THAM LUẬN Nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trực tiếp việc tuân theo pháp luật trong công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Phòng 8 – Viện KSND tỉnh Bình Định Trong xu
Trang 1THAM LUẬN Nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trực tiếp việc tuân theo pháp luật
trong công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự
Phòng 8 – Viện KSND tỉnh Bình Định
Trong xu thế cải cách tư pháp hiện nay, trên cơ sở quan điểm của Đảng, của Ngành về tiến trình cải cách tư pháp, kiểm sát hoạt động tư pháp có một vai trò, vị trí quan trọng trong thực hiện chức năng của Ngành Từ đó, xác định kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự nhằm đảm bảo quyền con người của công dân một cách hiệu quả và thiết thực nhất Do vậy, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam
và thi hành án hình sự là một tiêu chí đặt ra cho cán bộ, kiểm sát viên thực hiện trong công tác kiểm sát hoạt động tư pháp
I.TÌNH HÌNH CHẤP HÀNH PHÁP LUẬT TRONG CÔNG TÁC KIỂM SÁT TẠM GIỮ, TẠM GIAM VÀ THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ
Trong năm, công tác kiểm sát Nhà tạm giữ, Trại tạm giam, Trại giam đã được Phòng 8 Viện KSND tỉnh quan tâm, tích cực thực hiện theo đúng và vượt chỉ tiêu kế hoạch và chương trình công tác đã đề ra; Thông qua các cuộc kiểm tra, kiểm sát đã phát hiện nhiều vi phạm, tồn tại và ban hành kết luận kiến nghị, kháng nghị, yêu cầu các đơn vị được kiểm tra, kiểm sát khắc phục, sửa chữa; góp phần đảm bảo việc tạm giữ, tạm giam theo đúng quy định của pháp luật; Phục vụ có hiệu quả cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự
Thông qua hoạt động kiểm sát, cơ bản đã khắc phục được tình trạng ra Quyết định thi hành án hình sự, Hoãn, tạm đình chỉ, thi hành án phạt tù; Giảm thời hạn chấp hành án phạt tù; việc tổ chức thi hành án, lập thủ tục đề nghị chuyển Trại giam đối với số bị án phạt tù tại Trại tạm giam đã có nhiều chuyển biến tích cực, đảm bảo theo quy định của pháp luật Những thành tích, kết quả trong công tác ban hành kháng nghị về thi hành án hình sự của Phòng 8 là nổi bật Kết quả đó đã góp phần thể hiện được vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND trong hoạt động tư pháp
Trên cơ sở đó, các bản án, Quyết định của Tòa án các cấp có hiệu lực được thi hành, thực hiện nghiêm chỉnh, thống nhất góp phần bảo đảm việc chấp hành pháp luật thi hành án hình sự của Tòa án, Cơ quan quản lý giam giữ thống nhất, phục vụ tốt cho công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự trên địa bàn toàn tỉnh
Trang 2II KẾT QUẢ CÔNG TÁC KIỂM SÁT VIỆC TẠM GIỮ, TẠM GIAM
VÀ THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ
1.Ưu điểm :
Thực hiện Chỉ thị của Viện Trưởng Viện KSNDTC, Phòng 8 đã bám sát nhiệm vụ của Ngành, hướng dẫn của Vụ 8 – Viện KSNDTC, kế hoạch công tác năm của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Định và hệ thống chỉ tiêu nghiệp vụ, xây dựng, kế hoạch cụ thể, chặt chẽ phù hợp với tình hình chung của đơn vị Phòng
8 đã triển khai, thực hiện nhiều giải pháp, chủ động, tích cực vận dụng phương thức kiểm sát phù hợp nhằm đẩy mạnh hiệu quả hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự
Hàng tuần kiểm sát định kỳ, về thủ tục xuất, nhập can phạm nhân tại Trại tạm giam Công an tỉnh Bình Định Thông qua công tác này đã phát hiện các vi phạm của Tòa án cấp huyện trong việc ban hành các Quyết định thi hành án không đúng pháp luật; ra Quyết định thi hành án khi bản án chưa có hiệu lực pháp luật Phòng 8 đã tham mưu cho lãnh đạo Viện ban hành 04 kháng nghị
Phối hợp với UBMTTQ Việt Nam tỉnh Bình Định ban hành Quyết định, Kế hoạch kiểm sát trực tiếp 03 Nhà tạm giữ Công an huyện Hoài Nhơn,Tây Sơn, thành phố Quy Nhơn; Trại tạm giam Công an tỉnh Bình Định 03 lần, đã ban hành 03 kết luận, 03 kiến nghị về công tác tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự Phòng đã tham mưu Lãnh đạo Viện tiến hành kiểm sát trực tiếp đột xuất Trại tạm giam, ban hành 01 kháng nghị trong việc báo cáo Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh lập danh sách đề nghị đưa người bị kết án đi chấp hành án theo Điều 22 Luật thi hành án hình sự; Kiểm sát trực tiếp Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Bình Định, ban hành 01 kiến nghị
Kiểm sát trực tiếp việc quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù tại Trại giam Kim Sơn – Bộ Công an ban hành 02 kết luận, kiến nghị và được Ban giám thị Trại giam chấp nhận Các kháng nghị, kiến nghị của Viện kiểm sát đều được các Cơ quan Tòa án, Cơ quan thi hành án hình sự - Công an tỉnh, Trại tạm giam, Trại giam có văn bản tiếp thu, chấp nhận, khắc phục sửa chữa
Công tác kiểm sát thi hành án hình sự được chú trọng và tăng cường nên nhìn chung đảm bảo việc Tòa án ra Quyết định, chuyển giao Quyết định, bản án cho Cơ quan thi hành án và các Cơ quan, tổ chức được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự đúng thời hạn Không có trường hợp chậm ra Quyết định, chậm chuyển giao Quyết định, chậm áp giải
Kiểm sát 10 hồ sơ xin hoãn thi hành án phạt tù của Tòa án cùng cấp, với lý
do đang điều trị bệnh và nuôi con dưới 36 tháng tuổi Qua nghiên cứu, đối chiếu
Trang 3các quy định của pháp luật, các trường hợp hoãn đều đủ điều kiện và có căn cứ, đúng pháp luật Về tạm đình chỉ thi hành án phạt tù, phòng cũng đã phối hợp với
cơ quan đề nghị (Trại giam Kim Sơn) và Tòa án tỉnh kịp thời giải quyết 03 trường hợp đề nghị tạm đình chỉ thi hành án phạt tù: Trong đó 01 trường hợp bị bệnh HIV giai đoạn cuối, phạm nhân không có khả năng tự phục vụ bản thân, 02 trường hợp phạm nhân bị bệnh nặng Các trường hợp tạm đình chỉ đều lập hồ sơ và kiểm sát chặt chẽ về căn cứ, điều kiện theo quy định của pháp luật
Nguyên nhân của những ưu điểm :
Do có sự quan tâm, chỉ đạo của Lãnh đạo Viện, Phòng 8 đã bám sát Chỉ thị của Viện Trưởng, hướng dẫn của Vụ 8 – Viện KSNDTC, kế hoạch công tác năm của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Định và hệ thống chỉ tiêu nghiệp vụ, xây dựng, kế hoạch cụ thể, chặt chẽ phù hợp với tình hình chung của đơn vị
Cán bộ, kiểm sát viên luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công việc, kịp thời phát hiện các vi phạm, làm rõ nguyên nhân tồn tại trong công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự
2 Những hạn chế tồn tại :
Trong công tác chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ, chất lượng, hiệu quả của công tác còn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu cải cách tư pháp Chính vì vậy, một số vi phạm còn chưa được phát hiện kịp thời, chậm khắc phục Nội dung kết luận kiểm sát trực tiếp chưa phản ánh đầy đủ, những hoạt động công tác kiểm sát đã thực hiện và cần thực hiện
