Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)

Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa (Luận văn thạc sĩ)

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Nếu nội dung nghiên cứu của tôi trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã công bố, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và tuân thủ kết luận đánh giá luận văn của Hội đồng khoa học

Hà Nội, ngày tháng 11 năm 2017

Người cam đoan

Nguyễn Thành Long

ii

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, tôi đã nhận được sự quan tâm gúp đỡ tận tình của nhà trường, các thầy cô, cơ quan, gia đình và bạn bè đồng nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Bùi Thị Minh Nguyệt, người đã tận tình gúp đỡ, hướng dẫn tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, khoa kinh tế, khoa sau đại học, các thầy cô trường Đại học Lâm nghiệp và các thầy, cô đã tạo điều kiện hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để tôi có thể thực hiện hoàn thành luận văn này;

Cuối cùng xin bày tỏ lòng tri ân đối với gia đình, đồng nghiệp và bạn

bè đã gúp đỡ, động viên tạo cho tôi niềm tin trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài

Tôi xin cam đoan các số liệu thu thập, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và được trích dẫn rõ ràng

Hà Nội, ngày tháng 11 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Thành Long

iii

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT v

NSNN DANH MỤC CÁC BẢNG vi

DANH MỤC CÁC HÌNH vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ 5

1.1 Lý luận về quản lý ngân sách cấp xã 5

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò ngân sách cấp xã 5

1.1.2 Nội dung thu – chi ngân sách xã 11

1.1.3 Quản lý ngân sách Nhà nước cấp xã 16

1.1.4 Vấn đề tự cân đối và những thách thức đối với chính quyền cấp xã 30

1.2 Kinh nghiệm trong quản lý ngân sách Nhà nước cấp xã 32

1.2.1 Kinh nghiệm tại một số nước trên thế giới 32

1.2.2 Kinh nghiệm ở Việt Nam 34

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 43

2.1 Đặc điểm cơ bản tỉnh Hòa Bình 43

2.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên 43

2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 44

2.2 Phương pháp nghiên cứu 48

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 48

2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin và số liệu 48

2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu 49

iv

2.2.4 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 49

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 51

3.1 Thực trạng quản lý ngân sách Nhà nước cấp xã tại tỉnh Hòa Bình 51

3.1.1 Tổ chức bộ máy quản lý và công tác chỉ đạo, quản lý điều hành ngân sách xã tỉnh Hòa Bình 51

3.1.2 Thực trạng tình hình thu, chi NSNN trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong những năm vừa qua 52

3.1.3 Thực trạng công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 56

3.1.4 Tình hình quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại địa điểm nghiên cứu 74

3.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 83

3.2.1 Tổ chức bộ máy và trình độ của cán bộ 83

3.2.2 Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý ngân sách cấp huyện 84

3.2.3 Cơ chế quản lý tài chính 85

3.2.4 Chính sách khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính 85

3.3 Đánh giá chung công tác quản lý Ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 85

3.3.1 Những kết quả đã đạt được trong quá trình triển khai công tác quản lý ngân sách xã 85

3.3.2 Đánh giá thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân của khó khăn trong quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại tỉnh Hòa Bình 88

3.4 Giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 93

3.4.1 Mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã 93

3.4.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình 94

KẾT LUẬN 102 TÀI LIỆU THAM KHẢO

UBND Ủy ban nhân dân

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

3.1 Biểu tổng hợp thu, chi ngân sách địa phương tỉnh Hòa Bình

(2014-2016)

54

3.2 Tổng hợp thu ngân sách xã tỉnh Hòa Bình 2014 – 2016 58 3.3 Tổng hợp chi ngân sách cấp xã tỉnh Hòa Bình 2014 – 2016 62 3.4 Tỷ lệ điều tiết các khoản thu giữa các cấp ngân sách 73 3.5 Tổng hợp thu - chi ngân sách xã tại huyện Kỳ Sơn (2014-

2016)

75

3.6 Tổng hợp thu - chi ngân sách xã tại huyện Yên Thủy 76 3.7 Tổng hợp thu - chi ngân sách xã huyện Cao Phong 77

3.9 Đánh giá của đối tượng thụ hưởng ngân sách 81 3.10 Đánh giá của đối tượng thu nộp ngân sách 83

DANH MỤC CÁC HÌNH

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, cùng với quá trình hội nhập kinh tế với khu vực

và quốc tế Kinh tế Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực Trên

đà phát triển đó hoạt động của ngân sách nhà nước có vị trí hết sức quan trọng, thể hiện qua việc huy động và phân bổ nguồn lực hợp lý, đảm bảo cân đối thu chi, lành mạnh tình hình tài chính, đảm bảo thực hiện công bằng xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh, ổn định và bền vững Tuy nhiên, nguồn lực huy động phục vụ cho phát triển của đất nước là có hạn, tình hình quản lý ngân sách thời gian qua vẫn còn thất thoát, lãng phí, kém hiệu quả trong sử dụng vốn ngân sách nhà nước Do đó, yêu cầu huy động và sử dụng có hiệu lực, hiệu quả các nguồn lực thông qua công cụ ngân sách nhà nước là hết sức cần thiết không chỉ ở cấp quốc gia mà đòi hỏi các cấp chính quyền địa phương phải thực hiện

Ở Việt Nam, chính quyền cấp xã là chính quyền cơ sở nơi trực tiếp nắm bắt, giải quyết các nguyện vọng của nhân dân, trực tiếp tổ chức và lãnh đạo nhân dân triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách và pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn Các nội dung công việc của chính quyền cấp xã cần phải

có một nguồn lực tài chính đáp ứng rất lớn và có ý nghĩa tiên quyết mà chủ yếu do ngân sách nhà nước đảm bảo Chính vì thế việc quản lý ngân sách và tài chính xã một cách tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch và khoa học càng cần thiết hơn bao giờ hết

Từ khi thực hiện Luật ngân sách đến nay Chính phủ và chính quyền địa phương đã làm nhiều nỗ lực để nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công, thế nhưng kết quả đạt được chưa cao Nhiều địa phương đã không thực hiện tốt những nội dung mà Luật ngân sách quy định, đặc biệt là

2

thời gian lập, chấp hành dự toán ngân sách chưa gắn kết với kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, nguồn lực ngân sách được sử dụng kém hiệu quả và hiệu lực Một trong những cấp còn tồn tại chủ yếu là từ ngân sách cơ sở - Ngân sách cấp xã

Là ngân sách cấp cơ sở ngoài việc chấp hành theo Luật ngân sách nhà nước, ngân sách xã còn được hướng dẫn riêng và chịu sự chi phối bởi các Nghị quyết và chính sách của nhà nước cấp tỉnh Do vậy, công tác quản lý ngân sách xã được thực hiện tốt là góp phần thực hiện thành công công tác điều hành ngân sách địa phương nói riêng và quản lý nhà nước địa phương nói chung

Thực tế công tác thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Hòa Bình trong những năm qua đã có nhiều chuyển biến tích cực, thu ngân sách luôn hoàn thành vượt mức Nghị quyết HĐND tỉnh, góp phần đảm bảo nguồn lực cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; tuy nhiên, thu cân đối ngân sách trong những năm qua mới chỉ đáp ứng được khoảng hơn 30% nhu cầu chi thường xuyên, trong khi đó thất thu thuế vẫn còn xảy ra trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là khu vực kinh tế ngoài quốc doanh, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và nợ đọng thuế đang có chiều hướng gia tăng, chưa được giải quyết triệt để; số thu ngân sách chưa tương ứng với tiềm năng phát triển kinh tế của tỉnh;

Công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn tỉnh còn chưa sát với thực

tế, trong năm ngân sách đang còn phải bổ sung dự toán cho các đơn vị để thực hiện các nhiệm vụ phát sinh, việc quản lý chi các nguồn vốn còn chưa chặt chẽ, đang còn nhiều bất cập, việc thực hiện chi trả chế độ chính sách ở các đơn vị còn chậm chưa kịp thời

Tóm lại quá trình thực hiện công tác quản lý NSNN trên địa bàn tỉnh Hòa Bình vẫn còn những tồn tại, hạn chế, bất cập như: công tác quản lý NSNN

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình”

Tôi hi vọng rằng với nghiên cứu này có thể đóng góp một phần nhỏ vào giải quyết những tồn tại hiện nay và từng bước nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tỉnh Hòa Bình

2 Mục tiêu của nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát: Trên cơ sở đánh giá thực trạng nhằm đề xuất giải

pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp xã

- Đánh giá được thực trạng quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình Đánh giá thành công, tồn tại và hạn chế của công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn

- Đề xuất được một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp xã tại tỉnh Hòa Bình

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Công tác quản lý ngân sách Nhà nước cấp xã trên địa bàn Hòa Bình

4

- Phạm vi về không gian: Nghiên cứu tại các xã trên địa bàn huyện Kỳ Sơn, huyện Yên Thủy, huyện Cao Phong

- Phạm vi về thời gian: Tình hình quản lý chi NSNN giai đoạn từ năm

2012 đến năm 2016 và định hướng phát triển đến năm 2020 Số liệu sơ cấp điều tra trong năm 2017

4 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp xã

- Thực trạng quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình Những thành công, tồn tại và hạn chế của công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

- Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Hòa Bình

5 Kết cấu luận văn

Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, luận văn được chia thành 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách cấp xã

- Chương 2: Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

- Chương 3: Kết quả nghiên cứu

- Kết luận

5

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ

NGÂN SÁCH CẤP XÃ

1.1 Lý luận về quản lý ngân sách cấp xã

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò ngân sách cấp xã

1.1.1.1 Khái niệm ngân sách cấp xã

Ngân sách Nhà nước là phạm trù kinh tế mang tính chất lịch sử, nó phản ánh những mặt nhất định của các quan hệ kinh tế thuộc lĩnh vực phân phối sản phẩm xã hội trong điều kiện còn tồn tại quan hệ hàng hóa tiền tệ và được sử dụng như một công cụ thực hiện các chức năng của nhà nước Điều này có nghĩa sự ra đời và tồn tại của ngân sách Nhà nước gắn liền với sản xuất hàng hóa, với sự ra đời của nhà nước

Ở Việt Nam, ngân sách xã là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách Nhà nước Việt Nam Vì vậy ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu chi trong dự toán của Nhà nước cấp xã đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm nhằm đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền Nhà nước cấp xã trong quá trình thực hiện các chức năng nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn

1.1.1.2 Đặc điểm của ngân sách cấp xã

Ngân sách xã mang đầy đủ những đặc điểm chung của ngân sách Nhà nước; thêm vào đó là đặc điểm riêng tạo nên sự khác biệt của với các cấp ngân sách khác

- Đặc điểm riêng: Ngân sách xã vừa là một cấp ngân sách cơ sở trong

hệ thống ngân sách Nhà nước, vừa là một đơn vị trực tiếp sử dụng kinh phí

Đối với ngân sách cấp nhà nước, các biểu hiện của nó rất đa dạng và phong phú Chẳng hạn các doanh nghiệp và người dân nộp thuế cho nhà nước góp phần hình thành nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước, đồng thời doanh nghiệp và người dân được Nhà nước trợ cấp, đầu tư, tài trợ vốn (nếu có), được hưởng các lợi ích gián tiếp khác (cơ sở hạ tầng, giáo dục đào tạo, nguồn nhân lực) và được Nhà nước đảm bảo về quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội và các phúc lợi công cộng khác Việc tạo lập và sử dụng quỹ ngân sách Nhà nước phản ánh luật pháp hóa các hoạt động của nhà nước bởi dự toán thu chi ngân sách Nhà nước được cấp có thẩm quyền thảo luận, quyết định và phê chuẩn trong khuôn khổ pháp luật Bằng quyền lực chính trị và quyền lực chủ sở hữu, qua việc chủ động tăng hoặc giảm quy mô, điều chỉnh kết cấu, mức độ bội chi và biện pháp bù đắp bội chi ngân sách Nhà nước tác động vào nền kinh tế, thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển kinh tế Việc bố trí ngân sách Nhà nước thể hiện rất rõ nét tính ưu tiên chiến lược để giải quyết nhiều vấn đề kinh tế chính trị do thực tế đặt ra Như vậy bản chất của ngân sách Nhà nước là hệ thống những mối quan hệ giữa Nhà nước và xã hội phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện các chức năng của Nhà nước

Luận văn đủ ở file: Luận văn full