Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường trung học phổ thông của Quận Đống Đa Thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC _
NGUYỄN THÚY HOÀI
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN TẠI CÁC TRƯỜNG
THPT CỦA QUẬN ĐỐNG ĐA- THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60.14.01.01
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: GS.TSKH Nguyễn Mạnh Hùng
HÀ NỘI – 2016
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Sau gần hai năm nghiên cứu và học tập tại Học viện Quản lý Giáo dục tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các Thầy, Cô giáo và các bạn bè, đồng nghiệp Đến nay tôi đã hoàn thành chương trình khóa học Thạc sĩ
Chuyên ngành Quản lý giáo dục và đã chọn đề tài luận văn “Quản lý hoạt
động dạy học môn Toán tại các trường THPT của quận Đống Đa” với sự
hướng dẫn của GS.TSKH Nguyễn Mạnh Hùng.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến các thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, đặc biệt là
sự giúp đỡ tận tình của GS.TSKH Nguyễn Mạnh Hùng, người đã hướng dẫn tôi viết luận văn này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các đồng chí Lãnh đạo Sở Giáo dục Đào tạo Hà Nội; cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường THPT Lê Quý Đôn- Đống Đa, các bạn đồng nghiệp và gia đình đã tận tình giúp đỡ tôi để tôi có điều kiện hoàn thành luận văn của mình.
Do khả năng và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi thiếu sót, hạn chế, tôi rất mong được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, các thầy, cô giáo và đồng nghiệp để tôi hoàn thiện luận văn của mình một cách tốt nhất.
Xin trân trọng cảm ơn !
Hà Nội, tháng 11 năm 2016
Tác giả luận văn
Nguyễn Thúy Hoài
Trang 3NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 4
6 Phương pháp nghiên cứu 4
7 Cấu trúc của luận văn 6
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7
1.2 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 8
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý dạy học môn Toán 8
1.2.2 Chức năng quản lý và quản lý giáo dục 10
1.2.3 Dạy học và hoạt động dạy học 12
1.2.4 Biện pháp 17
1.3 Đặc điểm môn Toán trong chương trình giáo dục THPT 17
1.3.1 Trường Trung học phổ thông 17
1.3.2 Vị trí, vai trò của môn Toán trong chương trình giáo dục THPT 19
1.3.3 Mục tiêu dạy học môn Toán ở trường THPT 20
1.3.4 Nội dung cơ bản của chương trình môn Toán cấp THPT 20
1.4 Nội dung quản lý dạy học môn toán ở trường THPT 21
1.4.1 Quản lý mục tiêu và việc thực hiện chương trình môn học 21
1.4.2 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên 22
1.4.3 Quản lý hoạt động học của học sinh 23
1.4.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học 24
1.4.5 Kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn Toán 25
1.4.6 Quản lý thiết bị dạy học bộ môn Toán 26
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Toán trong trường THPT 27
Trang 51.5.1 Tác động của điều kiện kinh tế- xã hội 27
1.5.2 Đặc điểm tâm lý học sinh THPT 28
1.5.3 Đặc thù và yêu cầu của môn Toán 29
1.5.4 Đội ngũ giáo viên dạy Toán 31
Tiểu kết chương 1 34
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI 35
2.1 Giáo dục trung học phổ thông tại quận Đống Đa 35
2.1.1.Khái quát về giáo dục THPT trên địa bàn quận Đống Đa 35
2.1.2 Chất lượng giáo dục của các trường THPT quận Đống Đa 40
2.1.3 Cơ sở vật chất và thiết bị phục vụ dạy học và giáo dục 42
2.2 Thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại các trường THPT quận Đống Đa, Hà Nội 44
2.2.1 Thực trạng dạy học môn Toán ở các trường 44
2.2.2 Thực trạng quản lý dạy học môn Toán ở các trường 50
2.3 Đánh giá chung về dạy học và quản lý dạy học môn toán ở trường THPT quận Đống Đa 63
2.3.1 Những thành công 63
2.3.2 Những hạn chế 63
2.3.3 Nguyên nhân 64
Tiểu kết chương 2 65
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI 66
3.1 Định hướng và các nguyên tắc đề xuất biện pháp 66
3.1.1 Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo TP Hà Nội 66
3.1.2 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 66
3.2 Các biện pháp quản lý cụ thể 68
3.2.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch dạy học hợp lý để thực hiện mục tiêu và chương trình dạy học môn Toán 68
Trang 63.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên và khả năng tự học của học sinh theo yêu
cầu đổi mới 72
3.2.3 Biện pháp 3: Xây dựng nề nếp dạy học môn Toán theo quan điểm đổi mới 78
3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo sát sao việc đổi mới phương pháp dạy học môn Toán theo yêu cầu đổi mới giáo dục 84
