SLIDE BÀI GIẢNG NGUYÊN NHÂN SỤP ĐỔ CNXH ở LIÊN XÔ

NGUYÊN NHÂN SỤP ĐỔ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ... Công cuộc cải tổ ở Liên Xô: 1985-1990Hội nghị toàn liên bang ĐCS Liên X

NGUYÊN NHÂN SỤP ĐỔ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Ở LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-Khí thế Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917

.Trì trệ (tính từ): lâm vào tình

1 Chủ nghĩa xã hội lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng (cuối những năm 70-cuối những năm 80

thế kỷ XX)

không được xử lý kịp thời

- Thuật ngữ trì trệ, khủng hoảng

- Cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973

Trong những năm đầu thập niên 70, thế giới phải đối mặt với những cuộc khủng hoảng kinh tế lớn, điển hình trong số đó là cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, đặt ra cho nhân loại những vấn đề bức thiết phải giải quyết

Sau khủng hoảng, các nước tư bản phát triển đã nhanh chóng cải tổ cơ cấu kinh tế của họ, đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, tìm cách thích nghi về chính trị và

xã hội trước đòi hỏi của quần chúng từng bước vượt qua cuộc khủng hoảng và đến đầu những năm 80 thì phát triển mạnh mẽ về kinh tế, đời sống người dân nâng cao

- Ở Liên Xô

+ Tình trạng trì trệ, suy giảm và khủng hoảng

0 2 4 6 8 10 12 14 16

Phần trăm

Tốc độ tăng trưởng kinh tế ngày một giảm

Năng suất lao động thấp, cơ cấu mất cân đối giữa công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ, giữa công nghiệp và nông nghiệp, chất lượng sản phẩm kém, lãng phí nhiều

Xã hội: hàng tiêu dùng thiếu thốn, lạm phát tăng,

thiếu tính dân chủ công bằng, tệ nạn gia tăng, mức

sống nhân dân sa sút, thấp kém so với các nước tư

bản phương Tây, vị trí cường quốc kinh tế bị các

nước thách thức.

Xếp hàng ở Liên Xô

Tình hình chính trị mất ổn định cũng ảnh hưởng đến sự phát triển đất nước Trong vòng chưa đầy 2 năm, 3

nhà lãnh đạo cao nhất của Liên Xô liên tiếp qua đời

Yuri Vladimirovich Andropov

02/1984

Konstantin Chernenko

03/1985 Leonid Ilyich Brezhnev

11/1982

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (02/03/1931)

Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô 11/03/1985

2 Công cuộc cải tổ ở Liên Xô: 1985-1990

Hội nghị toàn liên bang ĐCS Liên Xô lần thứ XIX: trọng tâm chuyển từ lĩnh vực kinh tế sang lĩnh vực chính trị, cải tổ Đảng, thực hiện chế độ sở hữu đa nguyên hóa

Đảng Cộng sản Liên Xô, các chính đảng khác thông qua việc lựa chọn đại diện của mình vào các Xô viết đại biểu nhân dân và dùng các hình thức khác tham gia vào việc vạch ra chính sách của Nhà nước Xô viết, quản

lý Nhà nước và công việc xã hội

Đảng Cộng sản Liên Xô là lực lượng lãnh

đạo và chỉ đạo xã hội Xô viết, là hạt nhân

của thể chế chính trị Xô viết và mọi cơ

quan Nhà nước và các đoàn thể xã hội

Đại hội đại biểu nhân dân bất thường lần thứ 3 (1/3/1990) đã quyết định sửa đổi Điều 6 trong Hiến pháp 1977.

Việc sửa đổi điều 6 Hiến pháp, trên thực tế là sự loại bỏ

quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô và chính thức

đặt nền móng cho chế độ đa đảng

Ngày 1/3/1990, Đại hội đại biểu nhân dân đã thông qua

quyết định lập chức vụ tổng thống và 2 tuần sau

Goócbachốp được bầu làm tổng thống Liên Xô

.

Vậy là, kể từ Hội nghị toàn quốc của Đảng lần thứ XIX, Liên Xô chuyển sang cải tổ sâu rộng, nhưng đó cũng là thời điểm cuộc cải tổ biến đổi có tính chất bước ngoặt Trọng tâm cải tổ từ lĩnh vực kinh tế chuyển sang lĩnh vực chính trị Cải tổ chính trị trở thành cuộc đấu tranh giành quyền lực, làm suy yếu để đi đến xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, thực hiện dân chủ nghị viện, đa nguyên chính trị và chế độ đa đảng cải tổ chính trị đã đưa đất nước đi chệch hướng, trượt khỏi quỹ đạo tự hoàn thiện CNXH đẩy Liên

Xô vào cuộc khủng hoảng chế độ.

