Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát trển sáng tạo chủ nghĩa Máclênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giải phóng giai cấp giả phóng con người. Trong hệ thống tư tưởng của Hồ Chí Minh, tư tưởng về kinh tế là di sản vô giá của Người để lại cho Đảng và nhân dân ta, bao gồm những nội dung chủ yếu về mục đích kinh tế, về vị trí, vai trò của nông nghiệp, về nền kinh tế nhiều thành phần...
Trang 1MỞ ĐẦU
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng vàphát trển sáng tạo chủ nghĩa Mác-lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa
và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giải phóng giai cấp giảphóng con người Trong hệ thống tư tưởng của Hồ Chí Minh, tư tưởng về kinh
tế là di sản vô giá của Người để lại cho Đảng và nhân dân ta, bao gồm những nội dungchủ yếu về mục đích kinh tế, về vị trí, vai trò của nông nghiệp, về nền kinh tế nhiềuthành phần Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển nông nghiệp là một bộ phậntrong hệ thống tư tưởng kinh tế của Người Những tư tưởng chủ đạo của Hồ ChíMinh về phát triển sản xuất nông nghiệp toàn diện; ứng dụng tiến bộ khoa học
kỹ thuật, thực hiện công nghiệp hoá; phát triển kinh tế tập thể, xã hội hoá nôngnghiệp, xây dựng quan hệ sản xuất trong nông nghiệp là mẫu mực của sự vậndụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và những quyluật kinh tế khách quan vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam, khôngnhững có ý nghĩa thực tiễn to lớn, mà còn là cơ sở lý luận vô cùng quan trọng đã
và đang được các cấp bộ Đảng và chính quyền vận dụng để xây dựng phát triểnnền kinh tế nông nghiệp nước ta đi lên theo định hướng xã hội chủ nghĩa Làmột nhà hoạt động lý luận - thực tiễn sâu sắc, Hồ Chí Minh sớm nhận thức vaitrò của nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong cách mạng dân tộc dân chủ nhândân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa
Trang 2là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Ngườinói, “chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi, mà dân cứ chết đói, chết rét thì tự
do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, độc lập khi màdân được ăn no, mặc đủ” Theo Người, trách nhiệm của Đảng, Chính phủ rấtlớn: “Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi” Vì vậy, Đảng và Chính phủ phảithực hiện ngay “làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở,làm cho dân có học hành”
Nói chuyện ở hội nghị sản xuất cứu đói, Hồ Chí Minh dẫn tục ngữ: “Dân dĩthực vi thiên”, nghĩa là dân lấy ăn làm trời, nếu không có ăn là không có trời.Lại có câu: “Có thực mới vực được đạo”, nghĩa là không có ăn thì chẳng làmđược việc gì cả Đó là hai câu tục ngữ - một của Trung Quốc, một của Việt
1 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 4, tr 215.
Trang 3Nam Giải thích hai câu đó, Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Hai câu tuy đơn giản nhưngrất đúng lẽ Muốn nâng cao đời sống của nhân dân thì trước hết phải giải quyếtvấn đề ăn (rồi đến vấn đề mặc và các vấn đề khác) Muốn giải quyết vấn đề ănthì phải làm thế nào cho có đầy đủ lương thực Mà lương thực là do nông nghiệpsản xuất ra Vì vậy, phát triển nông nghiệp là cực kỳ quan trọng” Vấn đề nôngnghiệp theo Hồ Chí Minh không chỉ là giải quyết vấn đề lương thực, nâng caođời sống vật chất, mà còn liên quan, tác động sâu sắc tới đời sống tinh thần, làgốc rễ của chủ nghĩa Mác- Lênin Người viết: “Phải rất chú ý tăng gia sản xuất,các cô, các chú có khi vì công tác, vì điều kiện, vì trình độ một phần nên chưanghiên cứu được về chủ nghĩa Mác- Lênin Bác chỉ nêu một điểm rất đơn giản
