Về kiến thức : - Tỡnh cảm chõn thành, trong sỏng, cảm động của nhà thơ đối với bạn.. Hoàng Hạc lâu….lăng là một trong những bài thơ thể hiện tình bạn sâu sắc giữa LB với Mạnh Hạo Nhiên..
Trang 1BÀI DẠY: TẠI LẦU HOÀNG HẠC TIỄN MẠNH HẠO NHIấN ĐI QUẢNG LĂNG
Lớ Bạch
-I MỤC ĐÍCH, YấU CẦU
1 Về kiến thức :
- Tỡnh cảm chõn thành, trong sỏng, cảm động của nhà thơ đối với bạn.
- Hỡnh ảnh, ngụn ngữ trong sỏng, gợi cảm
2 Về kĩ năng:
- Đọc –hiểu VB theo đặc trưng thể loại
- Phõn tớch theo những đặc trưng cơ bản của thơ
3 Về thỏi độ : Biết trõn trọng, quý mến tỡnh bạn (KNS: phỏt hiện, nhận thức giỏ trị, trỡnh bày)
II PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Phương phỏp dạy học
- Phương phỏp nờu vấn đề
- Phương phỏp phõn tớch, bỡnh giảng
- Phương phỏp tổ chức tranh luận, vấn đỏp
2 Đồ dựng dạy học
- Sỏch giỏo khoa;
- Sỏch giỏo viờn;
- Sỏch hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng;
- Giỏo ỏn cỏ nhõn;
- Một số tư liệu tham khảo khỏc;
- Phấn, bảng
III CHUẨN BỊ
1 Giỏo viờn
- Đọc SGK, SGV, TLTK
- Rỳt kinh nghiệm từ bài trước, soạn giỏo ỏn bài mới
- Phương ỏn tổ chức lớp học, nhúm học
2 Học sinh
- Học thuộc bài cũ, hoàn thành bài tập đó giao ở tiết học trước.
- Đọc SGK, SBT, TLTK để củng cố bài cũ và chuẩn bị bài mới
- Soạn bài
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 ễ̉n định tỡnh hỡnh lớp: (1 phỳt).
2 Kiờ̉m tra bài cu:
3 Giảng bài mới:
* Giới thiệu bài: (1 phỳt) Trong thơ Đờng, tình bạn, nỗi niềm tri kỉ tri âm là đề tài
khá phổ biến Các nhà thơ đời Đờng đều rất trân trọng tình bạn Lí Bạch cũng là một trong những nhà thơ nh thế Ông là ngời giao du rộng, kết bạn thân thiết với nhiều ngời mà ko kể đến địa vị hay tuổi tác Nhà thơ quan niệm “Ở đời biết nhau quý Cần chi bạc với tiền” Ông đặc biệt trân trọng những ngời bạn văn
ch-ơng, những ngời bạn ấy đã để lại hình bóng khá đậm trong thơ ông Hoàng Hạc lâu….lăng là một trong những bài thơ thể hiện tình bạn sâu sắc giữa LB với
Mạnh Hạo Nhiên
*Tiến trỡnh bài dạy:
Thời
lượng Hoạt động của GV
Hoạt động của HS Nội dung bài học
Trang 2Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm
hiểu chung
-Trình bày vắn tắt về cuộc đời và sự
nghiệp của Lý Bạch?
-Nội dung thơ Lý Bạch?
- Nét đặc sắc của phong cách thơ Lí
Bạch?
- Nêu nhận xét khái quát về cuộc đời
và sự nghiệp của Lí Bạch?
- Nêu hoàn cảnh sáng tác của bài thơ
- Trên cơ sở hoàn cảnh sáng tác, nêu đề
tài?
* GV bổ sung: Trong thơ Đường, thơ
viết về tình bạn chiếm tỉ lện khá cao
Các nhà thơ đời Đường đều rất trân
trọng tình bạn
“Vạn làng Hoàng Kim còn dễ kiếm
Thế gian tri kỉ thật khó tìm”
Lý Bạch là người giao du rộng rãi, kết
bạn thân thiết với nhiều người, không
kể đến địa vị, tuổi tác
“Ở đời biết nhau quý
Cứ gì bạc với tiền”
Có thể nói Lý Bạch là nhà thơ của tình
bằng hữu, Mạnh Hạo Nhiên là người
bạn văn chương thân thiết của Lý
Bạch
- Bài viết theo thể loại gì?
- Thử chia bố cục của bài thơ ?
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
Tìm hiểu chung
1 Tác giả: Lí Bạch (701 – 762)
- Tự Thái Bạch là nhà thơ lãng mạn vĩ đại của Trung Quốc
- Tính tình phóng khoáng, thích giao lưu bạn bè
* Sự nghiệp: 1000 bài thơ
- Nội dung: rất phong phú với các chủ đề:
+ ước mơ vươn tới lí tưởng cao cả +khát vọng giải phóng cá nhân, + bất bình với hiện thực tầm thường, + tình cảm mãnh liệt…
- Phong cách thơ: hào phóng, bay bổng lại rất tự nhiên, tinh tế, giản dị, sâu sắc
→ Với cuộc đời và sự nghiệp thơ ca,
Lý Bạch được ngươi đời mệnh danh
“Thi Tiên”
2 Tác phẩm:
a, Hoàn cảnh sáng tác:
Lúc Lí Bạch tiễn bạn là Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng
b Đề tài:
“Tống biệt” là một đề tài rất phổ biến trong thơ Đường
c Thể loại: Đường luật thất ngôn tứ
tuyệt
d, Bố cục: 2 phần
- Hai câu đầu: khung cảnh đưa tiễn
- Hai câu sau: Tâm trạng của nhà thơ
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc – II Đọc hiểu văn bản
Trang 3hiờ̉u văn bản.
-Gọi 1 HS đọc bài thơ
- Hai dũng thơ đầu tỏc giả miờu tả cảnh
gỡ?
-Cố nhõn nghĩa là gỡ? Ở đõy cố nhõn là
chỉ ai? Cố nhõn gợi cho ta suy nghĩ gỡ?
-G: “Cố nhõn” là người bạn gắn bú,
thõn thiết từ xưa cho dự thời gian cú
điểm tụ trờn mỏi túc
Từ “cố” sắc thỏi biểu cảm đậm đà VD:
cố đụ, cố quốc, cố hương,… Bản dịch
là “bạn” đó khụng thể hiện hết ý đú
- Hóy xỏc định khụng gian, thời gian
đưa tiễn được miờu tả trong bài thơ ?
- Em cú suy nghĩ gỡ về cỏch chọn thời
gian – khụng gian và địa điểm tiễn
đưa?
-Khung cảnh đưa tiễn được khắc họa
như thế nào?
-G: Khụng phải ngẫu nhiờn nhà thơ
chọn phớa Tõy lầu Hoàng Hạc để tiễn
bạn Theo quan niệm người Á Đụng:
phớa Tõy là cừi phật, cừi tiờn Đặc biệt
ở Trung Quốc, phớa Tõy là vựng đất
hoang sơ, nhiều nỳi cao, bớ hiểm Ngày
xưa chỉ dành riờng cho những ẩn sĩ đến
tu hành Nơi ẩn chứa những tõm hồn
thanh cao trong sạch Theo huyền
thoại, lầu Hoàng Hạc là nơi Phớ Văn vi
tu luyện thành tiờn rồi cưỡi Hạc vàng
bay đi
Lý Bạch đến một nơi thoỏt tục để đưa
tiễn một người bạn tri õm trở về cuộc
đời trần tục Buổi tiễn đưa mang ý
nghĩa vụ cựng sõu sắc
Phỳt biệt li khụng cú những ly rượu
tiễn nhau, khụng dựng nước mắt,
khụng lời núi tạ từ Chỉ cú lầu Hoàng
Hạc, chỉ cú dũng sụng với bầu trời,
cảnh buồn nhưng nú đó thể hiện tỡnh
cảm sõu sắc của nhà thơ với bạn
- Đõy là 2 cõu thơ tả cảnh hay tả
tỡnh ?
- So sỏnh nguyờn tỏc với phần dịch
nghĩa? Trong phần nguyên tác,
-Đọc -Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
1 Hai cõu đầu: Khụng gian và thời gian đưa tiễn.
“Cố nhõn tõy từ Hoàng Hạc lõu Yờn hoa tam nguyệt hỏ Dương Chõu”
- “Cố nhõn”: người bạn cũ
gợi mối quan hệ gắn bú thõn thiết từ lõu của hai người bạn
- Khụng gian đưa tiễn:
+ Điểm xuất phỏt: “tõy từ Hoàng Hạc lõu” (phớa tõy lầu Hoàng Hạc)
địa điểm tiễn đưa đầy huyền thoại và chất thơ, như đưa bạn vào cảnh tiờn
+ Điểm đến: “Dương Chõu”: một
thắng cảnh phồn hoa đụ hội nơi xứ người
- Thời gian tiễn đưa: “Yờn hoa tam nguyệt”: thỏng ba – cuối mựa xuõn –
mựa hoa khúi -Khung cảnh đưa tiễn: đẹp và lóng mạn như tỡnh bạn cao đẹp của hai người
=> Buổi tiễn đưa thật lưu luyến trong khung cảnh thật đẹp, đầy lóng mạn
2 Tõm trạng của nhà thơ
- “Cụ phàm viễn ảnh bớch khụng tận”
+ Hình ảnh đối lập:
Cô phàm bích
ko tận
Trang 4hình ảnh “cô phàm” và “bích
ko tận” có quan hệ với nhau
ntn? ý nghĩa của mối quan hệ
đó?
=>+ Cô phàm (nguyên tác):
cánh buồm lẻ loi, cô đơn
+ Bóng buồm (dịch thơ) làm
mất sắc thái của cánh buồm
+ Bích ko tận: màu xanh biếc
bao la rợn ngợp
Bản dịch thơ làm mất sắc
màu đó của ko gian chia li
-Hỡnh ảnh cụ phàm cho thấy điều
gỡ? Sụng Trường Giang là huyết
mạch giao thụng của miền Nam TQ,
lại đang vào xuõn, vỡ sao Lý Bạch lại
chỉ thấy cụ phàm ?
-Hỡnh ảnh cỏnh buồm nhỏ dần và
mất hỳt cho ta thấy điều gỡ?
-G : Đó là vì tấm lòng định
h-ướng cho đôi mắt Lòng Lí
Bạch chỉ hớng tới bạn thân nên
mắt ông chỉ nhìn thấy một
cách buồm lẻ loi của bạn cứ xa
dần cũng là điều có lí
Cuộc chia tay giữa Lí Bạch và
Mạnh Hạo Nhiên có bến sông
nhng nhà thơ đã ko đứng dới
bến mà đứng trên lầu Hoàng
Hạc để có thể dõi theo bạn
đ-ợc lâu hơn, xa hơn
Tiễn bạn mà ko tả bạn, chỉ tả
cách buồm, ko nói lòng cô lẻ
mà nói buồm cô đơn Câu
thơ ko nói tình mà thiết tha
tình Cánh buồm cô đơn hay
chính lòng ngời cô lẻ?
- Em hóy đặt mỡnh vào vị trớ của người
đưa tiễn nhỡn theo cỏnh buồm xa dần
và dũng sụng chảy vào cừi trời để cảm
nhận tõm tỡnh của thi nhõn?
Tô đậm sắc thái cô đơn, bé nhỏ của con thuyền
Bút pháp tả cảnh ngụ tình
sự cô đơn, nhỏ bé của con
ng-ời trớc thiên nhiên bao la
+ “Cụ phàm”: hỡnh ảnh cỏnh
buồm cụ độc, lẻ loi
+ “viễn ảnh bớch khụng tận” :
cỏnh buồm nhỏ dần và mất hỳt vào bầu khụng gian xanh biếc
cái nhìn dõi theo đau đáu tình cảm chân thành, tha thiết của tác giả đối với bạn
-“Duy kiến Trường Giang thiờn tuế lưu”
+ “Duy kiến Trường Giang”:
chỉ nhỡ thấy dũng sụng Trường Giang nỗi cụ độc nhỏ bộ trước cỏi vụ cựng của sụng nước
+ “thiờn tế lưu”: chảy vào cừi
trời, chảy ngang bầu trời -> khụng gian bỏt ngỏt, khoỏng đạt như tỡnh bạn lai lỏng của nhà thơ
Ta thấy một ỏnh mắt đang dừi theo
Trang 5bóng cánh buồm xa dần với một tâm hồn đa cảm, một tình bạn thắm thiết chân thành
=> Nỗi lòng cô đơn, nhớ thương vô hạn
và tình bạn sâu sắc, chân thành
Hoạt động 3: Hướng ẫn HS tổng kết.
-Em hãy nêu ý nghĩa và những đặc sắc
về nghệ thuật của văn bản?
-Giáo dục thái độ, tư tưởng:
+Quý trọng những người bạn xung
quanh
+Xây dựng những tình bạn chân thành,
gắn bó
-Trả lời
III Tổng kết
1.Nghệ thuật
- Hình ảnh chọn lọc, ngôn ngữ gợi cảm, giọng điệu thơ trầm lắng
- Tình hòa trong cảnh, kết hợp giữa yếu tố trữ tình và tự sự, miêu tả
2 Ý nghĩa văn bản
Tình bạn sâu sắc, chân thành –điều không thể thiếu được trong đời sống tình thần của con người ở mọi thời đại
4 Củng cố: Khung cảnh tiễn đưa được miêu tả ntn? Nỗi lòng Lí Bạch?
5 Dặn dò:
- Học thuộc lòng bài thơ này Đối chiếu bản dịch nghĩa với bản dịch thơ để thấy những chõ đạt hoặc chưa đạt
- Nêu tên một bài thơ Đường VN về tình bạn
- Soạn bài “Thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ”.