Nguyên nhân của những hạn chế tồn tại :
* Về khách quan :
Trong thời gian qua, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, số phạm nhân ngày càng gia tăng, trong khi cơ sở vật chất, điều kiện trang thiết bị phục vụ công tác giam giữ còn chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ nên gây khó khăn cho công tác thi hành án hình sự
* Về chủ quan :
Cán bộ, kiểm sát viên còn chưa làm hết chức năng nhiệm vụ theo luật định nên chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự còn ở mức độ nhất định
Việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng còn chưa chặt chẽ, thường xuyên, kịp thời nên chưa chủ động trao đổi để tháo gỡ, xử lý, giải quyết các vụ việc phát sinh nên ảnh hưởng nhất định đến quá trình tổ chức thực hiện công tác thi hành án hình sự
Trang 4III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KỸ NĂNG PHÁT HIỆN
VI PHẠM KHI TIẾN HÀNH KIỂM SÁT VIỆC TẠM GIỮ, TẠM GIAM TẠI NHÀ TẠM GIỮ, TRẠI TẠM GIAM
Các đơn vị phải tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc Quy chế 35/2013
và công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao cũng như Chỉ thị công tác kiểm sát của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao và Kế hoạch kiểm sát hàng năm của đơn vị
Tăng cường công tác phối hợp giữa Viện kiểm sát các cấp, giữa các bộ phận của Viện kiểm sát cấp huyện cũng như các phòng nghiệp vụ Viện kiểm sát cấp tỉnh theo đúng quy chế để nâng cao chất lượng hiệu quả công tác kiểm sát và kịp thời phát hiện những vi phạm của cơ quan Công an, Tòa án trong việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự để kiến nghị, kháng nghị theo đúng quy định của pháp luật
Để có kỹ năng phát hiện vi phạm khi tiến hành kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam tại Nhà tạm giữ, Trại tạm giam cán bộ, KSV cần
có đủ các điều kiện sau:
+ Nắm vững các quy định của pháp luật về công tác bắt, tạm giữ, tạm giam; công tác quản lý đối với người bị tạm giữ, tạm giam tại Nhà tạm giữ, trại tạm giam làm cơ sở đối chiếu cho việc xác định vi phạm của cơ quan quản lý giam giữ và cơ quan hữu quan có liên quan
+ Nắm vững nhiệm vụ, quyền hạn, đối tượng, phạm vi và các phương thức kiểm sát đối với công tác quản lý người bị tạm giữ, tạm giam tại Nhà tạm giữ, Trại tạm giam được quy định trong Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014; Quy chế công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự
Về đối tượng quản lý: Nhà tạm giữ cấp huyện chỉ quản lý những đối tượng bị
tạm giữ, tạm giam nhằm phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử của cấp huyện (có khung hình phạt đến 15 năm tù, Điều 170 BLTTHS) Đối với Trại tạm giam quản lý người bị tạm giữ, tạm giam để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử của các Cơ quan tiến hành tố tụng cấp tỉnh với mức án cao nhất của khung hình phạt là
tử hình
+ Phải biết vận dụng thành thạo các quy định của pháp luật về việc xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, phương thức kiểm sát của Viện kiểm sát trong các hoạt động kiểm sát cụ thể và đối với công tác quản lý người bị tạm giữ, tạm giam tại Nhà tạm giữ, Trại tạm giam để xác định các ưu điểm cũng như các vi phạm của Cơ quan quản lý giam giữ và các Cơ quan tiến hành tố tụng có liên quan
Tổ chức thực hiện cuộc kiểm sát
Trang 5+ Khi tiến hành kiểm sát, Kiểm sát viên chủ trì cuộc kiểm sát công bố Quyết định kiểm sát trực tiếp; Kế hoạch, nội dung kiểm sát trước trưởng Nhà tạm giữ, Ban Giám thị Trại tạm giam, chương trình, thời gian tiến hành cuộc kiểm sát, thành phần tham gia và các yêu cầu liên quan phục vụ cuộc kiểm sát (hồ sơ, sổ sách và các tài liệu có liên quan)
+ Nghe Trưởng Nhà tạm giữ, Giám thị Trại tạm giam báo cáo theo yêu cầu của kế hoạch kiểm sát (số liệu, tình hình chấp hành pháp luật, những ưu điểm và tồn tại trong việc quản lý người bị tạm giữ, tạm giam của Nhà tạm giữ, Trại tạm giam trong thời điểm kiểm sát Những đề xuất, kiến nghị của Trưởng Nhà tạm giữ, Giám thị Trại tạm giam(nếu có) Sau khi nghe báo cáo, Kiểm sát viên có thể hỏi hoặc yêu cầu báo cáo cụ thể về những vấn đề chưa rõ
+ Tiến hành các hoạt động kiểm sát (kiểm tra hồ sơ, sổ sách, tài liệu, xem xét thực tế nơi quản lý người bị tạm giữ, tạm giam, phạm nhân, nơi lao động, kỷ luật, nhà thăm gặp, trạm xá, căng tin, gặp hỏi người bị tạm giữ, tạm giam)
+ Các hoạt động kiểm sát đều phải được ghi chép, lập biên bản(nếu cần thiết)
có ký xác nhận của đoàn kiểm sát với Trưởng Nhà tạm giữ, Ban giám thị Trại tạm giam để phục vụ cho kết luận và kiến nghị, kháng nghị
+ Tổng hợp, xây dựng kết luận và công bố kết luận
Một số kỹ năng cơ bản nhằm phát hiện trong kiểm sát trực tiếp:
Khi trực tiếp kiểm sát tại buồng tạm giữ, KSV trực tiếp kiểm danh, kiểm diện đối với buồng giam giữ (yêu cầu có cán bộ có trách nhiệm cùng đi), gặp hỏi đối tượng theo nội dung sau: họ và tên, năm sinh, nơi ở trước khi bị bắt, lý do bị bắt, thời gian đã bị giam giữ, có được giải thích về quyền và nghĩa vụ đối với người
bị tạm giữ, tạm giam không?
KSV cần xem xét tổng thể khu giam, buồng giam, hệ thống tường rào bảo vệ Nhà tạm giữ, Trại tạm giam xem có đảm bảo cho việc giam giữ không
KSV phân công cán bộ nghiên cứu các loại sổ liên quan đến công tác quản lý giam giữ như: Sổ thụ lý người bị tạm giữ; sổ thụ lý người bị tạm giam, sổ trích xuất người bị tạm giữ, tạm giam; Sổ thăm gặp, nhận quà; sổ theo dõi vi phạm kỷ luật nhằm xác định số lượt người vi phạm, tính chất vi phạm, hình thức xử lý kỷ luật đối với vi phạm; các loại sổ của quản giáo (sổ theo dõi giáo dục chung, riêng) để xem xét những nội dung đã được phản ánh về công tác giáo dục trong thời điểm kiểm sát Trong khi nghiên cứu cần chú ý đến việc ghi chép ở các cột mục trong các loại sổ, đối chiếu giữa sổ quản lý và báo cáo để phát hiện vi phạm Xem xét sổ theo dõi đơn thư, khiếu nại tố cáo tại Nhà tạm giữ, Trại tạm giam, kết quả giải quyết
Trang 6Kiểm tra nội dung bản tự kiểm điểm chấp hành nội quy, quy chế và đánh giá thái độ khai báo trong quá trình tạm giữ, tạm giam, đề xuất của cán bộ quản giáo và nhận xét của Trưởng Nhà tạm giữ, Giám thị Trại tạm giam được lưu trong hồ sơ tạm giữ, tạm giam
Mặt khác, chúng ta cần phải tăng cường phối hợp với cơ quan Công an, Tòa
án, Cơ quan thi hành án hình sự để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự trên cơ sở quy chế của ngành và quy định của pháp luật
Tăng cường phối hợp với Ủy ban Mặt trận tổ quốc cùng cấp theo quy chế phối hợp giữa hai ngành, bảo đảm thực hiện chức năng giám sát của UBMTTQ đối với hoạt động kiểm sát nhà tạm giữ, Trại tạm giam, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự bảo đảm các quyền lợi, chế độ của người bị tạm giữ, người bị tạm giam
Thực hiện tốt chế độ thông tin, báo cáo về công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự theo quy chế, quy định của ngành
Trên đây là bài phát biểu tham luận của Phòng 8- Viện KSND tỉnh Bình Định về kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự Xin trân
trọng cảm ơn./
Trang 7
THAM LUẬN Một số giải pháp nâng cao công tác kháng nghị phúc thẩm án dân sự
Viện KSND thành phố Quy Nhơn
Kháng nghị phúc thẩm là một quyền năng pháp lý quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng dân sự, là nhiệm vụ trọng tâm của công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, được quy định tại Điều 27 Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Điều 278 Bộ Luật TTDS 2015 và Chỉ thị số 10/CT-VKSTC, ngày 06 tháng 4 năm 2016 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao về “tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm…các vụ việc dân sự”, theo đó Viện kiểm sát cùng cấp chịu trách nhiệm chính trong việc kiểm sát, phát hiện vi phạm của bản án, quyết định dân sự … để kháng nghị phúc thẩm, góp phần vào việc giải quyết các
vụ, việc dân sự của Tòa án theo đúng quy định của pháp luật, đảm bảo các quyền
và lợi ích của Nhà nước, của công dân được tôn trọng và bảo vệ
I Đánh giá kết quả thực hiện công tác kháng nghị phúc thẩm án dân sự
1 Công tác kháng nghị bản án, quyết định sơ thẩm
Trong năm 2017, Viện KSND Tp Quy Nhơn thụ lý kiểm sát 1.630 vụ, việc dân sự (trong đó: cũ 223 vụ; mới 1.407 vụ việc) Đã giải quyết 1.471 vụ việc, trong
đó đưa ra xét xử 112 vụ (đều thuộc trường hợp Kiểm sát viên tham gia phiên tòa) Thông qua công tác kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự của Tòa án nhân dân Tp Quy Nhơn, Viện KSND Tp Quy Nhơn đã ban hành 02 kháng nghị và 01 báo cáo kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đối với bản án dân sự, được Viện KSND tỉnh Bình Định chấp nhận Trong đó, có 01 vụ đã đưa ra xét xử phúc thẩm
và được Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát
Chất lượng các kháng nghị nhìn chung đảm bảo yêu cầu, viết ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc, đã nêu rõ được những vi phạm về thủ tục tố tụng, vi phạm về nội dung trong bản án, từ đó đưa ra những nội dung kháng nghị yêu cầu khắc phục thuyết phục, đúng quy định được Tòa án chấp nhận
Kháng nghị phúc thẩm chủ yếu các dạng vi phạm:
Không đưa đầy đủ người có quyền và nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng;
Trang 8 Xác định chứng cứ không đúng quy định; xác định đối tượng tranh chấp chưa đầy đủ, dẫn đến thẩm tra thu thập chứng cứ và giải quyết vụ án không toàn diện về các đối tượng tranh chấp;
Không thống nhất giữa phần mở đầu, phần nội dung của bản án và phần nhận định, quyết định của Tòa án;
Tính án phí không đúng quy định của pháp luật
2 Những thuận lợi
BLTTDS 2015 mở rộng hơn thẩm quyền tham gia xét xử các vụ án dân sự của Viện kiểm sát nhân dân và nội dung phát biểu của Viện kiểm sát bao gồm cả tố tụng và nội dung giải quyết vụ án Như vậy số lượng vụ việc Viện kiểm sát tham gia phiên tòa ngày càng nhiều hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho Kiểm sát viên được trực tiếp nghiên cứu hồ sơ vụ án, qua đó phát hiện nhiều hơn vi phạm của Tòa án Bên cạnh đó là sự quan tâm, chỉ đạo cũng như hướng dẫn công tác nghiệp vụ của lãnh đạo viện kiểm sát nhân dân hai cấp Đặc biệt, năm 2017 Viện KSND tỉnh Bình Định đã tổ chức và tạo điều kiện cho cán bộ, KSV ngành kiểm sát Bình Định nghiên cứu những quy định mới của BLTTDS và BLDS 2015 qua cuộc thi “Chúng tôi là Kiểm sát viên” Mặt khác, lãnh đạo đơn vị thường xuyên quan tâm, nhắc nhở, lắng nghe, chia sẻ kinh nghiệm và tạo điều kiện để Kiểm sát viên, Kiểm tra viên thực hiện tốt nhiệm vụ được giao
Cùng với sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trong công tác quản lý điều hành thì với sự nỗ lực nghiên cứu, vận dụng các quy định của pháp luật vào thực tiễn công tác giải quyết các vụ, việc dân sự của các cán bộ, Kiểm sát viên làm công tác kiểm sát giải quyết các vụ, việc dân sự cũng là yếu tố quan trọng góp phần thực hiện tốt công tác này cũng như nâng cao số lượng, chất lượng kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Việc tiếp nhận, nghiên cứu và lập phiếu kiểm sát và gửi bản án sơ thẩm diễn ra có trình tự và đúng quy định
3 Hạn chế, tồn tại trong công tác kháng nghị phúc thẩm
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác kháng nghị phúc thẩm án dân sự của đơn vị vẫn còn một số hạn chế nhất định:
Một là, Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị đối với những vụ án có chứng cứ chưa đầy đủ, chưa đủ cơ sở để giải quyết vụ án thì theo quy định tại khoản 6 Điều 97 BLTTDS 2015 Viện kiểm sát có quyền thu thập chứng cứ để đảm bảo cho việc thực hiện thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Thực tế cho thấy, thời gian thu thập chứng cứ tốn rất nhiều thời gian, nhưng với quy định thời
Trang 9hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp chỉ có 15 ngày kể từ ngày tuyên án Điều này sẽ gây khó khăn trong công tác kháng nghị của Viện kiểm sát khi hết thời hạn kháng nghị mà chứng cứ vẫn chưa thu thập được
Hai là, giữa Kiểm sát viên và thẩm phán còn có nhận định, áp dụng pháp luật chưa đồng bộ, thống nhất dẫn đến có nhiều quan điểm giải quyết vụ án khác nhau Nên vẫn còn một số bản án của cấp sơ thẩm bị cấp phúc thẩm cải sữa nhưng không
có kháng nghị của Viện kiểm sát
Cụ thể: Vụ án dân sự về việc “tranh chấp hợp đồng vay tài sản” giữa nguyên đơn bà Nguyễn Thị A và bị đơn bà Nguyễn Thị B
Ngày 01/06/2016 bà A cho bà B vay 300.000.000 đồng, thời hạn vay 2 tháng, không tính lãi Hết thời hạn 02 tháng bà B không trả tiền vay nên ngày 05/01/2017
bà A khởi kiện ra Tòa án yêu cầu bà B phải trả khoản tiền vay theo hợp đồng và lãi đối với khoản nợ chậm trả
Khoản 4 Điều 474 BLDS 2005 quy định: Trong trường hợp vay không có lãi
mà khi đến hạn bên vay không trả nợ hoặc trả không đầy đủ thì bên vay phải trả lãi đối với khoản nợ chậm trả theo lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố tương ứng với thời hạn chậm trả tại thời điểm trả nợ, nếu có thoả thuận
Vấn đề ở đây phải hiểu như thế nào cụm từ “nếu có thỏa thuận” vì có quan điểm cho rằng, thỏa thuận ở đây là cách tính lãi suất sau khi vi phạm hợp đồng và theo đó bên vay phải có nghĩa vụ trả lãi đối với khoản nợ chậm trả Quan điểm khác lại cho rằng, nếu như các bên không có thỏa thuận về việc trả lãi đối với khoản nợ chậm trả khi vi phạm hợp đồng thì bên vay không có nghĩa vụ trả tiền lãi chậm trả này Bởi vậy cần phải có hướng dẫn cụ thể về quy định này để có cách hiểu thống nhất trong quá trình kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự
Ba là, Kiểm sát viên còn ngại va chạm với Thẩm phán nên còn e dè, thiếu cương quyết khi đề xuất kháng nghị phúc thẩm
II Giải pháp nâng cao công tác kháng nghị phúc thẩm án dân sự
Để nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự nói chung, trong đó có công tác kháng nghị phúc thẩm án dân
sự, Viện KSND Tp Quy Nhơn thực hiện đồng bộ một số giải pháp chủ yếu sau:
Một là, Lãnh đạo đơn vị tiếp tục quán triệt nghiêm túc Chỉ thị
10/CT-VKSNDTC về “tăng cường công tác kháng nghị phúc thẩm…các vụ việc dân sự”; tăng cường quan tâm, sâu sát trong chỉ đạo hoạt động nghiệp vụ; phân công cán
Trang 10bộ, Kiểm sát viên phù hợp với năng lực và yêu cầu của công việc Bố trí, sắp xếp nhân lực khoa học, linh hoạt trong từng giai đoạn
Hai là, chú trọng việc học tập nâng cao nghiệp vụ, kỹ năng nghề cho cán bộ,
Kiểm sát viên; tại các buổi đọc báo hằng ngày/ giao ban tuần, tháng của đơn vị tiến hành tổ chức học tập các văn bản mới về nghiệp vụ, các văn bản rút kinh nghiệm của ngành cấp trên, của đơn vị bạn để nhận diện những dạng vi phạm của Tòa án Bên cạnh việc tổ chức học tập, đơn vị cũng đặt ra yêu cầu cán bộ, Kiểm sát viên phải chú trọng việc tự học, tự nghiên cứu và học những Kiểm sát viên có kinh nghiệm để tự trang bị kiến thức, kỹ năng nghề cho bản thân nhất là kỹ năng phát hiện vi phạm
Ba là, khi kiểm sát bản án, quyết định, Kiểm sát viên cần đối chiếu bản án,
quyết định với những tình tiết khách quan, chứng cứ đã được xác lập trong vụ án
để xác định: Có hay không có vi phạm trong bản án, quyết định của Toà án Nếu có
vi phạm thì vi phạm gì? (về nội dung, về thủ tục tố tụng) vi phạm điều Luật nào? Tính chất và mức độ vi phạm? Có cần thiết phải kháng nghị khắc phục hay chỉ cần kiến nghị rút kinh nghiệm đối với Toà án ? Trên cơ sở nội dung nhận định và phần quyết định của bản án KSV cần phân tích, đánh giá các tài liệu, chứng cứ có trong
hồ sơ vụ án, căn cứ pháp luật toà án đã áp dụng để giải quyết vụ án; việc đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật đã chính xác thoả đáng hay chưa? Trong trường hợp cần thiết KSV phải yêu cầu đương sự, cá nhân, cơ quan, tổ chức cung cấp hồ sơ, tài liệu, vật chứng, để đảm bảo thực hiện quyền kháng nghị của Viện kiểm sát Đối với sai sót của Tòa án cấp sơ thẩm khi giải quyết nội dung tranh chấp, cần thận trọng khi thực hiện quyền kháng nghị, vì ngoài yêu cầu đảm bảo giải quyết vụ
án đúng pháp luật, thì Kiểm sát viên phải luôn luôn lắng nghe, tìm hiểu những nguyện vọng của đương sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ, tuân thủ nguyên tắc quyền tự định đoạt của đương sự trong pháp luật Tố tụng dân sự
- Về thời hạn gửi bản án, quyết định cho Viện kiểm sát: điều này liên quan đến thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp Đã có trường hợp Tòa án cố tình gửi bản án chậm dẫn đến VKS cùng cấp hết thời hạn kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Do vậy, KSV sau khi tham gia phiên tòa cần cần quan tâm đôn đốc Toà
án gửi bản án kịp thời, đúng thời hạn luật định cho Viện kiểm sát, nhất là những vụ
án mà Viện kiểm sát và Tòa khác quan điểm thì KSV cần chuẩn bị công tác báo cáo đề xuất lãnh đạo để kháng nghị kịp thời
- Đối với việc xác định tư cách tham gia tố tụng của các đương sự thì phải hết sức chú ý vì thực tiễn cho thấy có nhiều vụ án xác định sai tư cách tham gia tố tụng của đương sự và chủ yếu là bỏ sót người tham gia tố tụng Đây là những vi phạm