Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện gia lâm

Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện gia lâm

Bộ giáo dục và đào tạo trường đại học nông nghiệp hà nội

-

 -

nguyễn văn thuyết

Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện Gia Lâm

Lời cam đoan

- Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và ch−a đ−ợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào

- Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn

đ1 đ−ợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đ−ợc chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Lời cảm ơn Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Đinh Văn Đãn, người đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn chỉnh luận văn của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong Bộ môn Kinh tế, các thầy cô trong Khoa Kinh tế và phát triển nông thôn, Khoa Sau đại học, Trường

Đại học Nông nghiệp Hà Nội, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này

Để hoàn thành luận văn, tôi còn nhận được sự động viên, khích lệ của người thân trong gia đình Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả những tình cảm cao quý đó

Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2009

Tác giả

Nguyễn Văn Thuyết

4.1.2 Thực trạng giải phóng mặt bằng để thực hiện một số dự án đầu t−

4.2 Kết quả thực hiện công tác giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư

4.2.1 Kết quả thực hiện công tác giải phóng mặt bằng các dự án đầu tư

4.2.4 Bài học kinh nghiệm về công tác giải phóng mặt bằng khi thực

4.3.1 Quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và định hướng chung về công tác

4.3.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng

mặt bằng thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện Gia Lâm 101

Danh môc b¶ng

1 Mở đầu

Nhiệm vụ xây dựng Gia Lâm theo hướng hiện đại, văn minh, giàu đẹp nhằm góp phần đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Thủ đô đ1 được Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Gia Lâm lần thứ XIX khẳng định Trong những năm qua công tác xây dựng và quản lý đô thị đ1 có nhiều tiến bộ: Nhiều công trình đ1 được cải tạo, xây dựng theo hướng đồng bộ, hiện đại; nhiều chủ trương, chính sách của huyện và Thành phố đ1 được ban hành kịp thời, đúng hướng; nhiều dự án đầu tư xây dựng đ1 được triển khai đúng tiến độ và hiệu quả; đ1 tích cực động viên cộng đồng dân cư, các thành phần kinh tế tham gia xây dựng Thủ đô nói chung và huyện Gia Lâm nói riêng Tuy vậy, do nhiều nguyên nhân khác nhau, công tác xây dựng và quản lý đô thị chưa đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển Thủ đô cũng như huyện Một trong những vấn

đề còn nhiều vướng mắc: đó là công tác giải phóng mặt bằng

Công tác đền bù giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất là vấn

đề phức tạp mang tính chất kinh tế, x1 hội tổng hợp, được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, tổ chức và cá nhân Đền bù thiệt hại về đất không chỉ thể hiện bản chất kinh tế các mối quan hệ về đất đai mà còn thể hiện các mối quan hệ về chính sách, x1 hội

huyện đ1 quan tâm chỉ đạo các cấp, các ngành thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - x1 hội huyện Đại bộ phận nhân dân trong khu vực thu hồi đất đồng tình, tự giác thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, một số người còn vì lợi ích chung đ1 chịu một phần thiệt thòi, giúp đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng

Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng của Thành phố nói chung và

huyện Gia Lâm nói riêng còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá Thủ đô Thậm chí có lúc, có nơi xảy ra vụ việc phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, gây tổn hại về kinh tế và ảnh hưởng trật tự trị an x1 hội, mất nhiều thời gian và công sức giải quyết

Một trong những vấn đề quan trọng là người dân trong diện di dời phải thay đổi nghề nghiệp, điều kiện sống, học tập, thay đổi tập quán và các vấn đề tâm lý, x1 hội khác Cho nên bên cạnh đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng phục vụ đầu tư xây dựng, thì tái tạo việc làm cho người dân trong diện di dời, tạo lập sự cân bằng mới cho họ có được cuộc sống như cũ (hoặc cao hơn), cũng là yêu cầu hết sức cấp thiết hiện nay Đề tài: Một số giải pháp chủ yếu nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án

đầu tư trên địa bàn huyện Gia Lâm

1.2.1 Mục tiêu chung

Thông qua việc khảo sát, đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn trong những năm qua, đề tài tập trung nghiên cứu một số giải pháp chủ yếu đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện Gia Lâm nhằm tạo lập và ổn

định đời sống người dân trong diện di dời, góp phần xây dựng huyện Gia Lâm văn minh, giàu đẹp theo định hướng và quy hoạch phát triển

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án đầu tư

- Đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng trong quá trình

thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn huyện Gia Lâm

- Đề xuất định hướng và một số giải pháp chủ yếu giải phóng mặt bằng trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn Gia Lâm nhằm thực hiện định hướng và phát triển kinh tế của huyện

1.3 Đối tượng, phạm vi, nội dung nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đất đai liên quan đến giải phóng mặt bằng trong thực hiện dự án đầu tư

- Những vấn đề kinh tế kỹ thuật liên quan đến giải phóng mặt bằng 1.3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Về nội dung: Nội dung nghiên cứu của đề tài tập trung chủ yếu vào những vấn đề sau:

- Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác giải phóng mặt bằng, đề ra định hướng và các giải pháp chủ yếu để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân trong diện di dời trên địa bàn huyện Gia Lâm

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về chính sách đền bù thiệt hại khi thu hồi đất

và giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án đầu tư xây dựng

- Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

- Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến giải phóng mặt bằng

* Về không gian và thời gian nghiên cứu

- Về không gian: Một số điểm thực hiện dự án trên địa bàn huyện

- Về thời gian Thời gian thu thập số liệu săn có từ năm 2007 - 2008

- Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 01 năm 2009 đến tháng 11 năm 2009

2 Cơ sở lý luận và thực tiễn về giải phóng mặt

bằng trong quá trình thực hiện dự án

2.1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về giải phóng mặt bằng

2.1.1 Sự cần thiết của công tác giải phóng mặt bằng

Giải phóng mặt bằng là vấn đề của sự phát triển Trong lịch sử phát triển của mọi quốc gia, mọi giai đoạn việc giải phóng mặt bằng để xây dựng công trình là không thể tránh khỏi, nhịp độ phát triển càng lớn thì nhu cầu giải phóng mặt bằng càng cao và trở thành một thách thức ngày càng nghiêm trọng

đối với sự thành công không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà còn ở trong các lĩnh vực x1 hội, chính trị trên phạm vi quốc gia

Các yêu cầu ngày càng hoàn thiện cơ sở hạ tầng kỹ thuật (hệ thống cấp thoát nước, hệ thống giao thông, hệ thống tải điện) cơ sở hạ tầng x1 hội

(quy hoạch đồng ruộng, khu công nghiệp) và mở rộng đô thị chỉnh trang khu dân cư… đều dẫn đến việc đền bù giải phóng mặt bằng ngày càng phức tạp khó khăn và rất dễ xảy ra nhiều tổn thất nhất là trong những trường hợp không

đề của sự phát triển, là một nội dung không thể né tránh của phát triển mà chính nó là một yếu tố quyết định của tiến độ và sự thành công của phát triển, bất kỳ một giải pháp nào mà thiếu đồng bộ, không chặt chẽ đều để lại những hậu quả tiêu cực

Nhận thức này dẫn đến một yêu cầu cụ thể là các dự án xây dựng phải chứng minh được đó là sự lựa chọn mà việc đền bù giải phóng mặt bằng là ít nhất và khả thi nhất, yêu cầu này có thể trở thành tiêu chuẩn cụ thể để xét duyệt các phương án phát triển

thực hiện các dự án đầu tư

Diện tích đất đai có hạn Sự giới hạn đó là toàn bộ diện tích bề mặt của trái đất cũng như diện tích đất đai của mỗi quốc gia, mỗi l1nh thổ bị giới hạn

Sự giới hạn đó còn thể hiện ở chỗ nhu cầu sử dụng đất đai của các ngành kinh

tế quốc dân trong quá trình phát triển kinh tế x1 hội ngày càng tăng Do diện tích đất đai có hạn nên người ta không thể tuỳ ý muốn của mình tăng diện tích

đất đai lên bao nhiêu cũng được Đặc điểm này đặt ra yêu cầu quản lý đất đai phải chặt chẽ, quản lý về số lượng, chất lượng đất, cơ cấu đất đai theo mục

đích sử dụng cũng như cơ cấu sử dụng đất đai theo các thành phần kinh tế

và xu hướng biến động của chúng để có kế hoạch phân bổ và sử dụng đất đai

có cơ sở khoa học Đối với nước ta diện tích đất đai bình quân đầu người vào dạng thấp so với các quốc gia trên thế giới Vấn đề quản lý và sử dụng đất đai tiết kiệm, hiệu quả và bền vững lại càng đặc biệt quan trọng

