Đây là bài học lịch sử Việt Nam đầu tiên trong chương trình lịch sử lớp 9, với nội dung chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp nó có liên quan đến toàn bộ tiến tr
Trang 1Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tháp Mười
TRƯỜNG THCS LÁNG BIỂN
BÀI DỰ THI
Họ và tên giáo viên:
Lương Phước Hồng
Điện thoại: 01239414769
Email: tosudia.thcs.thapmuoi@gmail.com
Năm học 2016-2017
Trang 2Phiếu mô tả dự án dự thi của giáo viên 1
Tên dự án dạy học
VIỆT NAM SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHÂT
2 Mục tiêu dạy học
Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất Đây là bài học lịch sử Việt Nam đầu tiên trong chương trình lịch sử lớp 9, với nội dung chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp nó có liên quan đến toàn bộ tiến trình lịch sự Việt Nam từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục,…nước ta Trong cuộc khai thác thuộc địa lần hai này còn liên quan đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất và hoàn cảnh, mục đích, quy mô lần thứ hai để so sánh với lần thức nhất rất dễ làm nổi bật tính chất sự kiện lịch sử Chính vì lí do trên bản thân tôi đã xây dự án: "Tích hợp kiến thức liên môn trong giảng dạy Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất" trong chương trình lịch
sử lớp 9 Mục tiêu của dự án cụ thể là:
a) Về kiến thức
- Dự án hướng dẫn học sinh sử dụng những kiến thức của các bộ môn như: ngữ văn, toán học, địa lí vào từng nội dung của từng bài học khi cần thiết
- Dự án thực hiện trong phần Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất với mục tiêu cần đạt về kiến thưc như sau:
+ Tích hợp với môn toán học để tính được quy mô tăng diện tích, giái trị tiền so với giá trị hàng hóa cùng thời
+ Tích hợp bộ môn địa lý để phân tích lược đồ, biểu đồ về phân bố các ngành công nghiệp, tính tỉ lệ, tốc độ tăng để vẽ biểu đồ tương ứng
+ Tích hợp với bộ môn ngữ văn để phân tích và làm sáng tỏa tác động khai thác thuộc địa lần hai của Pháp với đời sống nhân dân, sự phân hóa xã hội, tinh thần cách mạng của các giai cấp tầng lớp trong xã hội
+ Tích hợp với môn mĩ thuật để học sinh thấy được tình cảnh, thực trạng xã hội của nước ta thời Pháp thuộc
b)Về kĩ năng
- Việc hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức liên môn vào việc học tập lịch sử Việt Nam giúp các em rèn luyện tốt khả năng tư duy logic, khả năng tái hiện những tri thức đã học để tìm kiến thức mới
- Môn địa giúp các em phân tích bảng số liệu, kỹ năng phân tích bản đồ, biểu đồ tìm
ra kiến thức bài học
- Môn toán sẽ làm cho các em hiểu hơn chính sách khai thác bốc lột của thực dân Pháp đối với nhân dân ta đến tận xương tủy
- Môn mĩ thuật giúp các em biết được tình cảnh bần cúng hóa của người dân thể hiện qua hân hình gầy guộc phục dịch cho quan lại người Pháp
- Môn giáo dục công dân giáo dục các em tinh thần yêu nước, lên án áp bức, cường quyền, yêu chuông hòa bình, giáo dục tinh thần đoàn kết dân tộc…
Trang 3- Môn văn giúp các em cảm nhận được nổi khổ của người dân trong thời kì Pháp thuộc, biết bênh vực và yêu mến người dân lao động cần cù, chịu khó của dân tộc ta
c)Về thái độ:
Qua dự án học sinh có:
- Thái độ nghiêm túc học tập tốt tất cả các môn học, yêu thích, say mê tìm hiểu kiến thức của nhiều môn học qua các kênh thông tin khác nhau
- Ý thức đước sự cần thiết của việc học tập toàn diện các bộ môn, bác bỏ quan niệm chỉ cần học một vài môn cơ bản, tránh việc học lệch, học tủ
- Ý thức trách nhiệm của bản thân trong việc thực hiện chính sách dân số trong tương lai, vận động, tuyên truyền người thân và bạn bè cùng thực hiện
3.Đối tượng dạy học của dự án
- Số lượng học sinh tham gia dự án: 55 em
- Số lớp: 02
- Khối lớp: 9
- Một số đặc điểm của học sinh đã học theo dự án
+ Học sinh lớp 9 là đối tượng học sinh đã học 3 năm trong chương trình THCS,các
em đã phần nào có những kiến thức cơ bản về các bộ môn lịch sử, ngữ văn, toán học, địa lí, sinh học, và một số môn học khác Với đặc điểm đó đối tượng thực hiện sẽ có khả năng vận dụng tốt những kiến thức những môn đã học vào việc tìm hiểu kiến thức môn mới của môn lịch sử
+Học sinh lớp 9 là đối tượng học sinh lớn tuổi nhất trong bậc học THCS, các em