- Các nước Đông Âu

Ban lãnh đạo Đảng và Nhà nước các nước Đông Âu đều lần lượt thực hiện đa nguyên, đa đảng, từ bỏ quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản và tiến hành bầu

cử trước thời hạn trong điều kiện bất lợi Các thế lực chống CNXH đã thắng lợi và lên nắm chính quyền.

Nguyên nhân nào dẫn đến sự sụp đổ của CNXH ở Liên Xô và Đông Âu?

3 Nguyên nhân sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu

- Nguyên nhân sâu xa: Quan niệm giáo điều về CNXH

Trước hết, là do quan niệm giản đơn, phiến diện trong quy luật về mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất; cho rằng, có thể dùng ý chí cách mạng để xây dựng nhanh quan hệ sản xuất tiên tiến trên cái nền lực lượng sản xuất còn nhiều yếu kém

và lạc hậu, và cho rằng, quan hệ sản xuất tiên tiến tự nó mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển mạnh mẽ

Nội chiến ở nước Nga (1917-1922)

Khẩu hiệu trưng thu lương thực thừa được thay bằng thuế lương thực Lênin với Chính sách Kinh tế mới (NEP)

Cửa hàng đầy hàng hóa

Sử dụng công nghệ nước ngoài

Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân chưa thực hiện đầy đủ, khiến Đảng không phát huy được vai trò

của người lãnh đạo, người tổ chức nhân dân; vừa không phát huy dân chủ trong Đảng và trong xã hội dẫn đến tình

trạng quan liêu, tham nhũng, xa rời quần chúng, xa rời thực tiễn

Đảng lãnh đạo

Chi bộ và đảng bộ cơ sở thực sự

còn sinh khí chiến đấu và lãnh đạo

Đảng viên gương mẫu, học tập và đấu tranh, tự phê bình

và phê bình

Người đứng đầu tiêu biểu cho lập trường của giai cấp công nhân, có đạo đức và tài năng tổ chức

Vladimir Ilyich Lenin (22/04/1870 – 21/01/1924) Nhiệm kỳ: 8 tháng 11 năm 1917 – 21 tháng 1 năm 1924

Iosif Vissarionovich Stalin (18/12/1878 – 05/03/1953)

Nhiệm kỳ: 3 tháng 4 năm 1922 – 16 tháng 10 năm 1952   

Ikita Sergeyevich Khrushchyov (17/04/1894 – 11/09/1971)

Nhiệm kỳ: 1952 – 1964

Leonid Ilyich Brezhnev (14/10/1906 – 10/11/1982)

Nhiệm kỳ: 1964 – 1982

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (02/03/1931)

Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô 11/03/1985

Nhân dân lao động Công nhân

Đảng viên Quan chức, cán bộ, nhân viên

Đảng cộng sản Liên Xô đại biểu cho ai?

Một nguyên nhân chủ quan khác là đánh giá quá cao CNXH hiện thực và đánh giá quá thấp CNTB, chủ nghĩa đế

quốc; chủ quan nóng vội, đốt cháy giai đoạn trong việc hoạch định các bước đi của tiến trình xây dựng CNXH (như quan điểm của Liên Xô về “CNXH đã hoàn toàn thắng lợi”, “xây dựng xong CNCS chỉ trong 20 năm ), không thấy hết tính chất lâu dài, quanh co, phức tạp của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH

Một là, trong cải tổ, Đảng Cộng sản Liên Xô đã mắc sai lầm

rất nghiêm trọng về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức Đó là đường lối hữu khuynh, cơ hội và xét lại, thể hiện

trước hết ở những người lãnh đạo cao nhất Những tuyên bố ban đầu: “Cải tổ để có nhiều dân chủ hơn, nhiều CNXH hơn”, “Chúng ta sẽ đi tới CNXH tốt đẹp hơn chứ không đi ra ngoài nó”, “Chúng ta tìm trong khuôn khổ của CNXH chứ không phải ở ngoài giới hạn của nó những câu trả lời cho các vấn đề do cuộc sống đặt ra” rốt cuộc chỉ là những tuyên bố suông ngụy trang ý đồ phản bội

Hai là, chủ nghĩa đế quốc đã can thiệp toàn diện, vừa tinh vi, vừa trắng trợn, thực hiện được “Diễn

biến hòa bình” trong nội bộ Liên Xô và các nước Đông Âu

Quan niệm giản đơn, phiến diện

về mối quan hệ giữa LLSX và QHSX

Mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân chưa thực hiện đầy đủ

Đánh giá quá cao CNXH hiện thực và đánh giá quá thấp CNTB

Nguyên nhân

sâu xa: Quan

niệm giáo điều

về CNXH

Sai lầm nghiêm trọng về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức trong cải tổ

Sự chống phá của CNĐQ, đặc biệt là âm mưu “diễn biến hòa bình”

Nguyên nhân trực tiếp: Lệch lạc về hệ tư tưởng XHCN và

sự can thiệp từ bên ngoài

-Nguyên nhân sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu