ĐỀ TÀI Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc

Thông qua việc học âm nhạc ở trường Tiểu học nói chung và khối lớp 5nói riêng, môn Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thựchiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho

M C L CỤC LỤC ỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU……… 2

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI……… 2

II MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI……… 4

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU……… 4

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU……… 4

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……… 4

B PHẦN NỘI DUNG……… 5

I CƠ SỞ LÍ LUẬN……… 5

II CƠ SỞ THỰC TIỄN……….7

Đặc điểm chung……….7

III THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN ÂM NHẠC KHỐI LỚP 5……….8

IV BIỆN PHÁP THỰC HIỆN……….9

1 Tìm hiểu tâm sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học và vị trí, chức năng của việc giáo dục âm nhạc trong trường tiểu học (chung) và đối tượng là học sinh lớp 5 9

2 Phân loại đối tượng học sinh 9

3 Sưu tầm, tìm hiểu, vận dụng triệt để các tư liệu, đồ dùng dạy học và giáo cụ trực quan……… 10

4 Vận dụng linh hoạt các bước dạy - học hát……… 11

5 Kích thích trí lực của học sinh khi dạy Tập đọc nhạc……… 20

6 Phát huy sáng tạo của giáo viên khi dạy âm nhạc thường thức……… 22

7 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm……… 24

V KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……….26

C KẾT LUẬN VÀ BÀI HỌC……… 27

I KẾT LUẬN……… 27

II.BÀI HỌC……… 28

III KHUYẾN NGHỊ……… 29

A PHẦN MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Âm nhạc là vốn văn hóa lâu đời mang đậm đà bản sắc dân tộc, khi âmnhạc tồn tại thì nhu cầu thưởng thức âm nhạc là động lực thúc đẩy khả năngsáng tạo của mỗi con người Yếu tố đó đã tạo điều kiện cho sự phát triển âmnhạc dân gian đa dạng và phong phú Âm nhạc còn là phương tiện giáo dục tíchcực góp phần hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, thị hiếu âm nhạclành mạnh, tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm luôn tự tin và

có cái nhìn đẹp hơn, hoàn thiện hơn nhằm giúp các em giảm bớt căng thẳng chonhững tiết học sau

Thông qua việc học âm nhạc ở trường Tiểu học nói chung và khối lớp 5nói riêng, môn Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thựchiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho học sinh nhằm góp phần giáo dụctoàn diện cho học sinh theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cáchcon người mới Tuy nhiên âm nhạc trong nhà trường Tiểu học với tư cách là mộtmôn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung, song mục đích của việcdạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông là giáo dục văn hoá âmnhạc cho học sinh nhằm trang bị cho các em những kiến thức sơ giản các kỹnăng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âmnhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc,củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ thuật và nhu cầu

âm nhạc

Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khảnăng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khácphát triển năng lực trí tuệ cho học sinh, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật,đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trườngthêm vui tươi lành mạnh Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của mônhọc Âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy đó là một hướng đi và là mộtphương pháp giáo dục đúng đắn mang tính đặc thù của việc giáo dục cái hay cáiđẹp, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hìnhthành nhân cách toàn diện của con người mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ Trong nghệthuật âm nhạc, sự sáng tạo của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng Sángtạo có nhiều mức độ, có thể phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi

Yêu cầu “ Coi trọng đúng mức” giáo dục thẩm mĩ, giáo dục âm nhạc là

mặt giáo dục đến nay vẫn còn yếu và thiếu, đòi hỏi chúng ta hơn lúc nào hết, lúcnày phải đặt mạnh vấn đề không chỉ là triển khai rộng khắp mà là tổ chức họctập môn âm nhạc một cách có kết quả ở trường phổ thông, nhất là ở trường Tiểuhọc làm cho âm nhạc đích thực đi vào các em, làm cho các em yêu thích, và hơnnữa, còn tham gia tích cực vào việc sáng tạo nên những cái hay, cái đẹp trong

