ứng dụng công nghệ GIS trong việc quản lý hệ thống chợ ở thành phố đà nẵng

Cùng với sự phát triển đi lên của Tp Đà Nẵng, các khu chợ trong thành phố ngày càng được chú trọng đầu tư và phát triển góp phần vào sự phát triển chung. Tuy nhiên, việc quản lý các khu chợ vẫn chủ yếu thực hiện dưới hình thức các bảng biểu, văn bản nên không thể tránh khỏi những hạn chế nhất định và quan trọng nhất là thiếu tính trực quan. Việc quản lý bất cứ một loại hình nào, một tổ chức nào... cũng luôn đòi hỏi những phương pháp, những công cụ để làm sao giúp cho người quản lý đưa ra quyết định nhanh nhất, hợp lý nhất và hiệu quả nhất. Do đó, công cụ GIS như một đề xuất thực hiện. Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin ngành khoa học máy tính đã xâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và để hệ thống chợ trên địa bàn phát triển tương xứng với vai trò phát triển kinh tế xã hội vốn có, cần có một hệ thống tổ chức quản lý chợ khoa học, hợp lý về mặt không gian để chợ không chỉ phát huy được hết vai trò của nó mà còn phát triển phong phú về loại hình chợ trên địa bàn thành phố. Với các lợi ích mà hệ thống thông tin địa lý (GIS) có thể mang lại góp phần vào việc quản lý mạng lưới chợ ở thành phố Đà Nẵng. Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài “Ứng dụng công nghệ GIS trong việc quản lý hệ thống chợ ở thành phố Đà Nẵng” năm 2013

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu và soạn thảo đề tài nghiên cứu khoa học, ngoài sự nổ lực của bản thân, chúng tôi còn nhận được sự quan tâm, giúp đở tận tình từ nhiều từ nhiều tổ chức và cá nhân như:

Ban chủ nhiệm khoa Địa Lí, Trường Đại Học Sư Phạm - Đại Học Đà Nẵng và đặc biệt là Ths Trương Văn Cảnh – Giảng viên trực tiếp hướng dẫn chúng tôi hoàn thành đề tài này

Các cô, chú lãnh đạo, các anh chị của Sở Công Thương Thành phố Đà Nẵng, và anh Nguyễn Đức Việt-09CDL

Đến nay đề tài nghiên cứu khoa học đã được hoàn thành, chúng tôi xin chân thành cảm ơn và kính chúc thầy cô, các chú lãnh đạo, các anh chị sức khỏe

- hạnh phúc và thành công trong cuộc sống

Xin chân thành cảm ơn

Nhóm sinh viên thực hiện

Trương Văn Dàng

Đặng Huy Lam

Tôn Nữ Trà Giang

Chúng tôi xin cam đoan, công trình nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ GIS trong việc quản lý hệ thống chợ ở Thành phố Đà Nẵng” Là của riêng chúng tôi

và chưa được công bố trên phương tiện thông tin đại chúng Các số liệu sử dụng trong đề tài là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Nếu có gì sai sót chúng tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC BẢN ĐỒ

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu của đề tài 1

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Giới hạn nghiên cứu 2

4.1 Về nội dung 2

4.2 Về không gian 2

5 Lịch sử nghiên cứu 2

6 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu 2

6.1 Quan điểm nghiên cứu 2

6.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc 2

6.1.2 Quan hệ thực tiễn 3

6.2 Phương pháp nghiên cứu 3

6.2.1 Phương pháp khảo sát thực địa 3

6.2.2 Phương pháp sử dụng công nghệ xây dựng bản đồ 3

B PHẦN NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 4

1.1 Khái quát chung về chợ và mạng lưới chợ 4

1.1.1 Khái niệm về chợ 4

1.1.2 Lịch sử ra đời 5

1.1.3 Phân loại chợ 5

1.1.3.1 Theo quy mô chợ 5

1.1.3.3 Phân theo tính chất chợ 6

1.1.3.4 Phân theo lịch chợ 6

1.1.3.5 Phân theo chức năng kinh doanh 6

1.1.3.6 Phân loại theo tính chất khu vực 6

1.1.4 Vai trò của chợ 6

1.2 Tổng quan về GIS 9

1.2.1 Định nghĩa về GIS 9

1.2.2 Các thành phần trong hệ một GIS 9

1.2.3 Chức năng và mô hình của hệ một GIS 10

1.3 Tổng quan TP.Đà Nẵng 11

1.3.1 Vị trí địa lý 11

1.3.2 Đặc điểm tự nhiên 11

1.3.3 Điều kiện kinh tế xã hội 13

1.3.3.1 Dân cư – nguồn lao động 13

1.3.3.2 Về kinh tế 14

1.3.3.2 Cơ sở hạ tầng của TP.Đà Nẵng 15

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MẠNG LƯỚI CHỢ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 17