Đất đai được sử dụng cho các ngành, các lĩnh vực của đời sống kinh tế, x1 hội Việc mở rộng các khu công nghiệp, các khu chế xuất, việc mở rộng các khu đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp đều phải sử dụng đất đai Để đảm bảo cân đối trong việc phân bổ

đất đai cho các ngành, các lĩnh vực, tránh sự chồng chéo và l1ng phí, cần coi trọng công tác quy hoạch và kế hoạch hoá sử dụng đất đai có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành trong công tác này

Đất đai có vị trí cố định, tính chất hoá học, vật lý và sinh học trong đất cũng không đồng nhất Đất đai được phân bổ trên một diện tích rộng Do vị trí

cố định và gắn liền với các điều kiện tự nhiên (thổ nhưỡng, thời tiết khí hậu, nước, cây trồng và gia súc ) và các điều kiện kinh tế như kết cấu hạ tầng, dân

số, công nghiệp trên các vùng các khu vực nên tính chất của đất có khác nhau Vì vậy việc sử dụng đất đai vào các quá trình sản xuất của mỗi ngành kinh tế cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng tính chất của đất sao cho phù hợp Trong sản xuất nông nghiệp, việc sử dụng đất phải thích hợp với các điều kiện tự nhiên kinh tế và chất lượng ruộng đất của từng vùng để mang lại hiệu quả cao

Để kích thích sản xuất hàng hoá trong nông nghiệp Nhà nước đề ra những chính sách như đầu tư, thuế cho phù hợp với điều kiện đất đai ở các vùng trong nước

Trong nông nghiệp nếu sử dụng hợp lý đất đai thì sức sản xuất của nó không ngừng được nâng lên Sức sản xuất gắn liền với sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự tiến bộ khoa học kỹ thuật với việc thực hiện phương thức thâm canh và chế độ canh tác hợp lý Sức sản xuất của đất đai biểu hiện tập trung vào độ phì nhiêu của đất đai Vì vậy cần sự thực hiện các biện pháp hữu hiệu để nâng cao độ phì nhiêu của đất đai, cho phép nâng cao năng suất Đất đai giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, Luật Đất đai năm 1993 và 2003

đ1 khẳng định vai trò to lớn của đất đai như sau: "Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố của các khu dân cư, xây dựng các cơ

sở kinh tế, văn hoá, x1 hội, an ninh quốc phòng''

Thật vậy, đất đai giữ vị trí và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Đất đai

điều kiện chung đối với mọi quá trình sản xuất của các ngành kinh tế quốc dân và hoạt động của con người Đất đai là một tài nguyên vô cùng quý giá của loài người, là điều kiện quan trọng cho sự sống của con người trên trái đất

Đất đai là điều kiện vật chất cần thiết để cho con người tồn tại và tái sản xuất các thế hệ kế tiếp nhau của loài người Bởi vậy, việc sử dụng đất đầy đủ, hợp lý

và có hiệu quả và bảo vệ nguồn tài nguyên đất đai bền vững, lâu dài là vô cùng cần thiết

Về vai trò của đất đai trong đời sống kinh tế - x1 hội, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác Lê nin đ1 chỉ ra rằng đất đai đóng vai trò kinh tế, chính trị

hết sức to lớn Đất đai cùng với các điều kiện tự nhiên khác là cơ sở tự nhiên

và là một trong những cơ sở quan trọng nhất để hình thành các vùng kinh tế, nhằm khai thác và sử dụng có hiệu quả các tiềm năng tự nhiên, kinh tế, x1 hội của mỗi vùng đất nước Nhu cầu về đời sống kinh tế, x1 hội rất phong phú và

đa dạng Khai thác lợi thế và tiềm năng của mỗi vùng đất là tất yếu khách quan Để đáp ứng nhu cầu đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất nhằm phát triển kinh tế - x1 hội đất nước

ở nước ta, dựa trên cơ sở các điều kiện tự nhiên, kinh tế x1 hội thì cả nước có 7 vùng kinh tế sinh thái Đó là vùng miền núi và trung du Bắc Bộ, vùng Đồng bằng Sông Hồng, vùng khu IV cũ, vùng duyên hải miền Trung, vùng Tây Nguyên, vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long Mỗi vùng có những sắc thái riêng về đất đai và các điều kiện tự nhiên khác Sử dụng đầy đủ và hợp lý đất đai của mỗi vùng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm phát triển kinh tế, x1 hội của đất nước

Đất đai tham gia vào tất cả các ngành của nền kinh tế quốc dân và ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống x1 hội Theo từng ngành sản xuất, từng lĩnh vực của đời sống, đất đai được phân thành các loại khác nhau ở nước ta đất được phân thành 6 loại

- Đất nông nghiệp là đất được xác định chủ yếu để sử dụng vào sản xuất nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản hoặc để nghiên cứu thí nghiệm về nông nghiệp

- Đất lâm nghiệp là đất được xác định chủ yếu để sử dụng vào mục đích sản xuất lâm nghiệp như trồng rừng, khoanh mới, bảo vệ, phục hồi rừng tự nhiên, nghiên cứu thí nghiệm về lâm nghiệp

- Đất khu dân cư nông thôn là loại đất để xác định chủ yếu vào xây dựng nhà ở và công trình phục vụ cho sinh hoạt ở nông thôn

- Đất đô thị là đất nội thành, nội thị x1, thị trấn được sử dụng để xây dựng nhà ở, trụ sở các cơ quan, tổ chức, các cơ sở sản xuất kinh doanh, cơ

sở hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh và vào các mục

đích khác

- Đất chuyên dùng là đất được sử dụng vào mục đích không phải là nông nghiệp, lâm nghiệp, nhà ở, bao gồm: đất xây dựng, các công trình, công nghiệp, khoa học kỹ thuật, hệ thống giao thông, hệ thống thuỷ lợi, đê điều, văn hoá, x1 hội, giáo dục, y tế, thể dục thể thao, dịch vụ, đất sử dụng cho nhu cầu quốc phòng, an ninh, đất làm đồ gốm, gạch ngói và các vật liệu xây dựng khác, đất đai di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh, đất nghĩa trang, nghĩa địa, đất có mặt nước sử dụng vào mục đích không phải là nông nghiệp

- Đất chưa sử dụng là đất chưa có đủ điều kiện hoặc chưa xác định để sử dụng vào mục đích nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, lâm nghiệp, chưa được xác định là đất khu dân cư nông thôn, đô thị, chuyên dùng và Nhà Nước chưa giao cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhấn sử dụng ổn định lâu dài

Đất đai là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, x1 hội, an ninh và quốc phòng Đất đai có vị trí cố định, có tính chất cơ học, vất lý, hoá học và sinh học khác nhau Mỗi nơi hình thành một khu dân cư với những đặc điểm văn hoá, x1 hội, phong tục tập quan khác nhau mà qua đó người ta có thể nhận biết được nguồn gốc, xuất xứ của nhau Như vậy

nó có liên quan tới vấn đề x1 hội của vùng, l1nh thổ mà con nguời sinh sống

Đất đai cùng với điều kiện tự nhiên khác là một trong những cơ sở quan trọng nhất để hình thành các vùng kinh tế của đất nước nhằm khai thác và sử dụng

có hiệu quả các tiềm năng tự nhiên, kinh tế, x1 hội của mỗi vùng đất nước

Tầm quan trọng của đất đai trong đời sống là không thể nói hết, nhất là

đất ở các đô thị lớn ''tấc đất tấc vàng'' Để đáp ứng nhu cầu khách quan của sự phát triển nói chung và sự nghiệp phát triển của đô thị nói riêng cần phải xây dựng các khu đô thị, các dự án phát triển nhà, giải toả các đầu nút giao thông,

di chuyển các xí nghiệp cũ, mở rộng không gian thành phố Như vậy cần một lượng mặt bằng đất đai đáng kể Đây là công việc quan trọng nhưng hoàn toàn không đơn giản, động chạm tới nhiều người, liên quan tới nhiều lĩnh vực Và

nó cũng như một bài toán rất khó, có lúc gian nan về sử dụng đất đai đối với tất cả các cấp, các cơ quan, các ngành ban

2.1.3 Tính tất yếu của việc thu hồi đất và đền bù thiệt hại đất đai cho giải

phóng mặt băng thực hiện các dự án đầu tư

a Bản chất của đền bù giải phóng mặt bằng

Khi nói đền bù giải phóng mặt bằng là nói đến đổi chủ sử dụng đất và

có thể thay đổi cả mục đích sử dụng đất Nói đến bản chất của công tác này chúng ta phải đề cập tới vấn đề sở hữu đất đai của nước ta Thực tiễn cho chúng ta thấy đất đai vô cùng quý giá, ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định các chính sách kinh tế - x1 hội của đất nước Trải qua nhiều thế hệ, nhân dân ta đ1 tốn bao nhiêu công sức, xương máu mới tạo lập, bảo vệ

được vốn đất đai như ngày nay Văn kiện Đại Hội VIII của Đảng năm 1996 đ1 khẳng định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, không tư nhân hoá, không cho phép mua bán đất đai Thực hiện đúng Luật Đất đai, bổ sung hoàn chỉnh hệ thống pháp luật và chính sách đất đai Trong việc giao quyền sử dụng hay cho thuê đất phải xác định đúng giá các loại đất để sử dụng có hiệu quả, duy trì và phát triển quỹ đất, đảm bảo lợi ích của toàn dân Khắc phục tình trạng đầu cơ

đất và những tiêu cực yếu kém trong quản lý và sử dụng đất''

Năm 1998 Quốc hội đ1 thông qua Luật Đất đai sửa đổi và bổ sung trên cơ sở Luật Đất đai hiện hành, các Pháp lệnh về quyền và nghĩa vụ của tổ chức trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài, các Nghị định của Chính phủ và các văn bản pháp luật thi hành Luật Đất đai Trong luật có sửa đổi một số vấn

đề bất hợp lý gây ách tắc trong quá trình phát triển kinh tế – x1 hội, bổ sung những vấn đề phát sinh trên thực tế mà luật chưa quy định So với Luật Đất đai hiện hành thì Luật Đất đai sửa đổi, bổ sung một số vấn đề về đối tượng được giao đất, cho thuê đất, quyền của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất Quyền của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được xác lập quyền sử dụng đất thông qua việc chuyển quyền sử dụng đất, sửa đổi thời hạn giao đất, cho thuê đất; thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất; vấn đề hạn mức giao đất nông nghiệp, lâm nghiệp; xác

định giá đất; chế độ sử dụng các loại đất, trong đó làm rõ hơn chế độ sử dụng

đất lâm nghiệp, đất chuyên dùng và một số vấn đề cụ thể khác

Những nội dung chủ yếu của chính sách đất đai trong giai đoạn này là:

- Đổi mới quan hệ sở hữu đất đai từ ba hình thức sở hữu là: Nhà nước, tập thể và cá nhân thành hình thức sở hữu là sở hữu toàn dân

- Xác lập một cơ chế quản lý thống nhất của Nhà nước đối với đất đai quản lý theo quy hoạch và pháp luật, nhằm bảo đảm việc khai thác hợp lý, nâng cao hiệu quả kinh tế – x1 hội của việc sử dụng vốn tài nguyên đất Quốc gia

- Thiết lập mối quan hệ trực tiếp giữa Nhà nước với người sử dụng đất, Nhà nước trực tiếp giao đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng và được chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật Nhà nước bảo đảm lợi ích chính đáng của người sử dụng đất, bảo đảm cho người trực tiếp lao động nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, lâm nghiệp có đất sản xuất

- Nhà nước xác định giá đất để áp dụng vào việc giải quyết mối quan hệ kinh tế đất giữa Nhà nước với người sử dụng đất, xác định hành lang pháp lý

để quản lý đất đai trong quản lý thị trường bất động sản

Với quy định của Hiến pháp năm 1992, Luật Đất đai năm 1993 đ1 cụ thể hoá các chế tài đất đai thuộc sở hữu toàn dân và chủ thể của quyền sở hữu luôn luôn được xác định là Nhà nước CHXHCN Việt Nam Đây là quyền sở hữu duy nhất và tuyệt đối của Nhà nước, các chủ thể khác khi được giao đất hoặc cho thuê đất chỉ có quyền sử dụng mà thôi

Với chế độ sở hữu toàn dân, Nhà nước không thừa nhận các hình thức

sở hữu khác, không có quyền sở hữu tư nhân không được phép viện bất cứ lý

do gì để đòi quyền sở hữu đó Vì vậy, tại Khoản 2- Điều 2- Luật Đất đai 1993

và 2003 đ1 ghi rõ: “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đ1 giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện các chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Miền Nam Việt Nam

và CHXHCN Việt Nam” Việc không thừa nhận như vậy một mặt chấm dứt hàng

loạt những khiếu kiện đòi lại đất cũ gây tranh chấp đất đai làm bất ổn định về chính trị, kinh tế, an ninh, trật tự x1 hội, mặt khác thể hiện vai trò tối cao của nhà nước trong việc hoạch định các chính sách đất đai của mình

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá đối với đời sống toàn dân và với

sự nghiệp xây dựng Tổ quốc Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước quản

lý, Nhà nước cho tổ chức kinh tế x1 hội, cá nhân, hộ gia đình sử dụng ổn dịnh lâu dài

Một mặt: Sở hữu toàn dân về đất đai là cần thiết trong sự nghiệp phát triển kinh tế hiện nay cũng như lâu dài là phù hợp với xu hướng tất yếu của chủ nghĩa x1 hội

Mặt khác, việc quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân hoàn toàn không gây trở ngại gì cho người dân thực hiện quyền sử dụng đất của mình “Luật

Đất đai 1993 ra đời là một bước tiến bộ quan trọng trong việc thể chế hoá

đường lối chính sách của Đảng và có ý nghĩa to lớn về kinh tế, x1 hội và pháp

lý, thể hiện tinh thần đổi mới nhằm từng bước đưa công tác quản lý và sử dụng

đất đai vào kỷ cương chặt chẽ, khuyến khích mọi tổ chức, cá nhân sử dụng đất yên tâm đầu tư khai thác có hiệu quả mọi tiềm năng đất đai, triệt để tiết kiệm

đất góp phần vào công cuộc cải tạo XHCN, đảm bảo công bằng x1 hội

Đền bù thiệt hại khi thu hồi đất thực chất chưa có một định nghĩa cụ thể nhưng ai cũng hiểu nó là việc chi trả và bù đắp những thiệt hại, tổn thất về đất, nhà cửa, những tài sản gắn liền với đất như: vật kiến trúc, cây cối, hoa màu, công trình hạ tầng và các chi phí để ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp Bản chất của việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất là việc đền

bù những tổn thất do có sự thay đổi mục đích sử dụng giữa các loại đất và thay

đổi chủ sử dụng các loại đất này Mục đích thu hồi đất là để phục vụ cho nhà nước sử dụng vào các mục đích như: quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và các lợi ích công cộng khác Suy cho cùng đều phục vụ lợi ích của nhân dân và thể hiện tự do, dân chủ của nước ta

Việc đền bù giải phóng mặt bằng không chỉ đơn giản giải quyết vấn đề

bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất, thể hiện quan hệ kinh tế thông thường mà nó còn thể hiện mối quan hệ x1 hội Đặc biệt là quan hệ giữa những người sử dụng đất với Nhà nước (chủ sở hữu đất đai) Đó là mối quan

hệ phức tạp liên quan tới một loạt vấn đề về pháp lý và chính sách x1 hội như: quyền sở hữu cá nhân, công ăn việc làm, môi trường sống, sự công bằng, sự hài hoà giữa các nhóm lợi ích

b Tính tất yếu của việc đền bù thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất

hết sức cần thiết, không thể thiếu được và nó luôn luôn đi đôi với sự phát triển kinh tế - x1 hội

Sự phát triển kinh tế bao gồm sự gia tăng cả về số lượng và chất lượng mọi mặt của nền kinh tế quốc dân Hiện nay Việt Nam đang trong quá trình CNH-HĐH đất nước, sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ diễn ra mạnh

mẽ Mặt khác chính sự phát triển của các ngành mà chủ yếu là hai ngành công nghiệp và dịch vụ nên việc chuyển các loại đất: nông nghiệp, lâm nghiệp, đất chưa sử dụng, đất khu dân cư nông thôn sang đất để xây dựng các khu công nghiệp, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng (điện, đường, trường, trạm), xây dựng nhà ở, trụ sở cơ quan là một tất yếu khách quan

Một đất nước phát triển, năng suất lao động cao, thu nhập cao, đời sống người dân được cải thiện khi đó nhu cầu về vật chất và tinh thần sẽ thay đổi

Họ không chỉ muốn sống trong những ngôi nhà to đẹp, khang trang, đầy đủ tiện nghi, có vị trí thuận lợi mà còn mong muốn ở khu vực mình sinh sống có

đầy đủ những loại dịch vụ có thể giúp thư gi1n nghỉ ngơi sau những giờ làm việc căng thẳng như công viên, vườn hoa cây cảnh, khu vui chơi giải trí, khách sạn, nhà hàng, bể bơi, sân vận động Hơn nữa, cùng với sự phát triển kinh tế thì dân số cũng ngày một gia tăng, quy mô gia đình một thế hệ chung sống ngày càng lớn nên nhu cầu sử dụng đất để xây dựng nhà cửa và các công trình khác phục vụ nhu cầu ở của x1 hội ngày càng gia tăng

Chính sách đền bù thiệt hại đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất đai, người sở hữu nhà ở cũng như của Nhà nước.