“có thực mới vực được đạo” đó là duy vật, đó là gốc của chủ nghĩa Lênin” Trên cơ sở nhận thức về nguồn cung cấp lương thực và nguyên liệu, mộtnguồn xuất khẩu quan trọng, Hồ Chí Minh xác định nông nghiệp là một mặt trậnvừa giải quyết “thực túc binh cường” vừa là vấn đề chính trị, văn hóa
Mác-Khi đề cập vai trò của nông nghiệp đối với công nghiệp Người nói:
“Người thì có hai chân Kinh tế một nước thì có hai bộ phận chính: nông nghiệp
và công nghiệp Người không thể thiếu một chân, thì nước không thể thiếu một
bộ phận kinh tế”2 Bác còn nhấn mạnh: “Nông nghiệp không phát triển thì côngnghiệp cũng không phát triển được”3 Nông nghiệp phải phát triển mạnh để cungcấp đủ lương thực cho nhân dân; cung cấp đủ nguyên liệu (như bông, mía,chè ) cho nhà máy, cung cấp đủ nông sản (như lạc, đỗ, đay ) để xuất khẩu đổilấy máy móc Công nghiệp phải phát triển mạnh để cung cấp đủ hàng tiêu dùngcần thiết cho nhân dân, trước hết là cho nông dân; cung cấp máy bơm nước,phân hóa học, thuốc trừ sâu để đẩy mạnh nông nghiệp; và cung cấp máy cày,máy bừa cho các hợp tác xã nông nghiệp” Mối quan hệ giữa nông nghiệp vàcông nghiệp là tác động lẫn nhau, hỗ trợ lẫn nhau: “Phải cải tạo và phát triểnnông nghiệp để tạo điều kiện cho công nghiệp hóa nước nhà Phải có một nềnnông nghiệp phát triển thì công nghiệp mới có thể phát triển mạnh Công
2 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 8, tr 77
3 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 10, tr 619.
Trang 4nghiệp phát triển thì nông nghiệp mới phát triển” Trong mối quan hệ đó, nôngnghiệp là gốc, là chính Bởi vì, Người cho rằng nếu không phát triển nôngnghiệp thì không có cơ sở để phát triển công nghiệp.
1.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về phát triển toàn diện nông nghiệp, nông thôn
Để phát huy vai trò của nông nghiệp, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng phải pháttriển một nền nông nghiệp toàn diện (Có ngành trồng trọt phát triển toàn diện; Cóngành chăn nuôi phát triển toàn diện; Có ngành lâm nghiệp phát triển toàn diện;
Có ngành ngư nghiệp phát triển toàn diện; Có các ngành nghề phụ phát triển
Đối với ngành trồng trọt: Hồ Chí Minh cho rằng cần tập trung phát triển
cây lương thực, vì nó giải quyết nhu cầu cấp thiết về "cái ăn" cho đồng bào.Trong các cây lương thực, Người nói nhiều đến việc trồng lúa, coi cây lúa làchính; song Người cũng rất chú trọng các loại cây hoa màu khác để tạo điềukiện phát triển chăn nuôi Bởi vì hoa màu không những là cây lương thực quýcủa người, mà còn dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm; thiếu hoa màu chănnuôi sẽ kém phát triển Người coi trọng cây hoa màu đến mức dành hẳn một sốbài báo đăng trên Báo Nhân Dân để cổ động, khuyến khích bà con nông dântrồng cây hoa màu Bên cạnh trồng cây lương thực phục vụ nhu cầu thiết yếu về
