SKKN (kĩ năng sống)

Trẻ em đang trong giai đoạn học, tiếp thu lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, do đó cần giáo dục kĩ năng sống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và có hành vi ứng xử phù h

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp chỉ đạo rèn luyện kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Nam Mỹ.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Phát triển tình cảm, quan hệ và kỹ năng xã hội

3 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Từ ngày 05 tháng 9 năm 2016 đến ngày 19 tháng 5 năm 2017

4 Tác giả:

Họ và tên: Vũ Thị Minh Lý

Năm sinh: 1978

Nơi thường trú: Xóm Đồng Tâm – Nam Mỹ - Nam Trực – Nam Định

Trình độ chuyên môn: Đại học SP mầm non

Chức vụ công tác: Phó hiệu trưởng - Chủ tịch công đoàn

Nơi làm việc: Trường mầm non Nam Mỹ

Điện thoại: 01275000689

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

5 Đồng tác giả (không):

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường mầm non Nam Mỹ

Địa chỉ: Xóm Tân Dân – Nam Mỹ - Nam Trực

Điện thoại:

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:

Hiện nay, trẻ ở độ tuổi mầm non thường xuất hiện tình trạng thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệ bản thân trước những nguy hiểm hay tìm kiếm sự giúp đỡ… Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng này, trong đó việc thiếu kĩ năng sống là nguyên nhân sâu xa nhất Do đó việc dạy kĩ năng sống cho trẻ là rất cần thiết

Kĩ năng sống là cách tiếp cận giúp thay đổi hoặc hình thành hành vi mới Có các nhóm kĩ năng như: Nhóm kí năng chăm sóc bản thân, nhóm kĩ năng quản lí cảm xúc, nhóm kĩ năng giao tiếp, nhóm kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và nhóm kĩ năng lãnh đạo Trẻ em đang trong giai đoạn học, tiếp thu lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, do đó cần giáo dục kĩ năng sống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và có hành vi ứng xử phù hợp ngay từ khi còn nhỏ

Các kĩ năng sống được trẻ tiếp thu tốt nhất là thông qua các hoạt động tích cực, qua các hành vi bắt chước, nhập tâm, qua luyện tập, thực hiện hàng ngày… Giáo dục KNS cho trẻ mầm non giúp trẻ có kinh nghiệm cuộc sống, giúp trẻ tự tin, biết lựa chọn hành vi đúng, sai, nên hay không nên làm, kích thích sự tư duy, sáng tạo ở trẻ

Thực hiện tốt được nhiệm vụ này trẻ cần phải có thời gian, có quá trình tập luyện thường xuyên với sự hỗ trợ của người lớn và bạn bè

Những năm gần đây, nhu cầu học kĩ năng sống, học các chuẩn mực đạo đức của trẻ em đã thực sự “ bùng nổ” Tuy nhiên, từ thực tế cho thấy, kết quả của giáo dục kĩ năng sống, phẩm chất nhân cách, đạo đức cho trẻ cần phải có sự phối hợp của nhiều yếu tố: gia đình, nhà trường, xã hội… Và đó cũng là trăn trở của những nhà làm công tác giáo dục đặc biệt là giáo dục mầm non với đối tượng trẻ ở lứa tuổi “

giai đoạn vàng”, thì việc hình thành cho trẻ một số kĩ năng sống cơ bản là vấn đề

hết sức cần thiết và cấp bách Đó cũng chính là lí do tôi chọn đề tài “ Một số biện

pháp chỉ đạo rèn luyện kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non Nam Mỹ” để làm đề tài nghiên cứu

II Mô tả giải pháp:

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

* Thuận lợi:

Từ năm 2008, Bộ Giáo dục Đào tạo đã phát động phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” với những biện pháp cụ thể để rèn kĩ năng sống cho trẻ một cách chung nhất, đây chính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn kĩ năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm, rèn luyện và bảo vệ sức khỏe Trong những năm qua, trường mầm non Nam Mỹ đã luôn được đón nhân sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, được đầu tư về mọi mặt như: cơ sở vật chất, đồ dùng

đồ chơi và các trang thiết bị dạy và học

Tập thể CBGV tâm huyết, yêu nghề mến trẻ, có trình độ chuyên môn và kĩ năng sư phạm

Trường có bề dày thành tích và đạt nhiều danh hiệu thi đua, được nhận Cờ thi đua của Thủ tướng CP và của UBND tỉnh về các phong trào và các hoạt động của nhà trường

* Khó khăn:

Phần lớn GV chưa có kĩ năng cũng như kiến thức chuyên sâu về rèn kĩ năng sống cho trẻ, chủ yếu là theo kiểu truyền thụ kiến thức Một số GV còn “ ngại” trong việc rèn luyện cho trẻ, mới chỉ là ở hình thức rèn tập thể mà chưa chú trọng đến cá nhân

Một số phụ huynh chưa quan tâm đến trẻ, thậm chí một số gia đình còn thiếu kĩ năng sống nên làm ảnh hưởng đến việc phối hợp giáo dục cùng nhà trường

Do tác động của môi trường sống xung quanh trẻ, trẻ bị ảnh hưởng bởi một sô hành vi, thói quen xấu nên việc rèn luyện còn gặp nhiều khó khăn

Thực tế tại trường mầm non Nam Mỹ, điều kiện đời sống, kinh tế của người dân không đồng đều, phần lớn cha mẹ trẻ để làm nghề nông, một số ít làm nghề tự

do, trình độ dân trí hạn chế; rất ít phụ huynh có ý thức về vấn đề hình thành và rèn luyện cho con trẻ kĩ năng sống cơ bản

Đối với giáo viên, một số đồng chí có kinh nghiệm công tác thì việc lĩnh hội các phương pháp hay đổi mới các hình thức gặp nhiều hạn chế, giáo viên trẻ nhiều nhưng kinh nghiệm chưa cáo, hạn chế về kĩ năng cũng như nghệ thuật sư phạm Xuất phát từ những thực tiễn, những thuận lợi và khó khăn nêu trên, tôi đã phải nghiên cứu rất nhiều tài liệu, tham khảo tìm tòi bằng mọi hình thức, nắm bắt đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, nắm bắt khả năng phát triển của từng giai đoạn để tìm ra cách giải quyết và hưỡng khắc phục, tạo điều kiện thuận lợi giúp giáo viên, các bậc cha mẹ có thể dạy trẻ các kĩ năng sống mọi lúc mọi nơi

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

* Biện pháp chung:

- Giúp giáo viên nhận tức sâu sắc về việc dạy trẻ kĩ năng sống.

- Xác định những kĩ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở trường mầm non.

- Cụ thể hóa nội dung những kĩ năng cơ bản mà GV cần dạy trẻ.

- Xác định nhiệm vụ cơ bản đối với từng đối tượng trong việc dạy trẻ kĩ năng sống.

- Đề ra cá biện pháp hướng dẫn giáo viên, giúp các bậc cha mẹ thực hiện dạy trẻ các kĩ năng sống cơ bản.

- Biện pháp giúp trẻ phát triển các kĩ năng sống qua việc tổ chức các hoạt động tập thể.

- Tạo môi trường thuận lợi giúp giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ.

* Biện pháp cụ thể:

1 Giúp GV nhận thức sâu sắc về việc dạy kĩ năng sống cho trẻ

Đối với tâm sinh lí lứa tuổi trẻ em thì kĩ năng cơ bản và cần thiết đó chính là sự hợp tác, tự kiểm soát hành vi, tính tự tin, chủ động, tò mò ham hiểu biết, kĩ năng

thấu hiểu và giao tiếp….Việc các định được các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi

sẽ giúp giáo viên lựa chọn được những nội dung trọng tâm để dạy trẻ

2 Cụ thể hóa nội dung các kĩ năng

- Kĩ năng sống tự tin mạnh dạn: Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận về bản thân( mình

là ai), về mối quan hệ với những người xung quanh Kĩ năng này giúp trẻ cảm thấy

tự tin trong mọi tình huống ở mọi lúc mọi nơi

- Kĩ năng hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát… giáo viên giúp trẻ học và cùng tham gia với cô và các bạn Kĩ năng này sẽ giúp trẻ biết cảm thông, chia

sẻ và có hành vi đẹp trong cuộc sống

- Kĩ năng tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những kĩ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau, đa dạng hình thức để khêu gợi trí tò mò của trẻ như câu chuyện cổ tích, các truyền thuyết hay hiện tượng lì lạ trong thiên nhiên, trong cuộc sống…

- Kĩ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cảm nhận được vị trí, vai trò của mình trong thế giới xung quanh Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay nêu chính kiến của bản thân, trẻ sẽ dễ dàng học, tiếp nhận những suy nghĩ mới

Ngoài ra , ở trường giáo viên cần dạy trẻ thói quen trong sinh hoạt hàng ngày như ăn uống, sinh hoạt tự phuc vụ, rèn tính tự lập như: rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, hành vi văn minh khi ăn uống( không nhai ngồm ngoàm, không nói chuyện khi ăn, không làm rơi vãi, ngồi ngay ngắn khi ăn, che miệng khi ho, hắt hơi….)

3 Xác định nhiệm vụ cơ bản đối với từng đối tượng trong việc dạy trẻ kĩ năng sống

Ngay từ đầu năm học, bằng việc xây dựng kế hoạch cả năm học, tôi đã tập trung chú trọng vào việc đổi mới hình thức, phương pháp dạy học, chú ý lồng ghép rèn kĩ năng sống cho trẻ qua các hoạt động trải nghiệm, qua việc tổ chức các hoạt động học bằng chơi, chơi mà học Phần nhiều GV thường lãng quên việc đưa các trò chơi dân gian vào trong kế hoạch, tôi đã có biện pháp đề ra kế hoạch, cung cấp tài

liệu để giáo viên tăng cường cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tích cực làm đồ dùng

đồ chơi dân gian, tổ chức các hoạt động trò chơi tập thể ngày trên sân trường qua các giờ thể dục sáng hay tổ chức nhiều các hoạt động trải nghiệm để trẻ trau dồi kiến thức cũng như kĩ năng cuộc sống Trong một vài năm gần đây, cùng với việc thực hiện chuyên đề LTLTT, tôi đã chủ động, sáng tạo, tích hợp quan điểm LTLTT vào trong các hoạt động, giúp trẻ tích cực, chủ động trong hành vi, việc làm, cử chỉ, sẵn sàng phối hợp trong mọi tình huống

Bên cạnh đó cần tích cực tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ một cách thích hợp: Giúp trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực, phát huy tính tích cực, giúp trẻ hứng thú chủ động khám phá tìm tòi, biết vận dụng kiến thức, kĩ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau

Cần dạy trẻ có được những mối liên kết mật thiết với các bạn và cô giáo, trẻ biết chia sẻ, biết học hỏi cách ứng xử, biết lắng nghe và trình bày ý kiến, giúp trẻ cảm thấy tự tin khi tiếp nhận thử thách mới Điều này liên quan tới việc đứa trẻ có cảm thấy thoải mái, tự tin hay không đối với mọi người xung quanh

Đối với giáo viên, tôi đã mạnh dạn tổ chức các buổi thảo luận trực tiếp bằng nhiều hình thức như: tập huấn toàn trường, sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn, thảo luận trực tiếp qua những tài liệu chia sẻ trên mạng Internet và đặc biệt hiệu quả là qua các hoạt động giáo viên thao giảng trực tiếp trên lớp nhằm chỉ ra những mặt mạnh, mặt yếu kém, gợi mở ra hướng giải quyết, khắc phục và cùng nhau đi đến thống nhất chung về hình thức nhằm kích thích trẻ tự tin mạnh dạn, chủ động thể hiện các hành

vi cá nhân, trau dồi vốn sống và kĩ năng trong giao tiếp, sinh hoạt

4 Tuyên truyền bằng mọi hình thức:

Về phía các cha mẹ trẻ, thông qua các buổi họp phụ huynh, qua các giờ đón trả trẻ, qua hệ thống tuyên truyền, phát thanh của đài xã, qua chia sẻ thông tin trên mạng Internet…, tôi tranh thủ kêu gọi sự ủng hộ, phối hợp của toàn thể các PH từ việc đóng góp tài chính dể mua sắm, đầu tư về CSVC, đồ dùng, thiết bị đến việc cộng tác tích cực trong việc rèn luyện cho trẻ mọi lúc mọi nơi

Thường xuyên liên hệ để nắm bắt kịp thời tình hình của trẻ, trao đổi với PH về chương trình chăm sóc giáo dục trẻ

Tuyên truyền để cha mẹ trẻ có niềm tin vào khả năng, năng khiếu của trẻ

Phối hợp tốt để cha mẹ trẻ tham gia một cách tình nguyện vào các hoạt động của trẻ

Thường xuyên rèn luyện ngay từ trong các sinh hoạt tại gia đình, cung cấp cho trẻ những mẫu hành vi đúng, đẹp, văn minh; gương mẫu, yêu thương, tôn trọng và đối xử công bằng với trẻ

Giáo viên cần tạo ra các tình huống giả định trong khi chơi, khi sinh hoạt của trẻ Ví dụ qua các trò chơi đóng vai, qua các câu chuyện, bài thơ…, lồng ghép linh hoạt đan xen giữa chơi và học, thực sự “ học bằng chơi”

Khơi gợi ở trẻ ý thích ham đọc sách, khuyến khích trẻ biết kể chuyện, kể chuyện sáng tạo, tạo điều kiện tối đa thể trẻ thể hiện ý thích và sở trường…

Tăng cường các hoạt động chơi dân gian: qua hoạt động chơi ngoài trời, chơi tự do… Giáo viên chủ động thay đổi nội dung, hình thức tổ chức và luân phiên thay đổi người phụ trách theo dõi để đánh giá kết quả sát thực và khách quan các hoạt động của trẻ

5 Tạo môi trường thuận lợi cho việc rèn kĩ năng cho trẻ:

- Tham mưu với lãnh đạo, kêu gọi XHH, tranh thủ sự đầu tư từ các ban ngành

để mua sắm tu sửa, nâng cấp các thiết bị đồ dùng, đồ chơi

Sắp xếp các đồ dùng: tủ, kệ, giá sách… phù hợp với trẻ sao cho dễ lấy, dễ cất; tích cực làm đồ dùng tự tạo từ đa dạng các nguyên vật liệu sẵn có, dễ tháo lắp để trẻ

có thể tham gia và sáng tạo

Tổ chức các hoạt động giao lưu nhằm phát hiện năng khiếu, tài năng của trẻ, phát động phong trào tự sáng tác thơ, ca, bài hát, điệu múa, trò chơi…

Tổ chức các buổi trao đổi, thảo luận về thực trạng và giải pháp tạo điều kiện giúp giáo viên nhận ra những ưu điểm, hạn chế, cùng thống nhất các biện pháp thực hiện

Trang trí các tích kê, pano, khẩu hiệu, hình ảnh về chuyên đề “ Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “ Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, “ Mỗi thầy cô giáo là tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” …

III Hiệu quả do sáng kiến đem lại:

1 Hiệu quả kinh tế

Từ những việc làm nêu trên, đề tài nghiên cứu của tôi đã thu được kết quả cụ thể như sau:

Đối với trẻ:

- 100% trẻ đều được tạo điều kiện tối đa, được khuyến khích tính tò mò, phát triển trí tưởng tượng, năng động, mạnh dạn, tự tin, 100% trẻ 5 tuổi được rèn luyện khả năng sẵn sàng học tập ở trường tiểu học

- 100% trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện kĩ năng tự lập qua các hoạt động hàng ngày trong cuộc sống của trẻ

- 100% trẻ được rèn luyện kĩ năng xã hội, kĩ năng về cảm xúc, giao tiếp, chung sống hòa bình và tuyệt đối không xảy ra bạo hành trẻ em ở trường cũng như ở gia đình

- 100% trẻ được giáo dục, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, được bảo vệ sức khỏe, được bảo đảm an toàn, được theo dõi sức khỏe bằng biểu đồ tăng trưởng

Đối với các bậc cha mẹ trẻ:

- Cha mẹ trẻ luôn coi trọng trẻ và tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục trẻ ở nhà trường

- Có thói quen liên kết, phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kĩ năng sống

- Giao tiếp giữa cha mẹ trẻ và con cái tốt hơn: dịu dàng, ít la mắng, thay đổi trong cách rèn kĩ năng cho trẻ, biết giao việc cho trẻ, biết phân công công việc cho trẻ phù hợp với khả năng của trẻ, giúp trẻ có thói quen tự lập trong sinh hoạt

Đối với giáo viên và nhà trường:

- Nhận được nhiều sự ủng hộ, phối hợp, hợp tác của trẻ và cha mẹ trẻ

- Giải quyết hợp lý, công bằng mọi tình huống xảy ra giữa các trẻ trong lớp.

- Mạnh dạn, tự tin trước phụ huynh

- Chất lượng các hội thi được nâng lên rõ rệt, trẻ được phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và nhận thức

Những kết quả nêu trên chính là những giá trị phi vật chất, chúng ta không thể đong, đo, đếm được mà sự trưởng thành, sự lớn lên hàng ngày của con trẻ, giúp các con có thể tự bước đi trên chính khả năng của bản thân và chúng ta, những bậc làm cha mẹ, những người làm công tác giáo dục luôn sẵn sàng đánh đổi bằng tất cả những vật chất khác để có được nó Kết quả này không chỉ thu hẹp trong không gian trường, lớp của trường mầm non Nam Mỹ mà còn có sức lan tỏa rộng lớn trong toàn cộng đồng xã hội như là một sự quảng bá về một phong trào, một giải pháp hữu hiệu nhất, giúp các con có thể hội nhập trong xã hội hiện nay

2 Hiệu quả về mặt xã hội

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một phần trong công việc hàng ngày của giáo viên mầm non Việc rèn luyện các kỹ năng cần thiết giúp trẻ thích nghi tốt hơn với môi trường xung quanh, hòa đồng với bạn bè và trở nên tự tin hơn trước khi các em bước vào lớp 1 Ngoài ra, những kỹ năng sống cho trẻ mầm non còn giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, tinh thần và nhận thức

Giúp trẻ phát triển về thể chất

Chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non bao gồm nhiều hoạt động đan xen kết hợp, giúp trẻ rèn luyện sức khỏe và phát triển tốt về thể lực Không những thế, những hoạt động trong chương trình còn giúp các con rèn luyện sự kiên trì, bền bỉ, năng động, tinh thần sẵn sàng vượt qua khó khăn, và thích nghi tốt với môi trường đầy thử thách Với những nền tảng tốt về thể chất, trẻ sẽ có khuynh hướng tích cực tham gia nhiều hoạt động, tự tin đón nhận những cơ hội mới và dũng cảm vượt qua các khó khăn trong cuộc sống

Giúp trẻ tăng khả năng nhận thức

Ngoài việc giúp trẻ rèn luyện sức khỏe, thì mục đích chính của chương trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non còn để giúp trẻ nâng cao khả năng nhận thức của chính mình Thông qua các bài học về kỹ năng sống, trẻ học được cách phân biệt đúng, sai; cách nhìn nhận vấn đề một cách khách quan, cách đưa ra ý kiến

cá nhân cũng như biết tôn trọng ý kiến của mọi người.Với những nhận thức có được

từ chương trình, trẻ sẽ được truyền đam mê tìm tòi, khám phá thế giới; xây dựng tình yêu đối với gia đình, trường lớp, thiên nhiên và thế giới xung quanh

Giúp trẻ phát triển tinh thần

Chương trình kỹ năng sống cho trẻ mầm non còn giúp trẻ xây dựng được thế giới tình cảm nội tâm phong phú Trẻ được dạy về tình yêu thương giữa con người với con người, tinh thần trách nhiệm đối với mỗi việc mình làm, lòng biết ơn đối với cha mẹ, gia đình, thầy cô và những người xung quanh… Ngoài ra, những bài học bổ ích này còn giúp trẻ hiểu về cách chia sẻ, lòng bao dung đối với người khác; sự ôn hòa trong giao tiếp; sự lễ phép và cách cư xử đúng mực

Với một nền tảng toàn diện cả về sức khỏe, nhận thức và tinh thần được lĩnh hội từ chương trình giáo dục kỹ năng sống tại nhà trường, trẻ mầm non sẽ tạo dựng được cho chính mình một tiền đề vững chắc giúp các con phát triển thành những công dân có ích cho xã hội mai này

IV Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền.

Tôi xin cam đoan báo cáo sáng kiến “ Một số biện pháp chỉ đạo rèn kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non Nam Mỹ” của tôi hoàn toàn là tâm huyết, là

sự đầu tư nghiên cứu chất lượng và không vi phạm bản quyền

CƠ QUAN ĐƠN VỊ

ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

(xác nhận)

(Ký tên, đóng dấu)

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

(Ký tên)

Vũ Thị Minh Lý