Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của đồng chí mình. Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của mình. Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau. Người khẳng định: tự phê bình và phê bình có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng. Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải xem tự phê bình và phê bình như mỗi ngày soi gương, rửa mặt, để làm cho sạch sẽ cơ thể; mỗi cán bộ, đảng viên “Luôn luôn tự kiểm điểm, tự phê bình, những lời mình nói, những việc mình đã làm, để phát triển điều hay của mình, sửa đổi khuyết điểm của mình. Đồng thời phải hoan nghênh người khác phê bình mình”. Theo Người, tự phê bình và phê bình là công cụ quan trọng nhất để xây dựng, củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng. Đoàn kết trong Đảng là đoàn kết thống nhất từ trong tư duy, nhận thức, lý tưởng đến hành động cách mạng hàng ngày.
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
LỜI MỞ ĐẦU 2
NỘI DUNG 3
I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH 3
1.1 Quan niệm về tự phê bình và phê bình 3
1.2 Vị trí, vai trò của tự phê bình và phê bình 5
1.3 Những đặc tính của tự phê bình và phê bình 7
II THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG CÔNG TÁC PHÊ BÌNH VÀ TỰ PHÊ BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 11
III NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG HIỆN NAY 13
3.1 Sự cần thiết phải đề cao tự phê bình và phê bình hiện nay 13
3.2 Những biện pháp cơ bản nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình của đảng hiện nay 14
IV NÂNG CAO NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO VÀ SỨC CHIẾN ĐẤU CỦA ĐẢNG TỪ VIỆC THỰC HIỆN TỐT NGUYÊN TẮC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH 19
KẾT LUẬN 21
TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 2Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhận định: “Trong bao nhiêu năm hoạt động bímật, dù bị bọn thực dân khủng bố gắt gao và Đảng ta gặp rất nhiều khó khăn,nguy hiểm, nhưng Đảng ta ngày càng phát triển, càng mạnh mẽ và đã lãnh đạonhân dân làm cách mạng thành công, kháng chiến thắng lợi Đó là vì Đảng takhéo dùng cái vũ khí sắc bén phê bình và tự phê bình” Nên, trong Di chúc,Người căn dặn: “Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên vànghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển sựđoàn kết và thống nhất của Đảng Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”.
Trong bốn nhóm giải pháp về xây dựng Đảng do Nghị quyết Hội nghịTrung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đề
ra, thì “Nhóm giải pháp về tự phê bình và phê bình, nêu cao tính tiền phonggương mẫu của cấp trên” được Trung ương xác định là nhóm giải pháp số một.Điều đó cho thấy vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng của nhóm giải pháp này đốivới công tác xây dựng Đảng hiện nay
Vậy, sau đây chúng ta cùng làm rõ thêm vấn đề “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của đảng từ việc thực hiện tốt nguyên tắc tự phê bình và phê bình”.
Trang 3“Những người Cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu dấu diếm những quan điểm
và ý định của mình”
Kế thừa, vận dụng sáng tạo những di sản tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về chính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân trong điều kiện mớiV.I Lênin đã xây dựng hoàn chỉnh học thuyết Mác-Lênin về chính Đảng cáchmạng của giai cấp công nhân trong đó V.I Lênin luôn đề cao vai trò của tự phê
bình và phê bình trong sinh hoạt và hoạt động của Đảng Người khẳng định: tự
phê bình và phê bình là nguyên tắc tổ chức xây dựng và hoạt động, là quy luậtphát triển của Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân.“Chúng ta không bị tiêuvong vì chúng ta không sợ nói lên những nhược điểm của chúng ta và từ nhữngnhược điểm đó chúng ta học được cách khắc phục”….“Chỉ khi nào chúng takhông sợ thừa nhận những thất bại và những thiếu sót của mình, chỉ khi nàochúng ta nhìn thẳng vào sự thật, dù là sự thật đáng buồn nhất đi chăng nữa- chỉkhi đó chúng ta mới học được cách chiến thắng.”
V I.Lênin còn cho rằng, thái độ của một chính đảng đối với những sai lầm,khuyết điểm của mình là một tiêu chuẩn chắc chắn để xem xét đảng ấy có nghiêmtúc không, có thực sự làm tròn nghĩa vụ của mình đối với giai cấp mình và đối
với quần chúng lao động không Một đảng mà công khai thừa nhận sai lầm, tìm ra
nguyên nhân sai lầm, phân tích hoàn cảnh đẻ ra sai lầm, nghiên cứu cẩn thậnnhững biên pháp để sửa chữa sai lầm ấy là dấu hiệu chứng tỏ của một Đảngnghiêm túc
Trong suốt quá trình xây dựng và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, khi thuận lợicũng như lúc gặp khó khăn, đặc biệt là ở những thời điểm, những bước ngoặt quantrọng Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến công tác tự phê bình và
Trang 4phê bình trong Đảng Theo Hồ Chí Minh: Tự phê bình và phê bình là quy luật pháttriển của Đảng; Phê bình là nêu ưu điểm, vạch khuyết điểm của đồng chí mình; Tựphê bình là nêu ưu điểm, vạch khuyết điểm của mình; Tự phê bình và phê bình phảiluôn đi đôi với nhau và Người khẳng định: “Mục đích của tự phê bình và phê bình làgiúp nhau sửa chữa khuyết điểm, giúp nhau tiến bộ, cốt để sửa đổi cách làm việc tốthơn Cốt để đoàn kết thống nhất nội bộ”.
Tự phê bình và phê bình là một nguyên tắc trong sinh hoạt, hoạt động củaĐảng, được tiến hành bằng cách tổ chức đảng, đảng viên tự nêu ưu điểm, khuyết điểmcủa mình và chỉ ra ưu điểm, khuyết điểm của cấp uỷ, tổ chức đảng, đồng chí mình,đánh giá đúng những ưu điểm, khuyết điểm, chỉ rõ nguyên nhân, vạch ra phươnghướng, biện pháp sửa chữa nhằm giúp cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ngày càng tiến
bộ, trưởng thành, nội bộ đoàn kết nhất trí, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu,góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh
Mục đích của tự phê bình và phê bình là làm cho đội ngũ đảng viên ngàycàng tiến bộ trưởng thành, tổ chức đảng thêm đoàn kết, thống nhất, ngày càngtrong sạch vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu hoàn thành tốtnhiệm vụ; Chức năng của tự phê bình và phê bình là giáo dục (Biểu dương, phêphán) dự báo, định hướng; Chủ thể của tự phê bình và phê bình là cấp uỷ, tổ chức
đảng và đảng viên; Đối tượng của tự phê bình và phê bình là những ưu điểm,
khuyết điểm của đảng viên, tổ chức đảng (là kết quả thực hiện nhiệm vụ lãnh đạocủa chi bộ, đảng bộ và thực hiện chức trách nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên.);bản chất của tự phê bình và phê bình là quá trình phát hiện và giải quyết các mâuthuẫn nội bộ của Đảng
Nội dung của tự phê bình và phê bình bao gồm tất cả các mặt xây dựng, sinh
hoạt, hoạt động của Đảng Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, nội dung tự phê bình vàphê bình trong Đảng cần tập trung vào những vấn đề sau: Việc xây dựng, quán triệt,thực hiện đường lối đổi mới của Đảng; thực hiện cuộc vận động xây dựng và chỉnhđốn Đảng; kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị của các tổ chức đảng và việc thựchiện chức trách, nhiệm vụ của từng đảng viên; mối quan hệ giữa đảng với nhân dân;phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên; đấu tranh phòng chống thamnhũng, lãng phí…
Hình thức, phương pháp của tự phê bình và phê bình: Bằng cách trực tiếp hoặcgián tiếp trong sinh hoạt và hoạt động của Đảng; Thông qua sinh hoạt đảng thường kỳ
Trang 5và đột xuất; Thông qua công tác kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất của Đảng;Tiến hành từ dưới lên trên hoặc từ trên xuống dưới “Tự phê bình mình trước, phêbình người sau”; Tiến hành trong sinh hoạt cấp uỷ, tổ chức đảng; Thông qua việc tổchức cho quần chúng phê bình đảng viên, tổ chức đảng; tự phê bình và phê bình thôngqua các phương tiện thông tin đại chúng…
Quá trình tổ chức tiến hành tự phê bình và phê bình phải hết sức mềm dẻo, linhhoạt, khéo léo“Phê bình việc chứ không phải phê bình người” trong đó cần chú ý tựphê bình và phê bình khác với phê phán, kể tội, soi mói, nói xấu nhau Nghị quyếtTrung ương 6 (lần 2, Khoá VIII) chỉ rõ: “Trong tự phê bình và phê bình phải có tinhthần đồng chí trong sáng, tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau, nghiêm túc mà khoan dung,thấu tình và đạt lý, tự giác, tự nguyện và trung thực, có phê phán, có đấu tranh để xâydựng, để đoàn kết, chính vì đoàn kết, vì nhất trí mà đấu tranh và phê phán, tất cả vìmục tiêu lý tưởng và lợi ích chung”
Phạm vi của hoạt động tự phê bình và phê bình trong Đảng luôn gắn liềnvới mọi hoạt động của các tổ chức đảng, và đội ngũ cán bộ, đảng viên, tự phêbình và phê bình có mối quan hệ biện chứng, thống nhất là điều kiện, tiền đề bổsung cho nhau Tự phê bình và phê bình là một quy trình gồm nhiều khâu, nhiều bước kếtiếp nhau bước này là điều kiện, là tiền đề cho bước kia và ngược lại Tuy nhiên, tự phê bìnhthường hạn chế ở mặt chủ quan của chủ thể, thậm chí vì lý do nào đó chủ thể nhậnthức chưa đúng, thiếu trung thực thì tự phê bình không mang lại hiệu quả Vì vậy mà
tự phê bình thì chưa đủ, mà phải kết hợp chặt chẽ với phê bình Tự phê bình là phêbình chính mình, vì vậy yêu cầu đối với mọi cán bộ, đảng viên và tập thể cấp uỷđảng phải trung thực, thẳng thắn phải coi tự phê bình là mặt chính, là khâu chủyếu
1.2 Vị trí, vai trò của tự phê bình và phê bình
Tự phê bình và phê bình là đặc trưng của Đảng kiểu mới của giai cấp côngnhân; là một nguyên tắc trong xây dựng và hoạt động của Đảng; quy luật trưởngthành của Đảng Do đó, tự phê bình và phê bình là phương pháp giải quyết mâu thuẫntrong nội bộ Đảng Đảng là một tổ chức chính trị, trong quá trình hoạt động và pháttriển của mình, Đảng không thể tránh khỏi sai lầm khuyết điểm, nảy sinh ý kiếnkhác nhau, dẫn đến những mấu thuẫn Tuy nhiên, những mâu thuẫn trong nội bộĐảng không phải là mâu thuẫn đối kháng, mà là mâu thuẫn nội bộ của một chỉnhthể thống nhất, của một tổ chức có chung mục tiêu, lý tưởng Đó là mâu thuẫn
Trang 6giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu, ưu điểm và khuyết điểm; mâu thuẫn giữa yêu cầungày càng cao của nhiện vụ cách mạng với trình độ, năng lực còn hạn chế của cán
bộ đảng viên ; mâu thuẫn giữa hình thức, phương pháp lãnh đạo cũ của đảng vớinhững đòi hỏi của tình hình, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới; mâu thuẫngiữa những ý kiến trái ngược nhau trong đảng