2.1 Hiện trạng mạng lưới chợ tại Thành phố Đà Nẵng 17

2.1.1 Tổng số chợ trên địa bàn thành phố 17

2.1.2 Tình hình đầu tư phát triển chợ giai đoạn 2005-2010 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 18

2.1.3 Những tồn tại về cơ sở hạ tầng của các chợ hiện nay 20

2.2 Hiện trạng quản lý các chợ tại Thành phố Đà Nẵng 21

2.2.1 Loại hình quản lý chợ hoặc tổ quản lý chợ: 21

2.2.2 Loại hình doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh, quản lý chợ: 22

2.2.3 Công tác quản lý nhà nước đối với các chợ trên địa bàn thành phố 23

2.3 Vai trò của hệ thống thông tin địa lý trong công tác tổ chức không gian mạng lưới chợ 25

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 27

3.1 Quy trình xây dựng cơ sở dữ liệu 27

3.1.1 Quy trình chung 27

3.1.2 Quy trình cụ thể 28

3.2 Xây dựng cơ sở dữ liệu về chợ 28

3.2.1 Dữ liệu không gian 28

3.2.2 Dữ liệu thuộc tính 30

3.3 Quy trình thực hiện 31

3.3.1 Dữ liệu không gian 31

3.3.2 Dữ liệu thuộc tính 33

3.4 Khả năng khai thác thông tin và cập nhật dữ liệu 38

3.4.1 Khả năng khai thác thông tin của hệ thống cơ sở dữ liệu 38

3.4.2 Khả năng cập nhật dữ liệu 40

3.4.3 Khả năng liên kết cơ sở dữ liệu và thể hiện trên bản đồ 42

C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 43

1 KẾT LUẬN 43

2 KIẾN NGHỊ 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

1 GIS (Geographic Information System): hệ thống thông tin địa lí

2 HTTT: hệ thống thông tin

3 BK toàn thư: bách khoa toàn thư

4 BKVN: bách khoa Việt Nam

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chợ ra đời từ rất sớm trong lịch sử loài người, khi mà con người đã sản xuất được hàng hóa nhiều hơn nhu cầu của họ, nên phải mang nó đi trao đổi với người khác để lấy một loại hàng hóa nào đó Về sau cùng với sự ra đời của tiền

tệ thì chợ không chỉ là nơi trao đổi mà diễn ra việc mua và bán hàng hóa - một bên là những người có sản phẩm sẽ đem ra để bán, còn một bên là khách hàng dùng tiền để mua các sản phẩm cần thiết cho mình hoặc các sản phẩm để đem bán lại

Cùng với sự phát triển đi lên của Tp Đà Nẵng, các khu chợ trong thành phố ngày càng được chú trọng đầu tư và phát triển góp phần vào sự phát triển chung Tuy nhiên, việc quản lý các khu chợ vẫn chủ yếu thực hiện dưới hình thức các bảng biểu, văn bản nên không thể tránh khỏi những hạn chế nhất định

và quan trọng nhất là thiếu tính trực quan Việc quản lý bất cứ một loại hình nào, một tổ chức nào cũng luôn đòi hỏi những phương pháp, những công cụ để làm sao giúp cho người quản lý đưa ra quyết định nhanh nhất, hợp lý nhất và hiệu quả nhất Do đó, công cụ GIS như một đề xuất thực hiện

Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin - ngành khoa học máy tính đã xâm nhập vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và để hệ thống chợ trên địa bàn phát triển tương xứng với vai trò phát triển kinh tế - xã hội vốn có, cần có một

hệ thống tổ chức quản lý chợ khoa học, hợp lý về mặt không gian để chợ không chỉ phát huy được hết vai trò của nó mà còn phát triển phong phú về loại hình chợ trên địa bàn thành phố Với các lợi ích mà hệ thống thông tin địa lý (GIS) có thể mang lại góp phần vào việc quản lý mạng lưới chợ ở thành phố Đà Nẵng

Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài “Ứng dụng công nghệ GIS trong việc

quản lý hệ thống chợ ở thành phố Đà Nẵng”

2 Mục tiêu của đề tài

Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về hệ thống chợ nhằm quản lý hệ thống chợ một cách hiệu quả và thiết thực, vừa dễ dàng lại vừa tiết kiệm thời gian so với các phương pháp quản lý thông thường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan cơ sở lý luận về chợ và GIS

- Nghiên cứu hiện trạng quản lý chợ tại Thành phố Đà Nẵng

- Nghiên cứu hệ thống thông tin địa lý (GIS) và ứng dụng của GIS trong quản lý chợ tại Thành phố Đà Nẵng

4 Giới hạn nghiên cứu

4.1 Về nội dung

Nội dung nghiên cứu của đề tài này là tiến hành điều tra khảo sát, thu thập thông tin và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về chợ trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng

“ Ứng dụng GIS xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý đất đai tại phường Sơn Phong, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam” Ths Ngô Hữu Hoạnh

“ Ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý cây xanh đô thị tại thành phố

Đà Nẵng”.Sv.Trần Đức Việt, 2012…

- Về ứng dụng GIS trong quản lý mạng lưới chợ có:

“Ứng dụng HTTT địa lý (GIS) trong việc quản lý các chợ trên địa bàn quận Thủ Đức” Khóa luận tốt nghiệp Sv Ngụy Tôn Ngọc

