Dạy học chủ đề tích hợp kiến thức các môn học Vật lý, Địa lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Giáo dục bảo vệ môi trường, bảo vệ Trái Đất qua bài SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT (Hóa học 8)

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN1.Tên hồ sơ dạy học : Dạy học chủ đề tích hợp kiến thức các môn học: Vật lý, Địa lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Giáo dục bảo vệ môi trườ

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1.Tên hồ sơ dạy học :

Dạy học chủ đề tích hợp kiến thức các môn học: Vật lý, Địa lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Giáo dục bảo vệ môi trường, bảo vệ Trái Đất qua bài:

SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT (Hóa học 8)

2 Mục tiêu dạy học :

* Kiến thức:

- Môn Hóa học 8,9: Biết được:

+Hiện tượng vật lí là hiện tượng trong đó không có sự biến đổi chất này thành chất khác

+ Hiện tượng hoá học là hiện tượng trong đó có sự biến đổi chất này thành chất khác

+ Hiểu về thành phần hóa học và sơ lược quy trình sản xuất thủy tinh (Tiết

30 – Silic Công nghiệp Silicat)

+ Hiểu về thành phần hóa học của gỗ và sơ lược quá trình gỗ bị đốt cháy

(Bài 52: Tinh bột và Xenlulozơ )

- Môn Vật lý:

+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:

Bài 26: Sự bay hơi và sự ngưng tụ

Bài 24: Sự nóng chảy và đông đặc (Giải thích thí nghiệm sự biến đổi của nước và hiện tượng “Băng tan” là hiện tượng vật lí)

+ HS vận dụng kiến thức lớp 7 và tham khảo kiến thức vật lý 9:

Bài 4: Định luật phản xạ ánh sáng (Vật lý 7)

Bài 40: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng (Vật lý 9) (Giải thích hiện tượng “Cầu vồng ”

là hiện tượng vật lí)

Bài 3: Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng(Vật lý 7) (Giải thích hiện tượng Nguyệt thực)

- Môn Địa lí:

+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:

Bài 24: Biển và đại dương (Phần 2- Sự vận động của nước biển và đại

dương) (Giải thích hiện tượng “Thủy triều” là hiện tượng vật lí).

+ Vận dụng kiến thức lớp 6,7:

Bài 17: Lớp vỏ khí.(Địa lí 6)

Bài 17: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa (Địa lí 7) (Giải thích được sự biến đổi khí hậu toàn cầu làm Trái đất nóng lên, gây hiệu ứng nhà kính)

Bài 8: Sự chuyển động của Trái đất quanh Mặt trời (Địa lí 6) (Giải thích hiện tượng Nguyệt thực)

- Môn Sinh học:

+ HS vận dụng kiến thức lớp 6:

Bài 21: Quang hợp (Giải thích được hiện tượng quang hợp của cây xanh) Bài 46: Thực vật góp phần điều hòa khí hậu (HS có thể biết vận dụng biện pháp gì để giảm bớt ô nhiễm môi trường);

Bài 50: Vi khuẩn (Giải thích hiện tượng quả chín để lâu ngày bị thối, qua đó

HS liên hệ hành động thực tế tránh tác hại do vi khuẩn gây ra để tránh ô nhiễm môi trường);

- Môn GDCD:

+ HS vận dụng kiến thức lớp 7:

Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên (Giải thích vấn đề bảo

vệ môi trường)

- Môn Công Nghệ :

+ Vận dụng kiến thức lớp 6:

Bài 16: Vệ sinh an toàn thực phẩm (HS biết được nguyên nhân ngộ độc khi

ăn hoa quả bị biến chất, có sẵn chất độc, do nhiễm chất độc hóa học, hóa chất BVTV ) từ đó có biện pháp phòng tránh nhiễm độc thực phẩm, đảm bảo an toàn trong ăn uống, bảo vệ sức khỏe)

* Kĩ năng:

Rèn luyện kỹ năng quan sát tư duy logic và suy luận vấn đề, kỹ năng thực hành hóa học, làm việc với hóa chất, với dụng cụ thí nghiệm;

