Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh thái nguyên ( Luận văn thạc sĩ)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

i

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

ii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình do chính tôi thực hiện với đề tài

“ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên” dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Bạch Hồng Việt Các số liệu được dựa trên nguồn tin

cậy và thực tế tiến hành khảo sát của tôi kết quả nghiên cứu này chưa được

công bố trong những công trình được nghiên cứu từ trước đến nay.Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Trần Thanh Bình

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám hiệu trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên, quý thầy cô giáo, Khoa sau Đại học, và gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy giáo -TS Bạch Hồng Việt đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn đến ban lãnh đạo cùng các an h, chị đang công tác tại các sở: Kế hoạch đầu tư tỉnh Thái Nguyên, Lao động Thương binh

và Xã hội tỉnh Thái Nguyên, Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng đề hoàn thiện luận văn của mình, tuy nhiên vẫn không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Rất mong nhận được sự đóng góp quý báu của các thầy cô giáo và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2014

Tác giả luận văn

Trần Thanh Bình

iii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG BIỂU, ĐỒ THỊ v

MỞ ÐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 2

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3

4 Những đóng góp của đề tài 3

5 Kết cấu của luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 5

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 5

1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 5

1.1.2 Đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa 7

1.1.3 Tính tất yếu khách quan của sự xuất hiện, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa 7

1.1.4 Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa 9

1.2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 10

1.2.1 Về mặt kinh tế 10

1.2.2 Về mặt xã hội 11

d Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế 13

1.3 Những ưu điểm và hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam 14

1.3.1 Những ưu điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa 14

1.3.2 Những hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa 15

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa…… ……….17

1.4.1 Quan hệ với các doanh nghiệp lớn 17

1.4.2 Sự can thiệp của chính phủ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 18

iv

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

1.5 Cơ sở thực tiễn 21

iii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

1.5.1 Kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa từ các nước và bài

học rút ra cho Việt Nam 21

1.5.2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 35

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 39

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 39

2.2 Phương pháp nghiên cứu 39

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 39

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 39

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu 41

2.2.4 Phương pháp so sánh và phân tích hệ thống 41

2.3 Tổng hợp các chỉ tiêu nghiên cứu 42

2.3.1 Số doanh nghiệp 42

2.3.2 Số lao động của doanh nghiệp 43

2.3.3 Nguồn vốn của doanh nghiệp 43

2.3.4 Tổng sản phẩm địa phương (GRDP) 44

2.3.5 Tổng giá trị sản xuất trên địa bàn 45

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH THÁI NGUYÊN 47

3.1 Giới thiệu tổng quan chung về tình hình tự nhiên kinh tế xã hội của Thái Nguyên 47

3.1.1 Vị trí địa lý và phạm vi hành chính 47

3.1.2 Tiềm năng và tài nguyên thiên nhiên 47

3.1.3 Dân số, nguồn nhân lực, truyền thông văn hoá của dân cư 48

3.1.4 kinh tế - xã hội 49

3.2 Sự ra đời của các doanh nghiệp nhỏ và vừa 50

3.3 Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 53

3.3.1 Số lượng doanh nghiệp và quy mô về vốn 53

3.3.2 Tình hình sử dụng và trả lương lao động 58

3.3.3 Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa 60

3.3.4 Kết quả sản xuất kinh doanh của hệ thống doanh nghiệp nhỏ và vừa 62

3.3.5 Một số nhóm ngành nghề kinh doanh cơ bản 67

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển các DNN&V trên địa bàn ……… … 71

iii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

3.5 Thực trạng công tác quản lý Nhà nước đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa 77

3.6 Thực trạng hỗ trợ từ tỉnh Thái Nguyên và những tồn tại 81

CHƯƠNG 4 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH THÁI NGUYÊN 87

4.1 Định hướng và mục tiêu phát triển của tỉnh Thái Nguyên 87

4.1.1 Định hướng và mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 87

4.1.2 Định hướng và mục tiêu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Thái Nguyên 89

4.2 Các nhóm giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 92

4.2.1 Hoàn thiện các chính sách, cơ chế hỗ trợ khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển 92

4.2.2 Đổi mới công tác quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 96

4.2.3 Nhóm giải pháp liên quan đến nội tại của các DNN&V ở tỉnh Thái nguyên 101

4.2.4 Một số giải pháp khác 108

KẾT LUẬN 110

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

PHỤ LỤC 116

iv

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

APEC: Diễn đàn hợp tác Kinh tế châu Á Thái Bình Dương

BQ: Bình quân

BOT: Xây dựng - vận hành - chuyển giao

CTTNHH: Công ty trách nhiệm hữu hạn

DNNNH: Doanh nghiệp ngoài Nhà nước

DNĐTNH: Doanh nghiệp đầu tư Nước ngoài

DNDD: Doanh nghiệp dân doanh

DNTN: Doanh nghiệp tư nhân

DNNQD: Doanh nghiệp ngoài quốc doanh

ĐKKD: Đăng ký kinh doanh

ĐTNN: Đầu tư nước ngoài

ĐVT: Đơn vị tính

GDP: Tổng sản phẩm quốc nội

GTTSCĐCL/LĐ: Giá trị tài sản cố định còn lại/lao động

GTSLCNNQD: Giá trị sản lượng công nghiệp ngoài quốc doanh

GTTSL: Giá trị tổng sản lượng

GRDP: Tổng sản phẩm địa phương

HTX: Hợp tác xã

HĐBT: Hội đồng bộ trưởng

HĐND: Hội đồng nhân dân

ISO: Hệ thống tiêu chuẩn chất lượng

KH&ĐT: Kế hoạch và đầu tư

PTNT: Phát triển nông thôn

SXKD: Sản xuất kinh doanh

SLDN: Số lượng doanh nghiệp

QĐ-TTg: Quyết định của Thủ Tướng

SXKD: Sản xuất kinh doanh

FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài

TNHH: Trách nhiệm hữu hạn

TSCĐ/DN: Tài sản cố định trên doanh nghiệp

TSCĐBQ/1LĐ: Tài sản cố định bình quân/ 1 lao động

VAT: Thuế giá trị gia tăng

WTO: Tổ chức Thương mại Thế giới

XHCN; Xã hội chủ nghĩa

v

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

DANH MỤC BẢNG BIỂU, ĐỒ THỊ

Bảng 1.1: Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam 6

Bảng 1.2: Hệ thống các khoản vay của các doanh nghiệp nhỏ ở Anh 25

Bảng 1.3: Các khoản hỗ trợ DNN&V ở Cộng Hòa Liên Bang Đức 27

Bảng 3.1: Số cơ sở sản xuất kinh doanh phân theo quy mô lao động và ngành kinh tế năm 2013 54

Bảng 3.2: Số lượng đăng ký kinh doanh qua các năm 55

Bảng 3.3: Số lượng và tỷ trọng doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Thái Nguyên 56

Bảng 3.4: Quy mô vốn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp năm 2013 57

Bảng 3.5: Số lao động trong DNN&V ở Thái Nguyên ( năm 2013) 58

Bảng 3.6: Tình hình trả lương lao động phân theo quy mô lao động 2013 59

Bảng 3.7: Mức trang bị vốn và giá trị tài sản còn lại của DNN&V năm 2013 60

Bảng 3.8: Trang bị tài sản cố định bình quân trên 1 lao động 61

Bảng 3.9 Giá trị sản xuất phân theo khu vực kinh tế ( theo giá so sánh 2010) 63

Bảng 3.10 Giá trị sản xuất phân theo thành phần kinh tế (theo giá hiện hành) 63

Bảng 3.11 Tổng sản phẩm và chỉ số tăng trưởng tổng sản phẩm theo loại hình kinh tế (theo giá so sánh 2010) 64

Bảng 3.12 Trị giá hàng hóa xuất khẩu trên địa bàn 65

Bảng 3.13: Tổng mức bán lẻ hàng hóa phân theo loại hình kinh tế 65

(theo giá hiện hành) 65

Bảng 3.14: Phát triển nhóm ngành luyện kim đen, cơ khí của khu vực ngoài quốc doanh 67

Bảng 3.15: Phát triển nhóm ngành sản xuất vật liệu xây dựng khu vực ngoài quốc doanh 69

Bảng 3.16: Phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm nghiệp và thủy sản khu vực ngoài quốc doanh tỉnh Thái Nguyên 70

Hình 3.1: Khả năng liên kết giữa DNN&V với các DN lớn năm 2013 qua 100 DN khảo sát 76

1

MỞ ÐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã và đang trở thành một bộ phận quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam Với số lượng gần 97% tổng số doanh nghiệp trên cả nước, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNN&V) đóng góp đáng kể vào tổng thu nhập quốc dân, tạo công

ăn việc làm, huy động các nguồn vốn trong nước cho hoạt động sản xuất kinh doanh, giải quyết các vấn đề xã hội Ngoài ra, trong quá trình vận hành, các doanh nghiệp nhỏ

và vừa đã tạo ra đội ngũ doanh nhân và công nhân, với kiến thức và tay nghề dần được hoàn thiện, đáp ứng được các yêu cầu mới trong cạnh tranh

Đảng và Nhà nước ta đã coi phát triển các DNN&V là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam Trong thời gian qua, với việc ra đời hàng loạt các Luật, Nghị định, văn bản hướng dẫn… đặc biệt là Luật Doanh nghiệp 2005; Luật Doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung (đã được Quốc hội thông qua ngày 19/6/2013 tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XIII, áp dụng từ ngày 01/8/2013) và Luật Đầu tư 2005 đã có tác động tích cực đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, tạo môi trường thông thoáng, bình đẳng cho các loại hình doanh nghiệp

Hiện nay ở Thái Nguyên có hơn 2000 Doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh với đủ các ngành nghề trong đó có hơn một nửa doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản, nông sản Hàng năm các doanh nghiệp đã sản xuất được hàng vạn tấn thép, hàng triệu m3 đá và hàng nghìn tấn thiếc thỏi các loại vừa phục vụ thị trường trong nước vừa xuất khẩu đi nước ngoài Nhờ đó đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển chung của tỉnh

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, các doanh nghiệp nhỏ và vừa nói chung

và các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên nói riêng gặp phải không ít những khó khăn: thiếu vốn, trình độ công nghệ còn yếu, khó khăn trong việc gia nhập thị trường, phân biệt đối xử, cạnh tranh gay gắt của các doanh nghiệp nước ngoài khi sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)… Đặc biệt là tác động không tốt của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới khiến cho các DNN&V càng gặp nhiều bất lợi trong hoạt động sản xuất Yêu cầu đặt ra là cần có

lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh

Thái Nguyên” làm luận văn thạc sĩ của mình Thực hiện đề tài nhằm thúc đẩy việc

trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên một cách đồng bộ, thích ứng với xu thế hội nhập, rút ngắn khoảng cách với các tỉnh phát triển, giữa các nước trong khu vực và trên thế giới

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

- Mục tiêu chung

Khái quát cơ sở lý luận và thực tiễn quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, phân tích thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên, kết hợp với kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số nước trên thế giới, qua đó đề xuất một số giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên trong giai đoạn từ nay tới năm 2020 nhằm phát triển kinh tế của tỉnh

- Mục tiêu cụ thể

Nội dụng của nghiên cứu như sau:

Thứ nhất, tìm hiểu vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế Phân tích kinh nghiệm hỗ trợ phát triển doanh nghiêp nhỏ và vừa trên thế giới Trên

cơ sở đó xây dựng các chính sách trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên Thứ hai, phân tích thực trạng doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên giai đoạn 2008-2013 từ đó chỉ ra được những điểm còn vướng mắc cần giải quyết trong thời gian tới

Thứ ba, đề xuất một số giải pháp trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên để tăng cường năng lực cạnh tranh, thích ứng với yêu cầu hội nhập kinh tế khu vực và trên thế giới

3

3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thái Nguyên

- Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Luận văn nghiên cứu các lĩnh vực, hoạt động liên

quan đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Thái Nguyên

- Phạm vi về không gian: Do điều kiện về thời gian và không gian nên em

chọn phạm vi nghiên cứu là các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động trên địa bàn thành phố Thái Nguyên kết hợp phân tích với các số liệu thống kê từ cục Thống

kê tỉnh Thái Nguyên

- Phạm vi về thời gian: Lấy các số liệu thứ cấp của các năm 2008 – 2013, lấy

phiếu điều tra mẫu cuối 2013 và đầu 2014 để làm rõ thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên

4 Những đóng góp của đề tài

- Thứ nhất, góp phần hệ thống hóa để làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về

phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc điểm, nội dung, các nhân tố ảnh hưởng và những kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số quốc gia trên thế giới và một số địa địa phương trong nước,từ đó rút kinh nghiệm cho Việt Nam nói chung và Thái Nguyên nói chung

- Thứ hai, qua phân tích thấy được thực trạng, các hạn chế trong quá trình

phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Thái Nguyên trong thời gian qua; chỉ ra các thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức đối với phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh; đưa ra các cơ sở khai thác các tiềm năng to lớn của địa phương; Giải pháp quan trọng nhằm phát triển bền vững các doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới

- Thứ ba, luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ trong

quá trình kinh doanh và phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020

4

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục luận văn gồm 4 chương như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên Chương 4: Một số giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Thái Nguyên

5

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

Cho đến nay, ở nước ta vẫn còn nhiều khái niệm khác nhau về doanh nghiệp nhỏ và vừa Các khái niệm được sử dụng trên thực tế hiện nay chỉ là khái niệm của các ngành, địa phương, tổ chức đưa ra nhằm phục vụ cho mục đích của mình

Trong số các khái niệm về DNN&V hiện nay ở nước ta tồn tại một số khái niệm trong đó:

Bộ Kế hoạch và Đầu tư phát biểu như sau:

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam là các chủ thể sản xuất kinh doanh được thành lập theo các qui định của pháp luật có qui mô về vốn và / hoặc số lao động phù hợp với qui định của Chính phủ”

Theo khái niệm này thì DNN&V ở Việt Nam không phân biệt thành phần kinh tế, bao gồm:

- Các doanh nghiệp có qui mô nhỏ và vừa được thành lập và đăng ký theo Luật Doanh nghiệp

- Các hợp tác xã có qui mô nhỏ và vừa được thành lập và đăng ký hoạt động theo Luật Hợp tác xã

Căn cứ, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về “Trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa” Tại điều 3 của Nghị định đã định nghĩa: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là

cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người” Cũng tại Nghị định này, đối tượng các DNN&V được cụ thể

hóa, bao gồm:

- Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp;

- Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã;

- Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký theo Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 của Chính phủ về Đăng ký kinh doanh

Khái niệm mới nhất về doanh nghiệp nhỏ và vừa như sau:

6

Căn cứ Khoản 1, Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của

Chính phủ về Định nghĩa Doanh nghiệp nhỏ và vừa được hiểu như sau:

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo

quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau:

Bảng 1.1: Tiêu chuẩn doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam

Từ khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa trên ta có phân tích cụ thể khái niệm với các lĩnh vực như sau:

- Thứ nhất, lĩnh vực Nông, Lâm nghiệp và Thủy sản; Công nghiệp và Xây dựng

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực Nông, Lâm nghiệp và Thủy sản;

Công nghiệp và Xây dựng là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo qui định pháp luật hiện hành có vốn đăng ký không quá 20 tỷ đồng đối với doanh nghiệp nhỏ và 100 tỷ đồng đối với doanh nghiệp vừa hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 200 người đối với doanh nghiệp nhỏ và 300 người đối với doanh nghiệp vừa”

- Thứ hai, lĩnh vực Thương mại và Dịch vụ :

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực Thương mại và dịch vụ là cơ sở

kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo qui định pháp luật hiện hành có vốn đăng

ký không quá 10 tỷ đồng đối với doanh nghiệp nhỏ và 50 tỷ đồng đối với doanh

7

nghiệp vừa hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 50 người đối với doanh nghiệp nhỏ và 100 người đối với doanh nghiệp vừa”

1.1.2 Đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Do việc thành lập các doanh nghiệp nhỏ và vừa tương đối dễ dàng cho nên trong trong những năm gần đây đã ra đời rất nhiều loại hình doanh nghiệp này, các doanh nghiệp nhỏ và vừa với những ưu thế về việc kinh doanh không đòi hỏi nhiều vốn quá, lại thu hút được lượng lao động rất lớn Hơn nữa việc các doanh nghiệp này kinh doanh chủ yếu những mặt hàng thiết yếu cho cuộc sống cho nên không đòi hỏi phải đầu tư công nghệ kỹ thuật máy móc nhiều mà thay vào đó là sử dụng lượng lao động với giá rẻ càng làm cho việc kinh doanh của các doanh nghiệp này tương đối dễ dàng và thông thoáng Các doanh nghiệp nhỏ và vừa rất nhạy cảm với những thay đổi trong kinh doanh nhanh chóng nắm bắt các cơ hội kinh doanh mỗi khi có thể Một yếu tố nữa là do bộ máy tổ chức của các doanh nghiệp này tương đối gọn nhẹ cho nên mỗi khi ra các quyết định kinh doanh thường rất nhanh

Tuy nhiên cũng do thiếu vốn cho nên các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng thường bị mất di các cơ hội kinh doanh Các doanh nghiệp cũng nghĩ tới việc vay ngân hàng nhưng đợi cho tới khi ngân hàng cho vay vốn thì các cơ hội kinh doanh cũng đã qua đi do các thủ tục ngân hàng còn phức tạp chưa tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Trình độ lao động thấp, phương tiện kỹ thuật lạc hậu, trình độ quản

lý chất lượng sản phẩm kinh doanh thấp cũng là những yếu tố làm cho sản phẩm của các doanh nghiệp này thường bị coi là kém chất lượng và làm ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.3 Tính tất yếu khách quan của sự xuất hiện, tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Lịch sử ra đời và phát triển nền sản xuất hàng hoá gắn liền với sự hình thành

và phát triển của các doanh nghiệp Giai đoạn tiền sử (C Mác gọi là sản xuất hàng hoá giản đơn) không có sự phân biệt giữa giới chủ và người thợ Người sản xuất hàng hoá là người sở hữu các tư liệu sản xuất, vừa là người lao động trực tiếp, vừa

là người điều khiển (quản lý) công việc của mình (của gia đình), vừa là người trực tiếp mang sản phẩm của mình ra trao đổi trên thị trường Đó là loại doanh nghiệp cá thể, doanh nghiệp gia đình, còn gọi là doanh nghiệp cực nhỏ Trong thời kì hiện đại,

8

thông thường đại đa số những người khi mới trưởng thành để làm việc được, đều muốn thử sức mình trong nghề kinh doanh Với số vốn ít trong tay, với một trình độ tri thức nhất định lĩnh hội được trong các trường chuyên nghiệp, bắt đầu khởi nghiệp, phần lớn họ đều thành lập doanh nghiệp nhỏ chỉ của riêng mình, tự sản xuất- kinh doanh

Trong sản xuất kinh doanh có một số người gặp vận may và đặc biệt là nhờ tài ba, biết chớp thời cơ, có sáng kiến cải tiến kĩ thuật, khéo điều hành và

tổ chức sắp xếp công việc, cần cù, chịu khó, tiết kiệm đã thành đạt, ngày càng giàu lên, tích luỹ được nhiều của cải, tiền vốn thường xuyên mở rộng qui mô sản xuất kinh doanh, đến một giai đoạn nào đó lực lượng lao động của gia đình không đảm đương hết công việc cần phải thuê người làm và trở thành ông chủ Ngược lại, một bộ phận lớn người sản xuất hàng hoá khác, hoặc do không gặp vận may, hoặc do kém cỏi không biết chớp thời cơ, không biết sáng kiến cải tiến kĩ thuật hoặc thiếu cần cù chịu khó đã dẫn đến thua lỗ triền miên, buộc phải bán tư liệu sản xuất đi làm thuê cho người khác Những giai đoạn đầu các ông chủ và những người thợ cùng trực tiếp lao động với nhau và người thợ làm thuê thường là bà con họ hàng và láng giềng của ông chủ, về sau mở rộng ra đến những người ở xa đến Các nhà nghiên cứu thường xếp những loại doanh nghiệp này vào phạm trù doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong quá trình sản xuất kinh doanh, một số người thành đạt đã phát triển doanh nghiệp của mình bằng cách mở rộng qui mô sản xuất kinh doanh, và như vậy nhu cầu về vốn đòi hỏi nhiều hơn Nhu cầu về vốn sẽ ngày càng tăng, nhằm nâng cao công suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh đã thôi thúc các nhà doanh nghiệp hoặc là một số người góp vốn thành lập xí nghiệp liên doanh (xí nghiệp chung vốn), hoặc phát hành cổ phiếu thành lập công ty cổ phần Bằng hình thức liên kết ngang, dọc hoặc hỗn hợp nhiều tập đoàn kinh tế, nhiều doanh nghiệp lớn hình thành và phát triển

Nền kinh tế của một quốc gia là do tổng thể các doanh nghiệp lớn, bé tạo thành Phần đông các doanh nghiệp lớn trưởng thành, phát triển từ các doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua liên kết với các doanh nghiệp nhỏ và vừa khác Qui luật đi từ nhỏ đến lớn là con đường tất yếu của sự phát triển bền vững mang tính phổ biến của

Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full