6 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu

6.1 Quan điểm nghiên cứu

6.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc

Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về chợ dựa trên công nghệ GIS đòi hỏi các yếu tố được thiết lập phải có mối quan hệ liên kết với nhau, theo một hệ

thống cấu trúc chung, các thành phần trong hệ thống có mối tương tác lẫn nhau

6.1.2 Quan hệ thực tiễn

Đây là quan điểm cần thiết cho quá trình nghiên cứu được dễ dàng và có tính khoa học hơn Nhất là trong việc sử dụng GIS để hỗ trợ công tác quản lý chợ thì việc ứng dụng thực tiễn là điều hết sức quan trọng

6.2 Phương pháp nghiên cứu

6.2.1 Phương pháp khảo sát thực địa

Đây là phương pháp đặc thù trong nghiên cứu địa lý, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi đã tiến hành đi thực địa trong địa bàn Thành phố Đà Nẵng

và đặc biệt nghiên cứu cụ thể các chợ có trên địa bàn Thành phố Đà Nẵng Đồng thời thu thập bổ sung, cập nhật thêm những dữ liệu cần thiết phục vụ cho quá trình nghiên cứu

6.2.2 Phương pháp sử dụng công nghệ xây dựng bản đồ

- Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu

- Số hóa các bản đồ, liên kết dữ liệu chợ trên cơ sở sử dụng phần mềm Mapinfo

6.2.2 Phương pháp thu thập, xử lí, phân tích, tổng hợp tài liệu

Đây là một phương pháp rất quan trọng được áp dụng trong quá trình nghiên cứu Cần phải tiến hành thu thập tài liệu, số liệu từ các cơ quan ban ngành có liên quan Các tài liệu, số liệu khai thác từ các nguồn: các báo cáo của

Sở Công Thương Thành phố, các đề tài luận văn tốt nghiệp, nghiên cứu khoa học, sách vở, báo chí, các trang web và thông qua việc điều tra khảo sát Tài liệu thu thập dưới dạng văn bản, số liệu quan trắc, đo đạc, tính toán…Các tài liệu sau khi đã thu thập cần phải xử lí, phân tích, so sánh, tổng hợp chúng một cách thống nhất Với nguồn tài liệu thu thập được sẽ là cơ sở để tiến hành phương pháp nghiên cứu trong phòng

B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Khái quát chung về chợ và mạng lưới chợ

Trong Tiếng Anh, từ “market” được xem như chợ và cũng có nghĩa là thị trường, nơi gặp nhau giữa cung và cầu hàng hóa tại một địa điểm nhất định bằng những phương thức trao đổi, thanh toán nhất định

Theo quan niệm của các nhà kinh tế, chợ là loại hình thương nghiệp có tính chất truyền thống, là một bộ phận của thị trường xã hội, nơi tập trung diễn

ra các mua bán hàng hóa, dịch vụ của dân cư thuộc các thành phần kinh tế ở những địa điểm quy định

Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động kinh tế - xã hội, thị hiếu tiêu dùng ngày càng được nâng cao đã xuất hiện nhiều hình thức kinh doanh thương mại mới mà tiền đề của nó là chợ như siêu thị, trung tâm thương mại

- một bên là những người có sản phẩm sẽ đem ra để bán, còn một bên là khách hàng dùng tiền để mua các sản phẩm cần thiết cho mình hoặc các sản phẩm để đem bán lại

- Có mặt bằng phạm vi chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức dầy đủ các dịch vụ tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hang hóa, kho bảo quản hàng hóa, dịch vụ đo lường, dịch vụ kiểm tra chất lượng hàng hóa, vệ sinh an toàn thực phẩm…

1.1.3.2 Phân loại theo phạm vi ảnh hưởng của chợ: Chợ tình, Chợ có ảnh

hưởng liên huyện, Chợ có ảnh hưởng trong huyện, Chợ ảnh hưởng liên xã, Chợ

có ảnh hưởng trong xã, phường

1.1.3.3 Phân theo tính chất chợ: Chợ trung tâm, Chợ đầu mối, Chợ thường,

Chợ biên giới

1.1.3.4 Phân theo lịch chợ: Chợ họp thường xuyên, Chợ họp theo phiên

1.1.3.5 Phân theo chức năng kinh doanh: Chợ tổng hợp, Chợ chuyên doanh 1.1.3.6 Phân loại theo tính chất khu vực: Khu vực thành thị, khu vực thị tứ, khu

vực nông thôn ngoài ra còn có các chợ tự phát

a) Về mặt kinh tế

Chợ là một bộ phận quan trọng trong cấu thành mạng lưới thương nghiệp xã hội:

trung thu gom các sản phẩm, hàng hoá phân tán, nhỏ lẻ để cung ứng cho các thị trường tiêu thụ lớn trong và ngoài nước, vừa là nơi cung ứng hàng công nghiệp tiêu dùng cho nông dân và một số loại vật tư cho sản xuất nông nghiệp ở nông thôn

lương thực thực phẩm chủ yếu cho các khu vực dân cư Tuy nhiên hiện nay đã xuất hiện khá nhiều hình thức thương mại cạnh tranh trực tiếp với chợ, vì thế bên cạnh việc mở rộng hay tăng thêm số lượng chợ chúng ta sẽ đầu tư nâng cấp chất lượng hoạt động của chợ và đầu tư nâng cấp chất lượng dịch vụ của chợ

Hoạt động của các chợ làm tăng ý thức về kinh tế hàng hoá của người dân, rõ nét nhất là ở miền núi, vùng cao từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần tích cực vào công cuộc xoá đói giảm nghèo ở nông thôn, miền núi Trong các phiên chợ, các buổi chợ là cơ hội của người dân giao lưu trao đổi, mua bán, lưu thông hàng hoá của mình, cập nhật thông tin, ý thức xã hội, nó làm tăng khả năng phản ứng của người dân với thị trường, với thời thế và tự mình có thể ý thức được công việc làm ăn buôn bán của mình trong công cuộc đổi mới

Chợ là một nguồn thu quan trọng của Ngân sách Nhà nước Mặc dù Nhà nước chưa có thể nâng cấp đủ hệ thống chợ ở nước ta, chưa đặc biệt quan tâm đầu tư phát triển, nhưng các chợ trong cả nước đã đem lại cho Ngân sách Nhà nước khoảng 300.000 triệu đồng mỗi năm (chưa kể các nguồn thu từ thuế trực tiếp)

Sự hình thành chợ kéo theo sự hình thành và phát triển các ngành nghề sản xuất Đây chính là tiền đề hội tụ các dòng người từ mọi miền đất nước tập trung để làm ăn, buôn bán Chính quá trình này làm xuất hiện các trung tâm thương mại và không ít số đó trở thành những đô thị sầm uất

b) Về giải quyết việc làm

Chợ ở nước ta đã giải quyết được một số lượng lớn việc làm cho người lao động Hiện nay trên toàn quốc có hơn 2,3 triệu người lao động buôn bán trong các chợ và số người tăng thêm có thể tới 10%/năm

Nếu mỗi người trực tiếp buôn bán có thêm 1 đến 2 người giúp việc (phụ việc bán hàng, tổ chức nguồn hàng để đưa về chợ, đưa hàng tới các mối tiêu thụ theo yêu cầu của khách…) thì số người lao động có việc tại chợ sẽ gấp đôi, gấp

ba lần số lượng người chỉ buôn bán ở chợ, và như thế chợ giải quyết được một

số lượng lớn công việc cho người lao động khi hoạt động

c) Về việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Có thể nói, chợ là một bộ mặt kinh tế - xã hội của một địa phương và là nơi phản ánh trình độ phát triển kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của một vùng dân cư Tính văn hoá ở chợ được thể hiện rõ nhất là ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa

Đối với người dân: Đồng bào đến chợ ngoài mục tiêu mua bán còn lấy chợ

làm nơi giao tiếp, gặp gỡ, thăm hỏi người thân, trao đổi công việc, kể cả việc dựng vợ gả chồng cho con cái Chợ còn là nơi hò hẹn của lứa đôi, vì vậy người dân miền núi thường gọi là đi "chơi chợ" thay cho từ đi chợ mua sắm như là người dưới xuôi thường gọi Các phiên chợ này thường tồn tại từ rất lâu đời, và

nó là những bản sắc văn hoá vô cùng đặc trưng của các dân tộc ở nước ta

Đối với chính quyền: ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa chợ là địa

điểm duy nhất hội tụ đông người Tại chợ có đại diện của các lứa tuổi, tất cả các thôn bản và các dân tộc Vì thế, đã từ lâu Chính quyền địa phương đã biết lấy chợ là nơi phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, là nơi tuyên truyền cảnh giác và đấu tranh với những phần tử xuyên tạc đường lối của Đảng Từ phong trào kế hoạch hoá gia đình đến kỹ thuật chăm sóc cây trồng vật nuôi, vệ sinh phòng dịch… đều có thể được phổ biến một cách hiệu quả ở đây Chính vì lý do đó, chợ miền núi hay miền xuôi đều được bố trí ở trung tâm cụm, xã (nhất là miền núi) Trong mỗi chợ đều giành vị trí trung tâm làm công tác tuyên truyền

Trên thực tế, một số chợ truyền thống có từ rất lâu đời đang trở thành một địa điểm thu hút khách du lịch (như Chợ Tình Sa Pa, chợ Cầu Mây ở Nam Định…) Nếu được đầu tư thoả đáng cả về cở sở vật chất cũng như sự quan tâm quản lý của Nhà nước, đây sẽ là các địa danh hấp dẫn đối với khách du lịch trong và ngoài nước, và nó sẽ là tiềm năng về kinh tế du lịch quốc gia