”cái ăn” Hồ Chí Minh yêu cầu cần phải chú ý phát triển cây công nghiệp, bởi vìcây công nghiệp không đạt được kế hoạch thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sảnxuất công nghiệp Trong các cây công nghiệp, Người rất quan tâm đến cây bông,cây dâu tằm, vì đây là những cây nguyên liệu làm sợi cho ngành dệt vải, giảiquyết "cái mặc" cho đồng bào Sau cây bông, cây dâu tằm Người còn nói nhiềuđến cây cà phê, cây lạc, cây vừng, cây mía, cây chè, vì nước ta có điều kiện tựnhiên tương đối thuận lợi cho các loại cây nầy phát triển, đồng thời đó là nhữngcây vừa cho hiệu quả kinh tế cao, vừa là nguồn hàng xuất khẩu để đổi lấy ngoại
tệ và máy móc Đồng thời Người cũng không quên động viên phải ra sức trồngcây lấy gỗ, vì sau này không những sẽ có đủ gỗ làm nhà, đóng giường, bàn ghế,
Trang 5làm nông cụ, mà còn góp phần làm cho nước ta phong cảnh ngày càng tươi đẹp,khí hậu điều hoà hơn Đối với thanh niên Người chỉ rõ trồng cây đó là nguồn lợikinh tế lớn Theo tính toán của Người, mỗi thanh niên trồng 3 cây, mỗi cây 3đồng, trong 5 năm 8 triệu thanh niên miền Bắc sẽ thu hoạch được một số tiền rấtlớn là 360 triệu đồng, có thể xây dựng được tám nhà máy cơ khí loại khá Chính
vì lợi ích to lớn, nhiều mặt của việc trồng cây mà Người đã phát động phongtrào Tết trồng cây và viết nhiều bài báo để cổ động nhân dân tạo nên một phongtục "Tết trồng cây" tốt đẹp ở nước ta
Đối với ngành chăn nuôi: Tại hội nghị tổng kết phong trào sản xuất nông,
lâm, ngư nghiệp năm 1959, Người yêu cầu phải phát triển mạnh chăn nuôi để cóthêm thịt ăn, thêm sức kéo, thêm phân bón Chăn nuôi không những là nguồnthực phẩm quan trọng mà còn cung cấp phân bón cho trồng trọt Chăn nuôi vàtrồng trọt có mối quan hệ mật thiết, tương hỗ với nhau Trong chăn nuôi, Ngườichú trọng chăn nuôi trâu, bò, lợn vì trâu, bò, lợn là nguồn lợi lớn, lại là một nguồnphân bón tốt cho ruộng nương Đi liền với việc khuyến khích phát triển chăn nuôi,nhiều lần Người nhắc nhở không được lạm sát trâu bò, vì vừa làm giảm sức kéo,vừa gây ra tệ nạn ăn uống lãng phí
Đối với ngành lâm nghiệp: Hồ Chí Minh không chỉ chú ý đến việc trồng cây
lấy gỗ ở đồng bằng, mà còn luôn nhắc nhở bà con các dân tộc miền núi trồng rừng
và bảo vệ rừng, bởi vì cây và rừng là nguồn lợi lớn Nhiều lần Người nhắc lại câutục ngữ "Rừng vàng biển bạc" và căn dặn "Chúng ta chớ lãng phí vàng, mà phảibảo vệ vàng của chúng ta"4 Người còn chỉ rõ nguy cơ tác hại nhiều mặt của nạnphá rừng Phá rừng sẽ dẫn đến lụt lội, trôi đất, mất nước, ảnh hưởng xấu đến sảnxuất và đời sống Phá rừng thì dễ, nhưng gây lại rừng thì khó phải mất nhiềucông của và thời gian Đi liền với việc trồng rừng, bảo vệ rừng là việc khai thácnguồn lợi từ rừng Việc khai thác lâm thổ sản từ rừng là hết sức cần thiết vì lợiích kinh tế to lớn của nó Nhưng việc khai thác không hợp lý sẽ để lại hậu quả
4 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 10, tr 321
Trang 6nặng nề, vì vậy việc khai thác rừng phải có kế hoạch thật hết sức chu đáo, phảichấm dứt tình trạng khai thác rừng bừa bãi
Đối với ngành thủy sản: Với chiều dài bờ biển 3.200 km Hồ Chí Minh đã
sớm nhận ra tiềm năng lợi thế to lớn từ biển, do đó Người động viên nhân dâncần phải ra sức đẩy mạnh nghề đánh cá, nghề làm muối, nuôi dưỡng, bảo vệ vàphát triển mạnh các nguồn lợi hải sản Ở Việt Nam người nông dân vốn sốngchủ yếu bằng nghề trồng cây lúa nước Sự kết hợp giữa trồng lúa nước với nuôicác loại thuỷ, hải sản trong vườn, ao, hồ, ruộng, sông suối, biển là rất phù hợp,vừa phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế, vừa tạo điều kiện để cải thiệnđời sống nhân dân rất tốt Khi đến những nơi có điều kiện thuận lợi, Người đềunhắc cùng với việc trồng lúa, hoa màu, chăn nuôi thì phải đẩy mạnh việc nuôitrồng thuỷ, hải sản, đặc biệt là phải thả cá
Bên cạnh sự phát triển toàn diện về các ngành nông nghiệp, trong điều kiện
kinh tế khó khăn Hồ Chí Minh đã nhắc nhở người dân cần phải đặc biệt quan
tâm đến việc phát triển nghề phụ gia đình Theo Người, miếng vườn của mỗi giađình xã viên và các loại nghề phụ là nguồn lợi để tăng thu nhập, do đó Ngườiyêu cầu cần phải phát triển thích đáng kinh tế phụ gia đình của xã viên Khaithác mảnh vườn, mở mang nghề phụ là rất phù hợp và cần thiết để giải quyếtcông ăn việc làm nâng cao đời sống cho bà con nông dân ở nông thôn, và đâycũng là một yêu cầu khách quan bức thiết hiện nay để từng bước chuyển nềnkinh tế nông nghiệp, nông thôn đi trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Trong tư tưởng về phát triển nghành nông nghiệp toàn diện có một nộidung thể hiện tầm nhìn xa trông rộng của Người về phát triển ngành nôngnghiệp sản xuất lớn khi Người cho rằng nền nông nghiệp toàn diện không phải
là nền sản xuất nhỏ, manh mún, tự sản tự tiêu, mà đó là một nền sản xuất nôngnghiệp hàng hoá phát triển, có quy mô lớn, có quy hoạch, kế hoạch phù hợp vớiyêu cầu của quá trình công nghiệp hoá nền kinh tế quốc dân Khi thăm và nóichuyện với đồng bào xã Đại Nghĩa (Hà Đông), Người chỉ rõ: "Trong kế hoạch 5
Trang 7năm còn nói đến việc bắt đầu khoanh vùng nông nghiệp Như nơi nào sản xuấtlúa nhiều và tốt thì nơi đó sẽ thành vùng sản xuất lúa là chính, nơi nào sản xuấtchè nhiều và tốt thì nơi đó sẽ thành vùng sản xuất chè là chính,v.v Làm nhưvậy thì sẽ sử dụng một cách hợp lý và có lợi nhất của cải giàu có của đất nước ta
và sức lao động dồi dào của nhân dân ta Làm như vậy thì sau nầy dùng máycũng dễ và tiện"5 Người coi đây là điều kiện tiền đề, là bước chuẩn bị đầu tiên
để xây dựng, phát triển một nền sản xuất hàng hoá, thực hiện công nghiệp hoá,hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn
Để phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, Hồ Chí Minh cũng chỉ ranhững biện pháp nhằm phát triển nông nghiệp một cách toàn diện
Thứ nhất, phải quan tâm xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông
thôn, trong đó đặc biệt là hệ thống thủy lợi, giao thông, giáo dục, y tế và xâudựng nhà ở cho người dân
Để phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất lớn, trong điều kiện nước ta
đi lên chủ nghĩa xã hội từ nền sản xuất nhỏ, lực lượng sản xuất kém phát triển
Hồ Chí Minh rất chú ý đến công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nôngthôn Điều này xuất phát từ đặc điểm thực tiễn của nền kinh tế nước ta, từ mốiquan hệ biện chứng giữa sản xuất nông nghiệp và sản xuất công nghiệp, từ yêucầu của việc xây dựng nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, từ đòi hỏi của việc xâydựng một nền kinh tế độc lập tự chủ của dân tộc Hồ Chí Minh cho rằng muốn
đưa nông nghiệp lên sản xuất lớn, trước hết phải ra sức làm tốt công tác thuỷ lợi,
phòng chống thiên tai hạn hán, lụt bão và ứng dụng khoa học kĩ thuật vào trongsản xuất
Đối với công tác thủy lợi, Người đặc biệt quan tâm đến thuỷ lợi là vì, đốivới nền nông nghiệp lúa nước, dân ta đã có câu: "Nhất nước, nhì phân, tam cần,
