lòng, tập làm văn…, làm cho các em cảm thụ bàivăn một cách sâu sắc, trọn vẹn Từ đó, các em biết sử dụng ngôn ngữ một cáchthành thạo trong giao tiếp Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm để giúp các em biếtđọc với giọng vui, buồn, giận dữ, trang nghiêm, phù hợp với từng ý cơ bản củabài đọc, phù hợp với kiểu câu, thể loại, đọc có cảm xúc, biết nhấn giọng ở những
từ ngữ gợi cảm, gợi tả, phân biệt lời nhân vật với lời tác giả Bởi vậy nâng caonăng lực đọc cho học sinh nhất là đọc đúng, đọc diễn cảm là hết sức cần thiết đốivới giáo viên cuối bậc tiểu học
Yêu cầu cơ bản nhất của việc dạy tiếng Việt trong trường Tiểu học là dạy chohọc sinh 4 kỹ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết Đọc diễn cảm là một trong 4 kỹ
Trang 5năng cơ bản của bộ môn tiếng Việt Tiểu học Yêu cầu đọc đối với học sinh Tiểuhọc là: Phát âm chính xác, đọc rõ ràng, lưu loát, có kỹ năng đọc thầm và bước đầuđọc diễn cảm Đọc diễn cảm không chỉ thuộc phạm trù tiếng mà còn thuộc về cảphạm trù văn học, là một hoạt động cảm thụ văn học và mang tính nghệ thuật Đọcdiễn cảm là một hình thức đọc thơ của thầy và trò trong các nhà trường nhằm mụcđích rèn luyện kỹ năng đọc và kỹ năng cảm thụ văn học cho học sinh Văn chươngđược chọn giảng trong sách giáo khoa tồn tại bằng văn bản chữ viết Đọc diễn cảm
là hoạt động chuyển văn bản chữ viết sang văn bản âm thanh một cách trung thànhsao cho người nghe cảm nhận được nguyên giá trị nội dung cũng như giá trị nghệthuật của tác phẩm Người đọc là nhân vật môi giới giữa tác giả, tác phẩm đối vớingười nghe Đọc diễn cảm được thực hiện trong tất cả các giờ tập đọc ở Tiểu học.Đọc diễn cảm tốt tức là truyền được cảm xúc bài văn tới học sinh một phần lớn màchưa cần giảng giải Thông qua các bài văn trong chương trình, học sinh được tiếpxúc với ngôn ngữ nghệ thuật và cảm thụ được cái hay cái đẹp của văn chương
Ngoài ra, rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5 còn có nghĩa là hướng dẫn học
sinh tìm cách tìm hiểu nội dung, nghệ thuật dùng từ đặt câu, cách sử dụng thanhđiệu, khai thác vần, nhịp thơ, âm điệu thông qua việc làm bài tập, luyện đọc củahọc sinh và qua giọng đọc mẫu của giáo viên Tôi chọn đề tài này vừa muốn tìmhiểu sâu hơn về phương pháp giảng dạy trong việc khai thác các yếu tố nghệ thuật
ở phân môn tập đọc lớp 5, qua đó góp phần giáo dục thẩm mỹ cho học sinh Đồngthời muốn đóng góp những giá trị cơ bản về kiến thức, biện pháp giúp trẻ họcTiếng Việt một cách tốt nhất
từ, hạn chế về kỹ năng liên kết thành câu, thành ý, nên việc hiểu và nhớ nội dungcòn khó khăn Đây là cơ sở đề xuất những biện pháp tối ưu nhất nhằm giúp họcsinh lớp 5 tự mình chiếm lĩnh tri thức mới và chất lượng đọc hiểu được kết quả caonhất Vấn đề là làm sao dạy cho học sinh biết đọc, biết viết Tiếng Việt và gìn giữ
sự trong sáng của tiếng Việt trong cuộc sống hàng ngày cũng như trong văn học…,phải làm sao cho mọi người từ nhà trường đến xã hội coi tiếng Việt là vốn quýkhông thể thiều được trong mỗi con người Việt Nam Đối với việc giảng dạy khaithác các yếu tố nghệ thuật trong giảng dạy tập đọc lớp 5, người thầy giáo cần hiểusâu hơn qua việc nghiên cứu trang bị hành trang thiết thực cho nghề nghiệp củamình, từ đó chất lượng giảng dạy sẽ được nâng lên
