1. Kiến thức : Văn bản: Đồng chí Một số hiểu biết về hiện thực những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta. Lí tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ. Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : ngôn ngữ thơ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên, chân thực. Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật. Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và tràn đầy cảm hứng lãng mạn. Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ .Văn bản: Ánh trăng Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính. Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại. Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng.2. Kĩ năng : Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại. Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ. Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúng trong bài thơ. Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại. Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ. Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm để cảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại.3. Thái độ: biết yêu mên những người lính cách mạng. thái độ sống Uống nước nhớ nguồnII. CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:1.Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội.2.Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ.3.Giao tiếp, hợp tác: trao đổi, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vẻ đẹp của các hình ảnh thơ.4.Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiện đạiIII. CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:1.Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ.2.Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ.3.Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ.IV. TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:1.Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ.2.Môn Âm nhạc: HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chíHS nghe bài hát về người lính lái xe
Trang 1TRƯỜNG THCS QUANG T RUNG GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
TỔ VĂN-GDC CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI GV: NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN THỜI LƯỢNG: 3 TIẾT
( VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH, ÁNH TRĂNG)
* Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và trànđầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹphiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làmnên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
*Văn bản: Ánh trăng
- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính
- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại
- Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng
2 Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
-Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúngtrong bài thơ
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại
- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm đểcảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại
3 Thái độ:
-biết yêu mên những người lính cách mạng
- thái độ sống Uống nước nhớ nguồn
II CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:
1 Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội
2 Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ
Trang 24 Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiệnđại
III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:
1 Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Phápvà chống Mĩ
2 Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật củabài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ
3 Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ
IV TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
1 Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
2 Môn Âm nhạc:
-HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chí
-HS nghe bài hát về người lính lái xe
V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC;
1 Giáo viên: chuẩn kiến thức, soạn bài, bảng phụ, Tranh ảnh, tư liệu về hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ., phiếu học tập
2 Học sinh: Soạn bài.
VI TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1 Khám pháp:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
-GV: Em có hiểu biết gì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và một số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cỏ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Trang 3Hoạt động của thầy Hoạt động
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả
Chính Hữu?
? Bài thơ "Đồng chí" được sáng tác
trong hoàn cảnh nào ?
-GV: Đồng chí là một tác phẩm tiêu
biểu nhất viết về người lính cách
mạng trong kháng chiến chống Pháp
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
2 Tác phẩm
Bài thơ Đồng Chí ra đời năm 1948.3.Đọc
3 Bố cục
-P1: Cơ sở của tình đồng chí
-P2:Biểu hiện của tình đồng chí
- P3: vẻ đẹp của khổ thơ cuối
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
HĐ 2: Tìm hiểu đoạn trích
Hỏi: Mở đầu bài thơ tác giả giới
thiệu điều gì của người lính?
Hỏi: Vậy hãy nhận xét về những
vùng quê của những người lính mà
Chính Hữu đã giới thiệu?
Hỏi: Như vậy tình đồng chí cao đẹp
Trả lời câu hỏi
Trả lời câu hỏi
II Đọc-hiểu văn bản
1 Cơ sở hình thành nên tình đồngchí cao đẹp
- Cùng chung hoàn cảnh xuấtthân:vốn là những người nông dân
Trang 4của trò
của họ đã hình thành dựa vào cơ sở
nào ?
Hỏi: Tại sao câu thơ thứ 7 lại chỉ có
2 tiếng Đồng chí& dấu chấm cảm
(!) ?
-GV: Giải thích:Đây là câu thơ quan
trọng nhất của bài thơ Nó được lấy
làm nhan đề cho, biểu hiện chủ đề,
linh hồn chủa bài thơ Có thể là tiếng
nói phát hiện, khẳng định một tình
cảm mới, có thể là sự khẳng định về
một tình cảm cách mạng đã trãi qua
thử nghiệm, có thể là một bản lề mở
ra ý nghĩa, biểu hiện cụ thể của tình
đồng chí Đồng chí vang lên như một
nốt nhấn nổi bật trong bản đàn Tình
đồng chí là cao độ của tình bạn, tình
người
Hỏi: Qua đó em có nhận xét gì về cơ
sở hình thành tình đồng chí?
Tình đồng chí đồng đội nảy nở tự
nhiên và gắn bó bền chặt.
Nêu những biểu hiện của tình đồng
chí?
*các câu hỏi gợi ý:
1 Những người lính ra chiến trường
đã để lại điều gì ờ quê hương và
mang theo điều gì trong nỗi nhớ?
2.Phân tích hình ảnh “giếng nước
gốc đa” là hình ảnh văn hóa truyền
thống của làng quê (nhớ quê hương”
và còn là nơi hẹn hò đôi lứa (nhớ
người thương) Đây là nỗi nhớ 2
chiều (quê hương đanh hướng về
anh- anh đang nhớ về quê hương)
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm lớn
Trình bày một phút
nghèo từ những miền quê “nướcmặn đồng chua ”, “đất cày lên sỏiđá”
- Cùng chung lí tưởng
- chung chiến hào
* Câu thơ thứ bảy có cấu tạo và ýnghĩa đặc biệt
2 Những biểu hiện của tình đồngchí :
-Chung một nổi niềm nhớ về quêhương
- Cảm thông sâu sắc những tâm tư,nỗi lòng của nhau
- Chia sẻ những gian lao thiếu thốn
- Thương yêu, đoàn kết,truyền cho nhau hơi ấm, sức
Trang 5Hoạt động của thầy Hoạt động
3 Tính đồng chí của những người
lính còn chia sẽ với nhau những gì?
4 Hình ảnh "Tay nắm lấy bàn tay"
khiến em suy nghĩ gì về tình thương
của họ ?
-GV: Liên hệ và giới thiệu thêm
hoàn cảnh những người lính cụ Hồ
thời chông Pháp, vùng núi Tây Bắc
đầy gian khổ…(liên hệ bài thơ Tây
Tiến)
GV: cho HS xem phim tài liệu.
- Hỏi thảo luận:phân tích ý nghĩa khổ
thơ cuối
Gợi ý: Chỉ ra những hình ảnh thực,
những hình ảnh mang tính biểu
tượng và nhận xét bức tranh đó
-GV Giải thích:Trăng là người bạn
“Đầu súng….treo” là hình ảnh được
nhận ra từ những đêm hành quân
phục kích của tác giả Những hình
ảnh ấy còn mang ý nghĩa tượng trưng
, được gợi mở bởi những liên tưởng
phong phú Các mặt đó bổ sung cho
nhau, hài hoà với nhau của cuộc đời
người lính, biểu tượng cho thơ ca
k/c
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Quan sát trục quan
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
mạnh
3.Khổ thơ cuối:
-thời gian: đêm khuya-không gian: rừng hoang, sươngmuối
=> hoàn cảnh khắc nghiệt( tả thực)-đầu súng trăng treo:
=> mang vẻ đẹp vừa hiện thực, vừalãng mạng
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợpvới lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
Hoạt động 3: Củng cố bài học.
Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học.
Phương pháp:Thuyết trình.
Trang 6GV cho HS nghe bài hát phổ nhạc từ
lời bài thơ Đồng chí
Trả lời câu hỏ
III.Tổng kết :
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về một chi tiết nghệ thuật của bài thơ.gg
Tiết 2:Văn bản BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH (Phạm Tiến Duật)
1 Khám phá:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
- GV cho HS xem một đoạn phim tư liệu về tuyến đường Trường Sơn trong cuộc kháng
chiến chống Mĩ
-GV: Em có hiểu biết gì về hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc kháng
chiến chống đế quốc Mĩ và những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn vàmột số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cơ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả?
GV: Thơ ông rất tinh nghịch, dí dỏm,
hồn nhiên tươi trẻ nhưng rất sâu sắc
Trả lời câu hỏi Trả lời câu
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Phạm Tiến Duật (1941- 2007)lànhà thơ trưởng thành trong cuộc
Trang 7Hoạt động của thầy Hoạt động
? Bài thơ được sáng tác vào thời gian
nào, trích trong tác phẩm nào ?
-GV: Trong thời kì chống Mĩ trong
thơ Phạm Tiến Duật Cùng với các
nhà thơ trẻ như Lưu Quang Vũ, Bằng
Việt, Vũ Quần Phương Phạm Tiến
Duật nổi lên như một nhà thơ chiến
sĩ của những chàng lái xe dũng cảm
& vui tính
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
kháng chiến chống Mĩ cứu nước.Sáng tác thơ của Phạm Tiến Duậtthời kì này tập trung viết về thế hệtrẻ trong cuộc kháng chiến chốngMĩ
2 Tác phẩm
Bài thơ về tiểu đội xe không kínhđược sáng tác năm 1969 và introng tập thơ Vầng trăng quầnglửa
3.Đọc
3 Bố cục
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
Hỏi: Em có nhận xét gì về thể thơ và
về nhan đề bài thơ ?
Câu hỏi thảo luận:
Hình ảnh những chiếc xe không kính
được miêu tả như thế nào? Nguyên
Trả lời câu hỏi cá nhân
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
I Nội dung
1 Nhan đề bài thơ
- Dài, dễ hiểu, tạo sự mềm mại chobài thơ
- Hiện thực chiến tranh-> Là một phát hiện thú vị của tácgiả, thể hiện sự gắn bó và am hiểuhiện thực đời sống chiến tranh trêntuyến đường Trường Sơn
2 Hình ảnh những chiếc xe khôngkính
Trang 8của trò
nhân vì sao? Qua đó phản ánh điều gì
về cuộc chiến tranh?
*câu hỏi gợi ý:
1.Vì sao những chiếc xe lại không có
kính ?
2.Hình ảnh bom giật, bom rung cho
ta hiểu điều gì ?
- GV: Đó là Sự ác liệt của chiến
tranh, là hiện thực của cuộc chiến
-GV: Liên hệ thêm về con đường
lịch sử HCM và cuộc chiến khốc
liệt
- Hỏi: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì khi tả những chiếc xe không
kính ?
-GV: Không có kính, không có đèn,
không có mui, thùng xe xước, xe vẫn
chạy -> hình ảnh trần trụi
-Hỏi: Đối lập với hình ảnh thơ “xe
không kính” là một hình ảnh rất đẹp,
rất ngang tàng nào?
-GV: Những chiếc xe không kính
vẫn cứ băng băng trong bom rơi lữa
đạn để hoàn thành sứ mệnh dân tộc
trao cho Đó chính là ý thơ ngang
táng, hồn nhiên mà sâu sắc của PTD
? Qua hình ảnh của những chiếc xe
Thảo luận nhóm:
Hình ảnh người lính lái xe được miêu
tả như thế nào trong bài thơ?
Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi ca nhân
Trả lời câu hỏi ca nhân
Thảo luận nhóm lớn Trình bày một
-nghệ thuật liệt kê
- Xe :không kính, không đèn,không mui, thùng xước
- xe vẫn chạy-nghệ thuật đối lập
=> Hiện thực khốc liệt của cuộcchiến tranh chống Mĩ
3 Hình ảnh người lính lái xe
- Khó khăn liên tiếp chồng chất
Trang 9Hoạt động của thầy Hoạt động
*Câu hỏi gợi ý:
Giọng điệu, tư thế, …
-Hỏi: Hình ảnh bắt tay qua cửa kính
thể hiện điều gì ?
-GV: Tình đoàn kết yêu thương, chia
sẽ là sức mạnh tổng hợp cho cuộc
chiến Hình ảnh đó còn hiện diện
ngay trong từng bữa ăn giấc ngủ…
“chung bát đũa ” Tình đoàn kết yêu
thương đã xây dựng thành một “gia
đình” cách mạng
-Hỏi: Qua đó em có cảm nhận gì về
người chiến sĩ lái xe Trường Sơn
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợpvới lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
Trang 10của trò
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
- Đọc lại bài thơ
- Trình bày cảm nhận hình ảnh các chiến sĩ lái xe trong bài thơ
1.Khám phá:
Phương pháp: thuyết trình, đàm thoại
GV cho HS khái quát lại những hiểu biết của em về hình ảnh người lính trong hai cuộc khángchiến
- Trở về sau chiến tranh, trong thời bình những người lính ấy đã sống như thế nào? Chúng ta cùng khám phá qua nội dung bài học
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: Nêu những hiểu biết của em về
tác giả Nguyễn Duy ?
Hỏi: Bài thơ được sáng tác vào thời
gian nào ?
Hỏi: bài thơ có thể chia thành mấy
phần? Nhận xét về trình tự và dòng
cảm xúc?
-GV bình: Bài thơ có sự kết hợp giữa
hình thức tự sự và cảm xúc Trong
dòng diễn biến của thời gian, sự việc
ở các khổ 1,2,3 bằng lặng trôi nhưng
ở khổ thứ tư “ đột ngột ” một sự kiện
tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả
Nguyễn Duy là nhà thơ trưởngthành trong cuộc kháng chiếnchống Mĩ cứu nước
Trang 11Hoạt động của thầy Hoạt động
cảm xúc, thể hiện chủ đề tác phẩm
Vầng trăng hiện ra soi sáng không
chỉ không gian hiện tại mà còn gợi
nhớ những kỉ niệm trong quá khứ
chẳng thể nào quên
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực, viết tích cực, tự nhận thức
Thời gian: 25 phút
? Hoàn cảnh sống xưa kia của tác giả
đã được miêu tả như thế nào để tác
giả có thể hòa đồng được vào thiên
nhiên?
? Em hãy tìm câu thơ thể hiện sự hòa
mình với thiên nhiên?
- GV: Trăng là người bạn duy nhất
chia buồn, sẽ vui với tác giả đã trỡ
thành vầng trăng tình nghĩa, vầng
trăng tri kỉ
? Sự thay đổi tình cảm của tác giả
với vầng trăng qua thời gian diễn ra
như thế nào?
? Tác giả đã lí giải nguyên nhân và ý
nghĩa của việc thay đổi đó như thế
nào?
-GV:Khi thay đổi hoàn cảnh sống, có
thể dễ lãng quên quá khứ, nhất là quá
khứ nhọc nhằn, gian khổ
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi
Thảo luận
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
1 Vầng trăng trong quá khứ:
-Hồi nhỏ: đồng, sông, bể: trần trụi,hồn nhiên
->vầng trăng tình nghĩa
- Chiến tranh: ở rừng-> vần trăng- tri kỉ
* trăng và người gắn bó thân thiết
2 Trăng trong hiện tại:
-Về thành phố: ánh điện, cửagương
-> trăng: như người dưng quađường
* Sự thay đổi trong tình cảm củacon người
Trang 12của trò
? Những tình huống nào để thể hiện
một hoàn cảnh đột xuất cho tác giả
bổng bừng tỉnh về người bạn cũ của
mình?
GV: Tình huống được đặt ra trong
câu chuyện là có thật ở thành phố khi
mới giải phóng, một tình huống đối
lập giữa cái tối và cái sáng để thấy
hết giá trị của ánh ánh sáng
? Theo em sự xuất hiện của trăng có
đột ngột không, đây là sự đột ngột về
điều gì?
? Nhận xét về tư thế tâm trạng , cảm
xúc của tác giả khi đột ngột gặp lại
trăng là thiên nhiên gợi nhớ về thiên
nhiên sông, bể, núi rừng…nơi tác giả
đã đi qua, đã sống, đã gắn bó.
? Hình ảnh trăng cứ tròn vành vạnh
có ý nghĩa gì?
? Hình ảnh trăng im phăng phắc có ý
nghĩa gì?
* Tích hợp môi trường
GV: Liên hệ qua môi trường, thiên
nhiên thật nghiêm khắc, lạnh lùng
nhưng cũng thật ân tình, rộng lượng
bao dung Vậy nên cần trân trọng giá
trị của thiên nhiên, cần nâng niu bảo
vệ môi trường thiên nhiên thì thiên
nhiên mới trường tồn mà bất diệt
Hỏi: Phân tích và tổng hợp những giá
-ảnh trăng im phăng phắc: thái độnghiêm khác của vầng trăng
= >Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm độngvới vầng trăng kỉ niệm, con ngườinhận ra sự vô tình của mình
Trang 13Hoạt động của thầy Hoạt động
trị nghệ thuật được sử dụng ở bài
thơ?
- Giáo viên gợi ý
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Cặp đôi chia
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Củng cố bài học.
Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học, tổng kết chủ đề
Phương pháp:vấn đáp, cặp đôi chia sẻ,viết tích cực
Kĩ năng: tự nhận thức, viết tích cực
Thời gian: 6 phút
? Qua bài học này em sẽ rút ra cho
mình thêm một quan niệm sống như
thế nào?
?Qua 3 bài thơ đã tìm hiểu, em có
cảm nhận gì về hình ảnh người lính
trong thơ hiện đại?
Cặp đôi chia sẻ- KN tự
nhận thức Viết tích cực
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
Học nội dung, nghệ thuật, học theo hướng dẫn, soạn bài tiếp
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về hình ảnh người lính trong 3 bài thơ
TRƯỜNG THCS QUANG T RUNG GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
TỔ VĂN-GDC CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI GV: NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN THỜI LƯỢNG: 3 TIẾT
( VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH, ÁNH TRĂNG)
Trang 14-Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : ngôn ngữ thơ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên,chân thực.
* Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và trànđầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹphiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làmnên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
*Văn bản: Ánh trăng
- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính
- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại
- Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng
2 Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
-Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúngtrong bài thơ
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại
- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm đểcảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại
3 Thái độ:
-biết yêu mên những người lính cách mạng
- thái độ sống Uống nước nhớ nguồn
II CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:
5 Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội
6 Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ
7 Giao tiếp, hợp tác: trao đổi, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vẻ đẹp củacác hình ảnh thơ
8 Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiệnđại
III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:
4 Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Phápvà chống Mĩ
Trang 155 Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật củabài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ.
6 Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ
IV TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
3 Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
4 Môn Âm nhạc:
-HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chí
-HS nghe bài hát về người lính lái xe
V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC;
1 Giáo viên: chuẩn kiến thức, soạn bài, bảng phụ, Tranh ảnh, tư liệu về hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ., phiếu học tập
2 Học sinh: Soạn bài.
VI TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
2 Khám pháp:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
-GV: Em có hiểu biết gì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và một số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cỏ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả
Chính Hữu?
? Bài thơ "Đồng chí" được sáng tác
trong hoàn cảnh nào ?
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi
Trang 16của trò
-GV: Đồng chí là một tác phẩm tiêu
biểu nhất viết về người lính cách
mạng trong kháng chiến chống Pháp
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
trong hai cuộc kháng chiến chốngPháp và chống Mĩ
2 Tác phẩm
Bài thơ Đồng Chí ra đời năm 1948.3.Đọc
3 Bố cục
-P1: Cơ sở của tình đồng chí
-P2:Biểu hiện của tình đồng chí
- P3: vẻ đẹp của khổ thơ cuối
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
HĐ 2: Tìm hiểu đoạn trích
Hỏi: Mở đầu bài thơ tác giả giới
thiệu điều gì của người lính?
Hỏi: Vậy hãy nhận xét về những
vùng quê của những người lính mà
Chính Hữu đã giới thiệu?
Hỏi: Như vậy tình đồng chí cao đẹp
của họ đã hình thành dựa vào cơ sở
nào ?
Hỏi: Tại sao câu thơ thứ 7 lại chỉ có
2 tiếng Đồng chí& dấu chấm cảm
(!) ?
-GV: Giải thích:Đây là câu thơ quan
trọng nhất của bài thơ Nó được lấy
Trả lời câu hỏi
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
II Đọc-hiểu văn bản
1 Cơ sở hình thành nên tình đồngchí cao đẹp
- Cùng chung hoàn cảnh xuấtthân:vốn là những người nông dânnghèo từ những miền quê “nướcmặn đồng chua ”, “đất cày lên sỏiđá”
- Cùng chung lí tưởng
- chung chiến hào
* Câu thơ thứ bảy có cấu tạo và ýnghĩa đặc biệt
Trang 17Hoạt động của thầy Hoạt động
làm nhan đề cho, biểu hiện chủ đề,
linh hồn chủa bài thơ Có thể là tiếng
nói phát hiện, khẳng định một tình
cảm mới, có thể là sự khẳng định về
một tình cảm cách mạng đã trãi qua
thử nghiệm, có thể là một bản lề mở
ra ý nghĩa, biểu hiện cụ thể của tình
đồng chí Đồng chí vang lên như một
nốt nhấn nổi bật trong bản đàn Tình
đồng chí là cao độ của tình bạn, tình
người
Hỏi: Qua đó em có nhận xét gì về cơ
sở hình thành tình đồng chí?
