QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM

QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM QUA TRINH HIINH THANH và PHAT TRIEN PHAT GIAO o VIET NAM

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HCM

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP.HCM

M ỤC LỤC

I S Ự RA ĐỜI CỦA PHẬT GIÁO VÀ NHỮNG TƯ TƯỞNG CƠ BẢN CỦA TRIẾT

H ỌC PHẬT GIÁO 2

1 S ự ra đời của Phật giáo 2

a Hoàn c ảnh ra đời Phật giáo ở Ấn Độ 2

b Thân th ế và sự nghiệp của Đức Phật Thích Ca 4

c Các tông phái Ph ật giáo 5

2 Nh ững tư tưởng cơ bản của triết học Phật Giáo 9

a Quan điểm của Phật giáo về thế giới quan 9

b Quan điểm của Phật giáo về nhân sinh quan 11

II QUÁ TRÌNH DU NH ẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHẬT GIÁO VIỆT NAM 16

1 S ự du nhập Phật giáo vào Việt Nam 16

2 Ph ật giáo du nhập qua con đường Hồ Tiêu 16

3 Ph ật giáo du nhập qua con đường Đồng Cỏ 19

4 Ph ật giáo Việt Nam phát triển qua các thời đại 20

a Th ời kỳ du nhập và hình thành Phật giáo Việt Nam (thế kỷ II – V) và thời kỳ phát tri ển của Phật giáo Việt Nam (thế kỷ VI – IX) 20

b Th ời kỳ cực thịnh (thế kỷ X – XIII) và thời kỳ phục hưng của Phật giáo Việt Nam (trong th ế kỷ XX) 26

M Ở ĐẦU GIỚI THIỆU VỀ PHẬT GIÁO

để giúp cho chúng ta biết được triết lý Phật giáo và vận dụng lý tưởng Phật giáo vào

đa dạng về các bộ phái cũng như các nghi thức hay phương pháp tu học Ngay từ buổi đầu, Thích Ca, người sáng lập đạo Phật, đã tổ chức được một giáo hội với các giới luật

Điều kiện thiên nhiên ở Ấn Độ: Ấn Độ là đất nước có điều kiện tự nhiên đa dạng Đất nước này vừa có dãy núi Hymalaya hùng vĩ ở phía Bắt, vừa có biển Ấn Độ Dương

Đông Vì thế Ấn Độ có những vùng đồng bằng trù phú màu mỡ, có vùng nóng ẩm mưa

bức Những điều kiên tự nhiên đa dạng và khắc nghiệt ấy là cơ sở để hình thành sớm

Độ đã phát triển, thổ dân trên bán đảo Nam Á là người Dravidian và Sumerian đã có

đảo Ấn Độ, dần dần chuyển sang định cư và sống bằng nghề nông Đặc điểm nổi bật

đấu tranh giai cấp giữa các đẳng cấp trong xã hội Trong cuộc đấu tranh ấy, nhiều tôn

Đặc điểm văn hóa – khoa học: Văn hoá Ấn Độ cổ – trung đại được chia làm ba giai đoạn Khoảng thế kỷ XXV-XV TCN gọi là nền văn minh sông Ấn, từ thế kỷ XV – VII

thoát cho con người khỏi nỗi khổ triền miên, đè nặng trong xã hội nô lệ Ấn Độ Vì

Đản

đời ở tuổi 80 và để lại cho nhân loại những tư tưởng triết học Phật giáo vô cùng quý

đức độ của con người, Phật giáo nhanh chóng chiếm được tình cảm và niềm tin của đông đảo quần chúng lao động Nó đã trở thành biểu tượng của lòng từ bi bác ái trong đạo đức truyền thống của các dân tộc Châu Á Kinh điển của phật giáo rất đồ sộ gồm

c Các tông phái Ph ật giáo

Đạo Phật có một lịch sử phát triển rất thăng trầm trong suốt hơn 2500 năm và nó lan

Theravada: Theravada còn gọi là Phật giáo nguyên thuỷ hay Phật giáo Nam tông,

thượng”, do đó nhiều sách còn gọi nhóm này là Trưởng Lão bộ Trong kỳ kết tập kinh điển lần thứ III, hội đồng tham gia kết tập đã công nhận giáo pháp gọi là thuyết trưởng

Mahayana: Mahayana có tên gọi khác là Phật giáo Đại thừa Từ thế kỷ I TCN các

Vajrayana: Varayjana còn có tên gọi là Tantra, Mật tông hay Kim cương thừa

Nguyên lý của tông phái dựa vào nguyện lực (tha lực) của Phật A Di Đà và sự nhất tâm

đưa Thiền tông phát triển và nó đã thịnh hành hơn tất cả các tông phái Phật giáo khác ở

đưa thiền giả đến chỗ chứng ngộ chân lý

tách biệt Phật bảo với Pháp bảo và cho rằng Phật bảo là tập họp của những dharmas

Kinh L ượng bộ: Tông phái này ra đời vào khoảng năm 50 TCN cho đến cuối thế

đặc tính đạo đức nhất định, sau này mới đâm chồi, và khi điều kiện cho phép sẽ cho

Duy Th ức Tông: Phái Duy thức ra đời vào khoảng đầu thế kỷ IV do đạo sư Vô

Trung Quán Tông: Phái này do đạo sư Long Thọ (150–250) sáng lập Phái Trung

này có tên là Trung quán là vì nó chỉ ra con đường ở giữa chủ nghĩa hằng cửu (mọi vật

đối tượng thực sự của sự hiện hữu Như vậy tính không ở đây so với trường phái Duy

Vô ngã (không có cái tôi chân th ật)

đất, nước, lửa và không khí; Danh là yếu tố tinh thần, không có hình chất mà chỉ có tên

Danh và sắc kết hợp lại tạo thành 5 yếu tố gọi là “Ngũ uẩn” Ngũ uẩn bao gồm sắc

động qua lại với nhau tạo nên vạn vật và con người Nhưng sự tồn tại của sự vật chỉ là

Vô th ường (vận động biến đổi không ngừng)

đạo Phật cho rằng “Vô thường” là không cố định, luôn biến đổi Các sự vật, hiện

đổi, hư hoại, đều là vô thường” Vì vậy mọi sự vật không mãi ở yên trong một trạng

Duyên ( điều kiện cho nguyên nhân trở thành kết quả)

tiếp nhau, nương vào nhau mà có Nếu không có nhân thì không thể có quả, nếu không

đã bác bỏ quan điểm duy tâm lúc bấy giờ cho rằng thần Brahman sáng tạo ra con người

Đó là quan điểm biện chứng về thế giới tuy còn mọc mạc chất phát nhưng rất đáng trân

đau của con người Để thấu hiểu triệt để cái căn nguyên của khổ đau, con người không

Đạo Phật cho rằng đời là bể khổ, nỗi đau khổ là vô tận, là tuyệt đối Do đó, con

Nhân đế (hay Tập đế):

được gọi là Vô minh

đón nhận

7 Duyên thụ: là sự cảm thụ, sự nhận thức khi thế giới bên ngoài tiếp xúc với lục

đau rồi chết

đạt tới trạng thái “niết bàn” Một khi gốc của mọi tham ái được tận diệt thì sự khổ cũng

được tận diệt muốn diệt khổ phải đi ngược lại 12 nhân duyên, bắt đầu từ diệt trừ vô minh

sinh tử

đến mức độ nào thì đời sống của bạn sẽ tăng phần hạnh phúc đến mức độ ấy

đạo đức cá nhân Khổ được giải thích là xuất phát Thập nhị nhân duyên, và một khi dứt được những nguyên nhân đó thì ta có thể thoát khỏi vòng sinh tử Chấm dứt luân hồi,

đạt sự diệt khổ dẫn đến niết bàn gọi là “Bát chính đạo” Bát chính đạo bao gồm:

và giáo lí vô ngã

4.Chính nghi ệp: giữ nghiệp đúng đắn, tránh phạm giới luật, không làm việc xấu,

sát sinh

đường giải phóng của phật giáo vẫn mang nặng tính chất bi quan không tưởng và duy

II QUÁ TRÌNH DU NH ẬP VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHẬT GIÁO VIỆT

NAM

ảnh hưởng sâu rộng nhất ở Việt Nam Theo thống kê của Ban Tôn giáo chính phủ Việt

Ấn Độ là một bán đảo, cũng như bán đảo Đông Dương nhưng là một bán đảo khổng

đến các dân tộc địa phương trên mặt sản xuất, văn hóa, sinh hoạt tôn giáo Lịch sử

Đạo Phật vào Việt Nam

Ấn theo đường biển đã đến Giao Chỉ buôn bán và mang theo đạo Phật mới mẻ đến xứ

đạo Phật vào đời Hùng Vương thứ 3 (triều đại thứ 18 Vua Hùng kể từ trước công

Dung đã biết đến Đạo Phật Qua dữ kiện này ta thấy sự hiện diện của Phật Giáo do các

Độ hay Trung Á; Mâu Bác (165-170) người Trung Hoa; Khương Tăng Hội (200-247)

đây chỉ là những vị được sử ghi lại tên tuổi, kỳ thực đây không phải là phái đoàn truyền

cứ liệu lịch sử chứng minh rằng đạo Phật đồng thời được truyền vào Việt Nam qua con đường Đồng Cỏ

đường bộ ngang qua đèo Ba Chùa và theo sông Kanburi mà xuống Châu Thổ Mênam,

ở trung lưu sông Mekong, địa bàn của vương quốc Kambijan Vương quốc này có thể

Độ với Nam Trung Quốc ngang qua Assam, thượng Miến Điện, và Vân Nam Tuyến đường này hình như đã được sử dụng từ thế kỷ II và thậm chí trước đó nữa

để lại, dù lịch sử truyền miệng hay thành văn, theo lịch sử Phật giáo Việt Nam thì vào

trang ]

Không bao lâu khi Phật giáo được truyền vào đất Việt, nhờ sự nổ lực hoạt động

thế kỷ III

Đến thế kỷ thứ V, có hai thiền sư xuất hiện, là Đạt Ma Đề Bà (Oharmadeva,) và

được xuất hiện trong nhiều truyện cổ tích Việt Nam Theo từ điển Phật học Việt Nam,

ở Giao Châu lúc ấy mang màu sắc Nam phương, nhưng trong con mắt của nền văn

minh nông nghiệp, người Việt Nam lại hình dung đức Phật như là một vị thần toàn

ưu thế và đã thay đổi chổ đứng của Phật giáo Nam truyền vốn có từ trước Từ Buddha được dịch thành chữ Phật, và từ đây Phật dần dần thay thế cho chữ Bụt và chữ Bụt chỉ

điểm thì cũng sau Thiền tông không quá lâu Vào năm 820, thiền sư Vô Ngôn Thông

Thiền tông:

Ấn Độ (trong hội Linh Sơn) rồi truyền xuống cho Tôn giả Ca Diếp, lần lượt cho đến Tổ

thứ 28 Ấn Độ là Bồ Đề Đạt Ma (Bodhidharma) Đến năm 520 Tổ Bồ Đề Đạt Ma, vốn

được sinh hoạt tâm linh siêu việt của Phật Giáo vừa biểu lộ được đời sống thực tế và đơn giản của quần chúng nghèo khổ Việt Nam Dòng thiền này truyền được 19 thế hệ

văn chương, do đó không cắm rễ được trong quần chúng mà chỉ ảnh hưởng được tới

đời

điểm đầu những năm 70 tại tu viện Chơn Không (1970-1986) rồi đến Thường Viện

T ịnh Độ tông:

đã nhờ vào tự lực của mình để đến giác ngộ thì cần phải giúp đỡ họ, sự trợ lực hay tha

đó là cõi Tịnh Độ hay thế giới cực lạc do đức Phật A Di Đà làm giáo chủ Sự giúp đỡ

đó còn cho thấy bản thân của người tín đồ cần thường xuyên đi chùa dâng hương, cúng

đức Phật A Di Đà để đạt đến nhất tâm bất loạn và muốn đạt đến chỗ nhất tâm bất loạn

đời và phổ biến ở Việt Nam Điển hình là pho tượng Phật A Di Đà bằng đá, cao gần

đầu tiên ở Việt Nam

chỉ tuỳ thuộc vào sự thọ trì của từng chùa và của mỗi cá nhân có cơ duyên đến với tông phái này

Đạt Ma Đề Bà và Huệ Thắng Thế kỷ thứ VI ghi lại hai thiền sư Việt Nam: Quán

đến thế kỷ X thì Việt Nam mới bắt đầu giành được quyền tự chủ Chính trong thế kỷ

kế tiếp

Một dấu ấn quan trọng thời này là việc khai sinh Thiền phái Thảo Đường Tuy

Đạo Phật thời nhà Lý có nhiều ảnh hưởng không chỉ với dân thường mà cả vua quan

đó có ba vị vua là Lý Thánh Tông, Lý Anh Tông, và Lý Cao Tông Rất nhiều thiền sư đời Lý tham gia chính sự mà không tham dự chính quyền

ảnh hưởng tư tuởng của vua Trần Nhân Tông và Tuệ Trung Thượng Sĩ đầu thế kỷ VIII,

đó Tăng sĩ đời Trần không trực tiếp đóng góp vào sự nghiệp chính trị như các thiền sư đời Lý, nhưng Phật Giáo là một yếu tố quan trọng để liên kết nhân tâm Tinh thần Phật

điều hướng về Phật Giáo Nhà nho Lê Quát, học trò Chu Văn An, đã lấy làm tức giận

ngõ hẻm, chẳng khiến đã theo, chẳng thề mà tin, hễ chổ nào có nhà thì có chùa Phật; bỏ

đi thì làm lại, hư đi thì sửa lại”[4, trang ]

đặt trong một tòa Phật điện cao 7 trượng Đứng từ bến đò Đông Triều, cách xa 10 dặm

đúc quả chuông này và dự định treo nó tại khuôn viên chùa Diên Hựu trong lầu chuông

đành để ở ngoài ruộng

tấn Vạc to tới mức có thể nấu được cả một con bò mộng, trẻ con có thể chạy nô đùa

Đạo Phật đạt đến cực thịnh vào thời nhà Trần rồi bắt đầu suy thoái vào thời nhà Hậu

đến đời Hậu Lê rồi Nguyễn Triều thì Phật Giáo phải nhường bước cho Nho giáo, lúc ấy đang chiếm vai trò độc tôn

Triều đại nhà Nguyễn truyền đến đời vua Tự Đức thì mất chủ quyền, nước ta rơi

Điện, một số tăng sĩ và cư sĩ đã phát động phong trào chấn hưng Phật Giáo tại Việt

Định, ở Đà Nẵng có hội Phật Học Đà Thanh, ra tạp chí Tam Bảo Tại miền Nam, năm

Hoa Tông Một yêu cầu thống nhất Phật Giáo được đặt ta tại Huế, đưa đến việc thành

Đến tháng mười một năm một nghìn chín trăm tám mốt, sau sáu năm đất nước thay đổi thể chế, một hội nghị với 165 đại biểu của chín tổ chức giáo hội hệ phái cả nước đã

Minh

Phật giáo Việt Nam là Phật giáo được bản địa hóa khi du nhập từ Ấn Độ và Trung

điều rất đáng mừng trong thời kỳ mở cửa hội nhập nền văn hóa, kinh tế với các nước