tứ giống" Hồ Chí Minh hiểu rõ nước là nhân tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếpđến năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi và đời sống sinh hoạt của nhân dân
5 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 10, trang 407
Trang 8ở nông thôn Người khẳng định, nói đến kinh tế nông thôn trước hết là nói đếnvấn đề nước Ở nông thôn, nước ví như sông mà chủ nghĩa xã hội như thuyền,nước sông lên nhiều thì thuyền đi lại dễ dàng Cho nên, phải làm sao đẩy mạnhcông tác thuỷ lợi cho đều, cho tốt và chắc chắn Hồ Chí Minh hiểu làm thuỷ lợitrước mắt tuy rất nhiều khó khăn nhưng lợi ích của nó vô cùng to lớn và lâu dài,
vì vậy Người đã động viên nông dân phải gắng làm thuỷ lợi, gắng chịu khó nhọctrong vài năm để được sung sướng lâu dài
Người đã chỉ ra cách làm thuỷ lợi là cần phải kết hợp công trình lớn vớicông trình vừa và công trình nhỏ; cần phải kết hợp việc giữ nước với việc dẫnnước và việc tháo nước Trong điều kiện kinh phí Nhà nước còn hạn chế, Ngườichỉ ra phương châm, cơ chế về nguồn lực làm thuỷ lợi: Các công trình thuỷ lợi
có quy mô lớn thì Nhà nước xuất tiền, nhân dân xuất sức Các công trình thuỷlợi có quy mô vừa thì Nhà nước với nhân dân cùng làm Các công trình thuỷ lợinhỏ thì nhân dân tự làm
Trong việc phòng chống thiên tai hạn hán, Hồ Chí Minh luôn căn dặn cán
bộ, đồng bào phải thấm nhuần tinh thần "nhân định thắng thiên", tư tưởng phảithông suốt, phải tin vào chính bản thân mình Khi có hạn chúng ta phải quyếttâm khơi thêm mương, đào thêm giếng, gánh nước, tát nước Phải quyết tâm làm
đủ mọi cách để có đủ nước tưới ruộng Chúng ta phải thực hiện "vắt đất ra nước,thay trời làm mưa" Phải kiên quyết động viên và dựa vào lực lượng vô cùng vôtận của quần chúng để làm cho có nước Cùng với chống hạn, công tác phòngchống lũ lụt cũng được Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm Người cho rằng giặc lụt
là đồng minh của giặc đói Muốn chống đói thì phải chống lụt Muốn chống lụtthì phải kịp thời đắp đê, giữ đê Người coi việc phòng chống lũ lụt như mộtchiến dịch lớn, trên một mặt trận dài, trong một thời gian khá lâu và Người kêugọi toàn thể đồng bào, cán bộ phải có quyết tâm vượt mọi khó khăn, làm trònnhiệm vụ đắp đê và giữ đê, phòng lụt và chống lụt Muốn làm tốt công tác thuỷlợi, theo Người phải dựa vào lực lượng to lớn của quần chúng nhân dân, phải có
Trang 9kế hoạch chu đáo, phải ra sức tuyên truyền giải thích, phải khéo động viên nhândân, phải cố gắng gây thành một phong trào sôi nổi
Cùng với công tác thủy lợi, phải đẩy mạnh cải tiến nông cụ, ứng dụng khoahọc kỹ thuật, thực hiện công nghiệp hoá nông nghiệp Hồ Chí Minh cho rằng,cải tiến nông cụ là một công việc rất quan trọng để phát triển sản xuất nôngnghiệp Nói về ích lợi của việc cải tiến nông cụ, Người đã chỉ rõ nếu làm tốtphong trào cải tiến nông cụ, thì sức lao động sẽ lợi gấp đôi, gấp ba, mà lúa vàhoa màu sẽ tốt gấp bội, tức là năng suất lao động sẽ tăng lên nhiều Chúng ta đềubiết rằng, năng suất lao động chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, nhưng trong đónhân tố giữ vai trò quyết định năng suất cao hay thấp là do công cụ lao độnghiện đại hay thô sơ Chính do nông cụ của chúng ta thô sơ, lạc hậu mà ngườinông dân làm việc tốn nhiều công sức, vất vả nhưng năng suất, chất lượng vàhiệu quả kinh tế lại kém Theo tư tưởng của Người, việc cải tiến nông cụ cầnphải thực hiện mạnh hơn nữa, toàn diện hơn nữa; phải chú ý cải tiến