âm nhạc, bằng âm nhạc và qua âm nhạc

Hiện nay, bên cạnh những tiến bộ ở ngoài xã hội và trong nhà trường,cũng còn kèm theo những cái lạc hậu, chưa hay, chưa đẹp Chúng đan xen, tồntại, đấu tranh va chạm hàng ngày Có lúc cái lạc hậu, chưa hay, chưa đẹp còn cónhiều lấn lướt Riêng mặt thẩm mĩ, cũng có không ít những biểu hiện về thị hiếuthấp kém, lố lăng, thiếu văn hoá, phản thẩm mĩ, không hay, không đẹp Điều đó,nếu không quan tâm, có nguy cơ dẫn đến một hiện tượng tâm lí là sự thờ ơ, têliệt những tình cảm thẩm mĩ, đạo đức, quen và không còn có khả năng phản ứngnhạy bén trước cái hay, cái dở, và dần dần không còn thấy chính cái đó là cáikhông hay, là cái dở nữa

Học sinh khối lớp 5 ở trường Tiểu học đang trong thời kì phát triển nhanh

về thể chất, tâm sinh lí, giai đoạn này các em đã có nhiều ước mơ, suy nghĩ vềcuộc sống Trong quá trình học âm nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp để pháthuy tính sáng tạo của học sinh

Mục đích giáo dục âm nhạc, bao gồm những mục tiêu yêu cầu giáo dục cụthể, là sự phản ảnh kết quả mong muốn sau một quá trình giáo dục - dạy học.Kết quả ấy cũng chính là mô hình hay kiểu nhân cách cần hình thành, kiểu tậpthể cần xây dựng ở học sinh, thông qua môn học âm nhạc Có ba mức độ từ thấp

lên cao biểu hiện của học tập tích cực là: bắt chước - tìm tòi - sáng tạo Sẽ thiệt

thòi cho các em về nghệ thuật âm nhạc, nếu giáo viên không tạo điều kiện đểhọc sinh học tập, rèn luyện và thể hiện sự sáng tạo của mình Môn âm nhạc ở

Tiểu nói chung và khối lớp 5 nói riêng gồm 3 phân môn là: Học hát, tập đọc nhạc và âm nhạc thường thức Vậy phải dạy như thế nào để phát huy được

tính sáng tạo của học sinh?

Xuất phát từ những lý do và niềm hứng thú đó cá nhân tôi đi vào

nghiên cứu một đề tài hết sức lý thú đó là: “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn Âm nhạc”

II MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI

Nhằm tìm ra giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc, để từ đónâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Đối tượng: một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc

- Phạm vi nghiên cứu: học sinh lớp 5 trường tiểu học

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2013 đến 2015

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng để giúp học sinh lớp 5 học tốtmôn âm nhạc

- Làm rõ cơ sở dạy học trong việc giảng dạy cho học sinh lớp 5

- Đề xuất một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn âm nhạc, nângcao hiệu quả giáo dục

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp quan sát

- Theo dõi và kiểm tra việc tiếp thu bài của học sinh trên lớp

- Dự giờ các bạn đồng nghiệp ở một số trường tiểu học

B PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

Âm nhạc là một nhu cầu trong đời sống tinh thần của trẻ em trẻ em đượctham gia ca hát là được hoạt động để nhận thức thế giới xung quanh, và bản thânmình Những hình tượng âm thanh của bài hát bản nhạc tác động vào cảm xúccủa các em, giúp các em phát triển trí tuệ, óc tưởng tượng và có tác dụng giáodục tình cảm đạo đức trong sáng cho các em

Trong trường Tiểu học hiện nay việc dạy và học giáo dục đã thực sự đảmbảo yêu cầu toàn diện Giáo viên cũng như học sinh thấy được tầm quan trọngcủa tất cả các môn học, giờ học, song mỗi môn học lại có đặc điểm riêng Đốivới môn âm nhạc các em chỉ được nghe và cảm nhận được cái hay, cái đẹp,được nhìn và bắt trước giáo viên làm mẫu chứ nó không có phép tính cụ thể, đây

là môn học mang tính trìu tượng nhằm phát triển trí tuệ của học sinh Trongnhững năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của phát triển xãhội, Bộ giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục nghệ thuật trongnhà trường và coi đây là môn học bắt buộc Âm nhạc là phương tiện hiệu quảnhất trong giáo dục thẩm mỹ Trong nhà trường phổ thông, đặc biệt là ở bậcTiểu học, Âm nhạc tuy không đào tạo các em thành những ca sỹ, nhạc sỹ, nhưngthông qua môn học này đã hình thành cho các em kiến thức ban đầu, đặc biệt làtrang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em pháttriển toàn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn khác