Hiện nay, khi mạng lưới siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ

đã hình thành và phát triển mạnh, mặc dù vẫn có tầm quan trọng trong sinh hoạt của người dân, nhưng không vì thế mà chợ mất đi vai trò của mình mà có thể nói chợ đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình và sự phát triển mạng lưới chợ chính

là sự hỗ trợ cho sự hình thành và phát triển của các loại hình kinh doanh mới, đó

là siêu thị và trung tâm thương mại

1.2 Tổng quan về GIS

1.2.1 Định nghĩa về GIS

Hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System – GIS) nằm trong hệ thống công nghệ thông tin, nhưng được phát triển chuyên sâu cho việc quản lý cơ sở dữ liệu gắn với các yếu tố địa lý, không gian và bản đồ GIS là một hệ thống quản lý thông tin dữ liệu không gian đa dạng, được phát triển dựa trên cơ sở công nghệ máy tính, phần mềm, ảnh viển thám với mục đích lưu trữ, cập nhật, quản lý, hợp nhất, tổng hợp, mô hình hóa, phân tích và đưa ra các giải pháp ở nhiều lĩnh vực và cấp độ khác nhau tùy theo mục tiêu người sử dụng

Phần mềm (Software): Phần mềm GIS cung cấp các chức năng và các

công cụ cần thiết để lưu giữ, phân tích và hiển thị thông tin địa lý Các thành phần chính trong phần mềm GIS là:

+ Công cụ nhập và thao tác trên các thông tin địa lý

+ Hệ quản trị cơ sở dữ liệu (DBMS)

+ Công cụ hỗ trợ hỏi đáp, phân tích và hiển thị địa lý

+ Giao diện đồ hoạ người - máy (GUI) để truy cập các công cụ dễ dàng

Dữ liệu (Geographic Data): Có thể coi thành phần quan trọng nhất trong

một hệ GIS là dữ liệu Các dữ liệu địa lý và dữ liệu thuộc tính liên quan có thể được người sử dụng tự tập hợp hoặc được mua từ nhà cung cấp dữ liệu thương mại Hệ GIS sẽ kết hợp dữ liệu không gian với các nguồn dữ liệu khác, thậm chí

có thể sử dụng DBMS để tổ chức lưu giữ và quản lý dữ liệu

Con người (People): Công nghệ GIS sẽ bị hạn chế nếu không có con người

tham gia quản lý hệ thống và phát triển những ứng dụng GIS trong thực tế Người sử dụng GIS có thể là những chuyên gia kỹ thuật, người thiết kế và duy trì hệ thống, hoặc những người dùng GIS để giải quyết các vấn đề trong công việc

Phương pháp (Methods): Một hệ GIS thành công theo khía cạnh thiết kế

và luật thương mại là được mô phỏng và thực thi duy nhất cho mỗi tổ chức

1.2.3 Chức năng và mô hình của hệ một GIS

- GIS có các chức năng chính:

+ Lưu trữ

+ Phân tích

+ Truy vấn

+ Hiển thị thông tin

- Mô hình của một hệ GIS: Một cách khái quát, có thể hiểu một hệ GIS như

mô hình Dữ liệu ra

1.3 Tổng quan TP.Đà Nẵng

1.3.1 Vị trí địa lý

Thành phố Đà Nẵng trải dài từ 15°15' đến 16°40' Bắc và từ 107°17' đến 108°20' Đông Phía bắc giáp tỉnh Thừa Thiên-Huế, phía tây và nam giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp biển Đông Nằm ở trung độ của đất nước, trên trục giao thông Bắc – Nam về đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không Trung tâm thành phố cách thủ đô Hà Nội 764km về phía Bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 964 km về phía Nam, cách kinh đô thời cận đại của

Việt Nam là thành phố Huế 108 km về hướng Tây Bắc

1.3.2 Đặc điểm tự nhiên

a Địa hình

Địa hình thành phố Đà Nẵng vừa có đồng bằng duyên hải, vừa có đồi núi Vùng núi cao và dốc tập trung ở phía Tây và Tây Bắc, từ đây có nhiều dãy núi chạy dài ra biển, một số đồi thấp xen kẽ vùng đồng bằng ven biển hẹp

Địa hình đồi núi chiếm diện tích lớn, độ cao khoảng từ 700 - 1.500 m, độ dốc lớn (>400), là nơi tập trung nhiều rừng đầu nguồn và có ý nghĩa bảo vệ môi trường sinh thái của thành phố

Đồng bằng ven biển là vùng đất thấp chịu ảnh hưởng của biển bị nhiễm mặn, là vùng tập trung nhiều cơ sở nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, quân sự, đất ở và các khu chức năng của thành phố

b Khí hậu

Đà Nẵng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình, nhiệt độ cao và ít biến động Khí hậu Đà Nẵng là nơi chuyển tiếp đan xen giữa khí hậu cận nhiệt đới ở miền Bắc và nhiệt đới xavan miền Nam, với tính trội là khí hậu nhiệt đới ở phía Nam Mỗi năm có 2 mùa rõ rệt: mùa mưa kéo dài từ tháng 8 đến tháng 12 và mùa khô từ tháng 1 đến tháng 7, thỉnh thoảng có những đợt rét mùa đông nhưng không đậm và không kéo dài

Nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 25,9 °C Độ ẩm không khí trung bình là 83,4% Lượng mưa trung bình hàng năm là 2.504,57 mm Số giờ nắng bình quân trong năm là 2.156,2 giờ

c Tài nguyên – thiên nhiên

- Tài nguyên Đất: Đà Nẵng có diện tích đất tự nhiên là 1.255,53 km²

Trong đó, đất lâm nghiệp chiếm 512,21 km²; đất nông nghiệp là 117,22 km²; đất chuyên dùng là 385,69 km²; đất ở 30,79 km² và đất chưa sử dụng 207,62 km² Đất ở Đà nẵng có các loại: cồn cát và đất cát ven biển, đất mặn, đất phèn, đất phù sa, đất xám bạc màu và đất xám, đất đen, đất đỏ vàng, đất mùn đỏ vàng…

- Tài nguyên Rừng: Diện tích đất lâm nghiệp trên địa bàn thành phố Đà

Nẵng là 67.148 ha, tập trung chủ yếu ở phía Tây và Tây Bắc thành phố, bao gồm

3 loại rừng: rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất Tỷ lệ che phủ rừng

là 49,6% Trữ lượng gỗ khoảng 3 triệu m³ Rừng của thành phố ngoài ý nghĩa kinh tế còn có ý nghĩa phục vụ nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển du lịch với các khu bảo tồn thiên nhiên đặc sắc như: Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà, Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà và Khu văn hóa lịch sử môi trường Nam Hải Vân

- Tài nguyên Biển: Vùng biển Đà Nẵng có ngư trường rộng trên

15.000 km², có các động vật biển phong phú trên 266 giống loài, trong đó hải sản có giá trị kinh tế cao gồm 16 loài Tổng trữ lượng hải sản các loại là 1.136.000 tấn Hàng năm có khả năng khai thác 150.000 – 200.000 tấn

Đà Nẵng còn có một bờ biển dài với nhiều bãi tắm đẹp như Non Nước, Mỹ Khê, Thanh Khê, Nam Ô với nhiều cảnh quan thiên nhiên kỳ thú Quanh khu vực bán đảo Sơn Trà có những bãi san hô lớn, thuận lợi trong việc phát triển các loại hình kinh doanh, dịch vụ, du lịch biển Ngoài ra vùng biển Đà Nẵng đang được tiến hành thăm dò dầu khí, chất đốt…

- Tài nguyên Khoáng sản: khoáng sản ở Đà Nẵng gồm các loại: cát

trắng, đá hoa cương, đá xây dựng, đá phiến lợp, cát, cuội, sỏi xây dựng, laterir, vật liệu san lấp, đất sét, nước khoáng Đặc biệt, vùng thềm lục địa có nhiều triển vọng về dầu khí

d Sông ngòi

Hệ thống sông ngòi ngắn và dốc, bắt nguồn từ phía Tây, Tây bắc và tỉnh Quảng Nam

+Sông Chu Bái

1.3.3 Điều kiện kinh tế xã hội

1.3.3.1 Dân cư – nguồn lao động

Dân số trung bình của Đà Nẵng năm 1997 là 672,468 người, đến năm

2010 là 926.018 người, đạt tốc độ tăng dân số bình quân giai đoạn 1997 - 2010

là 2,4%/năm, cao hơn so với tốc độ tăng dân số bình quân của cả nước trong cùng giai đoạn là 1,2%/năm; trong đó tỉ lệ tăng dân số tự nhiên của thành phố trong cả giai đoạn 1997 - 2010 là 1,2%

Do tốc độ đô thị hóa nhanh nên tỉ lệ tăng dân số cao và mật độ dân số cũng tăng theo, từ 539 người/km2năm 1997 lên mức 721 người/km2năm 2010 Dân số Đà Nẵng tăng nhanh chủ yếu là do nhập cư Hầu hết dân nhập cư đến từ các tỉnh lân cận như Huế, Quảng Nam, Quảng Trị, Quảng Ngãi Tỉ lệ nhâp cư sẽ tang lên 2.6% trong giai đoạn năm 2015 và 3.8% cho giai đoạn năm 2015 –

2020 Tuy nhiên, dân cư phân bố không đều giữa các quận, huyện; trong đó dân

số tập trung cao nhất ở hai quận nội thành là Thanh Khê (19.064 người/km2) và Hải Châu (9.185 người/km2) và thấp nhất là ở huyện Hòa Vang với mật độ 164 người/km2 Về cơ cấu giới tính, năm 2010, tỉ lệ dân số nam của thành phố Đà Nẵng chiếm 48,68%, nữ chiếm 51,32%; tỉ lệ này không có sự thay đổi nhiều so với năm 1997 (48,63% và 51,37%) Đà Nẵng là thành phố có lực lượng lao động đông, phần lớn lao động trong các khu công nghiệp Dân số trẻ nên nhu cầu về việc làm là rất lớn, dự tính đến năm 2020, Đà Nẵng phải tạo them 50.000 việc

làm mới

1.3.3.2 Về kinh tế

a) Sản xuất công nghiệp

Giá trị sản xuất công nghiệp trên địa bàn thành phố tháng 5/2012 ước đạt 1.227 tỷ đồng, lũy kế 5 tháng đầu năm ước đạt 5.660 tỷ đồng, đạt 34,1% kế hoạch năm, tăng 6,2% so với cùng kỳ 2011, trong đó: công nghiệp trung ương tăng 5,5%; công nghiệp địa phương tăng 3,3% và công nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng 14,2%

b) Sản xuất thuỷ sản - nông – lâm

Giá trị sản xuất thuỷ sản - nông - lâm tháng 5/2012 ước đạt 102 tỷ đồng, lũy kế 5 tháng ước đạt 358,5 tỷ đồng, đạt 54,4% kế hoạch năm, tăng 2,3% so với cùng kỳ 2011, trong đó: thuỷ sản tăng 2,5%; nông nghiệp tăng 2,2% và lâm nghiệp bằng 100% so với cùng kỳ 2011

Công tác phòng cháy chữa cháy và bảo vệ rừng được tập trung tăng cường Tuy nhiên, trong tháng thời tiết nắng nóng, hanh khô nên đã xảy ra 04 vụ cháy rừng, trong đó có vụ cháy lớn ở khu vực rừng Hải Vân, các lực lượng chức năng

đã kịp thời xử lý dập cháy, thiệt hại 96,61 ha (36,26 ha cỏ tranh, lau lách, cây bụi và 60,35 ha rừng trồng)

c) Lĩnh vực dịch vụ

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tháng 5/2012 ước đạt 4.400 tỷ đồng, lũy kế 5 tháng đạt 21.320 tỷ đồng, đạt 42,2% kế hoạch năm, tăng 26.2% so với cùng kỳ 2011

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 5/2012 tăng 0,3% so tháng trước, trong đó cao nhất là nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tăng 6,87%, nhóm giao thông tăng 1,55%, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,82%, nhóm ăn uống ngoài gia đình tăng 0,78% v.v , riêng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,18%, nhóm nhà ở điện nước, chất đốt và VLXD giảm 0, 95% So với tháng 12/2011, chỉ số giá tiêu dùng tháng 5/2012 tăng 3,02% và tăng 8,56% so với cùng kỳ

2011

Kim ngạch xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tháng 5/2012 ước đạt 136 triệu

USD, lũy kế 5 tháng ước đạt 641,5 triệu USD, đạt 38,4% kế hoạch năm, tăng 19,7% so với cùng kỳ 2011, trong đó: xuất khẩu hàng hóa ước đạt 313,5 triệu USD, đạt 35,4% kế hoạch, tăng 19,1%; xuất khẩu dịch vụ ước đạt 328 triệu USD, đạt 41,8% kế hoạch, tăng 20,2%

Kim ngạch nhập khẩu ước đạt 329 triệu USD, đạt 35% kế hoạch năm, tăng 13,7% so với cùng kỳ 2011 Mặt hàng nhập khẩu chính vẫn là máy móc thiết bị, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất, hóa chất, sắt thép, dược phẩm…

Hoạt động du lịch: Tổng lượt khách đến tham quan, du lịch trong tháng 5/2012 ước đạt 234,5 nghìn lượt người, lũy kế 5 tháng ước đạt 1.082,1 nghìn lượt người, đạt 41,9% kế hoạch năm, tăng 11% so với cùng kỳ 2011, trong đó khách quốc tế ước đạt 313,4 nghìn lượt người, đạt 57% kế hoạch, tăng 19% Đặc biệt, trong dịp lễ 30/4-1/5 thành phố đã tổ chức thành công Cuộc thi trình diễn pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2012 (DIFC 2012), thu hút khoảng 365.000 lượt khách, tăng 21,67% so với DIFC 2011 Tổng doanh thu từ các hoạt động du lịch

5 tháng ước đạt 2.337 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ năm 2011

Hoạt động vận tải được tăng cường, đảm bảo yêu cầu vận chuyển trên địa bàn thành phố Đôn đốc việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo quy định tại Nghị định số 91/2009/NĐ- CP ngày 21/10/2009 của Chính Phủ về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô Khối lượng luân chuyển hành khách 5 tháng ước đạt 912,3 triệu khách.km, đạt 26,1% kế hoạch năm, tăng 36,2% so cùng kỳ 2011; khối lượng luân chuyển hàng hóa ước đạt 1.977,3 triệu tấn.km, đạt 164,8% kế hoạch, tăng 45,2%; tổng sản lượng hàng hóa qua cảng ước đạt 1.824,3nghìn tấn, đạt 45,6% kế hoạch, tăng 18%; doanh thu vận tải ước đạt 2.014 tỷ đồng, đạt 50,4% kế hoạch, tăng 32,7%

đường là 08m Mật độ đường bộ phân bố không đều, ở trung tâm là 3 km/km2, ngoại thành là 0,33 km/km2

Tuyến đường sắt Bắc Nam chạy ngang qua thành phố Đà Nẵng có chiều dài khoảng 30 km, với các ga Đà Nẵng, Thanh Khê, Kim Liên, Hải Vân Nam Trong đó, ga Đà Nẵng là một trong những ga lớn của Việt Nam

Nằm ở trung độ cả nước, vấn đề giao thông đường biển của thành phố khá thuận lợi Từ đây, có các tuyến đường biển đi đến hầu hết các cảng lớn của Việt Nam và trên thế giới Với 02 cảng hiện có là cảng Tiên Sa và cảng Sông Hàn nằm ở vị trí khá thuận lợi, trang thiết bị hiện đại và một đội ngũ công nhân lành nghề, Cảng Đà Nẵng đảm bảo thực hiện tốt việc vận chuyển hàng hóa đến các nơi khác trên thế giới

Sân bay hàng không quốc tế Đà Nẵng có diện tích là 150 ha (diện tích cả khu vực là 842 ha), với 2 đường băng, mỗi đường dài 3.048m, rộng 45m; có khả năng cho hạ cách các loại máy bay hiện đại như B747, B767, A320 Hàng tuần, tại sân bay Đà Nẵng đó khoảng 84 chuyến bay nội địa, 6 chuyến bay quốc tế đến Hồng Kông và Thái Lan

Hệ thống cấp nước và cấp điện cho sinh hoạt cũng như sản xuất đang dần được nâng cấp, xây dựng mới để phục vụ ngày càng tốt hơn cho đời sống của người dân cũng như cho hoạt động sản xuất kinh doanh

Thông tin liên lạc phát triển mạnh, được hiện đại hóa và trở thành trung tâm lớn thứ ba trong cả nước

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MẠNG LƯỚI CHỢ THÀNH PHỐ

ĐÀ NẴNG 2.1 Hiện trạng mạng lưới chợ tại Thành phố Đà Nẵng

2.1.1 Tổng số chợ trên địa bàn thành phố

Hiện nay trên địa bàn toàn thành phố có 85 chợ đang hoạt động Trong đó có 62 chợ được phân bố ở khu vực thành thị, chiếm hơn một nữa số lượng chợ 23 chợ còn lại tậ trung ở vùng nông thôn Trong tổng số 85 chợ hiện nay có 8 chợ hạng một (tính

cả chợ đầu mối) chiếm 9.4%, 18 chợ hạng hai chiếm 21.2% và nhiều nhất vẫn là chợ hạng ba với 59 chợ (bao gồm chợ tạm) chiếm 69.4%

Bảng 1: Hiện trạng chợ trên các quận, huyện của thanhh phố Đà Nẵng

Nhìn chung trong toàn thành phố, số lượng chợ hạng một còn ít (8 chợ), nhiều

nhất là chợ hạng ba (40 chợ) và số lượng chợ tạm còn nhiều (19 chợ)

Vì là quận tập trung nhiều chợ loại một nhất thành phố nên Hải Châu là nơi có

số hộ kinh doanh trong khu vực chợ cao nhất với 4.576 hộ kinh doanh Bên cạnh đó, ngoài huyện Hòa Vang thì đây cũng là nơi có số lượng chợ tạm cao nhất thành phố với 5 chợ tạm

Tập trung chợ ít nhất là Q Ngũ Hành Sơn với 5 chợ, không có chợ hạng một Đây cũng là quận có số hộ kinh doanh trong khu vực chợ thấp nhất trong thành phố

Căn cứ mục tiêu Chương trình phát triển chợ giai đoạn 2005-2010 của thành phố là phát triển mạng lưới chợ với sự đa dạng hóa các loại hình và cấp độ chợ cũng như hình thức tổ chức và quản lý, góp phần mở rộng thị trường, đẩy mạnh lưu thông hàng hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân

Mục tiêu Chương trình phát triển chợ đến năm 2010 tại Quyết định số 559/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu:

- Các chợ trên địa bàn (bao gồm chợ đầu mối nông sản, chợ hạng 1 ở các

vị trí trọng điểm, chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu) nằm trong quy hoạch được cải tạo, nâng cấp hoặc xây dựng mới theo hướng kiến cố hóa, từng bước hiện đại hóa, về cơ bản không có chợ tạm

- Các chợ trong quy hoạch có bộ máy quản lý phù hợp, chủ yếu theo mô hình doanh nghiệp, hợp tác xã kinh doanh và quản lý chợ

- Cơ bản hoàn thành việc đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ quản lý chợ với trình độ và hình thức đào tạo phù hợp

- Đưa hoạt động chợ vào trật tự, nề nếp, góp phần tích cực vào việc tổ chức và quản lý kinh tế - xã hội, đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa, phục vụ thân thiện đối với người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với chợ

2.1.2 Tình hình đầu tư phát triển chợ giai đoạn 2005-2010 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Hiện nay, trên địa bàn Thành phố số chợ xây mới giai đoạn 2005 –

2010 là 28 chợ Trong đó, chợ hạng1(bao gồm chợ đầu mối) có 01 chợ, chợ hạng 2 có 12 chợ, chợ hạng 3 (bao gồm chợ tạm) có 15 chợ Tổng số vốn đầu tư