từ cái cày,cái bừa, chiếc xe vận tải cho đến các dụng cụ làm cỏ, tuốt lúa, thái rau, Đồngthời với việc gây dựng phong trào cải tiến nông cụ rộng khắp, Người yêu cầuphải đẩy mạnh công nghiệp phục vụ sản xuất nông nghiệp, đưa nông nghiệp lênsản xuất lớn Trong Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng(khoá III) bàn về phát triển công nghiệp, Người nói: "Công nghiệp phát triểnmạnh để cung cấp đủ hàng tiêu dùng cần thiết cho nhân dân, trước hết là nôngdân; cung cấp máy bơm nước, phân hoá học, thuốc trừ sâu để đẩy mạnh nôngnghiệp; và cung cấp dần máy cày, máy bừa cho các hợp tác xã nông nghiệp"6 Cùng với việc gây dựng phong trào cải tiến nông cụ, đưa máy móc vào sảnxuất, Người đề nghị cán bộ và nhân dân phải ra sức học tập và ứng dụng tiến bộkhoa học, kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất lao động, cải thiện đờisống, xây dựng chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh rất coi trọng khoa học côngnghệ Sở dĩ như vậy là vì Người đã nhìn thấy trước được xu hướng phát triểncủa khoa học công nghệ trên thế giới và vai trò cực kỳ quan trọng của nó trong
6 HCM, Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2002, tập 10, tr 444 - 445
Trang 10việc nâng cao năng suất lao động Người khẳng định khoa học công nghệ từ sảnxuất mà ra và yêu cầu khoa học công nghệ phải quay lại phục vụ sản xuất, đờisống, phải luôn cố gắng giải quyết tốt các yêu cầu thực tiễn cách mạng đất nướcđặt ra
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Người luôn coi "trí thức là vốn liếngquý báu của dân tộc" Bản thân Người rất trân trọng các trí thức, tin tưởng giaotrọng trách cho họ, có chính đãi ngộ và tạo điều kiện thuận lợi cho họ làm việc,cống hiến tài năng; đồng thời luôn nhắc nhở trí thức cần phải có quan điểm phục vụquần chúng Nhờ đó, trí thức nước ta đã có những đóng góp xứng đáng vào sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước
Để nhanh chóng đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật ứng dụng vào sản xuất cóhiệu quả, Người hết sức quan tâm đến việc phổ biến tri thức khoa học rộng rãivào quần chúng nhân dân và kịp thời khai thác đúc kết những kinh nghiệm haycủa quần chúng để đẩy mạnh sản xuất; vì theo Người nhân dân ta rất cần cù,thông minh, khéo léo và có rất nhiều kinh nghiệm quý báu Quan điểm quầnchúng của Người trong việc triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ đếnnay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt càng có ý nghĩa hơn trong tình hình khoahọc công nghệ đang phát triển nhanh chóng
Thứ hai, muốn phát triển nông nghiệp phải xây dựng nông thôn mới
Sau khi giành được thắng lợi trong thời kỳ khôi phục kinh tế (1955-1957),Đảng ta và Hồ Chủ tịch chủ trương cải tạo và phát triển nông nghiệp theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa, coi đây là khâu chính để tạo điều kiện cho công nghiệphóa; đồng thời cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các ngành kinh tế khác Để thựchiện chủ trương đó trong lĩnh vực nông nghiệp, Hồ Chí Minh quan tâm tới việcxây dựng nông thôn mới với một số biện pháp gắn bó chặt chẽ với nhau Hồ ChíMinh cho rằng “điều quan trọng bậc nhất hiện nay để phát triển mạnh nông
nghiệp là chỉnh đốn các ban quản trị hợp tác xã cho thật tốt” Hồ Chí Minh coi
cái chìa khóa của việc phát triển nông nghiệp là chỉnh đốn tốt ban quản trị hợp