Luật Đất đai năm 2003 đ1 khẳng định: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân

do Nhà nước thống nhất quản lý Nhà nước giao Đất cho các tổ chức, hộ gia

đình cá nhân sử dụng ổn định lâu dài Nhà nước có chính sách bảo đảm cho người làm nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản có đất để sản xuất

Như vậy, xét về nguồn gốc đất đai là sản phẩm tự nhiên có trước lao

động Trong quá trình phát triển của x1 hội, đất đai được sử dụng nhằm mục

đích phục vụ sự tồn tại và phát triển của x1 hội loài người nên đất đai không thuộc sở hữu riêng của một ai mà là của chung của toàn x1 hội Quỹ đất đai của nước ta ngày nay là thành quả của việc khai hoá, bồi bổ cải tạo và bảo vệ của bao nhiêu thế hệ Do đó đất đai không phải của riêng ai mà nó là tài sản chung của toàn x1 hội

Đất đai là một tư liệu sản xuất đặc biệt xét trên cả phương diện tự nhiên, kinh tế và x1 hội Vì vậy Nhà nước phải nắm quyền sử dụng đất đai về mặt pháp lý, nắm quyền quản lý và quyền sở hữu đất đai Nhà nước phải xây dựng chế độ sở hữu cho phù hợp với lợi ích của toàn x1 hội nhằm tránh tình trạng

đất đai để hoang hoá, vô chủ, l1ng phí, không hiệu quả Nhà nước giao đất cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng nhằm đảm bảo đất đai có chủ sử dụng thực sự và cụ thể Nhà nước giao quyền quản lý đất đai đồng thời đưa ra những quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ đối với quản lý và

sử dụng đất đai Nhằm phát huy tốt hơn chức năng quản lý đất đai theo cơ chế mới, phù hợp với điều kiện mới của sự phát triển kinh tế - x1 hội trong cơ chế thị trường, ổn định tình hình đất đai vốn phức tạp do lịch sử để lại Luật đất đai cũng quy định khi nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục

đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì Nhà nước

có trách nhiệm đền bù thiệt hại

Luật đất đai năm 2003 đ1 quy định rõ quyền và lợi ích của người sử dụng đất cũng như trách nhiệm của nhà nước khi thu hồi đất Đất có vai trò vô

cùng quan trọng đối với x1 hội loài người, nó là điều kiện cho sự sống của động thực vật và con người trên trái đất Nó là cơ sở của làng mạc, thành phố các công trình công nghiệp, hệ thống giao thông Là chỗ dựa, là nền tảng để xây dựng nhà cửa và các công trình kiến trúc khác phục vụ cho cuộc sống của con người, để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh Đất đai cung cấp nguyên liệu, sản phẩm từ đất cho hoạt động sản xuất và đời sống con người Nó là tư liệu sản xuất đặc biệt đối với ngành nông nghiệp không thể thay thế được Nó không chỉ là chỗ đứng, chỗ dựa để lao động, là nguồn cung cấp thức ăn cho cây trồng mà còn là nơi chuyển dần hầu hết các tác động của con người vào cây trồng Những điều nói trên cho thấy đất đai là tài sản vô cùng quý giá không thể thiếu được của con người, nó gắn chặt với lợi ích của mỗi con người Do đó Nhà nước quy định các quyền và lợi ích của người sử dụng đất đai cũng như trách nhiệm phải đền bù thiệt hại khi thu hồi đất của nhà nước đảm bảo mọi người

đều có đất để sống và để sản xuất là điều hết sức đúng đắn

Pháp lệnh nhà ở ngày 26-3-1991 đ1 quy định: Công dân thực hiện quyền có nhà ở bằng việc tạo lập hợp pháp nhà ở cho mình hoặc thuê nhà ở của chủ sở hữu khác theo quy định của pháp luật Nhà nước công nhận và bảo

vệ quyền sở hữu nhà ở của các cá nhân và các chủ sở hữu khác Nhà ở cũng là một loại tài sản vô cùng quý giá của con người Nhà ở là nơi để cho con người nghỉ ngơi, tránh nắng, mưa, gió, b1o, là nơi làm việc, tiến hành sản xuất của cải vật chất, tái sản xuất sức lao động Để xây dựng nhà ở cần một khoản tiền lớn, tốn kém nhiều công sức, hơn nữa nhà và đất thường gắn liền với nhau nên khi Nhà nước thu hồi đất đồng thời thu hồi cả nhà trên đất đó Vì vậy công tác

đền bù thiệt hại cho người sở hữu nhà ở là một tất yếu khách quan Mặt khác bằng các quy định của mình Nhà nước xác định tính hợp pháp của đất đai nhà

ở từ đó làm căn cứ xét đền bù thiệt hại tránh tình trạng đền bù sai, thiếu gây l1ng phí tiền của nhân dân

Để thực hiện quy hoạch kế hoạch sử dụng đất đai, xây dựng và phát trỉên nhà ở

Quy hoạch đất đai và nhà ở là việc Nhà nước bố trí, sắp xếp các loại đất

đai và nhà ở cho đối tượng sử dụng theo các phạm vi không gian và trong từng thời gian nhất định, với mục đích phục vụ tốt nhất cho chiến lược phát triển kinh tế – x1 hội của đất nước và cho phép sử dụng hợp lý, có hiệu quả các yếu

tố đất đai và nhà ở

Kế hoạch sử dụng đất đai và nhà ở bao gồm việc xác định phương hướng, mục tiêu, các chỉ tiêu về sử dụng đất đai, xây dựng và phát triển nhà ở cũng như các biện pháp cần thiết để đạt được các mục tiêu đó một cách tốt nhất Quy hoạch sử dụng đất đai nhà ở căn cứ vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – x1 hội của đất nước và nó được cụ thể hoá bằng kế hoạch sử dụng đất đai, nhà ở trong từng thời gian nhất định (1 năm hoặc 5 năm) Thực hiện quy hoạch kế hoạch là thực hiện việc bố trí các khu đất ở các khu vực, các vùng để phát triển các ngành nghề khác nhau như nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, dịch vụ hoặc là việc chuyển các loại đất khác nhau sang các mục đích sử dụng khác nhau Ví dụ chuyển đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất chưa sử dụng sang đất ở, đất chuyên dùng Như vậy việc thực hiện quy hoạch

kế hoạch sử dụng đất đai xây dựng và phát triển nhà ở đ1 bao gồm cả việc đền

bù thiệt hại giải phóng mặt bằng

Để thực hiện các dự án phát triển kinh tế –x1 hội liên quan đến việc sử dụng đất đai, xây dựng phát triển nhà ở

ở bất kỳ một quốc gia nào trong một giai đoạn nhất định sự phát triển kinh tế - x1 hội đều có những bất hợp lý Ví dụ như chưa có quy hoạch sử dụng đất đai, nhà ở hoặc đ1 có quy hoạch sử dụng đất đai, nhà ở nhưng do tốc

độ, nhu cầu phát triển phát triển nảy sinh những vấn đề mới, những yếu tố mới trong vấn đề sử dụng đất đai, xây dựng và phát triển nhà ở do đó cần phải có

sự điều chỉnh lại quy hoạch kế hoạch sử dụng đất đai, xây dựng phát triển nhà

ở cụ thể hoá bằng các dự án phát triển kinh tế x1 hội có liên quan

Khi thực hiện các dự án đ1 nói ở phần trên như dự án mở rộng một con

đường, dự án xây dựng một khu đô thị mới, dự án xây dựng khu công nghiệp,

dự án xây dựng nhà chung c− cao tầng, dự án xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng thì việc sử dụng các khu đất mới hoặc việc lấy các khu đất đang sử dụng vào một mục đích cụ thể để sử dụng vào mục đích khác là tất yếu xảy ra và việc đền bù thiệt hại khi thu hồi dất là một yếu tố không thể thiếu đ−ợc, thậm chí đóng vai trò quyết định tiến độ thực hiện các dự án nên phải rất cần chú trọng công tác này

2.2 Quan điểm, chủ trương của đảng và nhà nước về chính sách đền bù

thiệt hại khi thu hồi đất để giải phóng mặt bằng

2.2.1 Cơ sở pháp lý của chính sách đền bù thiệt hại khi thu hồi đất

Chính sách đền bù thiệt hại khi thu hồi đất của nhà nước là căn cứ pháp

lý quan trọng, dựa vào đó để xác định nội dung đền bù, mức đền bù, giá đền bù

và các biện pháp hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ chi phí tháo dỡ di chuyển, chi phí để ổn định sản xuất và đời sống của người dân vùng di dời Để công tác đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng khi thu hồi đất được thực hiện nhanh, chính xác và có hiệu quả đòi hỏi phải có một hệ thống chính sách thật

đúng đắn, thống nhất, đồng bộ đồng thời phải ổn định, phải cụ thể, phải công khai cho mọi người biết để họ hiểu và tự giác thực hiện Ngược lại, nếu chính sách mà không đúng đắn, thống nhất, không đồng bộ, không ổn định, không cụ thể chi tiết và không được công khai thì chắc chắn công tác đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng sẽ gặp nhiều khó khăn vướng mắc và không thể thực hiện được Trên cơ sở Hiến pháp 1992, kế thừa có chọn lọc các nội dung của Luật

Đất đai 1988, Luật Đất đai 1993, 1998, 2003 có những dổi mới quan trọng,

đặc biệt với nội dung khi thu hồi đất phục vụ cho lợi ích công cộng và đền bù thiệt hại về đất đai khi Nhà nước thu hồi đất, luật quy định rõ hơn quyền của người được giao đất bao gồm quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp, góp kinh tế hợp tác sản xuất kinh doanh và quyền này chỉ

được thực hiện trong thời gian giao đất, đúng mục đích sử dụng đất được giao

Cụ thể hoá Hiến pháp 1992, Luật Đất đai 1993, 2003, Bộ Luật Dân sự cùng nhiều Nghị định, Chỉ thị, Thông tư được ban hành, trong đó có những Nghị

định của Chính phủ liên quan đến chính sách đền bù và tái định cư như sau: Nghị định 64/CP ngày 27/9/1993 về giao đất nông nghiệp cho hộ gia

đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích sản xuất nông nghiệp, mỗi x1 chỉ được để lại không quá 5% đất nông nghiệp dành cho nhu cầu công ích của x1, quỹ đất công ích này có thể được dùng để đền bù đất xây dựng các công trình công cộng tại x1 được cơ quan có thẩm quyền cho phép

Nghị định 02/CP ngày 15/1/1993 về công tác giao đất lâm nghiệp cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích lâm nghiệp

Điều 15 quy định quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng đất lâm nghiệp

được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, được đền bù, bồi hoàn thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất lâm nghiệp được giao theo thời gian giá thị trường và đất trồng rừng trong trường hợp bị Nhà nước thu hồi theo quy

định của pháp luật

Để xác định mức đền bù theo thiệt hại cho phù hợp với từng trường hợp

đ1 hoàn thành hay chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, Nghị

định 88/CP ngày 17/8/1994 về việc thu tiền sử dụng đất và lệ phí địa chính quy định: trừ trường hợp được giao đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối, đất quốc phồng an ninh, đất sử dụng vào mục đích công cộng, các trường hợp được giao đất khác đều phải có nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất là một căn cứ quan trọng quyết định mức đền bù phù hợp với mức độ thiệt hại thực tế

Đối với trường hợp đất bị thu hồi thuộc khu vực đô thị, điều 15 – Nghị định 88/CP ngày 17/8/1994 của chính phủ về quản lý và sử dụng đất đô thị quy định :

“Uỷ ban nhân dân các cấp theo và trách nhiệm được giao chỉ đạo các cơ quan chuyên trách tô chức thực hiện đo đạc, định giá đất, giao đất,cho thuê đất, thu hồi

đất, giải phóng mặt bằng, phát triển cơ sở hạ tầng để phục vụ cho việc cải tạo và xây dựng đô thị theo quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất được duyệt”

hồi đất và lập các khu tái định cư để giải phóng mặt bằng

Để đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước nói chung và nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, các khu đô thị với những khu nhà ở chung cư, khu công nghiệp nói riêng Nhà nước cần phải giải toả một lượng mặt bằng khổng lồ Thực hiện tốt giải phóng mặt bằng đ1 và đang là điều kiện tiên quyết để thực hiện các dự án, góp phần đảm bảo nhịp độ phát triển đô thị, nâng cao năng lực quản lý đô thị trong tình hình mới Đây là một công việc

khó khăn, một vấn đề mang tính kinh tế x1 hội rất phức tạp nên cần phải có một căn cứ hay một điều luật quy định cụ thể và từng đối tượng cụ thể Để khắc phục những thiếu sót cũng như những mặt chưa được về việc thực hiện chính sách đền bù thiệt hại cho người bị thu hồi đất của nghị định 90/CP/1994 ngày 17/8/1994 Chính phủ đ1 cho ra đời Nghị định 22/CP/1998 ngày 24/4/1998 về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Nghị định 22/CP/1998 ngày 24/4/1998 có thể được phân làm hai phần lớn là: những quy định chung và những quy định cụ thể

2.2.2.1 Quy định chung

a) Phạm vi áp dụng

Nghị định này quy định về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi

đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng quy định tại điều 27 của Luật Đất đai 1993

+ Đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh quy định tại Nghị định này là đất được xác định tại Khoản 1 Điều 65 của Luật Đất đai và dược quy

định chi tiết tại Nghị định số 9/CP ngày 12/2/1996 của Chính phủ về chế độ quản lý sử dụng đất quốc phòng, an ninh

+ Đất sử dụng xây vào mục đích lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng gồm:

* Đất sử dụng xây dựng đường giao thông, cầu, cống, vỉa hè, hệ thống cấp, thoát nước, sông, hồ, đê, đập, kênh mương và các hệ thống công trình thuỷ lợi khác, trường học, cơ quan nghiên cứu khoa học, bệnh viện, trạm xá, chợ, công viên, vườn hoa, khu vui chơi cho trẻ em, quảng trường, sân vận

động, cơ sở huấn luyện thể dục thể thao, nhà thi đấu thể thao, sân bay, bến cảng, bến tàu, bến xe, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, khu an dưỡng

* Đất sử dụng xây dựng nhà máy thuỷ điện, trạm biến thế điện, hồ nước dùng cho công trình thuỷ điện, dường dây tải điện, đường dây thông tin, đường ống dẫn dầu, đường ống dẫn khí, đài khí tượng thuỷ văn, các loại trạm quan trắc phục vụ việc nghiên cứu và dịch vụ công cộng, kho tàng dự trữ quốc gia;

* Đất sử dụng xây dựng trụ sở làm việc của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị-x1 hội;

* Đất sử dụng xây dựng các công trình thuộc các ngành và lĩnh vực sự nghiệp về kinh tế, văn hoá, giáo dục, y tế, khoa học, kỹ thuật, và các lĩnh vực

sự nghiệp kinh tế khác của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị x1 hội, đơn vị

vũ trang nhân dân;

* Đất do tổ chức, cá nhân trong nước, tổ chức, cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài sử dụng cho dự án sản xuất, kinh doanh, khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu vui chơi giải trí, khu

du lịch và các dự án đầu tư khác đ1 được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định cấp phép đầu tư theo quy định của pháp luật;

* Đất sử dụng cho dự án phát triển các khu đô thị mới, các khu dân cư tập trung và các khu dân cư khác đ1 được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định;

* Đất sử dụng cho công trình công cộng khác và các trường hợp đặc biệt khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định;

* Đất sử dụng xây dựng các công trình phục vụ công ích và công cộng khác không nhằm mục đích kinh doanh của địa phương do uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định

Tổ chức, cá nhân trong nước, cá nhân nước ngoài được nhà nước giao

đất, cho thuê đất (gọi chung là người sử dụng đất) để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

c) Đối tượng được đền bù thiệt hại

Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước có đất bị thu hồi (gọi chung là người bị thu hồi đất) được đền bù thiệt hại về đất khi nhà nước thu hồi đất để

sử dụng vào mục đích quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng phải là người có đủ điều kiện theo quy định tại Điều 6 của Nghị định này

Người được đền bù thiệt hại về tài sản gắn liền với đất bị thu hồi phải là

người sở hữu hợp pháp tài sản đó, phù hợp với quy định của pháp luật

Việc đền bù thiệt hại khi thu hồi đất của tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đ1 được Nhà nước Việt Nam cho thuê đất giải quyết theo quyết định riêng của Thủ tướng Chính phủ

Việc sử dụng đất phục vụ cho các công trình công ích của làng, x1 bằng hình thức huy động sự đóng góp của dân thì không áp dụng những quy định của Nghị định này

số 197/2004/NĐ-CP ngày 13/12/2004 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, số 08/2005/NĐ-CP ngày 24/01/2005 về quy hoạch xây dựng, số 16/2005/NĐ-CP ngày 7/2/2005 về quản lý dự án đầu tư xây dựng

công trình, số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 về sửa đổi bổ sung một số

điều của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai năm 2003, Nghị định

số 02/2006/NĐ-CP ngày 05/01/2006 về quy chế khu đô thị mới, Nghị định số 112/2006/NĐ-CP ngày 29/9/2006 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị

định 16/2005/NĐ-CP, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 về quy

định bổ sung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai

* Định nghĩa dự án đầu tư

Dự án là tập hợp một số giải pháp nhằm đật được mục tiêu nhất định trong một thời gian nhất định với giá thành quy định và chất lượng theo yêu cầu Dự án đầu tư là một trong những dự án quan trọng nhất

Theo Nghị định 52/1999/NĐ- CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ về việc ban hành quy chế quản lý đầu tư và xây dựng thì dự án đầu tư được định nghĩa như sau:

Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng và cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt

được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định

* Phân loại dự án đầu tư:

+ Tuỳ theo tính chất của dự án và quy mô đầu tư, dự án đầu tư trong nước được phân loại thành 3 mhóm A, B, C để phân cấp quản lý

+ Đối với các dự án nhóm A gồm nhiều dự án thành phần (hoặc tiểu dự

án) trong đó nếu từng dự án thành phần (hoặc tiểu dự án) có thể độc lập vận hành, khai thác và thực hiện theo phân kỳ đầu tư được ghi trong văn bản phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của người có thẩm quyền thì một dự án thành phần (hoặc tiểu dự án) thực hiện giai đoạn chuẩn bị đầu tư và thực hiện

đầu tư như trình tự 1 dự án đầu tư độc lập, việc trình duyệt và quản lý phải theo quy định của dự án nhóm A

+ Các dự án quan trọng quốc gia là những dự án do Quốc hội thông qua

và quyết định chủ trương đầu tư theo quy định tại Nghị định số 05/1997/QH10 ngày 12/12/1997 của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam

* Nội dung thực hiện dự án đầu tư:

1, Xin giao đất hoặc thuê đất (Đối với dự án có sử dụng đất)

2, Xin cấp phép xây dựng và giấy phép khai thác tài nguyên (nếu có sử dụng)

3, Thực hiện sự đền bù giải phóng mặt bằng, thực hiện kế hoạch tái

định cư và phục hồi, chuẩn bị mặt bằng xây dựng (Nếu có)

4, Mua sắm thiết bị và công nghệ

5, Thực hiện việc khảo sát, thiết kế xây dựng

6, Thẩm định, phê duyêt thiết kế và tổng dự toán, dự toán công trình

7, Tiến hành thi công xây lắp

8, Kiểm tra và thực hiện các hợp đồng

9, Quản lý kỹ thuật, chất lượng thiết bị và chất lượng công trình

10, Vận hành thử, nghiệm thu, quyết toán vốn đầu tư, bàn giao và thực hiện bảo hành sản phẩm

* Giao nhận đất:

+ Chủ đầu tư có nhu cầu sử dụng đất phải lập hồ sơ xin giao đất hoặc thuê đất theo quy định của pháp luật

+ Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xem xét giải quýêt hồ sơ xin giao

đất hoặc thuê đất không quá 25 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ

+ Việc thu hồi đất, giao nhận đất tại hiện trường thực hiện theo quy

định của pháp luật đất đai

* Chuẩn bị mặt bằng xây dựng:

+ Chủ đầu tư chịu trách nhiệm đền bù và giải phóng mặt bằng xây dựng theo tiến độ và bàn giao mặt bằng xây dựng cho nhà thầu xây dựng Chủ đầu tư có thể tự tổ chức đền bù giải phóng mặt bằng hoặc thuê tổ chức chuyên trách của địa phương để thực hiện

+ UBND các cấp có trách nhiệm hỗ trợ, tổ chức thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng, thành lập khu tái định cư chung và thực hiện việc tái định cư khi có yêu cầu

2.3.2 Vai trò của công tác giải phóng mặt bằng trong thực hiện các dự án

đầu tư

2.3.2.1 Khái niệm, đặc điểm, tính chất và vai trò của công tác GPMB

Trong quá trình phát triển đất nước luôn diễn ra quá trình phân bổ lại

đất đai cho các mục tiêu phát triển kinh tế-x1 hội, củng cố quốc phòng, an ninh Khi các ngành sản xuất công nghiệp, giao thông, du lịch, giáo dục, dịch

vụ, thương mại tăng dần tỷ trọng trong tổng sản phẩm thu nhập quốc dân (GDP) thì việc chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp,

đất làm nhà ở sang đất chuyên dùng sử dụng vào các mục đích công nghiệp, giao thông, du lịch, thương mại là điều tất yếu và diễn ra ngày càng mạnh mẽ Một quốc gia ngày càng phát triển thì tỷ lệ đất chuyên dùng ngày càng cao và

tỷ lệ đất nông nghiệp càng thấp Vấn đề đặt ra là Nhà Nước cần có quy hoạch,

kế hoạch để sử dụng đất một cách khoa học, phù hợp, đồng thời cần có những chính sách quy định để vừa đảm bảo quyền lợi chung của x1 hội lại vừa đảm bảo được quyền lợi hợp pháp của người có đất bị Nhà nước thu hồi để sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế, x1 hội của đất nước

Đối với nước ta, vừa bước ra khỏi một cuộc chiến tranh “Hao người tốn của” và có một thời gian dài đi theo cơ chế tập trung, bao cấp, đến nay bước vào thời kỳ phát triển nền kinh tế hàng hoá, đổi mới về mặt kinh tế, văn hoá, x1 hội Bên cạnh đó mục tiêu củng cố quốc phòng-an ninh để bảo vệ đất nước trước âm mưu mới của kẻ thù cũng đặt ra những yêu cầu mới Nhu cầu đất đai

để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi, các công trình

về y tế, văn hoá, giáo dục, các công trình du lịch dịch vụ… công trình an ninh quốc phòng là rất lớn Với đặc thù là một nước nông nghiệp (gần 80% dân số sản xuất nông nghiệp) do đó diện tích đất để sử dụng vào mục đích xây dựng các công trình mở rộng đô thị, mở rộng hệ thống giao thông, các khu công

nghiệp dịch vụ thương mại và công trình quốc phòng an ninh chủ yếu là lấy từ

đất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khu vực nông thôn và ven đô thị Nếu Nhà nước không có chính sách và những quy định phù hợp thì dễ dẫn đến tình trạng là sau mỗi lần Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia sẽ có thêm nhiều hộ gia

đình, cá nhân lâm vào tình trạng không còn ruộng đất- tư liệu sản xuất chính

Quá trình thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện các

dự án xây dựng luôn phải giải quyết dung hoà mâu thuẫn về lợi ích của hai nhóm đối tượng:

- Người được giao đất (trong đó có cả cơ quan nhà nước) luôn tìm cách giảm chi phí bồi thường GPMB nhằm hạ giá thành xây dựng, tiết kiệm chi phí sản xuất

- Người bị thu hồi đất luôn đòi hỏi được trả một khoản bồi thường

“càng nhiều càng tốt” mà trước hết phải là thoả đáng, mặt khác trong nội bộ những người được đền bù có người chấp hành tốt chính sách pháp luật đất đai của Nhà nước, có người chấp hành chưa tốt, do đó đòi hỏi phải xử lý sao cho công bằng cũng là một việc hết sức khó khăn

Giải phóng mặt bằng là một khái niệm suy rộng của công tác thu hồi

đất phục vụ quốc phòng an ninh và các dự án phát triển kinh tế- x1 hội, bao gồm các công đoạn: từ bồi thường cho đối tượng sử dụng đất giải toả các công trình trên đất, di chuyển người dân tạo mặt bằng cho triển khai dự án đến việc

hỗ trợ cho người bị thu hồi đất, tái tạo lại chỗ ở, việc làm, thu nhập, ổn định cuộc sống

Giải phóng mặt bằng là vấn đề vừa có tính thời vụ vừa mang tính cấp bách của phát triển mà nhiều nước đang phải đương đầu Trong những năm gần đây vấn đề này trở thành trung tâm của dư luận, là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà đầu tư Thực tiễn chứng minh rằng làm tốt công tác giải phóng mặt bằng không chỉ tạo được môi trường thông thoáng cho phát triển, thu hút được đầu tư mà còn góp phần làm lành mạnh nhiều quan hệ x1 hội, củng cố được lòng tin của nhân dân, khắc phục tệ quan liêu, chống tham nhũng

2.3.2.2 Các bước tiến hành công tác giải phóng mặt bằng trong một dự án

Việc lập kế hoạch đền bù, hỗ trợ và tái định cư là nội dung đầu tiên và quan trọng phải thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư Đối với các dự án thông thường kế hoạch đền bù, hỗ trợ và tái định cư là một nội dung của Báo cáo nghiên cứu khả thi Đối với các dự án đặc biệt có quy mô sử dụng đất và

số lượng cư dân bị ảnh hưởng lớn kế hoạch đền bù, hỗ trợ và tái định cư có thể

được trình bày như một dự án riêng

Nội dung cơ bản của kế hoạch đền bù, hỗ trợ và tái định cư là xác định phạm vi, tính chất của các tác động của dự án đến những người bị ảnh hưởng như: diện tích đất đai bị thu hồi, số hộ và số nhân khẩu phải di chuyển, số việc làm bị mất, đề xuất các phương thức đền bù, hỗ trợ và tái định cư thích hợp,

dự kiến tổng chi phí cho các công việc này Cụ thể:

+ Báo cáo thực trạng thu hồi đất: Phạm vi, mốc giới mặt bằng liên quan

đến dự án, cơ cấu các loại đất sử dụng, cơ cấu dân cư, đặc điểm địa hình… thuộc khu vực đất bị thu hồi

+ Báo cáo điều tra x1 hội học đối với những cá nhân, hộ gia đình bị ảnh hưởng

+ Bảng danh mục và khối lượng các thiệt hại hữu hình như thiệt hại về

đất đai nhà cửa, hoa màu và các công trình khác gắn liền với đất bị thu hồi

+ Bảng mô tả các thiệt hại, các tác động bất lợi mang tính chất vô hình, không định lượng được

+ Báo cáo về khuôn khổ pháp lý và chính sách được áp dụng đối với các hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng

+ Báo cáo giải trình về phương thức thực hiện: phạm vi trách nhiệm giữa chủ dự án với các cấp chính quyền, với tư vấn và với người bị ảnh hưởng, hình thức giám sát và cơ chế giải quyết tranh chấp, khiếu kiện

+ Lịch biểu thực hiện đền bù thiệt hại theo thời gian

+ Báo cáo về địa điểm tái định cư cho các hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng cùng với các vấn đề có liên quan đến môi trường làm việc và sinh hoạt tại địa điểm mới

+ Các biểu đồ, phụ lục minh hoạ khác

b, Tổ chức đền bù, giải toả

Căn cứ kế hoạch đầu tư đ1 được vạch ra, việc tổ chức đền bù giải phóng mặt bằng được thực hiện trên cơ sở sự phối hợp và phân công trách nhiệm chặt chẽ giữa chủ dự án và các cấp chính quyền địa phương

Đối với chủ dự án:

quy mô sử dụng đất và loại đất cần thu hồi, việc xét duyệt ra quyết định giao

đất hoặc cho thuê đất sẽ do Thủ tướng chính phủ hoặc Chủ tịch UBND Thành phố quyết định theo quy định của Luật Đất đai

UBND huyện ra quyết định thành lập Hội đồng đền bù, giải phóng mặt bằng tại huyện

như hồ sơ giao đất, cho thuê đất, kế hoạch đền bù của dự án

giải phóng mặt bằng chủ dự án ký hợp đồng giao khoán toàn bộ hoặc từng phần với Hội đồng đền bù, GPMB để tổ chức thực hiện

GPMB lập

GPMB lập hoặc trình cấp có thẩm quyền để phê duyệt dự toán chi phí đền bù

đồng đền bù, GPMB thanh toán các khoản phí trả cho tư vấn, cho Hội đồng

đền bù, GPMB theo thoả thuận hợp đồng

GPMB

liên quan, phối hợp với Hội đồng đền bù, giải phóng mặt bằng xem xét giải quyết các khiếu kiện

Đối với Hội đồng đền bù giải phóng mặt bằng

+ Thông báo, tổ chức tuyên truyền, giải thích cho người bị ảnh hưởng những yêu cầu, nội dung về giải phóng mặt bằng, kế hoạch thực hiện cụ thể Tìm hiểu nguyện vọng của người bị ảnh hưởng

+ Thực hiện các công tác chuẩn bị: Mẫu kê khai, nhân sự thực hiện… + Tổ chức điều tra, kiểm kê chi tiết: Đo đạc đất đai, cắm mốc địa giới, xác định diện tích đất, nhà, số lượng tài sản…

+ Tổ chức các cuộc họp định kỳ với cư dân, xác minh những trường hợp còn có vướng mắc về thủ tục hay tranh chấp

+ Lập phương án đền bù thiệt hại: Xác định khối lượng, áp giá…

+ Tổng hợp các phương án đền bù thiệt hại gửi chủ dự án và ban chỉ

đạo giải phóng mặt bằng Thành phố

+ Công bố danh sách người được đền bù và mức đền bù thiệt hại cụ thể

đối với từng hộ gia đình, cá nhân hay tổ chức

+ Tiếp nhận và tổ chức giải đáp những thắc mắc, khiếu kiện của người

được xét đền bù thiệt hại

+ Giám sát việc tháo gỡ, di dời nhà và tài sản, thu hồi hoa màu

+ Bàn giao mặt bằng cho chủ dự án quản lý theo mốc giới địa chính đ1

Tái bố trí và hỗ trợ người bị ảnh hưởng bởi các dự án đầu tư phát triển

là mục đích hàng đầu trong việc hình thành chính sách tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, có tác động trực tiếp và sâu rộng đến quá trình triển khai thực hiện dự án đầu tư

Quá trình thực hiện xây dựng khu tái định cư, hỗ trợ khôi phục đời sống cho những người bị ảnh hưởng gồm các nội dung chủ yếu sau:

+ Xây dựng khu tái định cư phải được làm trước hoặc có khả năng hoàn thành trước thời điểm di dời các hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng

+ Hỗ trợ cho người phải di dời: Trong thực hiện tái định cư, ngoài việc

đền bù các thiệt hại về đất, nhà và tài sản trên đất, còn có những thiệt hại vô hình khó lượng hoá chính xác được như thiệt hại do mất vị trí kinh doanh, mất

đất canh tác dẫn đến phải tìm việc làm mới sau khi tái định cư… Tuỳ thuộc

đặc điểm và mức độ tác động của dự án đầu tư đến người bị ảnh hưởng, những thiệt hại vô hình này cần phải được xem xét, giải quyết thông qua các chính sách hỗ trợ thích hợp

Trên cơ sở áp dụng chính sách hỗ trợ của Nhà nước và Thành phố để

xác định các mức hỗ trợ cụ thể cho các hộ gia đình và cá nhân bị thu hồi đất trong các dự án

2.3.2.3 Vai trò của các cấp Chính quyền và sự tham gia của cộng đồng trong

công tác giải phóng mặt bằng

a Vai trò của các cấp chính quyền trong công tác giải phóng mặt bằng Công tác giải phóng mặt bằng, thực hiện các dự án đầu tư là một công việc hết sức phức tạp và có độ “nhạy cảm” cao Nhiều dự án, công trình trọng

điểm bị chậm tiến độ đều có nguyên do chủ yếu là công tác giải phóng mặt bằng không được quan tâm đúng mức, vai trò của các cấp Chính quyền và

đoàn thể không được coi trọng Thời gian vừa qua, trong công tác giải phóng mặt bằng, các cấp Chính quyền đóng vai trò hết sức quan trọng từ cấp Trung

ương đến địa phương và cơ sở Vai trò của Chính quyền thể hiện ở sự quan tâm, thường xuyên theo dõi chỉ đạo các cấp, các ban ngành đoàn thể quần chúng trong công tác giải phóng mặt bằng trong các dự án Trong nhiều công

đoạn của quá trình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, các cấp Chính quyền đều có sự quan tâm chỉ đạo sát sao, đảm bảo được quyền lợi của người dân bị mất đất cũng như quyền lợi của chủ dự án, đảm bảo dự án được thực hiện đúng tiến độ tránh những vụ việc khiếu kiện kéo dài

Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến vấn đề này Sau khi Luật Đất

đai 1993 có hiệu lực ngày 17/8/1994 Chính phủ ban hành Nghị định

90/NĐ-CP quy định về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và sau đó

được thay thế bằng Luật Đất đai năm 2003 và các Nghị định trên đ1 tạo ra mặt bằng chính sách phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và được đông đảo nhân dân đồng tình Công tác tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư có nhiều tiến bộ đáng kể, góp phần đẩy mạnh tiến độ giải phóng mặt bằng thực hiện dự án đầu tư

Thực hiện nhiệm vụ do Chính phủ giao đối với các Bộ, Ngành Trung

ương như sau:

1) ở cấp Trung ương

+ Bộ Tài chính: Tổ chức kiểm tra, hướng dẫn việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thực hiện việc thu và chi trả đúng thời hạn các khoản do ngân sách Nhà nước cấp và tham gia giám sát các hoạt động tài chính liên quan như xác định hệ số K, định giá đất tính đền bù thiệt hại, các chế độ quản lý và chi phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng (Thông tư số 116/2004/TT-BTC) Bộ Tài chính đ1 ban hành các văn bản hướng dẫn xử lý những vướng mắc trong đền bù giải phóng mặt bằng theo nội dung của các Nghị định trên gồm các nội dung: Điều kiện được đền bù thiệt hại về đất, về giá đền bù thiệt hại chi phí đầu tư vào đất, hỗ trợ cho người thuê nhà ở thuộc

sở hữu Nhà nước, hỗ trợ chi phí đào tạo, trách nhiệm của đại diện

Ngoài ra, Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì phối hợp với các ngành liên quan hướng dẫn xử lý những vướng mắc về giá đất, giá tài sản và thực hiện chính sách hỗ trợ trong việc bồi thường hỗ trợ và tái định cư

+ Bộ Kế hoạch và Đầu tư: hướng dẫn và kiểm tra việc lập và thực hiện

dự án tái định cư theo quy định của pháp luật về quản lý, đầu tư và xây dựng

+ Bộ Xây dựng: hướng dẫn, kiểm tra UBND các cấp trong việc xác định tính hợp pháp của các công trình xây dựng để tính bồi thường, lập quy hoạch xây dựng khu tái định cư Hướng dẫn, kiểm tra việc xác định giá nhà, công trình để bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo phạm vi quyền hạn được giao

định giá đất tại các khu, các ô quy hoạch sẽ bị thu hồi phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, hướng dẫn kiểm tra việc quy hoạch sử dụng đất cụ thể của từng dự án đầu tư, xác định chủ sử dụng đất được bồi thường, được hỗ trợ hoặc không được bồi thường làm cơ sở cho việc tính bồi thường, hỗ trợ Thực hiện các nhiệm vụ về quản lý đất đai trong việc bồi thường và lập khu tái định cư

- Tham gia Hội đồng thẩm định cấp Tỉnh, Thành phố để kiểm tra, giám sát việc thẩm định đúng chính sách, đúng chế độ, kịp thời báo cáo UBND Tỉnh, Thành phố để chỉ đạo tháo gỡ kịp thời những vướng mắc chính sách trong quá trình tổ chức thực hiện

- Thành lập hội đồng thẩm định giải phóng mặt bằng cấp Tỉnh, Thành phố: Hội đồng thẩm định Thành phố do Sở Tài chính chủ trì, căn cứ chính sách, quy định của pháp luật, chủ trì phối hợp với các ngành có liên quan để kiểm tra, giám sát, thẩm định về giá bồi thường, giá nhà tái định cư, thẩm định các phương án bồi thường, phê duyệt, tái định cư theo thẩm quyền

- UBND Tỉnh, Thành phố có quyền kiểm tra, chỉ đạo Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng lập phương án đền bù thiệt hại và phê duyệt phương án đền bù, hỗ trợ và tái định cư, có trách nhiệm giải quyết khiếu nại,

tố cáo của nhân dân về đền bù thiệt hại, GPMB cưỡng chế đối với những tổ chức, hộ gia đình, cá nhân không chấp hành quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền

3) ở cấp quận, huyện

Chủ yếu thực hiện các chủ trương, chính sách của Thành phố trong công tác GPMB, trực tiếp tham gia vào công tác GPMB Lập kế hoạch và tổng hợp kết quả thực hiện công tác GPMB báo cáo Ban chỉ đạo GPMB Thành phố

để theo dõi, kiểm tra, đôn đốc…

UBND huyện có quyền kiểm tra, chỉ đạo Hội đồng đền bù thiệt hại giải phóng mặt bằng lập phương án đền bù thiệt hại và phê duyệt phương án

đền bù, hỗ trợ và tái định cư, có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo của nhân dân về đền bù thiệt hại, GPMB cưỡng chế đối với những tổ chức, hộ gia

đình, cá nhân không chấp hành quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền

4) Chính quyền xã, phường, thị trấn

X1, phường, thị trấn là cơ quan phối hợp quan trọng trong công tác

đền bù GPMB có quyền xác nhận tờ kê khai của các tổ chức, cá nhân về diện tích, hạng đất, vị trí đất, số lượng tài sản gửi Hội đồng đền bù thiệt hại GPMB cấp huyện; tổng hợp báo cáo, tình hình sử dụng quỹ đất dùng để đền

bù thiệt hại Hơn nữa, đây là cơ quan gần với người dân nhất, có thể lắng nghe thấu hiểu nguyện vọng của dân Trực tiếp thực hiện các công việc liên quan đến công tác GPMB, như chuẩn bị phương án, khảo sát, tạo điều kiện cho các cơ quan chuyên môn tiến hành công việc của mình, đứng ra giải thích, thuyết phục, vận động người dân chấp hành các chủ trương chính sách trong công tác GPMB

5) Các cơ quan hữu quan

+ Sở Tài chính

- Giúp UBND cấp tỉnh xác định giá đất, giá tài sản bồi thường, chính sách hỗ trợ và tái định cư tại địa phương

- Chủ trì việc thẩm định, kiểm tra, giám sát việc chi trả đền bù, trợ cấp

và chi phí cho công tác đền bù giải phóng mặt bằng

+ Sở Tài nguyên và Môi trường:

- Hướng dẫn việc xác định đất được bồi thường, đất không được bồi thường

- Phối hợp vói UBND các cấp xác định khả năng quỹ đất dùng để bồi thường 2.3.2.4 Sự tham gia của các tổ chức, đoàn thể và cộng đồng trong công tác

giải phóng mặt bằng

Trước đây, trong công tác giải phóng mặt bằng vai trò của các tổ chức chính trị, x1 hội đoàn thể tại địa phương chưa thể hiện đúng mức và quan trọng như hiện nay Các cơ quan đoàn thể như: Mặt trận tổ quốc, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh … hiện nay đ1 quan tâm và phát huy vai trò như các thành viên khá tích cực của Hội đồng giải phóng mặt bằng ở địa phương Thực tế công tác giải phóng mặt bằng thuộc một số dự án của cả nước nói chung và trên địa bàn huyện Gia Lâm nói riêng đ1 chứng minh được vai trò của các tổ chức đoàn thể này

Các đoàn thể, tổ chức chính trị x1 hội đóng vai trò rất lớn trong nhiều công đoạn giải phóng mặt bằng, đặc biệt là công tác chuẩn bị lên phương án giải phóng mặt bằng khi địa phương có dự án liên quan như:

+ Phối hợp với đơn vị tư vấn lập dự án lên phương án điều tra, khảo sát,

đo đạc, thiết kế, trực tiếp tham gia vào quá trình điều tra, khảo sát cùng với các cơ quan chức năng

+ Tổ chức vận động, tuyên truyền hướng dẫn người dân trong diện di dời, giải phóng mặt bằng chấp hành và thực hiện nghiêm chỉnh các chủ trương chính sách của Nhà nước

+ Tham gia hoà giải, giáo dục, thuyết phục các tranh chấp, khiếu kiện của người dân ở cấp cơ sở

+ Cùng với cơ quan chức năng tham gia cưỡng chế đối với các hộ dân trong diện di dời có thái độ trây ỳ, không tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định

về đền bù, thu hồi đất trên địa bàn của mình

+ Tham gia cùng với các cơ quan chuyên môn tiến hành nghiên cứu những ảnh hưởng của cuộc sống người dân sau khi bị di dời, giải phóng mặt