đã có ý thức trách nhiệm về bản thân, đa số các em đã có kế hoạch định hướng cho tương lai của mình Vì vậy việc thực hiện mục tiêu hình thành thái độ của dự án sẽ dễ dàng thực hiện được
4 Ý nghĩa của dự án
Bản thân tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức của nhiều môn học khác nhau để giải quyết một vấn đề nào đó cho một môn học là một việc làm hết sức cần thiết Với việc tích hợp như vậy yêu cầu đối với người thầy không chỉ đơn thuần nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình được đào tạo và trực tiếp giảng dạy mà người thầy còn phải thường xuyên nghiên cứu tìm hiểu kiến thức về những môn học có liên quan đến môn học chuyên môn của mình Điều đó giúp người thày mở rộng thêm vốn hiểu biết của mình Còn đối với các em học sinh việc vận dụng tích hợp kiến thức của nhiều môn sẽ giúp các em hiểu rõ được sự cần thiết phải học toàn diện tất cả các môn học, không nên coi nhẹ môn học nào Ngoài ra các em còn thấy được sự thống nhất trong chương trình giáo dục, các bộ môn các em được học đều là tập hợp những kiến thức khoa học, chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Từ đó sẽ khích lệ được sự say mê học tập hăng hái tìm tòi, nghiên cứu, khám phá kiến thức mới của các em
Qua tiết dạy tích hợp liên môn “ Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất” tôi thấy có rất nhiều ưu điểm sau
Đối với người giáo viên việc sử dụng và dẫn chứng nhiều kiến thức sẽ góp phần làm sáng tỏa, minh chứng thuyết phục đối với người học như ta sử dụng thông tin từ tác phẩm văn học nhệ thuật “Tiếng hò sông Hậu”, tác phẩm chị Dậu, Lão Hạc,
Trang 4tranh vẽ của Bác Hồ trong tác phẩm “Người cùng khổ” …học sinh sẽ được mở rộng kiến thức làm sáng tỏa kiến thức đã học, học sinh biết được toàn bộ tình cảnh xã hội
và con người ta trong giai đoạn 1919-1930, đồng thời qua các tác phẩm đó có tính giáo dục rất cao
Đối với học sinh có thể học sinh không biết nhiều và rõ các tác phẩm, những dẫn chứng mà giáo viên cung cấp nhưng qua đó sẽ giúp cho các em tìm tòi, kích thích khả năng tư duy, khám phá từ nhiều nguồn thông tin khác nhau để tìm hiểu kiến thức
đã học
5 Thiết bị dạy học, học liệu
- Sách giáo khoa lịch sử 9, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
- Sách giáo khoa địa lí 9, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
- Đinh Xuân Lâm, Đại cương lịch sử Việt Nam tập II, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
- Nguyễn Ái Quốc, Bản án chế độ thực dân Pháp (trích ảnh), báo người cùng khổ
- Sách giáo viên lịch sử 9, Nhà xuất bản giáo dục
VIỆT NAM SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHÂT
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
Học sinh cần nắm được nguyên nhân, mục đích, đặc điển và nội dung của chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp
Những thủ đoạn thâm độc về chính trị, văn hóa, giáo dục của thực dân Pháp nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác
Tình hình phân hóa xã hội Việt Nam sau chương trình khai thác thuộc địa lần thức hai của thực dân Pháp và thái độ chính trị, khả năng cách mạng của các giai cấp
2 Tư tưởng:
Giáo dục cho học sinh lòng căm thù đối với những chính sách bốc lột thâm độc, xảo quyệt của thực dân Pháp và sự đồng cảm với những vất vả, cơ cực của người lao động dười chế độ thực dân phong kiến
3 Kỉ năng:
Rèn luyện cho học sinh kĩ năng quan sát lược đồ, tập phân tích, so sánh đối chiếu, đánh giá sự kiện lịch sử
II Đồ dùng dạy học:
1 Giáo viên
- Lược đồ “Nguồn lợi của tư bản Pháp ở Việt Nam trong cuộc khai thác lần thứ hai”
- Sử dụng các tư liệu kiến thức từ văn học nghệ thuật, số liệu thống kê, …
2 Học sinh
- Sưu tầm các tư liệu liên quan tình hình kinh tế-xã hội Việt Nam giai đoạn 1919-1930
- Sách giáo khoa,
III Phương pháp dạy học:
Trang 5- Sử dụng các phương pháp: khai thác lược đồ, phương pháp nhĩm, nêu vấn đề, phân tích, so sánh, đánh giá sự kiện lịch sử, tích hợp liên mơn
IV Tiến trình dạy học:
Trong phần trình bày về hoạt động dạy học và tiến trình dạy học, tơi chỉ đi sâu
mơ tả nội dung trong bài học cĩ tích hợp kiến thức của các mơn học khác, cịn các hoạt động khác vẫn diễn ra bình thường
TG Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
18’ * Hoạt động 1
- Nguyên nhân nào thực dân
Pháp tiến hai khai thác thuộc địa
lần hai ở Đơng Dương (Việt
Nam)?