Trang 6Cùng với sự trưởng thành trong nhận thức nghề nghiệp, qua những năm đượcnhà trường phân công giảng dạy lớp 5 và qua dự giờ trao đổi học tập đồng nghiệp,tôi thấy còn bộc lộ nhiều tồn tại:
+ Có những học sinh tới lớp 5 đọc vẫn chưa lưu loát, chưa hay, ngắt nghỉ cònbừa bãi, nhấn giọng lên xuống tùy tiện Các em không hiểu được nội dung, khônghiểu được nghệ thuật, không hiểu được cái hay cái đẹp của tác phẩm Bởi vì trình
độ học sinh không đồng đều, chưa nghiên cứu kỹ nội dung bài chưa cảm nhậnđược cái hay của bài tập đọc
+ Mặt khác, địa bàn của trường còn bị ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phươngnên học sinh phần lớn còn đọc sai, phát âm nhầm lẫn l/n; ch/tr; s/x; d/r/gi Trongcác giờ dạy tập đọc việc rèn đọc cho học sinh còn hạn chế giáo viên chưa chú ý rènđọc khi phát âm sai, khi ngắt nghỉ chưa đúng Trong việc rèn đọc diễn cảm mangtính chất hình thức, nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc hướng dẫn học sinhrèn đọc: đọc thành tiếng, đọc thầm Ngược lại, trong giờ tập đọc có giáo viên chỉchú trọng đến việc tìm hiểu nội dung bài, số lượng học sinh được đọc trong lớp ít,chưa biết lên giọng, hạ giọng khi nào, nhấn giọng ở những từ ngữ nào Nhất là khiđọc lời các nhân vật chưa thể hiện được tính cách của nhân vật, qua đó giờ dạychưa đạt được mục tiêu của tiết học
2 Chương 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu
2.1 Thực trạng
Trong những giờ Tập đọc tôi đã được dự thì phần Tìm hiểu bài đa số các GVđều sử dụng trung thành các câu hỏi trong SG mà hệ thống câu hỏi trong mỗi bàithường có câu hỏi khó và câu hỏi khái quát, HS rất khó trả lời Tuy nhiên GV chưaquan tâm triệt để khi dạy phần đọc hiểu cho một bài Tập đọc, chưa vận dụng linhhoạt, sáng tạo các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học
1.1 Giáo viên
Chưa thường xuyên rèn đọc, rèn phát âm, những phụ âm sai Chưa đầu tư quỹthời gian và rèn dứt điểm dẫn đến ảnh hưởng tới học sinh Nhiều giáo viên đọcchưa hay, chưa đúng nhất ở bậc mẫu giáo làm ảnh hưởng không ít tới việc đọc củahọc sinh khi học 29 chữ cái Hơn nữa trong giờ tập đọc còn có giáo viên chưa chú
ý đến học sinh đọc sai, chỉ chú ý đến học sinh đọc đúng, đọc hay Các em này đượclàm việc liên tục trong giờ dạy do vậy các em đọc tốt càng đọc tốt, em đọc yếu vẫnhoàn yếu
Giáo viên còn nặng về phương pháp truyền thống, nặng thuyết trình, khôngchú ý năng lực chủ động của học sinh Gọi học sinh đọc ít, kể cả khâu rèn đọc vàđọc giảng Nhất là khi đọc diễn cảm, giáo viên khá đọc mang tính hình thức Chưachú ý đến việc rèn đọc cho học sinh, nhận xét bạn đọc đúng hay sai để sửa cho bạn
và điều chỉnh cho mình khi đọc sai Khi học sinh đọc sai, cho đọc lại để sửa thìchưa rèn dứt điểm đối với những lỗi sai của học sinh chưa chú ý đến nhóm đôi nốitiếp đọc cho bạn nghe và ngược lại Chưa chú ý đến khâu rèn đọc thường xuyên ởcác tiết dạy tập đọc và các tiết học khác Cũng có khi giáo viên hướng dẫn đọc diễncảm qua loa chỉ chú trọng vào từng bài cụ thể, chưa khái quát thành dạng tổng hợp.Đối với trường Tiểu học, đội ngũ giáo viên đều có trình độ đào tạo đạt chuẩn và
Trang 7trên chuẩn song vẫn có một số ít giáo viên chưa say sưa tìm tòi nghiên cứu, tiếpcận các phương pháp dạy học hiệu quả nên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mớicủa giáo dục hiện nay Đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quảdạy đọc diễn cảm còn hạn chế.
Về phía HS, các em còn xem nhẹ môn Tập đọc nên chưa có sự chuẩn bị bài trước,các em chứ nắm rõ mối quan hệ về nghĩa; quan hệ ngữ pháp giữa các tiếng từ nênngắt hơi chưa đúng, chưa biết nhấn giọng ở những từ ngữ gợi cảm, gợi tả dẫn đếnchưa thể hiện được giọng đọc diễn cảm của bài Các em cứ đọc, cứ trả lời các câuhỏi trong SGK làm mất đi tính tích cực, chủ động, sáng tạo Nên các em chưa thamgia hào hứng phần tìm hiểu nội dung bài Vì vậy chất lượng đọc diễn cảm còn thấp
Năm học 2013 – 2014, được sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường,ngay đầu năm học, khi nhận lớp tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đọc của lớp
và thu được kết quả cụ thể như sau:
Đọc ngắt nghỉ
Sốlượng
Tỷ lệ
%
Sốlượng
Tỷ lệ
%
Sốlượng
Tỷ lệ
%
Sốlượng
Tỷ lệ
%
Sau khi có kết quả khảo sát, tôi đã ghi chép lại thật tỉ mỉ, cụ thể tên từng
em học sinh mắc lỗi gì vào sổ theo dõi lớp và lập kế hoạch đề ra biện pháp rèn đọc cho các em học sinh trong cả năm học, trong đó có một số nguyên nhân như:
- Do phương ngữ địa phương ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả tập đọc:
+ Ngữ điệu đọc kéo dài ê, a Sai cách ngắt nghỉ, nhấn giọng
+ Ngọng âm n/l, phát âm sai n/l một cách phổ biến
- Do bộ máy phát âm (ngọng bẩm sinh)
- Do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương phát âm chưa chuẩn, ông bà, bố mẹ,người lớn nói thế nào các em bắt chước như thế
Trang 8- Do bố mẹ ở địa phương khác chuyển đến hay đến xây dựng gia đình nói,phát âm chưa đúng.
Ví dụ: Bố mẹ phát âm sai: n/l lẫn lộn thì con cái cũng rất dễ nhầm như
vậy
2.2 Các giải pháp.
Trước hết muốn rèn cho học sinh đọc thành tiếng đúng thì giáo viên phảiđọc hay (đọc diễn cảm) Để đạt được yêu cầu trên thì giáo viên phải rèn luyện chobản thân mình đọc đúng, đọc hay Không cho phép giáo viên dạy Tập đọc mà lạiđọc chưa chuẩn Trước khi soạn bài giáo viên phải đọc bài nhiều lần, đọc để thểhiện được cảm xúc của tác giả khi viết bài văn đó Dành quỹ thời gian cho việcsoạn bài và thiết kế các hoạt động cụ thể cô và trò ở từng đoạn của bài Giáo viênphải chú ý đến khâu rèn đọc cho học sinh, chú ý đến đối tượng học sinh đọc yếu,nhất là tiết luyện đọc ở buổi hai Giáo viên phải nên sửa, rèn dứt điểm cho học sinhphát âm sai ở từng cặp phụ âm mà em đó hay phát âm sai hoặc đọc chưa đúng Giáo viên trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng cơ bản về đọc diễn cảm,phải đọc mẫu thật tốt và hướng dẫn các em theo yêu cầu đó Giáo viên phải hiểuthật thấu đáo nội dung bài văn, bài thơ; cần nhiều phương pháp, hình thức dạy họcthích hợp Phải biết đặt ra cho từng đối tượng những yêu cầu cụ thể Trong giảngdạy nói chung cũng như trong giờ tiếng Việt nói riêng, người giáo viên phải biết lôicuốn học sinh, tạo ra được không khí vui vẻ, phấn khởi trong học tập
Tham khảo nội dung sách hướng dẫn giảng dạy để lựa chọn nội dung,phương pháp, hình thức học tập cho phù hợp với đối tượng của lớp mình Sưu tầm
đồ dùng dạy học, tranh ảnh minh hoạ phục vụ cho bài dạy để học sinh hứng thúhọc tập và tiếp thu bài sau giáo viên cần chú ý đến yêu cầu của phân môn Tập đọclà: “Rèn đọc”, đọc càng nhiều càng tốt
Đối với học sinh yêu cầu các em đọc kĩ trước bài ở nhà, có đọc trước thì mớibiết từ nào khó đọc, hay đọc sai để đến lớp nghe cô hướng dẫn rồi sửa chữa và tựphát hiện ra tại sao mình đọc chưa đúng, tại sao mình đọc chưa hay
Học sinh thường xuyên rèn đọc đúng ở bất kì một văn bản nào nói chunghay trong các tiết tập đọc nói riêng Các em cần có sự ham thích đọc, có ý thức tựluyện đọc Tham gia đầy đủ các câu lạc bộ thi đọc của nhà trường tổ chức; sưu tầmsách báo để đọc
Để thực hiện được mục đích, yêu cầu rèn đọc diễn cảm, luyện tập cụ thể tronggiờ tập đọc, tôi chú ý đến khâu sau:
2 2.1 Đọc mẫu tốt:
Giáo viên phấn đấu đọc mẫu thật diễn cảm, vừa gây hứng thú cho học sinh,vừa có cơ sở để dạy các em đọc tốt Để đọc mẫu tốt, tôi đã phải rèn luyện khá côngphu cả về giọng đọc, kĩ thuật đọc lẫn năng lực cảm thụ văn học
Tìm hiểu bài tập đọc bắt nguồn từ việc tìm bối cảnh lịch sử, hoàn cảnh sángtác, vị trí của bài (đoạn trích) trong tác phẩm, trong sự nghiệp sáng tác của tác giả.Tìm hiểu bài văn để cảm thụ sâu sắc, tinh tế sẽ tìm được cách đọc hấp dẫn Nhiềukhi tôi thở đọc to lên bài văn, bài thơ thật nhiều lần để tự mình tạo lên những rungđộng trong việc cảm thụ bàiđó Sau khi đã xác định được bài văn, bài thơ đó trong
Trang 9không gian và thời gian của nó, tôi đã đi sâu vào tìm hiểu văn bản chữ nghĩa củabài văn, tìm hiểu nội dung bài Lúc đó tôi tự đặt ra câu hỏi:
- Bài văn thuộc thể loại gì?
- “Chữ nghĩa” trong bài văn được hiểu như thế nào?
- Bố cục được chia làm mấy phần?
- Kết cấu ra sao?
- Bài này phản ánh hiện thực gì của cuộc sống?
- Tác giả nêu vấn đề gì?
- Nội dung bài chứa chất lí lẽ, tư tưởng, tình cảm gì?
Hiểu được bài văn đầy đủ không phải là việc dễ dàng
Ví dụ: Trong bài “Ê – i – li, con” vì sao chú Mo-ri-xơn lại nói với con khi từ
biệt:
… “Cha đi vui, xin mẹ đừng buồn!”
Trong bài “Tiếng đàn Ba – la – lai – ca trên sông Đà”
… “Trên sông Đà Một đêm trăng chơi vơi…”
Ta hiểu thế nào về từ “Chơi vơi”?
Hiểu rồi chưa đủ, phải cảm thụ được cái hay, cái đẹp của bài văn và phải chỉđược nó hay ở đâu, tại sao hay
Ví dụ: Khi dạy bài “Đất nước”.
…Mùa thu nay khác rồi.
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi.
Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới.
Trong biếc nói cười thiết tha…
Tôi suy nghĩ rất nhiều để tìm ra cái hay, cái đẹp trong ngôn từ, trong hìnhảnh Lời thơ rất giản dị mà ý thơ lung linh ảo giác Ngoài việc sử dụng phép nhânhoá (thay áo mới, trời thu nói cười…) tác giả còn sủ dụng viện pháp chuyển đổicảm giác (thiết tha) để diễn tả hết lòng tự hào, khẳng định chủ quyền của mìnhtrước cảnh đẹp tự do, lồng lộng của đất trời trong mùa thu thắng lợi Một mùa thuphơi phới, rộn ràng…
Có thể nói đọc diễn cảm một bài văn, bài thơ phải bắt đầu từ cảm xúc củalòng mình, giống như người diễn viên trên sân khấu, phải nhập vai với tác giả, phảisống cuộc sống của tác phẩm - phải cất lên được tiếng nói truyền cảm cho học sinhnghe
2 2 2 Rèn phát âm đúng: Để rèn luyện cho học sinh phát âm chuẩn giáo viên
phải hướng dẫn học sinh phát hiện lỗi và sử lỗi cho học sinh Trong gời tập đọc tôigọi học sinh khá đọc bài, và giao nhiệm vụ cụ thể các em khác đọc thầm theo tòmnhững tiếng khó đọc, các phụ âm hay đọc sai Gọi học sinh phát hiện và phát âm,giáo viên chốt lại cuối cùng Chẳng hạn: Các em hay phát âm sai âm n/l, giáo viênnói khi phất âm n: đầu lưỡi thẳng (vì đó là âm tắc), l là âm sắc phát âm đầu lưỡicong lên hoặc “tr” đầu lưỡi thụt vào, “ch” lưỡi để thẳng…
Ví dụ: Dạy bài: “Một chuyên gia máy xúc”.