Do đó, thông qua tự phê bình và phê bình vừa loại bỏ được những mâuthuẫn nội bộ, vừa giữ được đoàn kết, thống nhất tạo động lực cho sự phát triểncủa Đảng Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Trong công tác, trong đấu tranh, tronghuấn luyện các đảng viên, các cán bộ cần phải luôn luôn tự đòi hỏi mình, tự kiểmđiểm mình và đồng chí của mình Luôn dùng và khéo dùng cách tự phê bình vàphê bình thì khuyết điểm nhất định hết dần, ưu điểm nhất định thêm lên và Đảng
ta nhất định thắng lợi”
Tự phê bình và phê bình là biện pháp tiếp cận chân lý, nâng cao trí tuệ củaĐảng và góp phần xây dựng đoàn kết thống nhất trong Đảng Đảng cộng sản làmột tổ chức bao gồm những người tiên tiến, ưu tú nhất của giai cấp công nhân,nông dân, trí thức và các tầng lớp lao động khác, giữa họ bao giờ cũng có sựchênh lệch nhất định về trình độ về nhận thức đó là điều dễ hiểu và khó có thểtránh khỏi Vì vậy, đứng trước một vấn đề, đặc biệt là vấn đề mới và khó thì rất
đễ nảy sinh nhận thức khác nhau, những cách thức, phương pháp giải quyết khácnhau, thậm chí là trái ngược nhau Bằng tự phê bình và phê bình trí tuệ sáng tạocủa đảng viên được khơi dậy và phát triển giúp cho đảng viên nhận thức được cáiđúng và dần dần tiếp cận chân lý Qua tự phê bình và phê bình, trình độ mọi mặtcủa đội ngũ đảng viên ngày càng được nâng cao tạo ra sự thống nhất về tư tưởng
và hành động làm cơ sở để xây dựng sự đoàn kết, thống nhất cả về ý chí và hànhđộng trong Đảng
Tự phê bình và phê bình là biện pháp giáo dục, rèn luyện đảng viên có hiệuquả Trong qua trình lãnh đạo cách mạng, nhất là khi trở thành đảng cầm quyền, đảnglãnh đạo nhà nước và xã hội, đảng phải giải quyết nhiều vấn đề mới phức tạp, cán bộ,đảng viên không thể nắm bắt được hết, nhận thức đầy đủ và sâu sắc ngay được nhữngvấn đề mới đang hàng ngày, hàng giờ nảy sinh trong xã hội Hơn nữa, đảng viên aicũng có mặt tốt, mặt chưa tốt, ưu điểm, và khuyết điểm Vì vậy, đối với họ việc mắcsai lầm, khuyết điểm là khó tránh khỏi Chỉ có thông qua tự phê bình và phê bình, chỉ cặn
kẽ những nguyên nhân dẫn tới những sai lầm, khuyết điểm và đề ra biện pháp khắc phục,qua đó giáo dục, rèn luyện, nâng cao phẩm chất năng lực công tác giúp cho đảng viên nhận
Trang 7rõ ưu, khuyết điểm, nguyên nhân và cách sửa chữa Vì vậy, đây là phương pháp giáo dục,rèn luyện đảng viên có hiệu quả.
Tự phê bình và phê bình là thước đo trình độ dân chủ trong Đảng và tinh thầntrách nhiệm, trình độ của đội ngũ đảng viên Việc phân tích, xem xét, đánh giá có tínhphê phán ưu, khuyết điểm của những hoạt động đã qua là việc làm cần thiết đối vớihoạt động của tổ chức đảng và của mọi cán bộ, đảng viên Thông qua tự phê bình vàphê bình thường xuyên của tổ chức đảng và của cán bộ, đảng viên mới có thể dần dầnhình thành và củng cố phong cách sinh hoạt của đảng Qua đó còn thể hiện trình độdân chủ trong Đảng và ý thức trách nhiệm, trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ, đảngviên Bởi lẽ, tự phê bình và phê bình chỉ được tiến hành trên cơ sở dân