Tình đồng chí đồng đội nảy nở tự
nhiên và gắn bó bền chặt.
Nêu những biểu hiện của tình đồng
chí?
*các câu hỏi gợi ý:
1 Những người lính ra chiến trường
đã để lại điều gì ờ quê hương và
mang theo điều gì trong nỗi nhớ?
2.Phân tích hình ảnh “giếng nước
gốc đa” là hình ảnh văn hóa truyền
thống của làng quê (nhớ quê hương”
và còn là nơi hẹn hò đôi lứa (nhớ
người thương) Đây là nỗi nhớ 2
chiều (quê hương đanh hướng về
anh- anh đang nhớ về quê hương)
3 Tính đồng chí của những người
lính còn chia sẽ với nhau những gì?
4 Hình ảnh "Tay nắm lấy bàn tay"
khiến em suy nghĩ gì về tình thương
của họ ?
-GV: Liên hệ và giới thiệu thêm
hoàn cảnh những người lính cụ Hồ
thời chông Pháp, vùng núi Tây Bắc
đầy gian khổ…(liên hệ bài thơ Tây
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm lớn
Trình bày một phút
Quan sát trục quan
2 Những biểu hiện của tình đồngchí :
-Chung một nổi niềm nhớ về quêhương
- Cảm thông sâu sắc những tâm tư,nỗi lòng của nhau
- Chia sẻ những gian lao thiếu thốn
- Thương yêu, đoàn kết,truyền cho nhau hơi ấm, sứcmạnh
3.Khổ thơ cuối:
Trang 18của trò
Tiến)
GV: cho HS xem phim tài liệu.
- Hỏi thảo luận:phân tích ý nghĩa khổ
thơ cuối
Gợi ý: Chỉ ra những hình ảnh thực,
những hình ảnh mang tính biểu
tượng và nhận xét bức tranh đó
-GV Giải thích:Trăng là người bạn
“Đầu súng….treo” là hình ảnh được
nhận ra từ những đêm hành quân
phục kích của tác giả Những hình
ảnh ấy còn mang ý nghĩa tượng trưng
, được gợi mở bởi những liên tưởng
phong phú Các mặt đó bổ sung cho
nhau, hài hoà với nhau của cuộc đời
người lính, biểu tượng cho thơ ca
k/c
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
-thời gian: đêm khuya-không gian: rừng hoang, sươngmuối
=> hoàn cảnh khắc nghiệt( tả thực)-đầu súng trăng treo:
=> mang vẻ đẹp vừa hiện thực, vừalãng mạng
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợpvới lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
GV cho HS nghe bài hát phổ nhạc từ
lời bài thơ Đồng chí
Trả lời câu hỏ
III.Tổng kết :
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 4: Dặn dò :
Trang 19Hoạt động của thầy Hoạt động
Thời gian: 2 phút.
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về một chi tiết nghệ thuật của bài thơ.gg
Tiết 2:Văn bản BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH (Phạm Tiến Duật)
3 Khám phá:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
- GV cho HS xem một đoạn phim tư liệu về tuyến đường Trường Sơn trong cuộc kháng
chiến chống Mĩ
-GV: Em có hiểu biết gì về hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc kháng
chiến chống đế quốc Mĩ và những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn vàmột số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cơ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả?
GV: Thơ ông rất tinh nghịch, dí dỏm,
hồn nhiên tươi trẻ nhưng rất sâu sắc
? Bài thơ được sáng tác vào thời gian
nào, trích trong tác phẩm nào ?
-GV: Trong thời kì chống Mĩ trong
thơ Phạm Tiến Duật Cùng với các
nhà thơ trẻ như Lưu Quang Vũ, Bằng
Việt, Vũ Quần Phương Phạm Tiến
Duật nổi lên như một nhà thơ chiến
sĩ của những chàng lái xe dũng cảm
& vui tính
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Phạm Tiến Duật (1941- 2007)lànhà thơ trưởng thành trong cuộckháng chiến chống Mĩ cứu nước.Sáng tác thơ của Phạm Tiến Duậtthời kì này tập trung viết về thế hệtrẻ trong cuộc kháng chiến chốngMĩ
2 Tác phẩm
Bài thơ về tiểu đội xe không kínhđược sáng tác năm 1969 và in
Trang 20của trò
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
hỏi trong tập thơ Vầng trăng quầng
lửa
3.Đọc
3 Bố cục
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
Hỏi: Em có nhận xét gì về thể thơ và
về nhan đề bài thơ ?
Câu hỏi thảo luận:
Hình ảnh những chiếc xe không kính
được miêu tả như thế nào? Nguyên
nhân vì sao? Qua đó phản ánh điều gì
về cuộc chiến tranh?
*câu hỏi gợi ý:
1.Vì sao những chiếc xe lại không có
kính ?
2.Hình ảnh bom giật, bom rung cho
ta hiểu điều gì ?
Trả lời câu hỏi cá nhân
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
I Nội dung
1 Nhan đề bài thơ
- Dài, dễ hiểu, tạo sự mềm mại chobài thơ
- Hiện thực chiến tranh-> Là một phát hiện thú vị của tácgiả, thể hiện sự gắn bó và am hiểuhiện thực đời sống chiến tranh trêntuyến đường Trường Sơn
2 Hình ảnh những chiếc xe khôngkính
-nghệ thuật liệt kê
- Xe :không kính, không đèn,không mui, thùng xước
- xe vẫn chạy-nghệ thuật đối lập
=> Hiện thực khốc liệt của cuộcchiến tranh chống Mĩ
Trang 21Hoạt động của thầy Hoạt động
- GV: Đó là Sự ác liệt của chiến
tranh, là hiện thực của cuộc chiến
-GV: Liên hệ thêm về con đường
lịch sử HCM và cuộc chiến khốc
liệt
- Hỏi: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì khi tả những chiếc xe không
kính ?
-GV: Không có kính, không có đèn,
không có mui, thùng xe xước, xe vẫn
chạy -> hình ảnh trần trụi
-Hỏi: Đối lập với hình ảnh thơ “xe
không kính” là một hình ảnh rất đẹp,
rất ngang tàng nào?
-GV: Những chiếc xe không kính
vẫn cứ băng băng trong bom rơi lữa
đạn để hoàn thành sứ mệnh dân tộc
trao cho Đó chính là ý thơ ngang
táng, hồn nhiên mà sâu sắc của PTD
? Qua hình ảnh của những chiếc xe
Thảo luận nhóm:
Hình ảnh người lính lái xe được miêu
tả như thế nào trong bài thơ?
*Câu hỏi gợi ý:
Giọng điệu, tư thế, …
-Hỏi: Hình ảnh bắt tay qua cửa kính
thể hiện điều gì ?
-GV: Tình đoàn kết yêu thương, chia
sẽ là sức mạnh tổng hợp cho cuộc
chiến Hình ảnh đó còn hiện diện
ngay trong từng bữa ăn giấc ngủ…
“chung bát đũa ” Tình đoàn kết yêu
Trả lời câu hỏi ca nhân
Trả lời câu hỏi ca nhân
Thảo luận nhóm lớn
Trình bày một phút
3 Hình ảnh người lính lái xe
- Khó khăn liên tiếp chồng chất
- Tư thế ung dung, hiên ngang.-Lạc quan, yêu đời
-> Sức mạnh tinh thần của nhữngngười chiến sĩ – của một dân tộckiên cường, bất khuất
Trang 22của trò
thương đã xây dựng thành một “gia
đình” cách mạng
-Hỏi: Qua đó em có cảm nhận gì về
người chiến sĩ lái xe Trường Sơn
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Quan sát trục quan
Cặp đôi chia sẻ
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợpvới lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
- Đọc lại bài thơ
- Trình bày cảm nhận hình ảnh các chiến sĩ lái xe trong bài thơ
1.Khám phá:
Trang 23Phương pháp: thuyết trình, đàm thoại.
GV cho HS khái quát lại những hiểu biết của em về hình ảnh người lính trong hai cuộc khángchiến
- Trở về sau chiến tranh, trong thời bình những người lính ấy đã sống như thế nào? Chúng ta cùng khám phá qua nội dung bài học
4 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: Nêu những hiểu biết của em về
tác giả Nguyễn Duy ?
Hỏi: Bài thơ được sáng tác vào thời
gian nào ?
Hỏi: bài thơ có thể chia thành mấy
phần? Nhận xét về trình tự và dòng
cảm xúc?
-GV bình: Bài thơ có sự kết hợp giữa
hình thức tự sự và cảm xúc Trong
dòng diễn biến của thời gian, sự việc
ở các khổ 1,2,3 bằng lặng trôi nhưng
ở khổ thứ tư “ đột ngột ” một sự kiện
tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ
cảm xúc, thể hiện chủ đề tác phẩm
Vầng trăng hiện ra soi sáng không
chỉ không gian hiện tại mà còn gợi
nhớ những kỉ niệm trong quá khứ
chẳng thể nào quên
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả
Nguyễn Duy là nhà thơ trưởngthành trong cuộc kháng chiếnchống Mĩ cứu nước
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực, viết tích cực, tự nhận thức
Trang 24của trò
Thời gian: 25 phút
? Hoàn cảnh sống xưa kia của tác giả
đã được miêu tả như thế nào để tác
giả có thể hòa đồng được vào thiên
nhiên?
? Em hãy tìm câu thơ thể hiện sự hòa
mình với thiên nhiên?
- GV: Trăng là người bạn duy nhất
chia buồn, sẽ vui với tác giả đã trỡ
thành vầng trăng tình nghĩa, vầng
trăng tri kỉ
? Sự thay đổi tình cảm của tác giả
với vầng trăng qua thời gian diễn ra
như thế nào?
? Tác giả đã lí giải nguyên nhân và ý
nghĩa của việc thay đổi đó như thế
nào?
-GV:Khi thay đổi hoàn cảnh sống, có
thể dễ lãng quên quá khứ, nhất là quá
khứ nhọc nhằn, gian khổ
? Những tình huống nào để thể hiện
một hoàn cảnh đột xuất cho tác giả
bổng bừng tỉnh về người bạn cũ của
mình?
GV: Tình huống được đặt ra trong
câu chuyện là có thật ở thành phố khi
mới giải phóng, một tình huống đối
lập giữa cái tối và cái sáng để thấy
hết giá trị của ánh ánh sáng
? Theo em sự xuất hiện của trăng có
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm nhỏ
Cặp đôi chia sẻ
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
1 Vầng trăng trong quá khứ:
-Hồi nhỏ: đồng, sông, bể: trần trụi,hồn nhiên
->vầng trăng tình nghĩa
- Chiến tranh: ở rừng-> vần trăng- tri kỉ
* trăng và người gắn bó thân thiết
2 Trăng trong hiện tại:
-Về thành phố: ánh điện, cửagương
-> trăng: như người dưng quađường
* Sự thay đổi trong tình cảm củacon người
Trang 25Hoạt động của thầy Hoạt động
đột ngột không, đây là sự đột ngột về
điều gì?
? Nhận xét về tư thế tâm trạng , cảm
xúc của tác giả khi đột ngột gặp lại
trăng là thiên nhiên gợi nhớ về thiên
nhiên sông, bể, núi rừng…nơi tác giả
đã đi qua, đã sống, đã gắn bó.
? Hình ảnh trăng cứ tròn vành vạnh
có ý nghĩa gì?
? Hình ảnh trăng im phăng phắc có ý
nghĩa gì?
* Tích hợp môi trường
GV: Liên hệ qua môi trường, thiên
nhiên thật nghiêm khắc, lạnh lùng
nhưng cũng thật ân tình, rộng lượng
bao dung Vậy nên cần trân trọng giá
trị của thiên nhiên, cần nâng niu bảo
vệ môi trường thiên nhiên thì thiên
nhiên mới trường tồn mà bất diệt
Hỏi: Phân tích và tổng hợp những giá
trị nghệ thuật được sử dụng ở bài
thơ?
- Giáo viên gợi ý
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
3.Vầng trăng trong suy ngẫm củanhà thơ:
- Đèn điện tắt đột ngột trăng xuấthiện
- trăng cứ tròn vành vạnh: tượngtrưng cho quá khứ tròn đầy, vẹnnguyên, bất diệt
-ảnh trăng im phăng phắc: thái độnghiêm khác của vầng trăng
= >Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm độngvới vầng trăng kỉ niệm, con ngườinhận ra sự vô tình của mình
III.Tổng kết :
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Củng cố bài học.
Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học, tổng kết chủ đề
Phương pháp:vấn đáp, cặp đôi chia sẻ,viết tích cực
Kĩ năng: tự nhận thức, viết tích cực
Thời gian: 6 phút
Trang 26của trò
? Qua bài học này em sẽ rút ra cho
mình thêm một quan niệm sống như
thế nào?
?Qua 3 bài thơ đã tìm hiểu, em có
cảm nhận gì về hình ảnh người lính
trong thơ hiện đại?
Cặp đôi chia sẻ- KN tự
nhận thức Viết tích cực
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
Học nội dung, nghệ thuật, học theo hướng dẫn, soạn bài tiếp
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về hình ảnh người lính trong 3 bài thơ
TRƯỜNG THCS QUANG T RUNG GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
TỔ VĂN-GDC CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI GV: NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN THỜI LƯỢNG: 3 TIẾT
( VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH, ÁNH TRĂNG)
* Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và trànđầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹphiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làmnên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
*Văn bản: Ánh trăng
- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính
- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại
Trang 27- Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng.
2 Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
-Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúngtrong bài thơ
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại
- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm đểcảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại
3 Thái độ:
-biết yêu mên những người lính cách mạng
- thái độ sống Uống nước nhớ nguồn
II CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:
9 Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội
10.Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ
11.Giao tiếp, hợp tác: trao đổi, trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về vẻ đẹp củacác hình ảnh thơ
12.Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiệnđại
III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:
7 Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Phápvà chống Mĩ
8 Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật củabài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ
9 Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ
IV TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
5 Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
6 Môn Âm nhạc:
-HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chí
-HS nghe bài hát về người lính lái xe
V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC;
1 Giáo viên: chuẩn kiến thức, soạn bài, bảng phụ, Tranh ảnh, tư liệu về hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ., phiếu học tập
2 Học sinh: Soạn bài.
VI TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
Trang 283 Khám pháp:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
-GV: Em có hiểu biết gì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và một số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cỏ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả
Chính Hữu?
? Bài thơ "Đồng chí" được sáng tác
trong hoàn cảnh nào ?
-GV: Đồng chí là một tác phẩm tiêu
biểu nhất viết về người lính cách
mạng trong kháng chiến chống Pháp
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
2 Tác phẩm
Bài thơ Đồng Chí ra đời năm 1948.3.Đọc
3 Bố cục
-P1: Cơ sở của tình đồng chí
-P2:Biểu hiện của tình đồng chí
- P3: vẻ đẹp của khổ thơ cuối
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Trang 29Hoạt động của thầy Hoạt động
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
HĐ 2: Tìm hiểu đoạn trích
Hỏi: Mở đầu bài thơ tác giả giới
thiệu điều gì của người lính?
Hỏi: Vậy hãy nhận xét về những
vùng quê của những người lính mà
Chính Hữu đã giới thiệu?
Hỏi: Như vậy tình đồng chí cao đẹp
của họ đã hình thành dựa vào cơ sở
nào ?
Hỏi: Tại sao câu thơ thứ 7 lại chỉ có
2 tiếng Đồng chí& dấu chấm cảm
(!) ?
-GV: Giải thích:Đây là câu thơ quan
trọng nhất của bài thơ Nó được lấy
làm nhan đề cho, biểu hiện chủ đề,
linh hồn chủa bài thơ Có thể là tiếng
nói phát hiện, khẳng định một tình
cảm mới, có thể là sự khẳng định về
một tình cảm cách mạng đã trãi qua
thử nghiệm, có thể là một bản lề mở
ra ý nghĩa, biểu hiện cụ thể của tình
đồng chí Đồng chí vang lên như một
nốt nhấn nổi bật trong bản đàn Tình
đồng chí là cao độ của tình bạn, tình
người
Hỏi: Qua đó em có nhận xét gì về cơ
sở hình thành tình đồng chí?
Tình đồng chí đồng đội nảy nở tự
nhiên và gắn bó bền chặt.
Nêu những biểu hiện của tình đồng
Trả lời câu hỏi
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi
Thảo luận
II Đọc-hiểu văn bản
1 Cơ sở hình thành nên tình đồngchí cao đẹp
- Cùng chung hoàn cảnh xuấtthân:vốn là những người nông dânnghèo từ những miền quê “nướcmặn đồng chua ”, “đất cày lên sỏiđá”
- Cùng chung lí tưởng
- chung chiến hào
* Câu thơ thứ bảy có cấu tạo và ýnghĩa đặc biệt
2 Những biểu hiện của tình đồng
Trang 30của trò
chí?
*các câu hỏi gợi ý:
1 Những người lính ra chiến trường
đã để lại điều gì ờ quê hương và
mang theo điều gì trong nỗi nhớ?
2.Phân tích hình ảnh “giếng nước
gốc đa” là hình ảnh văn hóa truyền
thống của làng quê (nhớ quê hương”
và còn là nơi hẹn hò đôi lứa (nhớ
người thương) Đây là nỗi nhớ 2
chiều (quê hương đanh hướng về
anh- anh đang nhớ về quê hương)
3 Tính đồng chí của những người
lính còn chia sẽ với nhau những gì?
4 Hình ảnh "Tay nắm lấy bàn tay"
khiến em suy nghĩ gì về tình thương
của họ ?
-GV: Liên hệ và giới thiệu thêm
hoàn cảnh những người lính cụ Hồ
thời chông Pháp, vùng núi Tây Bắc
đầy gian khổ…(liên hệ bài thơ Tây
Tiến)
GV: cho HS xem phim tài liệu.
- Hỏi thảo luận:phân tích ý nghĩa khổ
thơ cuối
Gợi ý: Chỉ ra những hình ảnh thực,
những hình ảnh mang tính biểu
tượng và nhận xét bức tranh đó
-GV Giải thích:Trăng là người bạn
“Đầu súng….treo” là hình ảnh được
nhận ra từ những đêm hành quân
phục kích của tác giả Những hình
ảnh ấy còn mang ý nghĩa tượng trưng
, được gợi mở bởi những liên tưởng
phong phú Các mặt đó bổ sung cho
nhau, hài hoà với nhau của cuộc đời
- Chia sẻ những gian lao thiếu thốn
- Thương yêu, đoàn kết,truyền cho nhau hơi ấm, sứcmạnh
3.Khổ thơ cuối:
-thời gian: đêm khuya-không gian: rừng hoang, sươngmuối
=> hoàn cảnh khắc nghiệt( tả thực)-đầu súng trăng treo:
=> mang vẻ đẹp vừa hiện thực, vừalãng mạng
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợp
Trang 31Hoạt động của thầy Hoạt động
người lính, biểu tượng cho thơ ca
k/c
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Cặp đôi chia sẻ
với lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
GV cho HS nghe bài hát phổ nhạc từ
lời bài thơ Đồng chí
Trả lời câu hỏ
III.Tổng kết :
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về một chi tiết nghệ thuật của bài thơ.gg
Tiết 2:Văn bản BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH (Phạm Tiến Duật)
5 Khám phá:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
- GV cho HS xem một đoạn phim tư liệu về tuyến đường Trường Sơn trong cuộc kháng
chiến chống Mĩ
-GV: Em có hiểu biết gì về hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc kháng
chiến chống đế quốc Mĩ và những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn vàmột số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cơ bản
2 Kết nối:
Trang 32Hoạt động của thầy Hoạt động
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: ? Nêu vài nét cơ bản về tác giả?
GV: Thơ ông rất tinh nghịch, dí dỏm,
hồn nhiên tươi trẻ nhưng rất sâu sắc
? Bài thơ được sáng tác vào thời gian
nào, trích trong tác phẩm nào ?
-GV: Trong thời kì chống Mĩ trong
thơ Phạm Tiến Duật Cùng với các
nhà thơ trẻ như Lưu Quang Vũ, Bằng
Việt, Vũ Quần Phương Phạm Tiến
Duật nổi lên như một nhà thơ chiến
sĩ của những chàng lái xe dũng cảm
& vui tính
-GV hướng dẫn cách đọc
? Theo em bài thơ được chia làm mấy
đoạn và nêu nội dung của từng đoạn ?
Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
Phạm Tiến Duật (1941- 2007)lànhà thơ trưởng thành trong cuộckháng chiến chống Mĩ cứu nước.Sáng tác thơ của Phạm Tiến Duậtthời kì này tập trung viết về thế hệtrẻ trong cuộc kháng chiến chốngMĩ
2 Tác phẩm
Bài thơ về tiểu đội xe không kínhđược sáng tác năm 1969 và introng tập thơ Vầng trăng quầnglửa
3.Đọc
3 Bố cục
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 25 phút
Hỏi: Em có nhận xét gì về thể thơ và Trả lời câu
hỏi cá nhân
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
Trang 33Hoạt động của thầy Hoạt động
về nhan đề bài thơ ?
Câu hỏi thảo luận:
Hình ảnh những chiếc xe không kính
được miêu tả như thế nào? Nguyên
nhân vì sao? Qua đó phản ánh điều gì
về cuộc chiến tranh?
*câu hỏi gợi ý:
1.Vì sao những chiếc xe lại không có
kính ?
2.Hình ảnh bom giật, bom rung cho
ta hiểu điều gì ?
- GV: Đó là Sự ác liệt của chiến
tranh, là hiện thực của cuộc chiến
-GV: Liên hệ thêm về con đường
lịch sử HCM và cuộc chiến khốc
liệt
- Hỏi: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật
gì khi tả những chiếc xe không
kính ?
-GV: Không có kính, không có đèn,
không có mui, thùng xe xước, xe vẫn
chạy -> hình ảnh trần trụi
-Hỏi: Đối lập với hình ảnh thơ “xe
không kính” là một hình ảnh rất đẹp,
rất ngang tàng nào?
-GV: Những chiếc xe không kính
vẫn cứ băng băng trong bom rơi lữa
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
Trả lời câu hỏi ca nhân
Trả lời câu hỏi ca nhân
I Nội dung
1 Nhan đề bài thơ
- Dài, dễ hiểu, tạo sự mềm mại chobài thơ
- Hiện thực chiến tranh-> Là một phát hiện thú vị của tácgiả, thể hiện sự gắn bó và am hiểuhiện thực đời sống chiến tranh trêntuyến đường Trường Sơn
2 Hình ảnh những chiếc xe khôngkính
-nghệ thuật liệt kê
- Xe :không kính, không đèn,không mui, thùng xước
- xe vẫn chạy-nghệ thuật đối lập
=> Hiện thực khốc liệt của cuộcchiến tranh chống Mĩ
Trang 34của trò
đạn để hoàn thành sứ mệnh dân tộc
trao cho Đó chính là ý thơ ngang
táng, hồn nhiên mà sâu sắc của PTD
? Qua hình ảnh của những chiếc xe
Thảo luận nhóm:
Hình ảnh người lính lái xe được miêu
tả như thế nào trong bài thơ?
*Câu hỏi gợi ý:
Giọng điệu, tư thế, …
-Hỏi: Hình ảnh bắt tay qua cửa kính
thể hiện điều gì ?
-GV: Tình đoàn kết yêu thương, chia
sẽ là sức mạnh tổng hợp cho cuộc
chiến Hình ảnh đó còn hiện diện
ngay trong từng bữa ăn giấc ngủ…
“chung bát đũa ” Tình đoàn kết yêu
thương đã xây dựng thành một “gia
đình” cách mạng
-Hỏi: Qua đó em có cảm nhận gì về
người chiến sĩ lái xe Trường Sơn
Hỏi: Phân tích những giá trị nghệ
thuật được sử dụng ở bài thơ?
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Thảo luận nhóm lớn
Trình bày một phút
Quan sát trục quan
Cặp đôi chia sẻ
3 Hình ảnh người lính lái xe
- Khó khăn liên tiếp chồng chất
- Tư thế ung dung, hiên ngang.-Lạc quan, yêu đời
-> Sức mạnh tinh thần của nhữngngười chiến sĩ – của một dân tộckiên cường, bất khuất
III Tổng kết:
1.Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ bình dị, thấmđượm chất dân gian, thể hiện tìnhcảm chân thành
- Sử dụng bút pháp tả thực kết hợpvới lãng mạn một cách hài hòa, tạonên hình ảnh thơ đẹp, mang ýnghĩa biểu tượng
2.Nội dung:
Bài thơ ca ngợi tình cảm đồng chícao đẹp giữa những người chiến sĩtrong thời kì đầu chiến đấu chốngthực dân Pháp gian khổ
Trang 35Hoạt động của thầy Hoạt động
- Đọc lại bài thơ
- Trình bày cảm nhận hình ảnh các chiến sĩ lái xe trong bài thơ
1.Khám phá:
Phương pháp: thuyết trình, đàm thoại
GV cho HS khái quát lại những hiểu biết của em về hình ảnh người lính trong hai cuộc khángchiến
- Trở về sau chiến tranh, trong thời bình những người lính ấy đã sống như thế nào? Chúng ta cùng khám phá qua nội dung bài học
6 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ,
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực.
Thời gian: 10 phút.
Hỏi: Nêu những hiểu biết của em về
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả
Trang 36của trò
Hỏi: Bài thơ được sáng tác vào thời
gian nào ?
Hỏi: bài thơ có thể chia thành mấy
phần? Nhận xét về trình tự và dòng
cảm xúc?
-GV bình: Bài thơ có sự kết hợp giữa
hình thức tự sự và cảm xúc Trong
dòng diễn biến của thời gian, sự việc
ở các khổ 1,2,3 bằng lặng trôi nhưng
ở khổ thứ tư “ đột ngột ” một sự kiện
tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ
cảm xúc, thể hiện chủ đề tác phẩm
Vầng trăng hiện ra soi sáng không
chỉ không gian hiện tại mà còn gợi
nhớ những kỉ niệm trong quá khứ
chẳng thể nào quên
hỏi Trả lời câu hỏi Lắng nghe
Đọc Trả lời câu hỏi
Nguyễn Duy là nhà thơ trưởngthành trong cuộc kháng chiếnchống Mĩ cứu nước
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết văn bản
Mục tiêu: HS nắm được nội dung và nghệ thuật của văn bản
Phương pháp: Vấn đáp tái hiện, thuyết trình, thảo luận nhóm, cặp đôi chí sẻ.
Kĩ năng: giao tiếp, hợp tác, trình bày 1’,lắng ghe tích cực, viết tích cực, tự nhận thức
Thời gian: 25 phút
? Hoàn cảnh sống xưa kia của tác giả
đã được miêu tả như thế nào để tác
giả có thể hòa đồng được vào thiên
nhiên?
? Em hãy tìm câu thơ thể hiện sự hòa
mình với thiên nhiên?
- GV: Trăng là người bạn duy nhất
chia buồn, sẽ vui với tác giả đã trỡ
thành vầng trăng tình nghĩa, vầng
trăng tri kỉ
? Sự thay đổi tình cảm của tác giả
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm HS đại diện trình bày Lắng nghe tích cự
II Đọc-hiểu văn bản
II Đọc-hiểu văn bản
1 Vầng trăng trong quá khứ:
-Hồi nhỏ: đồng, sông, bể: trần trụi,hồn nhiên
->vầng trăng tình nghĩa
- Chiến tranh: ở rừng-> vần trăng- tri kỉ
* trăng và người gắn bó thân thiết
Trang 37Hoạt động của thầy Hoạt động
với vầng trăng qua thời gian diễn ra
như thế nào?
? Tác giả đã lí giải nguyên nhân và ý
nghĩa của việc thay đổi đó như thế
nào?
-GV:Khi thay đổi hoàn cảnh sống, có
thể dễ lãng quên quá khứ, nhất là quá
khứ nhọc nhằn, gian khổ
? Những tình huống nào để thể hiện
một hoàn cảnh đột xuất cho tác giả
bổng bừng tỉnh về người bạn cũ của
mình?
GV: Tình huống được đặt ra trong
câu chuyện là có thật ở thành phố khi
mới giải phóng, một tình huống đối
lập giữa cái tối và cái sáng để thấy
hết giá trị của ánh ánh sáng
? Theo em sự xuất hiện của trăng có
đột ngột không, đây là sự đột ngột về
điều gì?
? Nhận xét về tư thế tâm trạng , cảm
xúc của tác giả khi đột ngột gặp lại
trăng là thiên nhiên gợi nhớ về thiên
nhiên sông, bể, núi rừng…nơi tác giả
đã đi qua, đã sống, đã gắn bó.
? Hình ảnh trăng cứ tròn vành vạnh
Trả lời câu hỏi
Thảo luận nhóm nhỏ
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
2 Trăng trong hiện tại:
-Về thành phố: ánh điện, cửagương
-> trăng: như người dưng quađường
* Sự thay đổi trong tình cảm củacon người
3.Vầng trăng trong suy ngẫm củanhà thơ:
- Đèn điện tắt đột ngột trăng xuấthiện
- trăng cứ tròn vành vạnh: tượngtrưng cho quá khứ tròn đầy, vẹnnguyên, bất diệt
-ảnh trăng im phăng phắc: thái độnghiêm khác của vầng trăng
Trang 38của trò
có ý nghĩa gì?
? Hình ảnh trăng im phăng phắc có ý
nghĩa gì?
* Tích hợp môi trường
GV: Liên hệ qua môi trường, thiên
nhiên thật nghiêm khắc, lạnh lùng
nhưng cũng thật ân tình, rộng lượng
bao dung Vậy nên cần trân trọng giá
trị của thiên nhiên, cần nâng niu bảo
vệ môi trường thiên nhiên thì thiên
nhiên mới trường tồn mà bất diệt
Hỏi: Phân tích và tổng hợp những giá
trị nghệ thuật được sử dụng ở bài
thơ?
- Giáo viên gợi ý
Hỏi: bài thơ đã thể hiện được nội
dung ý nghĩa gì?
Cặp đôi chia sẻ
Cặp đôi chia sẻ
= >Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm độngvới vầng trăng kỉ niệm, con ngườinhận ra sự vô tình của mình
III.Tổng kết :
* Ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Củng cố bài học.
Mục tiêu: HS khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học, tổng kết chủ đề
Phương pháp:vấn đáp, cặp đôi chia sẻ,viết tích cực
Kĩ năng: tự nhận thức, viết tích cực
Thời gian: 6 phút
? Qua bài học này em sẽ rút ra cho
mình thêm một quan niệm sống như
thế nào?
?Qua 3 bài thơ đã tìm hiểu, em có
cảm nhận gì về hình ảnh người lính
trong thơ hiện đại?
Cặp đôi chia sẻ- KN tự
nhận thức Viết tích cực
Hoạt động 4: Dặn dò :
Thời gian: 2 phút.
Học nội dung, nghệ thuật, học theo hướng dẫn, soạn bài tiếp
- Học thuộc lòng bài thơ
- Trình bày cảm nhận về hình ảnh người lính trong 3 bài thơ
Trang 39TRƯỜNG THCS QUANG T RUNG GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
TỔ VĂN-GDC CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI GV: NGUYỄN THỊ BÍCH LIÊN THỜI LƯỢNG: 3 TIẾT
( VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH, ÁNH TRĂNG)
* Văn bản: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Những hiểu biết bước đầu về nhà thơ Phạm Tiến Duật
- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể : giàu chất hiện thực và trànđầy cảm hứng lãng mạn
- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tác phẩm ; vẻ đẹphiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng,…của những con người đã làmnên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bài thơ
*Văn bản: Ánh trăng
- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính
- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại
- Ngôn ngữ, giàu hình ảnh suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng
2 Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
-Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúngtrong bài thơ
- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người lính trong thơ hiện đại
- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm đểcảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại
3 Thái độ:
-biết yêu mên những người lính cách mạng
- thái độ sống Uống nước nhớ nguồn
II CÁC KĨ NĂNG SỐNG ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:
13.Tự nhận thức: tự nhận thức được ý nghĩa của tình đồng chí, đồng đội
14.Suy nghĩ sáng tạo và trình bày về tình đồng chí, đồng đội trong bài thơ
Trang 4016.Trình bày 1’: trình bày cảm nhận về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ hiệnđại
III CÁC PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG BÀI:
10.Động não: suy nghĩ về vẻ đẹp của người lính trong hai thời kì kháng chiến chống Phápvà chống Mĩ
11.Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày 1 phút về những giá trị nội dung và nghệ thuật củabài thơ, về vẻ đẹp của hình tượng người lính trong thơ
12.Cặp đôi chia sẻ về những chi tiết, hình ảnh trong bài thơ
IV TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
7 Môn Lịch sử: hiểu biết về hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
8 Môn Âm nhạc:
-HS nghe bài hát được phổ nhạc từ bài thơ Đồng chí
-HS nghe bài hát về người lính lái xe
V PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC;
1 Giáo viên: chuẩn kiến thức, soạn bài, bảng phụ, Tranh ảnh, tư liệu về hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ., phiếu học tập
2 Học sinh: Soạn bài.
VI TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
4 Khám pháp:
Phương pháp: động não, học theo nhóm nhỏ.
-GV: Em có hiểu biết gì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp?
*Tích hợp kiến thức liên môn Lịch sử: HS nêu một số hiểu biết chung về cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và một số tác phẩm văn học mà em biết
- GV chốt lại một số ý cỏ bản
2 Kết nối:
Phương pháp: đàm thoại, động não, thảo luận nhóm, cặp đôi chia sẻ
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về văn bản
Mục tiêu: HS tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm, nêu bố cục của văn bản.