Tôi chia bài này làm 3 đoạn:
Trang 10+ Đoạn 1: Từ đầu ….đến êm dịu
+ Đoạn 2: Tiếp đến thân mật
+ Đoạn 3: Phần còn lại
- Gọi học sinh khá đọc, các em khác theo dõi đọc thầm theo, tìm tiếng khóđọc, hay phát âm sai
- Cho học sinh đọc nối tiếp theo đoạn
- Gọi học sinh trả lời (2, 3 em) Giáo viên ghi bảng (nổi bật lên, nét giản dị,
A - lếch - xây)
- Gọi 2, 3 học sinh đọc, nhận xét phất âm đúng hay sai, gọi học sinh đọc lại.(Đối với từng tiếng, từ khó đọc) Giáo viên thống nhất cách đọc đúng Do thời giantiết Tập đọc có hạn nên những học sinh phát âm sai ở tiết luyện tập buổi hai tôi rèndứt điểm Đối với phụ âm n/l tôi cho học sinh phát âm như sau:
+ Luyện phát âm đúng âm “n” trong các từ:
VD: Nóng nực, nuôi nấng, nơp nớp, na ná, nao núng, nấy nương, não nùng, nonnước này, nung nấu, nồng nàn…
+ Luyện phát âm đúng âm “l” trong các từ:
VD: Lắm lỗi, lầm lỗi, lẫn lộn, lấp lánh, lọt lòng, lầy lội, la lối, lập loè, lừng lẫy,làm lụng, lai láng, lạnh lẽo, lanh lảnh, lành lặn,…
+ Luyện cả “n và l”
VD: Nới lỏng, nói lại, nước lửa, nức lòng, làm nũng, làng nước…
- Cụ thể: Trong lớp tôi em Khiêm khi đọc luôn phát âm sai Tôi tìm nhiều từ
có phụ âm n, l để gọi em phát âm Gọi em khá đọc trước, em nghe đọc lại, đọcnhiều lần sử đến khi em đọc đúng Khi đã sửa cho em đọc đúng rồi, trong các tiếthọc sau tôi luôn luôn chú ý đến em khi đọc xem em còn mắc lỗi lại nữa không đểkịp thời uốn nắn, sửa chữa nếu em mắc lại Vì số lượng học sinh mắc lỗi này nhiềunên tôi sửa sai cho những em yếu nhất một cách triệt để, còn những em khác tôihướng dẫn cho những em đọc tốt biết cách kềm bạn và giao cho các em nhiệm vụkèm cặp bạn Sau một tuần tôi sẽ trực tiếp kiểm tra các em Các phụ âm khác khihọc sinh phất âm sai tôi tiến hành tìm các từ ngữ có âm đó luyện phát âm cho họcsinh ngay trong giờ và luyện thêm ở những tiết dạy luyện tập buổi hai
2 2.3 Rèn đọc đúng:
Đây là một việc làm hết sức quan trọng Bởi vì học sinh không thể đọc haykhi các em đọc sai âm Tiếng Việt Trước tiên tôi sửa cách đọc kéo dài giọng Tôiluyện cho học sinh đọc đúng tốc độ cần có của học sinh lớp 5 Giáo viên đọc mẫutốc độ trong 1 phút, sau đó yêu cầu tất cả học sinh luyện đọc lại đoạn giáo viên vừađọc theo đúng thời gian Giáo viên và học sinh trực tiếp kiểm tra tốc độ đọc vàocác giờ truy bài, kiểm tra bài cũ và trong chính các giờ tập đọc giúp học sinh cóthói quen đọc với tốc độ hợp lý không kéo dài nhưng cũng không quá nhanh, liếnthoắng và đọc với âm lượng vừa phải Đối với các lớp 1, 2, 3 việc đọc mẫu thường
do giáo viên đảm nhiệm Đến lớp 5 kỹ năng đọc của học sinh đã được nâng cao,nhiều học sinh có thể đọc đạt tới trình độ chuẩn trong những trường hợp nhất định
Do vậy, tôi thường gọi một số học sinh khá, giỏi đọc làm mẫu trước toàn bài sau đógọi học sinh đọc nối tiếp đoạn kết hợp giảng từ… khi các em đọc tôi kết hợp:
+ Khen những em đọc đúng, xem đó như là mẫu cho cả lớp noi theo
Trang 11+ Dùng lời nói kết hợp chữ viết, ký hiệu và đồ dùng dạy học, hướng dẫn họcsinh cách ngắt nghỉ hơi, tốc độ đọc, giọng đọc thích hợp Mỗi đoạn gọi 2, 3 họcsinh đọc Gọi học sinh nhận xét bạn và đọc lại chú ý đọc ngắt nghỉ những cụm từtrong những câu văn dài bài văn xuôi.
Một việc làm hết sức quan trọng trong việc luyện đọc đúng âm Tiếng Việt làluyện cho học sinh trong lớp phát âm đúng các tiếng có phụ âm l/n
Ví dụ: Nước như ai nấu chết cả cá cờ………(lước như ai lấu).
Hoa nở……….(hoa lở).
Tôi đã vận dụng biện pháp sửa tật ngôn ngữ để sửa cho học sinh ngọng như sau:
Khi phát âm những tiếng có phụ âm n, tôi hướng sẫn các em phát âm theocách giáo viên vừa kết hợp phát âm mẫu, vừa mô tả cách phát âm để học sinhluyện dưới lưỡi mở hơi sát vào hai môi hé, lưỡi vào trong
Khi phát âm những tiếng có phụ âm l, cần đẩy lưỡi cong và cao lên, tì vàovòng miệng rồi bật mạnh lưỡi để lưỡi trượt theo vòng miệng đẩy hơi ra hai môi.Khi phát âm những âm đầu l cần lấy hơi trong miệng và lưỡi ép miệng cho cứngrồi khẽ bật đầu lưỡi một chút để hơi thoát ra
Ví dụ: Trong bài “Mùa thảo quả” Tiếng Việt 5 tập 1.
Tiếng “nồng” trong “thơm nồng” Học sinh phát âm “n-nồng”.
Giáo viên phát âm mẫu, học sinh phát âm cùng và tự học sinh phát âm từchậm, rõ từng âm đến phát âm nhanh liền hai âm và đọc trong từ Không chỉ trongmột bài mà ở tất cả các bài đều áp dụng cách sửa ngọng tiến có âm đầu l/n nhưcách nêu trên Dần dần hình thành thói quen tự sửa cho học sinh, không những sửatrong giờ tập đọc mà ở tất cả giờ học khác
Ví dụ: Bài “Một chuyên gia máy xúc”
“Thế là/ A-lếch- xây đưa bàn tay vừa to/ vừa chắc ra/ nắm lấy bàn tay đầy dầu mỡcủa tôi lắc mạnh và nói”
Sau khi học sinh phát hiện câu dài, giáo viên ghi vào bằng giấy hoặc bảngphụ gọi 2, 3 em đọc Các em khác nhận xét bạn ngắt nghỉ đúng chưa, ngắt hơi,nghỉ hơi sau với những tiếng nào, em có đồng ý không? Mời em đó đọc lại Họcsinh đọc và ngắt hợc nghỉ để các bạn khác nhận tôi xét bổ xung và giáo viên thốngnhất cách đọc
Đối với những em đọc yếu chú ý cho các em đó đọc nhiều hơn Hôm nayđọc một câu, ngày mai đọc hai câu, và tăng dần số câu Các em khác chú ý nghenhận xét vổ xung bạn đọc Nếu bạn vẫn đọc sai tiếp tục cho em đó đọc Trong khiđọc nối tiếp đoạn kết hợp đặt câu hỏi gợi ý để các em trả lời hiểu những từ đượcchú thích trong bài để học sinh hiểu nghĩa của từ
Ví dụ: Bài “Lòng dân” có các từ: tui (tôi); ra lịnh (ra lệnh); thiệt (thật)…
Hoặc bài “Thư gửi các học sinh” các từ: giời (trời); giở đi (trở đi)
Trong phần rèn đọc đúng này, tôi tổ chức cho các em đọc cá nhân đọc trongnhóm, luyện đọc theo cặp, đọc trước lớp (Đọc cho bạn nghe và ngược lại) nhậnxét bạn đọc và sửa nếu bạn đọc sai Đối với những em đọc kém tôi nhẹ nhàng gọihọc sinh đọc lại để sửa, động viên khuyên khích kịp thời để các em tự tin hơn vàkhông chán nản, mặc cảm Tôi luôn dùng những từ “gần đúng” để các em có ýthức tự đọc để vươn lên Ngoài ra, tôi cho các em đọc tốt ngồi kèm những em đọc
Trang 12yếu trong khi luyện đọc ở lớp như vậy việc luyện đọc nhóm, đọc theo cặp đạt kếtquả cao hơn.
Đối với các bài thơ: Đọc đúng trong bài thơ không những phát âm đúng
phải biết ngắt nghỉ theo nhịp thơ, nhấn gịng các từ ngữ Khi đọc cần ngắt nhịp 2/3hay 3/4 hay 4/4… Gọi học sinh đọc các khổ thơ cho các em nhận xét ngắt nhịpđúng chưa, ngắt nhịp ở những tiếng nào Giáo viên ghi khổ thơ vào bảng, giấy đểthống nhất cách đọc
Ví dụ: Bài “Hành trình của bầy ong.”
Gọi học sinh đọc, nhận xét, đọc lại và thống nhất cách ngắt nhịp: 4/2 hay 3/5 “ Chắt trong vị ngọt/ mùi hương
Lặng thầm thay/ những con đường ong bay
Trải qua mưa nắng/ vơi đầy
Men trời đất/ đủ làm say đất trời
Hoặc bài: “Chú đi tuần” không ngắt nhịp cố định mà chỉ cần ngắt theo cảm xúc: Chú đi tuần/ đêm nay
Hải Phòng/ yên giấc ngủ say
Cây/rung theo gió/ lá/bay xuống lòng đường
Chú đi qua cổng trường/
Các cháu miền Nam/yêu mến
Ngoài ra không những tôi luyện cho học sinh đọc ngắt đúng nhịp thơ tôi còn rèncho học sinh biết đọc vắt dòng đúng
Ví dụ: Trong bài “Một chuyên gia máy xúc”
- Học sinh đọc thầm đoạn một trả lời câu hỏi:
Hỏi : Anh Thuỷ gặp anh A-lếch-xây ở đâu?
Học sinh trả lời: “Hai người gặp nhau ở công trường xây dựng”
Hỏi: Dáng vẻ của A-lêchs –xây có gì đặc biệt khiến anh Thuỷ chú ý?
- Gọi học sinh trả lời, bạn nhận xét bổ sung, giáo viên chốt lại cuối cùng
2 2 4 Đọc kết hợp giảng:
- Đọc kết hợp với tìm hiểu nội dung nghệ thuật của văn bản trau dồi kỹ năngđọc hiểu, nắm bắt thông tin bước đầu qua đọc, các em cảm thụ được cái hay cáiđẹp cảu bài văn, bài thơ để tạo điều kiện cho các em đọc diễn cảm cả bài
- Ngoài việc rèn đọc đúng (phải luyện đọc) cần giúp học sinh hiểu nghĩa của
từ ngữ thông qua đọc và trả lời những câu hỏi thông qua từ ngữ để học sinh hiểuđược nội dung bài đọc Tôi có thể giao nhiệm vụ bài tập cụ thể ở từng giai đoạncho học sinh trả lời nhận xét, trao đổi báo cáo kết quả để nhận xét, khi tổ chức lớphọc tôi cho các em hoạt động càng nhiều càng tốt Tôi cố gắng phối hợp đàm thoại
cô – trò với đàm thọai trò – trò Ngoài hình thức cả lớp cùng tìm hiểu dưới sựhướng dẫn của giáo viên tôi còn chọn thêm những hình thức khác như:
+ Chia lớp thành các nhóm để học sinh cùng nhau trao đổi câu hỏi Sau đó,đại diện các nhóm trả lời câu hỏi trước lớp Giáo viên điều khiển lớp đối thoại, nêunhận xét thảo luận tổng kết
+ Chỉ định 1-2 em điều khiển lớp trao đổi về bài đọc dựa theo các câu hỏitrong sách giáo khoa Học sinh điều khiển lớp có thể bổ sung câu hỏi như: “Bạncho mình biết…” Giáo viên chỉ nói những điều cần thiết để điều chỉnh, khắc sâu,
Trang 13gây ấn tượng về những gì học sinh trao đổi thu lượm được Giáo viên là người chốtlại cuối cùng hoặc nhất trí trả lời của các em Trong khi học sinh trả lời tôi chú ýđến cách diễn đạt, cách dùng từ ngữ cuả các em để vận dụng ở các môn học khác.