- Mục đích khai thác lần hai cĩ
gì khác lần thứ nhất
- Pháp tiến hành khai thác trên
những lĩnh vực kinh tế nào?
- Nguyên nhân: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp
bị thiệt hại nặng nề, kinh tế kiệt quệ Thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa để
bù bắp những thiệt hại do chiến tranh gây ra.
- Lần 1 là theo quy luật chung xâm chiếm là biến thuộc địa trờ thành nơi cung cấp nguyên, vật liệu, nhân cơng
và thị trường.
- Tất cả các lĩnh vực: nơng, cơng, thương nhiệp, giao thơng vận tải, tài chính ngân hàng.
I Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp
- Nguyên nhân: Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp
bị thiệt hại nặng nề, kinh tế kiệt quệ Thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa để
bù bắp những thiệt hại do chiến tranh gây ra.
- Chính sách khai thác của Pháp :
- Tích hợp biểu đồ mơn địa 1
- Qua biểu đồ trên nhận xét tỉ
lệ vốn đầu tư của Pháp trong các
lĩnh vực?
- Lĩnh vực cao nhất là ngành
nào? Tại sao?
- Học sinh thực hiện
- Ngành nơng-lâm nghiệp vì đầu tư vốn ít nhưng thu lợi
1 Đinh Xuân Lâm-Đại cương lịch sử Việt Nam-Tập II
Trang 6- Tích hợp môn địa.2 nhuận cao, lực lượng lao
động đông.
- Qua biểu đồ ta thấy diện tích
cao su tăng rất nhanh ảnh hưởng
đến sản xuất đời sống nhân dân
ra sao?.
- Trong nông nghiệp hình thức
khai thác nào mà giúp Pháp bốc
lột nhanh nhất?
- Tại sao Pháp trồng nhiều cao
su thời kì này?
- Cho thấy Pháp tăng cường cướp đoạt đất người dân Dân
ta không có đất sản xuất phải làm thuê
- Nông nghiệp: tăng cường đầu tư vốn vào đồn điền cao
su
- Tại vì thi trường thế giới hiện rất cần mũ cao su để sản xuất lốp xe.
+ Nông nghiệp: tăng cường đầu tư vốn vào đồn điền cao su
- Tích hợp môn văn: Lão Hạc
(Nam Cao), Thuế máu (Nguyễn
Ái Quốc), Tức nước vỡ bờ (Ngô
Tất Tố) các em có cảm nhận gì
tình cảnh của người nông dân ta
thời Pháp thuộc?
- Hai câu thơ
“Cao su đi dễ khó về
Khi đi trai tráng khi về bủn beo”
- Pháp bốc lột nhân dân ta nhất là nông dân với nhiều hình thức làm cho nông dân
bị bần cùng hóa.
- Tích hợp môn địa hình 27
SGK trang 56 Các ngành
công nghiệp chế biến thường
tập trung ở đâu? Tại sao
- Vùng đồng bằng, cao nguyên, và ven biển Vì nơi này tài nguyên đất, nước, khí hậu…đặc biệt có dân đông và gần cảng đề xuất khẩu.
2 Đinh Xuân Lâm-Đại cương lịch sử Việt Nam-Tập II
Trang 7- Qua biểu đồ trên cho thấy
Pháp chủ yếu đều tư vào những
ngành công nghiệp nào? Tại
sao?
- Dựa vào kiến thức môn địa
giải thích tại sao các ngành công
nghiệp lại được phân bố ở các
địa phương trên?
+ Công nghiệp: đầu tư vốn vào khai mỏ và mở thêm một
số cơ sở công nghiệp chế biến Đầu tư vốn ít, thu hồi nhanh, ít đào tạo nhân lực.
- HS trình bày
+ Công nghiệp: đầu tư vốn vào khai mỏ và mở thêm một
số cơ sở công nghiệp chế biến.
- Thương nghiệp Pháp khai thác
bằng cách nào?
- Toán: Năm 1928, xuất khẩu
đạt 550 triệu đồng, xuất siêu đạt
50 triệu riêng rượu và thuốc
phiện nhập vào có giá trị là
khoảng 150 triệu đồng, nhập
khoảng 5 triệu đồng máy nông
nghiệp.
- Về thương nghiệp: Pháp độc quyền, đánh thuế nặng hàng hoá các nước nhập vào Việt Nam.
+ Về thương nghiệp: Pháp độc quyền, đánh thuế nặng hàng hoá các nước nhập vào Việt Nam.
- Xác định tuyến đường sắt,
cảng biển.
- Giao thông chúng xây dựng
loại hình giao thông nào? Sự
phân bố đó có lợi gì cho chúng?
- Giao thông vận tải: đầu tư phát triển thêm, đường sắt xuyên Đông Dương được nối liền nhiều đoạn Vận chuyển nguyên liệu ra cảng
để xuất về chính quốc và giúp chúng di chuyển quân đội nhanh đàn áp khởi nghĩa của ta.
+ Giao thông vận tải: đầu tư phát triển thêm, đường sắt xuyên Đông Dương được nối liền nhiều đoạn.
- Pháp là quốc gia chuyên cho
Trang 8Pháp ở Đơng Dương hoạt động
- Tích hợp mơn văn: đoạn trích
“Tắt đèn” Nguyên nhân nào chị
Dậu phải bán con cùng đàn chĩ?
- Tích hợp mơn tốn: thuế đinh
bất kể già trẻ, trai, gái sống hay
chết đều đĩng 7.5 đồng (tương
đương 70kg gạo tốt nhất) vậy
hiện giá mỗi người phải đĩng là
bao nhiêu tiền (biết mỗi kg gạo
- Em cĩ nhận xét gì chính sách
khai thác thuộc địa về kinh tế.
- So sánh quy mơ khai thác lần 2
với lần 1
Theo em cĩ người người Pháp
đã khai hĩa
- Chồng chị bị ốm khơng tiền đĩng thuế đinh chúng bắt anh giam ở đình làng Chị Dậu phải bán con ngoan, ổ chĩ để đĩng tiền thuế đinh cho chồng, khơng những thế cịn phải đĩng tiền cho em chồng
đã mất.
- Nếu người dân Việt ta phải đĩng thuế đinh như thời Pháp thuộc thì số tiền tương đương
là 1.120.000 đồng
- Chúng vơ vét bốc lột nhân dân ta bằng nhiều hình thức:
khai mỏ, tài nguyên, thuế, sức lao động, cho vay…
- HS trình bày
8’ * Hoạt động 2
- Về chính trị Pháp thi hành
chính sách gì? Tác dụng?
- GV nhắc học sinh nhớ câu
truyện bĩ đủa.
- Chính sách đĩ cĩ cịn tàn tích
đến ngày nay khơng? Biểu hiện?
- Các em cĩ nhận xét gì về văn
hĩa, giáo dục của Pháp đối với
dân tộc ta?
- Tích hợp mơn Ngữ văn: Tác
phẩm “Tuyên ngơn độc lập”
- Đoạn văn nào thể hiện sự bốc
lột nhân dân ta của TDP?
- Tích hợp tư tưởng đạo đức
HCM “Khơng cĩ gì quý hơn
độc lập” …
- Về chính trị: thực hiện chính sách ''chia để trị'', thâu tĩm mọi quyền hành, cấm mọi quyền tự do dân chủ, thẳng tay đàn áp, khủng bố,
- Cĩ dân Bắc-Nam, đồng bào tơn giáo, dân tộc.
- Về văn hố giáo dục:
Pháp khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội, hạn chế mở trường học,
- “…Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học…hơn hai triệu đồng bào ta bị chết đĩi ”
II Các chính sách chính trị, kinh tế,
VH – giáo dục:
- Về chính trị: thực hiện chính sách ''chia để trị'', thâu tĩm mọi quyền hành, cấm mọi quyền tự do dân chủ, thẳng tay đàn áp, khủng bố,
- Về văn hố giáo dục: Pháp khuyến khích các hoạt động mê tín dị đoan, các tệ nạn xã hội, hạn chế mở trường học,
3 Đinh Xuân Lâm-Đại cương lịch sử Việt Nam-Tập II
Trang 9- Tích hợp mơn GDCD: Giáo
dục đồn kết 3 miền, đồn kết
dân tộc, lên án, bài trừ các tệ
nạn xã hội, mê tín dị đoan…
- HS nêu cảm nhận của mình
14’ * Hoạt động 3
- Sau Chiến Tranh Thế
Giới thứ I, xã hội
Việt Nam đã phân
hóa thành những giai cấp,
tầng lớp nào?
- Chi lớp thảo luận 6’ nội dung
+ Xuất thân.
+ Thái độ chính trị
- Tích hợp Nghệ thuật cải
lương: Tiếng hị sơng Hậu” Sự
cấu kết địa chủ với Pháp qua 02
nhân vật Hội đồng Dư và Cị
Rơ-be Nơng dân nghèo bị bần
cùng hĩa như anh Chơn, Thừa,
cơ Lài.
- Tích hợp mơn Mĩ thuật: Bức
họa người kéo xe đăng trên báo
người cùng Khổ của lãnh tụ
- Hai bức họa vừa nêu thể hiện
nghệ thuật biếm họa của Bác là
gì
- Địa chủ, tư sản, tiểu tư sản, nơng dân, cơng nhân
- Giai cấp địa chủ phong kiến: làm tay sai cho Pháp, một bộ phận nhỏ cĩ tinh thần yêu nước.
- Giai cấp tư sản (mới ra đời): tư sản mại bản làm tay sai cho Pháp, tư sản dân tộc ít nhiều cĩ tinh thần dân tộc
- Tầng lớp tiểu tư sản thành thị: bộ phận trí thức cĩ tinh thần hăng hái cách mạng và
là một lực lượng của cách mạng.
- Đường nét mềm mại thể hiện sự gầy guộc, yếu đuối của người kéo xe cịn quan
to người Pháp nằm trên xe ung dung, tự tại trước sự bốc lột sức lao động của người khác.
III Xã hội Việt Nam phân hóa:
- Giai cấp địa chủ phong kiến: làm tay sai cho Pháp, một bộ phận nhỏ cĩ tinh thần yêu nước.
- Giai cấp tư sản (mới ra đời):
tư sản mại bản làm tay sai cho Pháp, tư sản dân tộc ít nhiều
cĩ tinh thần dân tộc
- Tầng lớp tiểu tư sản thành thị: bộ phận trí thức cĩ tinh thần hăng hái cách mạng và là một lực lượng của cách mạng.
- Giai cấp nơng dân: là lực lượng hăng hái và đơng đảo của cách mạng.
- Giai cấp cơng nhân: cĩ tinh thần cách mạng triệt để, là lực lượng lãnh đạo cách mạng
- Tích hợp đoạn văn: 5Theo báo cáo của thanh tra lao động ở
cơng ti cao su Đất Đỏ, trong khoảng 11 tháng trong số 659 cơng
nhân Trong đĩ khai tử 123, 242 người vào nhà thương ở cơng ti
Nhiệt đới năm 1927 cĩ 1000 cơng nhân thì chết 474 người.
4 Nguyễn Ái Quốc, Bản án chế độ thực dân Pháp, trích ảnh ( người cùng khổ).
5 Sách giáo viên lịch sử 9
Trang 10- Qua hai bức họa trên cho em
biết gì về người dân nghèo
thành thị ta lúc bấy giờ?
- Qua bức ảnh trên cho ta biết
điều gì?
- Đặc điểm xuất thân của giai
cấp cơng nhân Việt Nam ta?
- Vì giai cấp này sống tập
trung, cĩ trình độ nên tiếp cận
và giác ngộ nhanh các kiến
thức cách mạng mới.
- Học sinh trình bày
- Giai cấp nơng dân: là lực lượng hăng hái và đơng đảo của cách mạng.
- Giai cấp cơng nhân: cĩ tinh thần cách mạng triệt để, là lực lượng lãnh đạo cách mạng
- Sưu cáo thuế nặng nơng dân khơng cĩ phương tiện sản xuất Nơng dân cày thay trâu,
bị bần cùng hĩa
- Bị 3 tầng áp bức bốc lột: thực dân,
PK, TS Xuất thân từ nông dân và gắn bó với nông dân Kế thứa truyền thống yêu nước của dân tộc…
-T.H Vì sao giai cấp cơng nhân là lực lượng lãnh đạo mà khơng là G/c khác?
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập