Định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường quân đội nhân dân việt nam hiện nay tt

* Phạm vi nghiên cứu: Những vấn đề lý luận, thực tiễn cơ bản về giáo dục thẩm mỹ và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân độinhân dân Việt Nam đối tượng đào tạo

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thị hiếu thẩm mỹ là một bộ phận quan trọng cấu thành ýthức thẩm mỹ của con người, là “phong vũ biểu” của sự thưởng thức,đánh giá, sáng tạo thẩm mỹ và nghệ thuật Nó giúp con người nhậnthức, cảm thụ thế giới thẩm mỹ bằng những mẫn cảm đặc biệt, giúpchủ thể loại bỏ cái sai, cái xấu, cái phi lý, cảm nhận cái đúng, cáiđẹp, cái hài hòa Không có thị hiếu thẩm mỹ đúng, có ý nghĩa đíchthực thì không có cuộc sống đẹp, nó là tiềm năng, là sự sáng tạo vàcũng là thước đo quan trọng của phẩm cách văn hóa

Ngày nay, tác động của mặt trái kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa, mở cửa, giao lưu, hội nhập làm cho quan điểm thẩm mỹcủa xã hội có những biến đổi phức tạp Nó đang tạo ra những xung độtgiữa những quan điểm thẩm mỹ mới và cũ, truyền thống và hiện đại Cáctàn dư của quan điểm thẩm mỹ thấp kém, sai lầm trong thế giới hiện đạiđang tạo ra các xáo trộn trong thị hiếu thẩm mỹ của nhân dân, đặc biệt làthế hệ trẻ Cùng với đó, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đangđẩy mạnh chiến lược "diễn biến hòa bình", thúc đẩy "tự diễn biến", "tựchuyển hóa" Chúng tập trung phá hoại truyền thống văn hóa thẩm mỹdân tộc, truyền bá văn hóa thẩm mỹ phương Tây, làm lệch lạc thị hiếuthẩm mỹ, thị hiếu nghệ thuật của nhân dân Những tác động đó càng trởnên phức tạp trước cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại Với cácphương tiện kết nối internet rất phổ biến hiện nay, mọi người đều có thểtiếp cận với đủ loại quan điểm và các sản phẩm văn hóa thẩm mỹ, trong

đó thực - ảo, đúng - sai, đẹp - xấu, tích cực - tiêu cực, cách mạng - phảnđộng… đen xen, lẫn lộn Do đó, nếu không có sự định hướng nhân dân,nhất là thế hệ trẻ rất dễ lệch lạc về thị hiếu

Đối với học viên ở các nhà trường quân đội nhân dân Việt Nam,định hướng thị hiếu thẩm mỹ còn có vai trò đặc biệt Bởi vì, họ là nhữngngười được đào tạo trở thành sĩ quan cấp phân đội, trực tiếp giữ gìn, pháthuy các giá trị thẩm mỹ quân sự và sẽ là người giáo dục, định hướngthẩm mỹ quân sự cho cán bộ, chiến sĩ khi ra trường Trong khi đó, họ đều

là thanh niên trẻ, tri thức, kinh nghiệm thẩm mỹ hạn chế, dễ thay đổi,chán nản khi gặp khó khăn, thử thách Họ đều mới tiếp xúc với môitrường quân sự với những yêu cầu mới về mặt thẩm mỹ rất khác biệt.Cho nên, định hướng thị hiếu thẩm mỹ còn hướng cho học viên hìnhthành, phát triển thị hiếu thẩm mỹ quân sự vững chắc, biết thưởng thức,

đánh giá và sáng tạo các giá trị thẩm mỹ trong quá trình học tập; hoànthiện văn hóa thẩm mỹ của người cán bộ Quân đội để sau khi ra trường

họ biết lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng cho cán bộ, chiến sĩ có đời sốngthẩm mỹ lành mạnh, tiến bộ

Thực tiễn quá trình giáo dục đào tạo ở các nhà trườngQuân đội những năm qua cho thấy, cấp ủy đảng, người chỉ huy,chính ủy, chính trị viên và đội ngũ giảng viên ở các nhà trườngQuân đội đã có những chủ trương, biện pháp bảo đảm định hướngthị hiếu thẩm mỹ của học viên Vì vậy, thị hiếu thẩm mỹ của họcviên phát triển đúng quy luật, góp phần tích cực vào việc hìnhthành thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh, hoàn thiện nhân cách Bộ đội

Cụ Hồ, thực hiện thắng lợi mục tiêu giáo dục đào tạo Bên cạnhnhững thành tựu đạt được, định hướng thị hiếu thẩm mỹ của họcviên vẫn có những hạn chế như: Nhận thức và năng lực của cácchủ thể về định hướng thị hiếu thẩm mỹ còn hạn chế; cơ sở vậtchất, phương tiện bảo đảm cho định hướng còn thiếu; khai thác giátrị văn hóa thẩm mỹ ở các nhà trường còn bất cập; đổi mới nộidung, phương pháp giáo dục thẩm mỹ chưa hiệu quả; chất lượngquản lý và tổ chức các hoạt động văn hóa thẩm mỹ chưa cao; tính tựgiác trong tự định hướng của học viên chưa phát huy tốt,

Từ các lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề“Định hướng thị hiếu thẩm

mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm

đề tài luận án

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

Làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về thị hiếu thẩm mỹ

và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên các nhà trường Quânđội nhân dân Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp cơ bản bảo đảmđịnh hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quânđội nhân dân Việt Nam hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

Làm rõ một số vấn đề cơ bản về thị hiếu thẩm mỹ và đặc điểm thịhiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

Luận giải thực chất, những vấn đề có tính quy luật trong địnhhướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân độinhân dân Việt Nam

Làm rõ thực trạng và những yêu cầu trong định hướng thị hiếu thẩm

mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Đề xuất giải pháp cơ bản bảo đảm định hướng thị hiếu thẩm mỹcủa học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

* Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu thực chất và những vấn đề có tính quy luật trongđịnh hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân độinhân dân Việt Nam

* Phạm vi nghiên cứu:

Những vấn đề lý luận, thực tiễn cơ bản về giáo dục thẩm mỹ

và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân độinhân dân Việt Nam (đối tượng đào tạo bậc đại học chính quy, tập trung,đào tạo ra làm sĩ quan cấp phân đội)

Phạm vi khảo sát: Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quanLục Quân 1, Trường Sĩ quan Pháo Binh, thời gian nghiên cứu, khảo sát

từ năm 2011 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận án

* Cơ sở lý luận:

Là hệ thống những quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

mỹ học Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm củaĐảng về về văn hóa thẩm mỹ, giáo dục thẩm mỹ, về chiến lược phát triểncon người nói chung, chiến lược con người trong lĩnh vực quân sự nóiriêng và thành tựu của các công trình khoa học đã công bố có liên quantrực tiếp đến luận án

* Cơ sở thực tiễn:

Các báo cáo tổng kết có liên quan của các cơ quan chức năng,các khoa giáo viên ở các nhà trường quân đội từ năm học 2011 - 2012đến nay và các số liệu điều tra xã hội học của tác giả

* Phương pháp nghiên cứu:

Luận án nghiên cứu thẩm mỹ ở đối tượng đang xét dưới góc

độ triết học, chủ yếu sử dụng hệ thống phương pháp luận của chủ nghĩaduy vật biện chứng và duy vật lịch sử; ngoài ra, luận án còn sử dụng một

số phương pháp nghiên cứu khác như: lôgíc và lịch sử; hệ thống - cấutrúc; phân tích và tổng hợp; thống kê và so sánh; điều tra xã hội học vàphương pháp xin ý kiến chuyên gia

5 Những đóng góp mới của luận án

Nội dung đặc thù và tính quy luật trong định hướng thị hiếu thẩm

mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

Nội dung đánh giá thực trạng định hướng thị hiếu thẩm mỹ của họcviên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Những giải pháp cơ bản bảo đảm định hướng thị hiếu thẩm mỹcủa học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án sẽ góp phần cung cấp luận

cứ khoa học cho định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhàtrường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Luận án còn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, nghiêncứu, giảng dạy và vận dụng vào định hướng thị hiếu thẩm mỹ của họcviên các trường trong và ngoài quân đội hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu; tổng quan tình hình nghiên cứu có liênquan đến đề tài luận án; 3 chương (9 tiết); kết luận; danh mục các côngtrình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài; danh mục tài liệutham khảo; phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

ĐẾN LUẬN ÁN 1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến luận án

1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu làm

rõ quan niệm thị hiếu thẩm mỹ

Tư tưởng về thị hiếu thẩm mỹ xuất hiện từ rất sớm trongtriết học Hy Lạp, La Mã cổ, trung đại đến triết học Trung Hoa, Ấn Độ cổ,

trung đại Từ "Gustus" trong tiếng La Tinh và từ "Thị hiếu" trong tiếng Trung

Quốc cổ đều có nghĩa là sở thích

Người đầu tiên nghiên cứu sâu sắc về khái niệm thị hiếu là E.Cantơ Mặc dù có đóng góp to lớn cho sự phát triển của khoa học mỹhọc nhưng E Cantơ lại rơi vào chủ nghĩa duy tâm chủ quan cực đoantrong thưởng thức, đánh giá và sáng tạo thẩm mỹ

G Hêghen, người có nhiều đóng góp vào sự phát triển của triết họcnhân loại nói chung, mỹ học và nghệ thuật nói riêng Trên lập trường

duy tâm khách quan, Hêghen luận giải sai lầm về bản chất của thị hiếunghệ thuật, ông quy cái thẩm mỹ và nghệ thuật về sự tự nhận thức các “ýniệm tuyệt đối”.

G Tsérnưsépxki trong công trình "Quan hệ thẩm mỹ của nghệ thuật với hiện thực" [121], đã phê phán toàn diện các bài giảng

mỹ học của G Hêghen và khẳng định cái thẩm mỹ là thuộc tính củađời sống Tuy nhiên, hạn chế trong quan niệm về cái đẹp, nghệthuật của ông là chưa thấy được sự phụ thuộc của nó vào sự biếnđổi trong hạ tầng cơ sở xã hội, nên quan niệm về thị hiếu còn chungchung, phi lịch sử

Công trình "Nguyên lý mỹ học Mác - lênin" [76], của tác giả I.U Lukin và V.C Xcachersicôp, "Mỹ học căn bản nâng cao" [86] của Ốpxianhicốp, "Mỹ học Mác - Lênin với việc giáo dục bộ đội"

[81] của tác giả A.X Miloviđốp và tác giả B.V Xaphrônốp đãnghiên cứu toàn diện những vấn đề lý luận của Mỹ học Mác -Lênin Trong đó, các công trình đều thống nhất coi thị hiếu thẩm

mỹ là sở thích của con người về phương diện thẩm mỹ, thị hiếuthẩm mỹ là năng lực đánh giá bằng tình cảm, cảm xúc trực tiếpcủa cá nhân trước các hiện tượng thẩm mỹ xuất hiện trong đờisống, từ đó có sự đánh giá bằng cảm xúc tích cực hay tiêu cực,đẹp hay không đẹp, hài hòa hay phản hài hòa; hướng cho chủ thểthưởng thức hay không thưởng thức, cảm thụ hay không cảm thụ

về nó [76, tr 38] Thị hiếu thẩm mỹ là sự thống nhất chặt chẽgiữa cảm tính và lý tính, giữa nhu cầu và lý tưởng Thị hiếu thẩm

mỹ có quan hệ chặt chẽ với điều kiện đời sống và điều kiện xãhội mà chủ thể đó hoạt động

Ở trong nước, có nhiều công trình nghiên cứu cơ bản, toàn diện

về các vấn đề mỹ học, tiêu biểu như: Tìm hiểu mỹ học mác - Lênin [68] của tác giả Hoài Lam; Mỹ học đại cương [120] của tác giả Lê Ngọc Trà; Những nguyên lý cơ bản của mỹ học Mác - Lênin [45] do Học viện

Chính trị Quân sự biên soạn… Bên cạnh đó, một số công trình nghiên

sâu sắc về thị hiếu thẩm mỹ như: Cái đẹp - một giá trị [49]; Giáo dục thẩm mỹ - một số vấn đề lý luận và thực tiễn [51]; Giáo dục thị hiếu nghệ thuật cho thế hệ trẻ ở nước ta hiện nay [56], của tác giả Đỗ Huy; Thị hiếu thẩm mỹ trong đời sống [84] của tác giả Nguyễn Chương

Nhiếp; Các công trình trên trên đều bàn đến khái niệm, bản chất, vị trí,vai trò của thị hiếu thẩm mỹ trong thưởng thức, đánh giá và sáng tạothẩm mỹ của mỗi cá nhân và xã hội

1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu về định hướng thị hiếu thẩm mỹ

Các công trình "Nguyên lý Mỹ học Mác - Lênin" [76] của hai tác giả IU.A Lukin, V.C Xcacherơsiccôp; "Mỹ học cơ bản và nâng cao" [86] của M.F Ôpxiannhicôp chủ biên; "Mỹ học - khoa học diệu kỳ" của tác giả B.A Erengrốt [32], trên lập trường chủ nghĩa

Mác - Lênin, các tác giả đều khẳng định, thông qua các hình thứcphong phú, đa dạng của giáo dục thẩm mỹ và các loại hình nghệ thuật

để định hướng thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh, tiến bộ; hướng đến đờisống thẩm mỹ, đời sống tinh thần phong phú và khả năng sáng tạo theoquy luật của cái đẹp cho các tầng lớp nhân dân trong chế độ mới

Các công trình: "Giáo dục thẩm mỹ và xây dựng con người mới Việt Nam" [119] của tác giả Lê Anh Trà; "Giáo dục thẩm mỹ, một

số vấn đề lý luận và thực tiễn" [51] của tác giả Đỗ Huy; "Về giáo dục thẩm mỹ ở nước ta hiện nay" [70] của tác giả Vĩnh Quang Lê;… đều

khẳng định giáo dục thẩm mỹ nhằm xây dựng nhu cầu, thị hiếu, lýtưởng thẩm mỹ tiên tiến góp phần nâng cao và phát triển đời sốngthẩm mỹ, đời sống tinh thần nhân dân, hướng tới hoàn thiện nhân cách

người công dân mới Trong các công trình trên, các tác giả đã trình

bày sâu sắc cơ sở lý luận và nội dung cụ thể của các hình thức vàbiện pháp giáo dục thẩm mỹ nhằm định hướng thị hiếu thẩm mỹ tiêntiến đậm đà bản sắc dân tộc cho quần chúng nhân dân, góp phần thựchiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới như: Giáo dục thẩm mỹ bằng vănhóa - nghệ thuật, giáo dục thẩm mỹ bằng cách nêu gương, giáo dụcthẩm mỹ bằng lao động và thông qua lao động, giáo dục thẩm mỹbằng Mỹ học Mác - Lênin

Các công trình: "Văn hóa thẩm mỹ và nhân cách" của tác giả Lương Quỳnh Khuê [65], "Văn hóa thẩm mỹ và sự phát triển con người Việt Nam trong thế kỷ mới" [57], của các tác giả Nguyễn Văn Huyên, Đỗ Huy; "Văn hóa thẩm mỹ và sự phát triển năng lực sáng tạo của con người" [107] của tác giả Nguyễn Ngọc Thu, "Triết học thẩm mỹ và nhân cách" [67]

của tác giả Nguyễn Thế Kiệt,… đều giả khẳng định: Văn hóa thẩm mỹphải trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, đóng vai trò điều tiết và thúcđẩy sự phát triển của kinh tế - xã hội bằng chính tác động của nó đối vớiviệc bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người, hình thành và phát triển ở

họ một nhân cách hài hòa, toàn vẹn và có khả năng sáng tạo Trên cơ sở

đó, các tác giả đề ra các giải pháp phát huy vai trò của văn hóa thẩm mỹtrong hoàn thiện nhân cách và khả năng sáng tạo của con người Việt Namtrong thế kỷ mới

Các công trình "Vai trò của truyền thông đại chúng trong giáo dục thẩm mỹ ở nước ta hiện nay" [95] của tác giả Trần Ngọc Tăng; "Di sản văn hóa chủ tịch HCM và vấn đề giáo dục thẩm mỹ cho quần chúng (thông qua việc phát huy các di sản tại khu di tích Bác Hồ ở Phủ Chủ Tịch)" [4] của tác giả Trần Quốc Bảng; "Vai trò của giáo dục thẩm

mỹ trong xây dựng lối sống văn hoá cho sinh viên trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp hiện nay" [97] của tác giả Lương Thanh Tân; Các tác giả

trình bày sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn của các hình thức, phươngpháp giáo dục thẩm mỹ cụ thể nhằm tác động vào tư tưởng, tình cảm củacon người bằng các giá trị thẩm mỹ để nâng cao khả năng nhận thức,cảm thụ, đánh giá thẩm mỹ và nghệ thuật của các chủ thể, làm cho họtrở thành các chủ thể có thị hiếu thẩm mỹ lành mạnh, tiến bộ

Các công trình: "Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn học và mỹ học" [11] của tác giả Cù Huy Chử; "Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thẩm

mỹ cho thế hệ trẻ" [83] do tác giả Nguyễn Chương Nhiếp chủ biên; "Tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng con người mới, văn hóa mới" [108] của Nguyễn Trung Thu;… đã khẳng định, tư

tưởng của Người về văn hóa, thẩm mỹ, nghệ thuật là kim chỉ nam chohoạt động văn hóa thẩm mỹ của các tầng lớp nhân dân Trên cơ sở đó, cáctác giả trình bày những giải pháp nhằm cụ thể hóa tư tưởng của Ngườitrong nâng cao chất lượng văn hóa thẩm mỹ, giáo dục văn hóa thẩm mỹcho các tầng lớp nhân dân, hướng tới xây dựng đời sống văn hóa thẩm mỹtiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nhằm định hướng, phát triển các chủ thểthẩm mỹ tài năng và sáng tạo

Các công trình: "C.Mác - Ph.Ăngghen - V.I.Lênin và một số vấn đề lý luận văn nghệ" của tác giả Hà Minh Đức [30]; "Vai trò của nghệ thuật trong đời sống tinh thần của con người" của Đào Duy Thanh [98]; Vai trò của nghệ thuật trong giáo dục thẩm mỹ [131] của Trần

Túy… đã bàn sâu về vai trò của văn hóa nói chung, văn hóa nghệ thuậtnói riêng đối với đời sống tinh thần con người Do đó, cần phát huysức mạnh của văn hóa nghệ thuật trong định hướng thị hiếu thẩm mỹ,thị hiếu nghệ thuật của nhân dân

1.1.3 Những công trình tiêu biểu về thị hiếu thẩm mỹ trong lĩnh vực quân sự

Công trình "Mỹ học Mác - Lênin với việc giáo dục bộ đội"

[81], của tác giả A.X Milômiđốp và B.V Xaphrônốp là một côngtrình nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu về mỹ học trong lĩnh vựcquân sự Trong công trình, đi từ nghiên cứu những vấn đề cơ bản

lý luận của mỹ học, nghệ thuật Mác - Lênin, tác giả làm rõ thẩm

mỹ trong hoạt động quân sự, luận giải những vấn đề lý luận vàthực tiễn giáo dục thẩm mỹ cho quân nhân xô viết, từ đó nghiêncứu vai trò của mỹ học trong cuộc đấu tranh tư tưởng của nhândân và quân đội xô viết

Trong công trình, tác giả đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo dụcthẩm mỹ cho quân nhân Theo tác giả, giáo dục thẩm mỹ là một bộ phậnhữu cơ của giáo dục cộng sản nhằm nâng cao trình độ văn hóa, trình độhọc vấn, giác ngộ xã hội, bồi dưỡng tinh thần cố gắng noi theo lý tưởngcao cả; "giúp cho người quân nhân xô viết hiểu được cái đẹp của thực tạixung quanh và của công tác quân sự, của thiêu nhiên và nghệ thuật, pháthuy đầy đủ những khả năng của bản thân với tư cách là người tích cực xâydựng chủ nghĩa cộng sản và tận tụy bảo vệ Tổ Quốc" Từ đó, định hướngcho quân nhân có thị hiếu thẩm mỹ phong phú, lành mạnh, tiến bộ; cónăng lực cảm thụ, đánh giá, sáng tạo thẩm mỹ nói chung, thẩm mỹ tronglĩnh vực quân sự nói riêng

Các công trình "Văn hóa quân sự Việt Nam - truyền thống và hiện đại" [102], do tác giả Văn Đức Thanh làm tổng chủ biên, "Bản sắc văn hóa Quân sự Việt Nam" [17] của tác giả Dương Quốc Dũng, "Nuôi dưỡng giá trị văn hóa trong nhân cách người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam" [113] do tác giả Đinh Xuân Dũng làm Chủ nhiệm, "Bộ đội Cụ Hồ - Giá trị văn hóa Việt Nam" [118] do Tổng cục Chính trị

phát hành… Các công trình này, tuy không trực tiếp bàn về địnhhướng thị hiếu thẩm mỹ trong lĩnh vực quân sự, nhưng gián tiếp đềcập đến các giá trị thẩm mỹ quân sự, tầm quan trọng của việc địnhhướng, giữ gìn, phát huy, phát triển các giá trị văn hóa thẩm mỹ quân

sự Việt Nam Bằng các cách tiếp cận và khai thác, luận giải khácnhau, các công trình đều định hướng cho người đọc nhận thức, cảmthụ đúng về giá trị thẩm mỹ quân sự, từ đó biết cảm nhận, sáng tạonhững giá trị ấy lên tầm cao mới

Công trình "Một số hiểu biết cơ bản về văn hoá nghệ thuật

và giáo dục thẩm mỹ" [112], do Tổng cục Chính trị phát hành, trình

bày toàn diện và sâu sắc các vấn đề lý luận về văn hóa và nghệthuật, làm rõ những nội dung cơ bản của các loại hình nghệ thuật.Mục tiêu của giáo dục thẩm mỹ là nâng cao năng lực thẩm mỹ chongười quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó,hướng tới xây dựng cho người quân nhân có thị hiếu thẩm mỹ tốt

là một trong những nội dung cốt lõi

Công trình "Phát triển giá trị văn hóa trong nhân cách sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay" [129] của tác giả

Nguyễn Xuân Trường, tiếp cận nghiên cứu giá trị văn hóa trong nhâncách dưới góc độ triết học Tác giả làm rõ nhiều vấn đề lý luận, thựctiễn, giải pháp phát triển giá trị văn hóa trong nhân cách sĩ quan trẻhiện nay Trong đó, tác giả làm rõ nhiều vấn đề lý luận, thực tiễn pháttriển giá trị văn hóa thẩm mỹ trong nhân cách sĩ quan trẻ Thông qua

đó, giáo dục, định hướng cho họ có nhu cầu thẩm mỹ lành mạnh, thịhiếu thẩm mỹ tiến bộ, lý tưởng thẩm mỹ cao đẹp

Công trình "Phát triển ý thức thẩm mỹ của học viên đào tạo

sĩ quan cấp phân đội hiện nay" [109] của tác giả Nguyễn Văn Thủy

cho rằng thị hiếu thẩm mỹ của học viên là một bộ phận cấu thành ýthức thẩm mỹ Phát triển ý thức thẩm mỹ cũng có nghĩa là "làm chocác yếu tố cấu thành của ý thức thẩm mỹ của học viên được nângdần theo từng tầng bậc trong quá trình đào tạo" [109, tr 51] Do đó,phát triển ý thức thẩm mỹ cũng có ý nghĩa là quá trình tác động đểhướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ngày càng lành mạnh, tiến bộ.Trên cơ sở luận giải bản chất, tính quy luật phát triển ý thức thẩm

mỹ của học viên đào tạo sĩ quan, tác giả đã đánh giá thực trạng và

đề xuất những giải pháp cơ bản phát triển ý thức thẩm mỹ của họcviên đào tạo sĩ quan cấp phân đội hiện nay

1.2 Khái quát kết quả các công trình đã công bố và những vấn đề luận án cần giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả chủ yếu các công trình khoa học đã công bố liên quan đến luận án

Một là, trong lịch sử mỹ học, bằng nhiều cách tiếp cận, có nhiều

công trình luận giải và đưa ra quan niệm toàn diện về thị hiếu thẩm mỹ

Hai là, hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước đã

công bố, nhiều công trình đã làm rõ các vấn đề thực tiễn về xây dựngđời sống văn hóa thẩm mỹ, văn hóa nghệ thuật, góp phần định hướngthị hiếu thẩm mỹ của các tầng lớp nhân dân Các công trình nghiêncứu cũng đề cập đến thực trạng đời sống văn hóa thẩm mỹ và ý thứcthẩm mỹ của sĩ quan trẻ và học viên đào sĩ quan hiện nay

Ba là, các công trình đã công bố đưa ra nhiều giải pháp và

biện pháp cụ thể, sáng tạo nhằm nâng cao đời sống văn hóa thẩm mỹ,đời sống tinh thần nhân dân, từ đó góp phần định hướng thị hiếuthẩm mỹ tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc cho các tầng lớp nhân dân,góp phần hoàn thiện nhân cách, phát triển năng lực sáng tạo cho conngười Việt Nam hiện nay

2.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, về lý luận, luận án cần làm rõ đặc điểm thị hiếu thẩm

mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam; làmsáng tỏ nội hàm của khái niệm trung tâm: Định hướng thị hiếu thẩm mỹcủa học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay;đồng thời, phân tích, luận giải sâu sắc những vấn đề có tính quy luật

trong định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân

đội nhân dân Việt Nam

Hai là, về thực tiễn, luận án cần phải điều tra, khảo sát,

nghiên cứu thực tiễn để đánh giá chính xác, toàn diện thực trạngđịnh hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quânđội nhân dân Việt Nam hiện nay; trên cơ sở đó, chỉ ra nhữngnguyên nhân ưu điểm, hạn chế và đề xuất những yêu cầu trong địnhhướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhândân Việt Nam hiện nay

Ba là, về giải pháp, luận án phải đề xuất hệ thống các giải pháp

cơ bản, đồng bộ, phù hợp để bảo đảm định hướng thị hiếu thẩm mỹ củahọc viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Kết luận chương 1

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án, tác giảnghiên cứu các công trình đã được công bố theo lôgích từ xa đến gần,

từ rộng đến hẹp, từ những công trình nghiên cứu ngoài lĩnh vực quân

sự, đến những công trình nghiên cứu trong lĩnh vực quân sự

Các công trình khoa học nói trên, tuy có cách tiếp cận nghiêncứu ở nhiều góc độ khác nhau nhưng đã đề cập đến một số nội dung

cơ bản của luận án

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào đisâu nghiên cứu một cách cơ bản, trực tiếp, có hệ thống, dưới góc

độ triết học vấn đề lý luận và thực tiễn về “Định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” Luận án cần tập trung làm sáng tỏ những nội

dung này Điều này cũng cho thấy, việc lựa chọn luận án của tácgiả là hoàn toàn mới, không trùng lặp với các công trình khoahọc đã được công bố

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƯỚNG THỊ HIẾU THẨM MỸ CỦA HỌC VIÊN Ở CÁC NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI

NHÂN DÂN VIỆT NAM 2.1 Quan niệm về thị hiếu thẩm mỹ và định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

2.1.1 Khái niệm thị hiếu thẩm mỹ và thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

* Khái niệm thị hiếu thẩm mỹ

Để luận giải về thị hiếu thẩm mỹ, trước hết phải tìm hiểu về thị hiếu.

Nghiên cứu về thị hiếu phải gắn với lịch sử hình thành và pháttriển của con người trong hoạt động thực tiễn

Thị hiếu là sở thích, phản ánh năng lực và khuynh hướng nhậnthức, thụ cảm thế giới của con người nói chung, của một chủ thể nóiriêng trong hoạt động thực tiễn

Thị hiếu vô cùng phong phú về khuynh hướng và tính chất Thị hiếu là và chủ yếu là sản phẩm của xã hội - lịch sử, phảnánh và bị chế ước bởi các quan hệ xã hội

Từ lô gích trên, thị hiếu thẩm mỹ là sở thích của mỗi chủ thể trong nhận thức, thụ cảm các đối tượng thẩm mỹ thông qua hoạt động thực tiễn ở các giai đoạn lịch sử nhất định.

* Đặc trưng của thị hiếu thẩm mỹ.

Một là, nhận thức, thụ cảm về cái đẹp là vấn đề trung tâm,

cơ bản của thị hiếu thẩm mỹ

Hai là, thị hiếu thẩm mỹ có tính cá biệt và tính xã hội

Ba là, thị hiếu thẩm mỹ thống nhất giữa cảm tính và lý tính.

Bốn là, thị hiếu thẩm mỹ là sự phản ứng mau lẹ của chủ thể

thẩm mỹ trước các hiện tượng thẩm mỹ

Năm là, thị hiếu thẩm mỹ là sự nhận thức và thụ cảm đối tượng

thẩm mỹ vượt lên trên hoàn cảnh, dung tục

Sáu là, thị hiếu thẩm mỹ gắn với hệ thống hình tượng.

* Cấu trúc của thị hiếu thẩm mỹ gồm những thành tố cơ bản:

Tri thức thẩm mỹ

Cảm xúc thẩm mỹ

Động cơ, niềm tin, ý chí thẩm mỹ

Lý tưởng thẩm mỹ

* Thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt nam là sở thích nhận thức và thụ cảm các đối tượng thẩm mỹ (trung tâm là cái đẹp) trong quá trình giáo dục đào tạo để trở thành sĩ quan cấp phân đội ở các giai đoạn lịch sử nhất định.

Thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội là mộtloại hình (kiểu) thị hiếu đặc thù của quân nhân trong quân đội nhân dânViệt Nam Đó là thị hiếu thẩm mỹ của những quân nhân được đào tạo cơbản, thống nhất, chuyên sâu về mọi mặt để phục vụ lâu dài trong Quânđội, trước hết là ở đơn vị cơ sở trong các giai đoạn lịch sử nhất định

Đặc điểm thị hiếu thẩm mỹ của học viên

Thứ nhất, đây là thị hiếu của lớp người (đội ngũ) đang được

đào tạo cơ bản, thống nhất, chuyên sâu về học vấn ở trình độ đại họctrong Quân đội

Thứ hai, đây là thị hiếu của lớp người trẻ tuổi, đang được đào tạo

cơ bản, thống nhất, chuyên sâu về phương hướng chính trị, giai cấp trongnhận thức và thụ cảm các đối tượng thẩm mỹ trong lĩnh vực quân sự

Thứ ba, đây là thị hiếu thẩm mỹ của lớp người trẻ tuổi đang được

đào tạo để trở thành chủ thể dẫn dắt, định hướng thị hiếu thẩm mỹ của tậpthể quân nhân ở các phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam

2.1.2 Thực chất định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

Định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam là tổng thể tác động hợp quy luật của các chủ thể thẩm mỹ vào quá trình giáo dục - đào tạo nhằm hướng cho học viên nhận thức, thụ cảm đúng về cái đẹp, từ đó biết đánh giá, lựa chọn, thưởng thức, sáng tạo các đối tượng thẩm mỹ phù hợp với tiêu chí cái đẹp của người sĩ quan cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam ở các giai đoạn lịch sử khác nhau.

Chủ thể định hướng: Là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chỉ huy,

quản lý, giảng viên, các tổ chức và bản thân đội ngũ học viên ở cácnhà trường Quân đội

Mục đích định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường quân đội là hướng cho học viên nhận thức đúng về nguồn gốc, bản chất của cái đẹp, trên cơ sở đó, họ biết thưởng thức, đánh giá, sáng tạo

thẩm mỹ theo tiêu chí cái đẹp của người sĩ quan cấp phân đội trong

Quân đội nhân dân Việt Nam

Nội dung định hướng phải toàn diện Trước hết, các chủ thể

trang bị cho học viên kiến thức văn hóa xã hội tổng hợp, trực tiếp là trithức thẩm mỹ, tri thức nghệ thuật; bồi dưỡng cảm xúc, tình cảm thẩm

mỹ sâu sắc; xây dựng niềm tin, ý chí, vươn tới lý tưởng thẩm mỹ tiến bộ

Định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên còn bao gồm cả

việc “nắn chỉnh” những lệch lạc trong trong quá trình nhận thức và

thụ cảm các đối tượng thẩm mỹ của họ

Phương thức định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam là tổng hòa các tác động hợp quy luật phát triển của cái đẹp trong quá trình giáo dục -

đào tạo của các chủ thể thẩm mỹ

2.2 Một số vấn đề có tính quy luật trong định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

2.2.1 Năng lực thẩm mỹ của các chủ thể giáo dục đào tạo tiền đề tiên quyết trong định hướng thị hiếu thẩm mỹ của học viên

-Năng lực thẩm mỹ của chủ thể giáo dục đào tạo ở các trường

Quân đội biểu hiện ở khả năng cảm thụ, đánh giá, sáng tạo thẩm mỹ

và khả năng giáo dục, định hướng thẩm mỹ trong lĩnh vực quân sự thông qua thực hiện chức trách, nhiệm vụ trong thực tiễn giáo dục đào tạo ở nhà trường.

Xét về mặt cấu trúc, năng lực thẩm mỹ là tổng hòa các phẩm

chất tâm sinh lý, tri thức, cảm xúc, thái độ, động cơ, niềm tin, ý chí, lýtưởng thẩm mỹ, kỹ năng giáo dục thẩm mỹ

Xét về hình thức biểu hiện, năng lực thẩm mỹ của chủ thể giáo

dục đào tạo ở các trường quân đội thể hiện trên ba khía cạnh sau đây:

Một là, khả năng thưởng thức, thụ cảm, đánh giá và sáng tạo cái

đẹp, nhất là cái đẹp trong lĩnh vực quân sự

Hai là, khả năng nhận thức về đời sống văn hóa thẩm mỹ, định

hướng thị hiếu thẩm mỹ và cụ thể hóa nhận thức thành chủ trương,biện pháp, giải pháp định hướng cho học viên theo chức trách, nhiệm

vụ mỗi chủ thể