Quan sát được một số hiện tượng cụ thể, rút ra nhận xét về hiện tượng vật lí và hiện tượng hoá học;

Phân biệt được hiện tượng vật lí và hiện tượng hoá học;

Kĩ năng vận dụng các kiến thức đã học trong môn Sinh học, Địa lí, Vật lí để giải thích về sự biến đổi chất, giải thích được một số hiện tượng vật lí, hiện tượng hóa học trong đời sống thực tiễn;

Kĩ năng vận dụng các kiến thức đã học trong môn Sinh học, Vật lí, Giáo dục công dân, Công nghệ để đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường, bảo vệ Trái đất, bảo

vệ sức khỏe con người trong an toàn thực phẩm;

Kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập

* Thái độ:

Nghiêm túc, cẩn thận và an toàn trong tiến hành thực hành thí nghiệm, tích cực trong học tập, hợp tác nhóm;

Có ý thức thực hiện và tuyên truyền vận động gia đình, những người xung quanh cùng chung tay bảo vệ môi trường, thực hiện tốt an toàn thực phẩm

Xây dựng ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm, ý thức tham gia trồng cây gây rừng cho học sinh

* Phát triển phẩm chất, năng lực:

a Phẩm chất: tự tin, trung thực

b Năng lực

- Năng lực tư duy, hợp tác

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ

- Năng lực vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống thực tiễn

- Đối với nhóm: đánh giá sản phẩm hoạt động nhóm và khả năng phản biện

- Đối với cá nhân: đánh giá quá trình hoạt động nhóm và bài tập

3 Đối tượng dạy học của bài học :

- Học sinh lớp 8B năm học 2016 – 2017

- Số lượng : 33 em

Một số đặc điểm khác của học sinh :

+ HS có hứng thú hơn trong học tập vì ngoài kiến thức mới còn được vận dụng kiến thức đã học của các bộ môn để giải quyết bài mới của bộ môn khác

+ Nhiều học sinh bỡ ngỡ khi gợi lại các kiến thức cũ

4 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn dạy học:

* Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn dạy học:

Qua thực tế quá trình dạy học, chúng tôi thấy rằng việc tích hợp kiến thức các môn học vào một chủ đề là hết sức cần thiết, giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn, tổng hợp khắc sâu kiến thức môn học hơn so với việc các môn, các mặt giáo dục được thực hiện riêng lẻ Đồng thời, đòi hỏi giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất;

Bên cạnh đó còn góp phần đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, học sinh chủ động tích cực tìm tòi khám phá kiến thức, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện phương châm học đi đôi với hành

*Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn đời sống:

Với đối tượng là học sinh lớp 8, lần đầu tiên các em được tiếp cận với bộ môn Hóa học ở cấp THCS, bắt gặp kiến thức rất mới lạ, các khái niệm khá trừu tượng Nhưng Hóa học là môn học có nhiều ứng dụng phong phú, thiết thực trong cuộc sống, các em sẽ cảm thấy thú vị khi tự khám phá ra những hiện tượng quanh mình

Do đó, người giáo viên sau khi hướng dẫn cho học sinh hiểu được khái niệm, kiến thức cần đạt trong bài, liên hệ thực tế, lấy những ví dụ về các hiện tượng hóa học đơn giản trong đời sống hướng cho học sinh vận dụng tổng hợp các kiến thức được học trong bài với kiến thức các môn học khác để tự mình tìm hiểu, giải thích các hiện tượng hóa học thường gặp trong thực tế, từ đó hiểu sâu hơn kiến thức bài học Qua đó, nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp hình thành cho các em ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đồng thời tuyên truyền những việc làm bảo vệ môi trường trước những thảm họa về môi trường do con người gây ra trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

5 Thiết bị dạy học, học liệu :

- Máy tính, máy chiếu

- Giáo án điện tử

- Kiến thức liên môn liên quan đến bài học

- Tư liệu hình ảnh nguyệt thực, cầu vồng, quang hợp của cây xanh, băng tan, thủy triều, hình ảnh ô nhiễm môi trường, hình ảnh về những việc làm bảo vệ Trái Đất…

- Phiếu học tập

- Hóa chất: Muối ăn, nước, đường, bột sắt, bột lưu huỳnh

- Dụng cụ: kẹp gỗ, ống nghiệm, đèn cồn, nam châm

- Phấn mầu, phấn trắng, thước thẳng, 4 phiếu học tập 1; 4 phiếu học tập 2; 4 bảng phụ

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học :

CHƯƠNG 2: PHẢN ỨNG HÓA HỌC.

Tuần 8 – Tiết 17:

Bài 12 : SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức: HS biết được:

- Hiện tượng vật lí là hiện tượng trong đó không có sự biến đổi chất này thành chất khác

- Hiện tượng hoá học là hiện tượng trong đó có sự biến đổi chất này thành chất

khác

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát tư duy logic và suy luận vấn đề, kỹ năng thực hành hóa học, làm việc với hóa chất, với dụng cụ thí nghiệm;

- Quan sát được 1 số hiện tượng cụ thể, rút ra nhận xét về hiện tượng vật lí và hiện tượng hoá học;

- Biết phân biệt được hiện tượng vật lí và hiện tượng hoá học;

- Kĩ năng vận dụng các kiến thức đã học trong môn Sinh học, Địa lí, Vật lí để giải thích về sự biến đổi chất;

- Kĩ năng vận dụng các kiến thức đã học trong môn Giáo dục công dân, Công nghệ để đề xuất giải pháp bảo vệ an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường , bảo vệ Trái đất;

- Kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập

3 Thái độ:

- Nghiêm túc, cẩn thận và an toàn trong tiến hành thực hành thí nghiệm, tích cực trong học tập, hợp tác nhóm;

- Có ý thức tuyên truyền vận động gia đình và những người xung quanh cùng chung tay bảo vệ môi trường, thực hiện tốt an toàn thực phẩm

4 Định hướng phát triển năng lực: tư duy, sáng tạo, hợp tác, thuyết trình, sử

dụng ngôn ngữ

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp đặt và giải quyết vấn đề

- Phương pháp hoạt động nhóm

- Phương pháp sử dụng thí nghiệm trực quan

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức lớp: (1 phút)

Kiểm tra sĩ số: 8B:

2 Kiểm tra kiến thức cũ: Tiến hành trong quá trình dạy học.

3 Bài mới:

 Đặt vấn đề (1 phút):

Trong tự nhiên các chất luôn xảy ra quá trình biến đổi như: những vật dụng làm bằng kim loại để lâu ngoài không khí bị han gỉ, nước để trong ngăn đá chuyển thành nước đá, thủy tinh nóng chảy thổi thành bóng đèn

và các đồ dùng khác, hiện tượng băng tan, hiện tượng nguyệt thực, triều cường vậy sự biến đổi của các chất nói trên thuộc hiện tượng vật lí hay hiện tượng hóa học, bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Hiện tượng vật lí (12 phút)

GV: Yêu cầu học sinh

hoạt động theo nhóm 4

bàn (7 phút).

Quan sát hình ảnh a

và b, tiến hành thí

nghiệm như hình c Sau

đó hoàn thành Phiếu

học tập số 1.

GV: giới thiệu hình a và

hình b (Tích hợp kiến

thức Hóa học 9).

Thủy tinh được sản xuất

từ gốc Silicat

Silicat là silic đioxit

(SiO2) có trong dạng

đa tinh thể như cát và

cũng là thành phần hóa

học của thạch anh Thủy

tinh được sử dụng rộng

rãi trong xây dựng, làm

đồ chứa (chai, lọ, cốc,

chén, ly, tách v.v) hay

vật liệu trang trí

+ Nhận xét sự biến đổi

chất của các chất trong

mỗi thí nghiệm?