2 2 5 Rèn đọc diễn cảm, đọc hay: Đọc diễn cảm giúp học sinh tìm hiểu nội
dung, nghệ thuật của một tác phẩm văn học Kỹ năng đọc không chỉ có ý nghĩakhởi động cho quá trình nhận thức mà còn giúp học sinh cảm nhận được cảm xúccủa tác giả trong mỗi hình ảnh, chi tiết của bài: Đồng thời cách đọc của các emchính là cách các em bộc lộ cảm xúc của mình về tác phẩm đó Vì vậy, việc đọcdiễn cảm thường có việc tham gia của nhiều yếu tố Trong đó liên tưởng và tưởngtượng thường giữ vai trò then chốt, giúp cho người đọc có những dự cảm hìnhdung về diễn biến sự việc trong tác phẩm Cách đọc diễn cảm là cách đọc có giọngđọc, nhịp điệu phù hợp với nội dung ý nghĩa của bài, góp phần thể hiện tính cáchlinh hoạt đặc sắc của nghệ thuật ngôn từ Tiếng Việt trong mỗi bài Đọc diễn cảmkhông những đạt yêu cầu đọc đúng âm mà còn đọc đúng ngữ điệu, đọc truyền cảm
và có sự kết hợp giữa ngữ điệu đó với các yếu tố kèm ngôn ngữ như nét mặt, cửchỉ, điệu bộ, ánh mắt góp phần diễn tả nội dung bài học và hướng tới người nghe
Vì vậy, muốn đọc diễn cảm phải nắm giữ được kỹ thuật đọc đúng, cảm thụ đượcvăn bản và phải biết hướng tới người nghe để giọng đọc trở lên truyền cảm Đốivới học sinh lớp 5 Yêu cầu học sinh đọc đúng, diễn cảm là yêu cầu trọng tâm nênphải dành thời gian thích hợp
2 2 6 Chuẩn bị hướng dẫn cho học sinh đọc diễn cảm tốt: Việc luyện đọc diễn
cảm tốt chưa đủ, tôi còn phải chuẩn bị để hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm trênlớp cho chu đáo Sự chuẩn bị đó được ghi lại (đánh dấu) trên văn bản sách giáokhoa Coi đây cũng là một bộ phận của giáo án lên lớp Mặc dù trong sách giáoviên cũng hướng dẫn đọc nhưng tôi vẫn tìm mọi khả năng, tránh dập khuôn máymóc
Ví dụ: Bài “Đất nước” Tiếng Việt lớp 5 tập 2.
Khổ 1, 2: Đọc giọng trầm lắng, đượm buồn
Khổ 3, 4: Đọc giọng khoẻ, vui, tha thiết
Khổ 5: Đọc giọng thành kính, tự hào
Gạch chân những từ cần nhấn giọng Những câu, những đoạn trọng tâm được
ký hiệu ngắt hơi (/) và nghỉ hơi (//) Ngoài ra có thể sử dụng những ký hiệu đọcdiễn cảm nếu thấy cần thiết: lên giọng (), xuống giọng (), kéo dài () ở những từ ngữquan trọng khi đọc bài văn
Tôi còn xác định rõ trọng tâm luyện đọc diễn cảm từng bài phù hợp với từngđối tượng học sinh, chú ý kiểu câu nào, thể hiện tình cảm gì, đoạn nào cần luyện
kỹ Dĩ nhiên, khi lên lớp, còn có nhiều tình huống sư phạm mới mẻ cần xử lý.Xong tôi thiết nghĩ, việc chuẩn bị cho việc đọc càng chu đáo càng giúp cho giáoviên chủ động và sáng tạo trên lớp
2 2.7 Xác định sắc thái đọc (giọng đọc):
Muốn đọc diễn cảm một tác phẩm trước tiên cần xác định những sắc tháitình cảm nào qua giọng đọc cho phù hợp với nội dung bài như: vui hay buồn, giận,
lo lắng, hóm hỉnh, chế diễu hay bực bội
Ví dụ: Bài “Cửa sông” Tiếng Việt lớp 5 tập 2.