Đối với âm nhạc trong môn nghệ thuật 1, 2, 3 đây là môn học thực hành,lấy thực hành để chuyền tải các kiến thức cơ bản về âm nhạc Việc học âm nhạc

ở các khối 1, 2, 3 chủ yếu là học thuộc các bài hát

Đối với học sinh lớp 1 lại càng chú trọng thực hành nên cách dạy và học

có những đặc thù nhất định Các em học sinh lớp 1 còn rất nhỏ việc tiếp thu vànhận thức chủ yếu theo bản năng và cảm tính, vì thế dạy âm nhạc cho học sinhlớp 1 phải coi trọng việc luyện tập lặp đi lặp lại nhiều lần bằng nhiều hình thứckhác nhau và thông qua các trò chơi âm nhạc, vận động phụ học, múa đơn giản

để bồi dưỡng khả năng hoạt động và năng lực biểu hiện âm nhạc của các em

Đối với học sinh lớp 2 là sự nối tiếp củng cố nâng cao thêm một bước khảnăng ca hát và năng lực cho các em, củng cố và dèn luyện để hình thành một số

kỹ năng hát và đặt ta một bước đầu như hát đồng đều, hát hòa giọng chính xác

và thể hiện diễn cảm

Đối với học sinh lớp 3 Âm nhạc vẫn là học hát qua đó để phát triển giọnghát rèn luyện tai nghe và phát triển thẩm mỹ cho học sinh, giúp các em củng cố

kỹ năng hát, kết hợp với các hoạt động phụ họa, thông qua học hát các em đượcrèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiệnchính xác cao độ, trường độ của âm thanh trên cơ sở giai điệu bài hát Trungtuần âm nhạc lớp 3, các em mới bắt đầu được làm quen, tiếp cận với các ký hiệu

âm nhạc như các hình nốt cơ bản Hình nốt trắng, hình nốt đơn, hình nốt móckép và ký hiệu dấu, dấu lặng đen, dấu lặng đơn

Lên lớp 4, âm nhạc được tách riêng thành một môn học, có sách âm nhạc

và hướng dẫn riêng Từ đây ngoài việc học các bài hát, các em còn được học cáckiến thức ban đầu về âm nhạc, được làm quen với các nốt nhạc, được đọc, đượcghép lời ca và được làm bài tập nhạc

Bước lên lớp 5 ngoài việc ôn luyện các kiến thức đã học ở lớp 4 chươngtrình Âm nhạc ở lớp 5 giúp các em củng cố các kỹ năng hát, tư thế hát cách lấyhơi giữ hơi, tập hát rõ lời, phát âm gọn tiếng, tập hát những câu dài liền mạch,tập hát đúng những chỗ có luyến 2 nốt, 3 nốt nhạc, hơn thế nữa ở lớp 5 việc thểhiện tình cảm, sắc thái những bài hát cũng đòi hỏi cao hơn Một bài hát khôngchỉ đòi hỏi các em hát đúng mà khi thể hiện ít nhiều các em gửi gắm đượcnhững tình cảm của mình cũng như tình cảm của tác giả sáng tác qua giai điệu,lời ca bài hát đó Tuy nhiên việc thể hiện tình cảm đó không yêu cầu các emphải làm được như ca sỹ chuyên nghiệp Như vậy sang lớp 5, chương trình âmnhạc đã mở rộng thêm vốn kiến thức của các em Tiếp tục bồi dưỡng tình cảmphong phú, lành mạnh, tự tin khi tham gia các hoạt động âm nhạc Đặc biệt giúpcác em có một nền tảng kiến thức cơ bản sơ đẳng vững chắc khi kết thúc mộtcấp học, bước vào một cấp học mới với khối lượng kiến thức cao hơn Bản thântôi là giáo viên được đào tạo và được phân công trực tiếp giảng dạy bộ môn Âmnhạc tôi nhận thấy đại đa số các em rất thích bộ môn này Qua thực tế giảng dạy

từ những năm trước đây, đặc biệ là năm 2014 - 2015 Tôi thấy rằng trước mộtbài hát, một bài tập đọc nhạc hoặc ghi chép nhạc, để các em hiểu, nắm được vàthực hiện tốt nhất, đơn giản nhất nhưng lại hiệu quả nhất, để giúp các em nắmbắt được kiến thức bài học