+ Hoàn thành các

HS hoạt động theo nhóm:

+ Quan sát hình ảnh a

và b, tiến hành làm thí nghiệm như hình

c Sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1

+ Tiến hành làm thí nghiệm theo hướng dẫn

+Hoàn thành phiếu

I.Hiện tượng vật lí:

1 Thí nghiệm:

a) Sự biến đổi của nước

b) Sự biến đổi của thủy tinh

Silicat được đưa vào lò nung ở nhiệt độ 1050 độ C

c) Sự biến đổi của muối ăn

thông tin vào phiếu học

tập.

GV:( trình chiếu phiếu

học tập và các hình ảnh

có liên quan)

GV thu phiếu học tập

của 2 nhóm HS để chữa,

yêu cầu đại diện nhóm

trình bày kết quả

GV chiếu đáp án lên

màn hình để các nhóm

đối chiếu kết quả

GV: Vậy qua các ví dụ

trên em có nhận xét gì

về sự biến đổi của các

chất?

GV: Sự biến đổi của các

chất như trên gọi là hiện

tượng vật lí

Vậy hiện tượng vật lí là

gì?

GV: Chốt kiến thức

Đưa ra khái niệm về

hiện tượng vật lí.

GV: Vận dụng kiến thức

vừa tìm hiểu, em hãy

làm bài tập sau:

học tập

Đại diện nhóm trình bày kết quả

Trả lời: Các chất chỉ biến đổi về trạng thái, hình dạng mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu

HS trả lời:…

2 Nhận xét:

- Các chất vẫn giữ nguyên là chất ban đầu

3 Kết luận:

Hiện tượng vật lí là hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu (chỉ có

sự thay đổi về hình dạng, trạng thái, không sinh ra chất mới)

Bài tập 1: Hãy xác định

đâu là hiện tượng vật lí

trong các hiện tượng

sau:

a) Hiện tượng sương

mù

b) Cuốc, xẻng, dao, kéo

và các vật dụng làm

bằng sắt để lâu trong

không khí bị gỉ tạo

thành chất mới màu đỏ

c) Gạo nấu thành cơm

d) Hiện tượng cháy rừng

gây ô nhiễm môi

trường

GV: Trình chiếu hình

ảnh minh họa cho từng

hiện tượng

Gọi học sinh lần lượt trả

lời tại chỗ, các học sinh

khác nhận xét và bổ

sung

GV: (Đưa ra đáp án và

chuyển ý)

Vậy hiện tượng b,d

thuộc loại hiện tượng

gì?

Chúng ta hãy cùng tìm

hiểu phần tiếp theo

HS: Vận dụng kiến thức và làm bài tập cá nhân

HS 1; 2: Trả lời…

HS 3; 4: Nhận xét, bổ sung

Đáp án:

Hiện tượng vật lí là:

a và c

Hoạt động 2: Hiện tượng hóa học (12 phút)

GV: Giới thiệu các hóa

chất cần dùng trong thí

nghiệm giữa bột sắt khử

tác dụng với bột lưu

huỳnh

- Yêu cầu HS nhận xét

màu sắc của các hóa

chất.

- Yêu cầu HS đọc cách

tiến hành thí nghiệm.

GV: biểu diễn thí nghiệm

- Yêu cầu HS quan sát và

nhận xét hiện tượng

GV: Hãy giải thích tại sao

hỗn hợp lưu huỳnh bột và

sắt bột ban đầu bị nam

châm hút, còn sau khi đun

nóng lại không bị nam

châm hút?

- HS quan sát hóa chất và nhận xét màu sắc của hóa chất

- HS 1: đọc to, rõ ràng cách tiến hành thí nghiệm

- HS quan sát GV tiến hành thí nghiệm và nhận xét hiện tượng xảy ra:

+ Phần 1:Hỗn hợp bột sắt

và bột lưu huỳnh ban đầu

bị nam châm hút

+Phần 2: Hỗn hợp nóng

đỏ lên và chuyển dần sang màu xám đen khi đun nóng Sản phẩm không bị nam châm hút

(Tích hợp môn Vật lý)

- HS vận dụng kiến thức môn vật lí để giải thích:

Trong hỗn hợp ban đầu có chứa sắt là kim loại có từ tính -> bị nam châm hút

Còn khi đun nóng phản ứng đã xảy ra, sinh ra chất mới màu xám đen không

có từ tính -> không bị nam châm hút

II Hiện tượng hóa học:

1 Thí nghiệm:

a) Thí nghiệm 1:

- Cách tiến hành:

- Hiện tượng:

GV: Từ thí nghiệm trên

em có nhận xét gì về sự

biến đổi của các chất?