chủ, không códân chủ sẽ không có tự phê bình và phê bình, hoặc nếu có chỉ là hình thức.Tự phêbình và phê bình phụ thuộc vào ý thức trách nhiệm của đảng viên Người cơ hội, thựcdụng vì lợi ích cá nhân sẽ không dám phê bình, hoặc tự phê bình và nếu có phê bìnhcũng không khách quan, không trung thực Đồng thời, tự phê bình và phê bình vớimục đích để nhận rõ ưu, khuyết điểm, nguyên nhân, cách khắc phục Vì vậy, nó phụthuộc vào trình độ, năng lực, nghệ thuật của người tự phê bình và tự phê bình
1.3 Những đặc tính của tự phê bình và phê bình
Tính đảng
Là đặc tính cơ bản, là cơ sở để phân biệt tự phê bình và phê bình của Đảngvới các hoạt động phá hoại nội bộ Đảng của các thế lực thù địch và những hoạtđộng lợi dụng tự phê bình và phê bình để gây rối làm mất đoàn kết nội bộ
Tính đảng của tự phê bình và phê bình có nghĩa là phải luôn đứng vữngtrên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác–Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng để xem xét đánh giá ưu, khuyết điểmcủa đảng viên, tổ chức đảng
Phải xuất phát từ lợi ích của Đảng, kiên quyết đấu tranh không khoannhượng với mọi hành động và tư tưởng sai trái, không chấp nhận tính thụ động,bàng quang với những sai lầm, khuyết điểm của bản thân và đồng chí mình Phải
có động cơ trong sáng trên tình thương yêu đồng chí, tin cậy và tôn trọng lẫnnhau Đồng thời phải thực hiện nghiêm các nguyên tắc của tự phê bình và phêbình
Tính đảng của tự phê bình và phê bình là căn cứ để phân biệt giữa tự phêbình và phê bình của Đảng với tự phê bình và phê bình của các lực lượng khác,
Trang 8nhất là lực lượng đối lập với đảng vì mục đích động cơ cá nhân, cục bộ Do đó,phải kiên quyết đấu tranh phê phán những hiện tượng lợi dụng tự phê bình vàphê bình để vu khống, đả kích gây chia rẽ, bè phái…
Để giữ vững tính đảng của tự phê bình và phê bình, các tổ chức đảng, mọicán bộ đảng viên không chỉ nhân thức sâu sắc và tin tưởng tuyệt đối vào đườnglối, chủ trương, chính sách của Đảng, mà còn phải tham gia tích cực vào thựchiện và bảo vệ đường lối, chủ trương, chính sách của đảng trước sự tuyên truyền,xuyên tạc của kẻ thù
Tính giáo dục
Là chức năng cơ bản, phản ánh mục đích của tự phê bình và phê bình Việc
tự phê bình và phê bình đúng đắn, tự bản thân nó đã chứa đựng tính giáo dục sâusắc Tự phê bình và phê bình của Đảng cộng sản nhằm mục đích củng cố Đảng,nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, nhằm rèn luyện phẩmchất và phong cách công tác, phát triển tư duy, nâng cao năng lực của cán bộ,đảng viên Đây là những điểm rõ nhất tính giáo dục sâu sắc của tự phê bình vàphê bình
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, tự phê bình và phê bình một mặt để sửachữa cho nhau, một mặt để khuyến khích nhau, bắt chược nhau, để dạy dỗ đảngviên, dạy dỗ quần chúng…
Để tự phê bình và phê bình mang tính giáo dục sâu sắc cần phải quán triệt,nắm vững mục đích của tự phê bình và phê bình; xác định đúng nội dung, hìnhthức, phương pháp của tự phê bình và phê bình phải phù hợp với đặc điểm nhiệm
vụ của từng tổ chức đảng và chức trách nhiệm vụ của từng đảng viên; thông qua