3.2.5 Biện pháp 5: Sử dụng hiệu quả thiết bị dạy học hiện có, chú trọng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Toán 87
3.2.6 Biện pháp 6: Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn Toán 89
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 92
3.4 Đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 94
Tiểu kết chương 3 97
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98
1.Kết luận 98
2 Khuyến nghị 100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102 PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Các loại hình trường THPT năm học 2015-2016 quận Đống Đa 38
Bảng 2.2: Đội ngũ cán bộ quản lý ở 03 trường THPT quận Đống Đa 39
Bảng 2.3: Thực trạng số lượng và trình độ giáo viên 39
Bảng 2.4: Số lớp học của 3 trường THPT tại quận Đống Đa 40
Bảng 2.5: Số lượng học sinh từ 2014 đến 2016 41
Bảng 2.6: Tỉ lệ học sinh tốt nghiệp từ 2014 đến 2016 41
Bảng 2.7: Cơ sở vật chất lớp học từ 2014 đến 2016 42
Bảng 2.8: Thống kê đội ngũ giáo viên dạy toán năm 2014-2016 45
Bảng 2.9: Kết quả xếp loại học lực, hạnh kiểm học sinh các năm 2013 -2016 46
Bảng 2.10: Số lượng học sinh tham dự kỳ thi học sinh giỏi Toán Thành Phố 2 năm học qua 47
Bảng 2.11: Kết quả của các kỳ thi tốt nghiệp từ 2014 - 2016 48
Bảng 2.12: Kết quả điểm thi môn Toán tại các kỳ thi tốt nghiệptừ 2014 -2016 48
Bảng 2.13: Chất lượng học môn Toán 49
Bảng 2.14: Thực trạng CSVC phục vụ dạy và học năm học 2014 - 2016 50
Bảng 2.15: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học bộ môn toán của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn (n = 43) 51
Bảng 2.16: Những cơ sở để phân công nhiệm vụ cho giáo viên (n= 43) 52
Bảng 2.17: Thực trạng các biện pháp thực hiện nề nếp dạy học (n= 43) 54
Bảng 2.18: Thực trạng quản lý giờ dạy trên lớp của giáo viên (n= 43) 55
Bảng 2.19: Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Toán của học sinh (n= 360) 56
Bảng 2.20: Thực trạng nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên toán (34 giáo viên) 58
Bảng 2.21: Thực trạng hứng thú học môn Toán của học sinh 59
Bảng 2.22: Thời gian học sinh dành cho học tập môn Toán (n= 360) 60
Bảng 2.23: Thực trạng quản lý kiểm tra học tập của học sinh (n=360) 61
Bảng 2.24: Thực trạng quản lý kiểm tra việc giảng dạy của giáo viên 61
Bảng 2.25: Thực trạng cơ sở vật chất dành cho tự học 62
Bảng 3.1 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết và khả thi của các biện pháp 94
Trang 8DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1 Sơ đồ chức năng của quản lý 12 Biểu đồ 2.1: Thực trạng biện pháp thực hiện nề nếp dạy học 55
Trang 9MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Việt Nam đang cùng nhân loại bước vào những thập kỷ đầu tiên của thế
kỷ XXI, thế kỷ của nền kinh tế tri thức trên phạm vi toàn cầu, thế kỷ của sự bùng nổ thông tin và khoa học công nghệ Nền kinh tế tri thức đòi hỏi con người phải có nhiều kiến thức, kỹ năng mới và một thái độ tích cực để làm chủ cuộc sống của mình Xu thế hội nhập quốc tế ngày nay đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc một cách khoa học và hiệu quả Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta, Đảng ta đã xác định rõ: “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hoá và con người Việt Nam; Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư phát triển; Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời.”
Nghị quyết 29/TW (hội nghị TW8 Khóa 11) đã khẳng định: “…Đổi
mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của chương trình giáo dục theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; đổi mới căn bản hình thức
và phương pháp kiểm tra, thi và đánh giá chất lượng giáo dục, bảo đảm trung thực, khách quan, chính xác, theo yêu cầu phát triển năng lực, phẩm chất người học; hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập; đổi mới căn bản công
Trang 102 tác quản lý giáo dục, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục; coi trọng quản lý chất lượng…”
Dạy học là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường, quản lý nhà trường thực chất là quản lý hoạt động dạy học Hiện nay cả thế giới đang chứng kiến một
sự bùng nổ của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, máy tính là công cụ không thể thiếu đối với bất cứ một cá nhân và bất cứ một gia đình nào Mà để làm chủ được công nghệ thông tin hoặc sáng tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao thì việc tiếp thu tốt, học tốt môn Toán ở các bậc học phổ thông, đặc biệt là THPT là điều kiện không thể thiếu.
Môn Toán là môn học chính của chương trình giáo dục phổ thông Học sinh được học Toán ngày từ năm lớp 1 Trong các kỳ thi tốt nghiệp hay thi tuyển vào các trường chuyên nghiệp, môn Toán bao giờ cũng được lựa chọn
là môn thi Do đó, nâng cao chất lượng dạy học môn Toán là một nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý nhà trường phổ thông Vì vậy, quản lý hoạt động dạy học môn Toán có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng dạy học bộ môn nói riêng và chất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung Quản lý tốt hoạt động dạy học môn Toán sẽ có những đóng góp thiết thực cho việc nâng cao chất lượng dạy học và qua đó nâng cao chất lượng giáo dục của trường phổ thông, giúp nhà trường đạt được mục tiêu giáo dục
đã xác định.
Hiện nay vấn đề chất lượng dạy học môn Toán ở các Trường THPT nói chung và ở các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa nói riêng tuy đã được quan tâm nhưng chưa thực sự đáp ứng được mục tiêu của ngành đề ra Nhiều học sinh chỉ chú trọng học để chống đối với những bài kiểm tra, bài thi học kỳ và thi tốt nghiệp trong kỳ thi tốt nghiệp THPT Việc dạy và học còn mang tính hình thức, chạy theo thành tích Chất lượng dạy và học môn Toán chưa cao, một số thầy cô còn lúng túng khi thực hiện đổi mới nội dung và
Trang 113 phương pháp giảng dạy; nhiều học sinh còn sợ học toán Việc đầu tư trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc dạy và học còn hạn chế hoặc nếu được trang
bị thì hiệu quả sử dụng còn thấp.
Người ta thường nói “Toán học là sân tập của tư duy”, chính vì thế học tốt môn toán sẽ giúp học sinh có khả năng tư duy một vấn đề tốt hơn, khúc triết, mạch lạc hơn, tính lôgic, chặt chẽ, khả năng sáng tạo luôn được phát huy Đặc biệt muốn làm chủ được khoa học công nghệ trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay thì không thể không học tốt môn toán.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài:
Đống Đa”
2 Mục đích nghiên cứu
Từ việc nghiên cứu lý luận và tìm hiểu, phân tích thực trạng dạy học môn Toán ở 3 trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa ( trong đó có trường đứng đầu, giữa và cuối trong quận) để có thể đề xuất những biện pháp quản lý dạy học bộ môn Toán nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn học này, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục của các trường.
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách th ể nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THPT.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa- Hà Nội.
4 Giả thuyết khoa học
Các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa đã quan tâm quản lý dạy học môn Toán, vì Toán có vị trí quan trọng trong chương trình giáo dục Tuy
Trang 124 nhiên, chất lượng dạy học môn Toán cũng cón nhiều hạn chế Nếu phân tích làm rõ những đặc thù của quản lý dạy học môn Toán, chỉ ra các bất cập trong quản lý dạy học môn học này thì có thể đề ra được các biện pháp lý phù hợp,
có hiệu quả hơn và chất lượng dạy học môn Toán ở các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa sẽ được cải thiện.
5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1 Nhi ệm vụ nghiên cứu
- Xác định và thiết lập cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường trung học phổ thông.
- Khảo sát và đánh giá thực trạng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa, Hà Nội.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán ở các trường THPT tại quận Đống
Đa, Hà Nội.
5.2 Ph ạm vi nghiên cứu
- Đề tài được nghiên cứu, khảo sát tại 3 trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa, Hà Nội bao gồm: THPT Kim Liên, THPT Lê Quý Đôn, THPT Hoàng Cầu.
- Đề tài chỉ sử dụng các số liệu thống kê về giáo dục THPT và về các trường THPT trên địa bàn quận Đống Đa, Hà Nội một vài năm trở lại đây.
- Hoạt động học của học sinh có thể được thực hiện ở nhà, nhưng trong
đề tài này, các nội dung nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi dạy học trên lớp trong giờ chính khóa của các trường
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Tìm hiểu các thuật ngữ có liên quan đến đề tài.
Trang 13Luận văn đủ ở file: Luận văn full