GV: Nhận xét và chốt

kiến thức.

GV: Hướng dẫn HS tiến

hành thí nghiệm 2:

Hình thức: hoạt động

nhóm 4 bàn

Thời gian: 4 phút.

+ Làm thí nghiệm đốt

cháy đường

+ Quan sát thí nghiệm và

nhận xét hiện tượng xảy ra?

+ Hoàn thiện vào phiếu

bài tập

GV: Thu phiếu học tập

của 2 nhóm để chữa và

đối chiếu kết quả

- Yêu cầu đại diện các

nhóm trình bày kết quả

- Đại diện các nhóm khác

nhận xét và bổ sung

GV: Chiếu đáp án đúng

để HS đối chiếu

GV: Qua các thí nghiệm

trên em có nhận xét gì về

sự biến đổi của các chất?

GV: Vậy các quá trình

biến đổi trên có phải là

hiện tượng vật lí không?

Tại sao?

nhận xét

- HS tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn của giáo viên và hoàn thiện phiếu học tập

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả

- Đại diện các nhóm khác nhận xét và bổ sung

HS: Rút ra nhận xét

HS trả lời: Các quá trình trên không phải hiện tượng vật lí vì các quá trình trên đều sinh ra chất mới

bột và lưu huỳnh bột khi nung nóng đã tạo ra chất mới là sắt (II) sunfua

Do đó có sự thay đổi về

chất.

b) Thí nghiệm 2:

- Cách tiến hành:

- Hiện tượng:

- Nhận xét:

2 Nhận xét:

- Các chất đã biến đổi thành chất khác

GV: Thông báo: Các hiện

tượng nêu trên là các hiện

tượng hóa học, vậy hiện

tượng hóa học là gì?

GV: Nhận xét và chốt

kiến thức.

GV: Từ các ví dụ và

những nhận xét ở trên, em

hãy nêu dấu hiệu để phân

biệt hiện tượng vật lí và

hiện tượng hóa học?

(Tích hợp: Sử dụng kiến

thức Hóa học lớp 9 giải

thích, kết hợp tuyên

truyền ý thức giữ gìn, bảo

quản vật dụng trong sinh

hoạt và ý thức bảo vệ môi

trường).

? Vậy các hiện tượng b &

d trong Bài tập 1 thuộc

loại hiện tượng gì? Vì

sao?

b) Cuốc, xẻng, dao, kéo

và các vật dụng làm bằng

sắt để lâu trong không khí

bị gỉ tạo thành chất mới

màu đỏ

GV : Vậy để bảo quản tốt

các vật dụng trên ta làm

thế nào?

HS trả lời:

HS trả lời: Dấu hiệu để phân biệt hai hiện tượng

là có chất mới sinh ra hay không? (Hiện tượng vật lí không sinh ra chất mới, hiện tượng hóa học có sinh ra chất mới.)

HS : Lần lượt trả lời tại chỗ

b) Là hiện tượng hóa

học.Vì: có chất mới được

tạo nên.Trong Hóa học ta gọi đây là sự Oxi hóa

HS: Trả lời:

Do đó, trong sinh hoạt cần

có ý thức bảo vệ, giữ gìn các vật dụng làm bằng sắt: lau chùi, rửa sạch sẽ, tra dầu mỡ, sơn bên ngoài, không làm xây xát…

HS: Trả lời:

3 Kết luận:

- Hiện tượng hóa học là chất biến đổi có tạo ra chất khác