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

- Nhà trường và Ban giám hiệu quan tâm thường xuyên

- Nhà trường có kết nối mạng internet thuận lợi cho việc tìm kiếm thôngtin phục vụ giảng dạy

- Giáo viên nắm chắc về chuyên môn, tích cực tìm tòi, nghiên cứu nhữngphương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy

- Được sự ủng hộ của các cấp, ban ngành, phụ huynh toàn trường hỗ trợ

cơ sở vật chất cho nhà trường đặc biệt là sự quan tâm đầu tư các trang thiết bịhiện đại của BGH nhà trường trong những năm vừa qua

- Có máy chiếu Projector, máy ảnh kĩ thuật số, hệ thống máy vi tính hiệnđại được nối mạng Internet

* Khó khăn:

Đối với học sinh trường Tiểu học trên địa bàn tôi đang giảng dạy đa phầncác em là con em nông thôn, điều kiện chưa được đầy đủ, học sinh ít được quantâm, vì thế hiểu biết về âm nhạc đang còn hạn chế, chưa sâu rộng, không kíchthích các em học tập Nhiều học sinh bị chi phối, ảnh hưởng về các môn Toán –

Tiếng Việt, phần nào sao nhãng việc học môn âm nhạc Một nguyên nhân kháchquan khác cũng không kém phần quan trọng liên quan đến hiệu quả và chất lượng

bộ môn đó là thời gian dành cho bộ môn quá ít (1tiết/ tuần)

Mặt khác, đa số các bậc Phụ huynh học sinh chỉ quan tâm đến các môn họcchính như Toán, Tiếng Việt mà chưa quan tâm đến bộ môn Âm nhạc bởi họ cứnghĩ rằng đây chỉ là môn học phụ

III THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC MÔN ÂM NHẠC KHỐI LỚP 5

Trường tiểu học của chúng tôi là ngôi trường nằm ven đô thành phố, dovậy môn học này là môn học khó đối với các em, không có nhiều thuận lợi nhưhọc sinh ở Thành phố Nhìn chung các em chỉ biết hát thuộc lời ca, hát đúng giaiđiệu bài hát, nhưng các em hát chưa thể hiện đúng về tiết tấu, nhịp phách, chưathể hiện diễn cảm của bài hát chỉ biết hát truyền khẩu từ giáo viên Về cao độ,trường độ của các bài tập đọc nhạc các em còn đọc sai sót nhiều Đại bộ phận các

em do ít được tiếp xúc với các loại hình nghệ thuật nên các em còn nhược điểmhát tự do, ngân nghỉ tự do, vì vậy người giáo viên phải từng bước giúp các em cóđược sự tự tin, nắm được các kiến thức, kỹ năng cơ bản của ca hát, từ đó giúp các

em phát triển về tai nghe và khả năng thể hiện các tính chất âm nhạc

Đồng thời những năm trước đây do nền kinh tế đáp ứng nên việc đầu tưtrang thiết bị cho môn học còn hạn chế, hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tậpcủa các em cùng với sự quan tâm chăm sóc tạo điều kiện của gia đình Do đó việctruyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức âm nhạc là hết sức khó khăn thậm chínhững kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng ít phát triển tư duy khảnăng của các em vì thế không gây được hứng thú học tập của các em Vì là mộtgiáo viên được đào tạo chuyên nghành âm nhạc bản thân tôi đã rất trăn trở và tôi

đã tự đặt ra cho mình một câu hỏi tự tìm tòi cách giải quyết đó là: Làm sao đểgiúp các em học sinh thích môn Âm nhạc và học tốt môn này

Qua thực tế giảng dạy tại trường Tiểu học tôi đã tìm hiểu khả năng học tậpcủa các em học sinh trong nhà trường nói chung và các em học sinh lớp 5A, 5Bnói riêng Tuy rằng các em đã được học hát và làm quen từ những lớp dưới nhưngkhi vào tiết học thực tế, còn rất nhiều em lúng túng hát sai giai điệu và hát chưađúng cao độ, trường độ của bài hát

IV BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Như đã nêu ở phần trên, môn Âm nhạc ở trường tiểu học không nhằmgiúp các em trở thành những người hát hay, đàn giỏi mà tiết Âm nhạc ở trườngtiểu học nhằm giúp các em cân bằng nội dung học tập với mục tiêu học mà chơi,chơi mà học Giúp các em đoàn kết, gắn bó với nhau hơn

Các hoạt động mà giáo viên hướng dẫn các em vừa học vừa chơi cũnggiúp cho người giáo viên củng cố kiến thêm kiến thức về âm nhạc, từ nhữngviệc tìm tòi tư liệu âm nhạc để đưa vào giáo án như tranh ảnh, băng đĩanhạc Mặt khác giúp người giáo viên có thêm thời gian gần gũi với các em hơn,hiểu các em hơn

Từ những cơ sở lí luận và thực tiễn nêu trên cũng như từ thực tế giảng dạycủa bản thân và của đơn vị mình đang công tác tôi đã thực hiện một số giải phápsau:

1 Tìm hiểu tâm sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học và vị trí, chức năng của việc giáo dục âm nhạc trong trường tiểu học (chung) và đối tượng là học sinh lớp 5

Học sinh tiểu học nói chung học sinh lớp 5 nói riêng nhìn chung rất hiếuđộng, hồn nhiên, sức tập trung tư tưởng còn hạn chế, thích phát hiện những điềumới lạ Chính vì vậy những hình thức hoạt động sinh động trong giờ học sẽ gâycho các em sự hào hứng, làm tăng lòng say mê học tập của các em Người giáoviên âm nhạc trong trường tiểu học chính là người mang đến cho các em nhữngnét nhạc hay, những lời ca đẹp, mang đến luồng gió ngọt ngào của văn hóa âmnhạc đưa các em bay cao hơn, xa hơn trên con đường trinh phục tri thức

2 Phân loại đối tượng học sinh:

Dạy học theo đối tượng học sinh là một nội dung quan trọng trong thựchiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.Trong giảng dạy Âm nhạc việc phân loại học sinh cũng rất quan trọng nhằmphát huy tính tích cực học tập của học sinh Vì thế, ngay từ đầu năm học, giáoviên đã phải tìm hiểu thực lực của từng học sinh, phân loại từng nhóm đối tượng

và có kế hoạch giàng dạy, bồi dưỡng cho phù hợp bằng cách quan sát qua giờdạy trên lớp, tăng cường kiểm tra cá nhân để nắm bắt khả năng của từng họcsinh…

- Học sinh có năng khiếu: là những học sinh có khả năng ca hát và nhạycảm tốt với âm nhạc (Nhạc cảm, điệu thức ) Giáo viên cần tạo phương tiện tốt

nhất có thể cho trẻ học tập và rèn luyện để trẻ phát triển năng khiếu ngày một tốthơn, góp phần phát triển phong trào Văn – Thể - Mỹ của nhà trường.

- Học sinh không có năng khiếu: là những học sinh có khả năng ca hát vànhạy cảm với âm nhạc ở mức độ không cao Giáo viên cần lôi cuốn để hìnhthành cho học sinh một số kĩ năng ca hát cơ bản nhằm đáp ứng yêu cầu chungcủa họat động ca hát

3 Sưu tầm, tìm hiểu, vận dụng triệt để các tư liệu, đồ dùng dạy học

và giáo cụ trực quan.

Theo tôi, trong một giờ học âm nhạc thì việc sử dụng tư liệu và đồ dùngdạy học chiếm một vị trí rất quan trọng Nó giúp cho học sinh hứng thú, từ đótiết học đạt hiệu quả hơn Chính vì vậy tôi thường có sự chuẩn bị kĩ cho mỗi tiếthọc Tôi thường sưu tầm, tìm hiểu, chắt lọc các tư liệu sao cho học sinh dễ hiểunhất vào mỗi bài học của mình

Ví dụ: Bài 19 Học hát Hát mừng – dân ca Hrê (Tây Nguyên)

Để học sinh hiểu rõ hơn về bài hát này, tôi đã sưu tầm một số tranh ảnh vềnét văn hóa dân tộc Tây Nguyên và một số nhạc cụ như cồng, chiêng, …

Bài 4 Học hát Hãy giữ cho em bầu trời xanh – Nhạc và lời: Huy TrânTôi thường sưu tầm ảnh chân dung các nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, HànNgọc Bích, Lê Minh Châu, Phan Huỳnh Điểu, Hoàng Long, nghệ sĩ Cao VănLầu hay nhạc sĩ Bét–to-ven

Bài 15: Kể chuyện Nghệ sĩ Cao Văn Lầu

Bài 28: Kể chuyện khúc nhạc dưới trăng

Tôi sưu tầm tranh vẽ nội dung các câu chuyện thường thức âm nhạc, đồngthời tôi cũng luôn khuyến khích học sinh sưu tầm các tư liệu và tranh ảnh về cácnhạc cụ cũng như chân dung của các nhạc sĩ để từ đó các em tự lĩnh hội đượcnhiều kiến thức Và trong mỗi giờ học, tôi chỉ là người gợi mở để các em tự pháthuy khả năng nhận thức của mình Tôi cũng thường xuyên khen ngợi những họcsinh tích cực sưu tầm tư liệu, từ đó giúp các em phấn khởi hơn trong học tập

Chính vì vậy, trong quá trình dạy, tôi áp dụng nguyên tắc: sử dung triệt đểcác đồ dùng dạy học và giáo cụ trực quan, cụ thể là chiếc đàn phím điện tử đốivới đồ dùng dành cho giáo viên Đây là một công cụ hữu hiệu nhất để các em

tiếp nhận văn hóa âm nhạc Việc nhìn thấy chiếc đàn phím đã phần nào kích thích trí tò mò ở các em, việc nghe thấy trực tiếp từng nét bổng, thanh trầm có

tác dụng kích thích lớn về nội dung bài học tới các em Tuy nhiên, để những âm

thanh phát ra thực sự đem lại hiệu quả, tôi đã cố gắng và hết sức chú ý đặt hòa thanh sao cho hay nhất, chọn điệu nhạc sao cho phù hợp nhất với tính chất

của từng bài hát Điều đó đem lại hiệu quả rất cao cho việc cảm nhận cái hay,cái đẹp với các em trong từng bài hát

Bên cạnh đó, đồ dùng không thể thiếu đối với học sinh là những nhạc cụ

gõ, từ những chiếc song loan xinh xắn, những thanh phách đơn giản và đángyêu, những chiếc trống trung thu đầy lôi cuốn, và những chiếc mõ với âm thanhthật vui tai, tất cả những đồ vật đó đã là cho giờ học của cô trò tôi sáng bừng lênvới những âm thanh thật sống động

Tôi thấy sau khi sử dụng triệt để tư liệu, đồ dùng dạy học và giáo cụ trựcquan, giờ học âm nhạc của tôi đã trở nên sinh động và hiệu quả Một bài hát, bài

kể chuyện âm nhạc hay bài tập đọc nhac đến với các em qua việc “tai nghe”,

“mắt nhìn” “toàn thân tiếp nhận” , trái tim các em sẽ rung động, kích thích ócsuy nghĩ, sáng tạo và trí tưởng tượng của các em sẽ cất cánh Kiến thức âm nhạcđến với các em ngọt ngào như dòng sữa mẹ, thắp bừng lên ngọn lửa của lòngsay mê âm nhạc Những giờ học như thế đã thu hút sự hoạt động nhiệt tình100% học sinh trong lớp Các em thêm yêu và luôn mong chờ được học nhữnggiờ Âm nhạc kế tiếp Và đây cũng là một kinh nghiệm nhỏ giúp cô trò chúng tôigần nhau hơn, giúp tôi có được niềm tin khi đứng trên bục giảng

4 Vận dụng linh hoạt các bước dạy - học hát

Muốn tiết học sinh động, hấp dẫn, lại mang tính nghệ thuật thì người giáoviên phải lấy học sinh làm trung tâm, lôi cuốn học sinh vào các hoạt động xâydựng bài Giáo viên cần chuẩn bị tốt mọi phương tiện dạy học, đa dạng hóakhông gian, hình thức các hoạt động dạy - học như thực hành trong và ngoài lớp,tập biểu diễn Và đặc biệt cần vận dụng linh hoạt các bước dạy - học hát:

* Giới thiệu bài: Giáo viên có thể cung cấp cho các em một số nét về tác

giả, nội dung, xuất xứ của bài hát….thông qua tranh ảnh hoặc các phương tiệndạy học phù hợp

* Cho học sinh nghe hát mẫu: Có thể giáo viên đàn, hát bài hát cho học

sinh nghe hoặc cho học sinh nghe bài hát qua băng, đĩa nhạc Sau khi học sinhnghe xong bài hát giáo viên có thể cho các em cảm nhận về giai điệu, nội dunghoặc ý nghĩa của bài hát mà các em vừa được nghe

* Luyện thanh (Khởi động giọng): Giáo viên nên dùng khoảng thời gian

ngắn chừng 2 phút để cho các em luyện thở, luyện âm như một hoạt động khởiđộng giọng và luyện tai nghe để chuẩn bị vào bài

+ Để tránh sự nhàm chán, rập khuôn cũng như cho tiết học thêm sinhđộng, tôi cho các em luyện thanh bằng nhiều mẫu luyện thanh đơn giản kháchoặc giả tiếng các loài vật như tiếng gà, tiếng chim……hoặc đôi khi có thể dùnglời hát mẫu để khơi gợi sự tò mò của học sinh từ đó giới thiệu bài hát

* Dạy học sinh hát từng câu theo lối móc xích: Giáo viên cần kết hợp

linh hoạt giữa “hát mẫu – đàn” cho học sinh khi dạy từng câu Với những câuhát dễ hoặc có giai điệu giống các câu đã dạy, giáo viên có thể chỉ cần đàn chocác em nghe giai điệu rồi yêu cầu các em nghe và nhận biết để các em hát – giáoviên nghe và sửa sai nếu có Chú ý: Khi dạy hát giáo viên cần chú ý hướng dẫn

và nhắc nhở học sinh hát chính xác, rõ lời, gọn tiếng, biết cách xử lí hơi, tổ chức

âm thanh và tư thế hát… sao cho hợp lí

Sau khi dạy xong bài hát, giáo viên cho học sinh ôn tập bài hát nhiều lượtdưới nhiều thể loại như: Đơn ca, song ca, tốp ca… Hướng dẫn các em cách hátkết hợp với gõ đệm theo các kiểu: Theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu

* Học sinh phát biểu cảm nhận về bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau.

- Sau mỗi tiết dạy hát, giáo viên cần khắc sâu cho học sinh thấy được nộidung, ý nghĩa giáo dục của mỗi bài hát để từ đó giáo dục tình cảm đạo đức họcsinh

- Mặc dù thời gian để dành cho hoạt động này không nhiều nhưng đây lại

là nội dung không thể thiếu trong một tiết học âm nhạc vì: “Nếu Âm nhạc chỉ dừng lại ở góc để giải trí thôi thì bạn đã làm mất đi một nửa giá trị rất lớn của

Âm nhạc”.

- Hơn nữa, việc lồng ghép giáo dục tình cảm đạo đức qua mỗi bài hát bêncạnh tác dụng giáo dục là hình thành tình cảm đạo đức, hướng các em học sinhtới những cái hay, cái đẹp của cuộc sống thì nó cũng giúp cho học sinh thấy

được vẻ đẹp thực sự của Âm nhạc, các em sẽ hiểu, sẽ thích - có tình cảm với cácbài hát từ đó các em diễn cảm bài hát tốt hơn.

- Trong học tập, so với bắt chước thì tìm tòi sáng tạo là hình thức cao nhấtthể hiện tính tích cực học tập của học sinh, hãy bắt đầu khuyến khích các emmạnh dạn nói lên những cảm nhận của mình về môn học, về bài hát Học sinh cóthể không ủng hộ ý kiến của giáo viên, của bạn bè, có thể trình bày những ýkiến, tư tưởng của mình Đó là cơ sở để có kĩ năng sáng tạo lớn hơn Giáo viêncần tạo điều kiện để học sinh tự nhận xét, tự đánh giá, tự cảm nhận để có thểđiều chỉnh cách học theo hướng tích cực

*Ví dụ:

Cách 1:

- Sau khi cho học sinh nghe hát mẫu và đọc lời ca, giáo viên đặt câu hỏi:

Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài hát Hãy giữ cho em bầu trời xanh?

Học sinh sẽ trả lời qua phần gợi mở của giáo viên VD: Nội dung bài hát

nói lên điều gì? Giai điệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em họctập được gì? Em sẽ phải làm gì để xứng với những điều mà nội dung bài hátmuốn chuyển tải tới…?

Có thể học sinh trả lời chưa được trôi chảy hoặc ý tứ chưa được sâu sắcsong qua nhận xét và khắc hoạ của giáo viên thì học sinh từ chỗ hiểu nội dungbài hát còn mơ hồ sẽ hiểu sâu sắc hơn và đặc biệt là sẽ có trách nhiệm hơn trongviệc học tập cũng như rèn luyện

Cách 2:

- Học xong bài hát, giáo viên chia lớp thành 2, 3 nhóm Lần lượt từngnhóm viết lời giới thiệu cho bài hát Giáo viên nhận xét, chấm điểm

+ Lời giới thiệu nhóm 1:

Trẻ em trên trái đất đều mơ ước được học hành, được sống trong tình yêuthương của cha mẹ, thầy cô và bạn bè - một cuộc sống yên vui, hòa bình, hữunghị đoàn kết và đầy tình thân ái giữa các dân tộc trên toàn thề giới Chúng emmong sao trên trái đất sẽ không còn chiến tranh, không còn tiếng đạn bom đauthương, chia lìa Hành tinh của chúng em sẽ tràn ngập màu xanh của hoà bình vàhạnh phúc

Hôm nay chúng em xin được gửi đến thầy giáo và các bạn ca khúc Hãy giữ cho em bầu trời xanh (Nhạc và lời: Huy Trân) đó là tất cả những gì mà tuổi

thơ trên toàn thế giới của chúng em hằng mong ước!

+ Lời giới thiệu nhóm 2:

Bác Hồ đã từng nói: “Trẻ em như búp trên cành - biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan” Vậy mà nay trên thế giới vẫn đang còn hàng triệu trẻ em còn

phải chịu nhiều vất vả khổ cực, không đủ ăn đủ mặc không được đến trường dochiến tranh gây nên Chúng ta cần phải làm gì để giúp đỡ những bạn ấy, làm gì

để không còn cảnh chiến tranh chia lìa? Các bạn ơi chúng ta hãy hát vang bài ca

Hãy giữ cho em bầu trời xanh (Nhạc và lời: Huy Trân) cầu mong cho mọi

người trên thế giới được sống trong hoà bình hữu nghị và đầy tình nhân ái!

- Ở mỗi bài hát, nội dung bài hát là phương tiện hữu hiệu nhất để giáo dụctình cảm học sinh, tuy nhiên tùy vào điều kiện nhà trường, tùy từng giáo viên…

mà giáo viên sẽ lựa chọn một cách lồng ghép giáo dục tình cảm đạo đức, giáodục về môi trường, về tình yêu quê hương đất nước… thông qua một số hìnhthức: Xem phim, tranh ảnh, trò chơi…

Tên bài hát Công cụ hỗ trợ Nội dung giáo dục

Hãy giữ cho em

bầu trời xanh

Học sinh xem clip về chiến tranh

- Cảm nhận được nỗiđau, sự mất mát dochiến tranh từ đó giáodục các em tình cảmyêu chuộng hòa bình Màu xanh quê

hương

Cho học sinh xem 1 số hình ảnh

về môi trường và hình ảnh các bạnhọc sinh của trường đang lao động– trồng cây… – bảo vệ môitrường

Yêu quê đất nước thanhbình nơi có những cánhđồng lúa, hàng câyxanh bên đường, có đàn

em thơ cắp sách tớitrường

ai nhất? Thầy cô nào trong trường

để lại cho bạn nhiều ấn tượng

- Tình cảm gắn bó vớithầy cô, mái trường vàcác bạn bè trước khicác em chia tay với máitrường mến yêu