tự phê bình và phê bình phải đánh giá đúng ưu, khuyết điểm, chỉ rõ nguyên nhân
và biện pháp khắc phục sửa chữa khuyết điểm, đồng thời phải có thái độ văn hoátrong tự phê bình và phê bình, độ lượng không “bới lông tìm vết”
Tính nguyên tắc
Tính nguyên tắc quyết định chất lượng, hiệu quả của tự phê bình và phêbình Do đó, tự phê bình và phê bình của Đảng phải tuân theo các nguyên tắc chủyếu sau đây :
Tuân thủ nghiêm ngặt cương lĩnh, Điều lệ, đường lối chủ trương chínhsách của Đảng, pháp luật của Nhà nước Cương lĩnh, Điều lệ, đường lối, chủ
Trang 9trương, chính sách của đảng là những định hướng, những điều bắt buộc mọi hoạtđộng của đảng và từng đảng viên phải tuân theo Những nguyên tắc xây dựng tổchức và hoạt động của đảng, những quy định và những chuẩn mực trong sinhhoạt đảng là những căn cứ để phân tích, xem xét, đánh giá ưu, khuyết điểm của tổchức đảng và cán bộ, đảng viên Nó bảo đảm cho tự phê bình và phê bình không
đi sai cương lĩnh, đường lối của đảng Lênin đã dạy : Cần phải ủng hộ phê bình
và sửa chữa đối với bất kỳ một hệ thống tổ chức nào, nhưng không được trái vớinhững nguyên tắc của Đảng
Tự phê bình và phê bình phải tôn trọng và bảo vệ lợi ích của Đảng, khôngđược làm tổn hại uy tín của Đảng Tiến hành tự phê bình và phê bình phải luônluôn đặt lợi ích chung của toàn đảng lên hàng đầu Phải kiên quyết đấu tranh việclợi dụng tự phê bình và phê bình vì lợi ích riêng, cục bộ địa phương làm giảm uytín và lợi ích của toàn Đảng
Tự phê bình và phê bình được tiến hành trong tổ chức đảng và phải tuânthủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách Tại Đại hội
II Đảng công nhân dân chủ - xã hội Nga, Lênin đã kịch liệt lên án bọn Mensêvích
ở ngoài Đại hội, Người viết: “Theo tôi thì những lời đồn đại và những câu chuyệnngồi lê đôi mách ở ngoài đại hội về phẩm chất và hành động của các cá nhân làđiều thiếu nhân cách và không xứng đáng Theo tôi thì dùng những câu chuyệnngồi lê đôi mách ấy để tiến hành đấu tranh ở bên ngoài đại hội, thì chẳng khácnào dùng thủ đoạn đơm đặt”
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kịch liệt phê phán hành động phê bình ở ngoài tổchức Người đã coi hành động đó là một trong những biểu hiện của bệnh cá nhân
Nghiêm cấm lợi dụng tự phê bình và phê bình để đả kích, vu cáo gây rối nội bộ.Thực hiện tự phê bình và phê bình trong điều kiện mở rộng dân chủ Do đó, việc lợidụng phê bình để đả kích, vu khống, gây rối nội bộ rất dễ xảy ra Đảng kịch liệt lên án,nghiêm cấm và kiên quyết xử lý những việc làm đó Đảng ủng hộ việc phê bình đúngvới Cương lĩnh, Điều lệ, đường lối của đảng bảo đảm sự đoàn kết thống nhất trong nội
bộ Đảng
Tính khách quan, thẳng thắn, chân thành và công khai
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Tự phê bình là thật thà nhận, công khainhận trước mặt mọi người những khuyết điểm của mình để tìm cách sửa chữa…”.Khi “phê bình mình cũng như phê bình người phải ráo riết, triệt để, thật thà,
Trang 10không nể nang, không thêm bớt Phải vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm…Phêbình việc làm, chứ không phê bình người ”.
Tính khách quan của tự phê bình và phê bình đòi hỏi phải tôn trọng thực tếkhách quan, không khách sáo, xã giao không suy tình nhỏ nhen, không được thêmbớt, quy kết, chụp mũ ( đặc biệt là các vấn đề liên quan đến sinh mệnh chính trị củahọ) Phải xuất phát từ tình thương yêu đồng chí, đồng đội, lấy mục đích giúp đỡnhau tiến bộ, xây dựng củng cố đoàn kết, thống nhất trong Đảng Phải thực sự tôntrọng nhân cách trong tự phê bình và phê bình
Khi tự phê bình và phê bình mọi vấn đề phải được công khai bàn bạc, thảoluận, đánh giá, kết luận theo nguyên tắc tập trung dân chủ Phải công khai nói rõnhững ưu điểm, khuyết điểm của mình và của đồng chí mình; nói rõ phân tích,xem xét, đánh giá mọi công việc của đảng trước tổ chức đảng và trước mọi cán
bộ, đảng viên Tránh tình trạng “việc gì cũng không phê bình trước mặt mà để nóisau lưng”
Tự phê bình và phê bình phải phân biệt tự phê bình và phê bình công khaitrong Đảng với công khai trước các tổ chức quần chúng và trên các phương tiệnthông tin đại chúng Không phải tất cả những gì đã bàn bạc, thảo luận, phê bìnhtrong Đảng đều đem phê bình công khai ra ngoài tổ chức đảng và nhất là trên cácphương tiện thông tin đại chúng
Tính thiết thực, cụ thể, kịp thời
Tự phê bình và phê bình của đảng chỉ có thể là vũ khí sắc bén và có hiệuqủa cao khi nó bảo đảm được tính cụ thể và thiết thực Do đó, không thể có tựphê bình và phê bình chung chung, mà phải có nội dung, có địa chỉ, phải chỉ rõđúng, sai, ưu, khuyết điểm, nguyên nhân và biện pháp sửa chữa Kiểm điểm, phântích, phê phán, đánh giá phải gắn với đặc điểm, điều kiện cụ thể của từng tổ chứcđảng và từng cán bộ, đảng viên Tự phê bình và phê bình như thế mới có sứcthuyết phục, mới đạt chất lượng và hiệu quả cao
Tính thiết thực, cụ thể của tự phê bình và phê bình của Đảng còn thể hiện ởviệc kiểm điểm, phân tích, đánh giá, phê phán những vấn đề cấp bách trước mắtcủa tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên Trước hết là hướng vào việc thực hiệnnhiệm vụ chính trị của tổ chức đảng, thực hiện nhiệm vụ, chức trách và tu dưỡng,rèn luyện đạo đức, phẩm chất, năng lực, phong cách của cán bộ, đảng viên ChủTịch Hồ Chí Minh đã nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải gắn với công việc cụ thể
Trang 11của mình và của đồng chí mình mà tự phê bình và phê bình thì mới thu được kếtquả thiết thực.
Một đặc tính quan trọng của tự phê bình và phê bình trong Đảng là tính kịpthời Vì có kịp thời mới hạn chế những sai lầm, khuyết điểm của cán bộ, đảngviên và tổ chức đảng, không để chúng tích tụ trầm trọng thêm, mà còn ngăn chặnkhông cho những sai lầm, khuyết điểm đó tái diễn ở cán bộ, đảng viên và các tổchức đảng khác Điều quan trọng hơn là tự phê bình và phê bình kịp thời sẽ uốnnắn ngay những lệch lạc, kích thích tính sáng tạo, động viên kịp thời những cán
bộ, đảng viên làm việc tốt, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ được giao
II THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG CÔNG TÁC PHÊ BÌNH VÀ TỰ PHÊ BÌNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Quán triệt và thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ Đại hội IVđến Đại hội XI của Đảng, trong nghị quyết của mỗi nhiệm kỳ đều nhấn mạnh đếnviệc thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả tự phê bình và phê bình để khôngngừng xây dựng Đảng ta trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu trong tình hình mới Cùng với những thành tựu đạt được hết sức quantrọng, Đảng ta cũng thừa nhận vẫn còn không ít những hạn chế, yếu kém, thậmchí có những yếu kém, khuyết điểm kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ chậm được khắcphục, làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng
Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa X trình Đại hội XIthừa nhận: “Quan liêu, tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, với nhữngbiểu hiện tinh vi, phức tạp, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, gây bức xúc xã hội Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của không ít tổ chức cơ sở đảng còn thấp;công tác quản lý đảng viên chưa chặt chẽ, sinh hoạt đảng chưa nền nếp, nội dungsinh hoạt nghèo nàn, tự phê bình và phê bình yếu Nhiều khuyết điểm, sai lầmcủa đảng viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện Tình trạng thiếu tráchnhiệm, cơ hội, suy thoái đạo đức, lối sống vẫn diễn ra khá phổ biến trong một bộphận cán bộ, đảng viên”
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4, khóa XI tiếp tục chỉ rõ những vấn đềcấp bách, cần giải quyết ngay bởi nếu không giải quyết sẽ là thách thức đối vớivai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ Một trong những vấn đề
“nóng”, cấp bách là tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống