Khát vọng đợc coi là một biểu hiện tâm lí của con ngời mang tính tích cực, cao đẹp khát vọng nên, cần có ở mỗi ngời 2,0 điểm - Khát vọng giúp con ngời có định hớng, phơng hớng trong
Trang 1KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CÁC TRƯỜNG CHUYấN
VÙNG DUYấN HẢI BẮC BỘ NĂM 2009
HƯỚNG DẪN CHẤM
Mụn: Văn Lớp 11 Câu 1 (8,0 điểm)
Học sinh phải biết cách làm bài nghị luận xã hội Bài làm có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhng cần có các ý sau:
a Khát vọng: Là mong muốn những điều lớn lao, tốt đẹp với một sự
thôi thúc mạnh mẽ
0,5 điểm
b Tham vọng: Là lòng ham muốn, mong ớc quá lớn, thờng vợt xa
khả năng thực tế, khó có thể đạt đợc
0,5 điểm
a Khát vọng đợc coi là một biểu hiện tâm lí của con ngời mang
tính tích cực, cao đẹp khát vọng nên, cần có ở mỗi ngời
2,0 điểm
- Khát vọng giúp con ngời có định hớng, phơng hớng trong suy
nghĩ, hành động
- Khát vọng là một động lực vô cùng to lớn Nó làm cho con ngời
giàu có thêm về sức mạnh, bản lĩnh, nghị lực, niềm tin Trái tim ta,
tâm hồn ta, suy nghĩ của ta luôn lạc quan, trong trẻo, đi theo hớng
tích cực nhờ có khát vọng
- Để có đợc những điều lớn lao, tốt đẹp nh mong muốn con ngời
cần phải nỗ lực rất nhiều Khát vọng khi đó lại có khả năng giúp
con ngời tự nâng cao mình hơn lên
- Khát vọng của mỗi cá nhân không chỉ thực sự có ý nghĩa đối với
bản thân họ mà còn có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của xã hội,
của đất nớc nhất là những khát vọng lớn lao, vĩ đại nh khát vọng tự
do, hoà bình; khát vọng xây dựng Tổ quốc
- Cuộc sống không có khát vọng, không có ớc mơ sẽ tẻ nhạt
Khát vọng chắp cánh cho cuộc sống
b Tham vọng đợc coi là một biểu hiện tâm lí của con ngời mang
tính tiêu cực con ngời không nên kết bạn với tham vọng
2,0 điểm
- Ngời có tham vọng không đánh giá đúng đợc về bản thân mình,
sẽ bị ảo tởng về khả năng thực sự của bản thân
- Tham vọng có khả năng điều khiển, sai khiến con ngời Nó khiến
con ngời mất đi sự tỉnh táo, sáng suốt, tìm đến với những mu mô,
toan tính, thủ đoạn Khi đó, tham vọng không chỉ có hại cho bản
thân mà còn hại đến nhiều ngời, đến cộng đồng, xã hội
Trang 2- Có nhiều tham vọng và khi tham vọng không đợc thoả mãn con
ngời rất dễ rơi vào trạng thái tâm lí xấu, tiêu cực: bi quan, chán
nản, thù ghét thậm chí có những hành động gây hậu quả khôn
l-ờng
(Học sinh phải lấy đợc và sử dụng tốt dẫn chứng)
- Trong thực tế cuộc sống, nhiều ngời sống không có khát vọng
cao đẹp song lại có quá nhiều tham vọng Có khát vọng cao đẹp và
điều quan trọng, cần thiết là phải hành động để thực hiện khát
vọng đó
- Khát vọng muôn thuở của con ngời là khát vọng tình yêu, hạnh
phúc
- Ranh giới giữa khát vọng và tham vọng
- Bản thân mỗi HS cần phải có khát vọng cao đẹp của tuổi trẻ
Điều phải làm trớc hết là phấn đấu, tu dỡng rèn luyện trong học
tập, lao động
- Không kết bạn với tham vọng, biết loại bỏ tham vọng ra khỏi bản
thân
- Trong suy nghĩ, khi hành động phải luôn luôn chú ý đến khả
năng của bản thân, đến điều kiện thực tế song cũng không phải
không biết khát vọng, ớc mơ
Cõu 2 (12 điểm)
I Kỹ năng
- Năm vững kiến thức kiểu bài bỡnh luận và tim đỳng vấn đề bỡnh luận, cú phõn tớch chứng minh, mở rộng nõng cao
-Nờu được đặc trưng của truyện ngắn, khẳng định vai trũ của người viết truyện ngắn trong quỏ trỡnh sỏng tạo
-Kết cấu bài viết khoa học, mạch lạc Biết kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức
lý luận và kiến thức tỏc phẩm cụ thể Diễn đạt trụi chảy, lập luận chặt chẽ, cú cảm xỳc, bài viết giàu chất văn
II Kiến thức
1 Cỏc ý cần bỡnh luận
* Đặc điểm của truyện ngắn
-Truyện ngắn là tỏc phẩm tự sự cỡ nhỏ Nội dung thể loại truyện ngắn bao trựm hầu hết cỏc phương diện đời sống: đời tư, thế sự hay sử thi, nhưng độc đỏo của
nú là ngắn
-Cỏi ngắn của truyện ngắn khụng chỉ ở số lượng cõu chữ mà ở sự cụ đọng, hàm sỳc được phản ỏnh (Khụng phải là sự ngắn, dài do cắt xộn Mức độ dài ngắn chưa phải là đặc điểm chủ yếu phõn biệt truyện ngắn với cỏc tỏc phẩm tự sự loại
khỏc) Cỏi ngắn trong truyện ngắn là cả một nghệ thuật đũi hỏi người nghệ sĩ luyện tập suốt một đời Sự luyện tập suốt một đời khẳng định cụng phu sỏng tạo
của người nghệ sĩ Để thể hiện tập trung và sắc nột tớnh cỏch nhõn vật trong
Trang 3phạm vi bé nhỏ của dung lượng, nguời viết truyện ngắn phải biết cách dẫn dắt một cách có nghệ thuật, sắp xếp các chi tiết một cách có hợp lí
* Truyện ngắn đòi hỏi dồn nén khái quát những chi tiết nghệ thuật điển hình -Chi tiết nghệ thuật: các tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc tư tưởng Hình tượng nghệ thuật cụ thể, gợi cảm và sống động là nhờ các chi tiết nghệ thuật Chi tiết nghệ thuật thường đóng vai trò vật liệu xây dựng, làm tiền
đề cho cốt truyện phát triển hợp lý
Lưu ý: Chi tiết nghệ thuật điển hình: đặc sắc, độc đáo có sức khái quát hiện thực cao, gắn với quan niệm nghệ thuật về thế giới và con người Sáng tạo truyện ngắn gắn liền với sự sáng tạo các chi tiết nghệ thuật điển hình.
-Cái ngắn của truyện ngắn ở đây lại rất khác với kiểu ngắn hay dài bằng công phu chắp vá hay cắt xén (chu ý sự "dồn nén") Khác với tiểu thuyết là thể loại chiếm lĩnh đời sống trong toàn bộ sự đầy đặn và toàn vẹn của nó, truyện ngắn thường hướng tới việc khắc hoạ một hiện tượng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống tâm hồn con người Nếu tiểu thuyết miêu
tả quá trình phát triển của nhiều tính cách thì truyện ngắn chỉ đi vào một khía cạnh, một thời điểm trong cuộc đời nhân vật (tập trung khai thác một lát cắt hiện
thực) Yếu tố quan trọng bậc nhất của truyện ngắn là những chi tiết cô đúc, có dung lượng lớn và lối hành văn mang đầy ẩn ý, tạo cho tác phẩm những chiều sâu không nói hết.
+Hiện thực được dồn nén trong truyện ngắn thường là những vấn đề hiện thực
có ý nghĩa lớn lao, vấn đề trung tâm của thời đại, liên quan đến số phận con người
2 Phân tích chứng minh
Chọn một truyện ngắn tiêu biểu của Nam Cao để phân tích làm sáng tỏ yêu cầu của đề bài (chú ý phân tích có định hướng)
3 Bàn luận mở rộng
-Vai trò của người viết truyện ngắn :luyện tập suốt cả cuộc đời": vốn sống phong phú, khả năng nắm bắt hiện thực nhạy bén, đôi mắt sắc sảo, tinh tế, khả năng chọn lọc, khái quát, điển hình hoá cao độ
-Vấn đề cái tài và cái tâm của người nghệ sĩ
-Truyện ngắn không chỉ được soi chiếu qua lăng kính chủ quan của chính tác giả
mà còn được đánh giá ở góc độ ngưòi tiếp nhận (vai trò người tiếp nhận, người đồng sáng tạo)
III Cách cho điểm
-Điểm 11-12: Bài viết đáp ứng tốt các yêu cầu nêu trên, kiến thức phong phú, diễn đạt lưu loát có nét riêng Văn viết có cảm xúc
- Điểm 9-10: Bài viết đạt được hầu hết các yêu cầu về kiến thức nhưng chứng minh chưa thật sắc sảo, rất ít lõi diễn đạt
- Điểm 7-8: Hiểu vấn đề nhưng lập luận chưa chặt chẽ, ý chưa sáng, còn vài lỗi diễn đạt
- Điểm 5-6: Hiểu vấn đề nhưng khai thác chưa sâu, chưa kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức lí luận và kiến thức tác phẩm, lỹ năng viết chưa thuần thục, còn mắc lỗi diễn đạt
Trang 4- Điểm 3-4: Bài viết chưa sâu, ý còn nghèo nàn, rời rạc, mắc nhiều lỗi kỹ năng, diễn đạt
- Điểm 1-2: bài viết quá sơ sài, còn mắc nhiều lỗi
- Điểm 0:: Không viết gì hoặc lạc đề