Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học phần vô cơ lớp 12 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ---  --- NGUYỄN THỊ THU THUỶ TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN VÔ CƠ LỚP 12 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁ

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-  -

NGUYỄN THỊ THU THUỶ

TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN VÔ CƠ LỚP 12 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Huế, năm 2014 Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

i

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-  -

NGUYỄN THỊ THU THUỶ

TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN VÔ CƠ LỚP 12 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học môn Hóa học

Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN QUỐC ĐẮC

Huế, năm 2014 Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 3

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Thu Thủy

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 4

iii

Lời Cảm Ơn

Để hoàn thành tốt luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến thầy giáo PGS.TS Trần Quốc Đắc, người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy giáo, cô giáo khoa Hóa, phòng Đào tạo sau Đại học, trường Đại học Sư phạm Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm luận văn

Qua đây, tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, quý thầy giáo, cô giáo, các em học sinh trường THPT Nguyễn Trường Tộ, trường THPT Đặng Huy Trứ đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận văn Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè

và đồng nghiệp đã ủng hộ, động viên, tạo điều kiện tốt nhất và đóng góp những ý kiến quý báu về nhiều mặt trong suốt quá trình tôi học tập

Huế, tháng 08 năm 2014

Nguyễn Thị Thu Thủy

Trang 5

1

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN ii

Lời Cảm Ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG 5

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 6

PHẦN 2: NỘI DUNG 8

Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài 8

1.1 Cơ sở lí luận 8

1.1.1 Đổi mới PPDH hóa học ở trường phổ thông 8

1.1.1.1 Định hướng đổi mới PPDH 8

1.1.1.2 Phương hướng đổi mới PPDH hóa học ở trường phổ thông 9

1.1.1.3 Phương pháp DH tích cực 10

1.1.2 Năng lực và sự phát triển năng lực 13

1.1.2.1 Khái niệm về năng lực 13

1.1.2.2 Năng lực của học sinh THPT 14

1.1.2.3 Phương pháp đánh giá năng lực 14

1.1.3 Phát triển năng lực PH và GQVĐ cho HS trong dạy học 16

1.1.3.1 Khái niệm về năng lực PH và GQVĐ 16

1.1.3.2 Những biểu hiện của năng lực PH và GQVĐ 17

1.1.3.3 Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực PH và GQVĐ cho HS 17

1.1.4 Bài tập hóa học 18

1.1.4.1 Khái niệm BTHH 18

1.1.4.2 Phân loại bài BTHH 18

1.1.4.3 Ý nghĩa của BTHH 19

1.1.4.4 Xu hướng phát triển BTHH 19

1.1.4.5 Sử dụng BTHH để phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho HS 20

1.2 Cơ sở thực tiễn 21

1.2.1 Thực trạng sử dụng PPDH ở trường THPT hiện nay 21

1.2.2 Thực trạng sử dụng BTHH nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của HS ở một số trường THPT thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế 22

Trang 6

2

1.2.2.1.Mục đích điều tra 22

1.2.2.2 Đối tượng, phương pháp điều tra 23

1.2.2.3 Kết quả điều tra 23

Chương 2 Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học phần vô cơ lớp 12 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh 25

2.1 Khái quát chương trình, mục tiêu kiến thức hóa học lớp 25

2.2 Nguyên tắc tuyển chọn và qui trình xây dựng hệ thống BTHH nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của học sinh THPT 28

2.2.1 Nguyên tắc tuyển chọn hệ thống hệ thống BTHH nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của học sinh THPT 28

2.2.2 Qui trình xây dựng hệ thống BTHH nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của học sinh THPT 29

2.3 Hệ thống bài tập hóa học phần vô cơ lớp 12 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh 30

2.3.1 BÀI TẬP VỀ DÃY ĐIỆN HÓA KIM LOẠI 30

2.3.2 BÀI TẬP VỀ ĐIỆN PHÂN 33

2.3.3 BÀI TẬP VỀ KHỬ CÁC OXIT KIM LOẠI BẰNG CO, H2, Al 35

2.3.4 BÀI TẬP VỀ KIM LOẠI TÁC DỤNG VỚI PHI KIM 38

2.3.5 BÀI TẬP VỀ KIM LOẠI TÁC DỤNG VỚI AXIT 40

2.3.5.1 Kim loại tác dụng với các dung dịch axit không có tính oxi hóa (HCl, H 2 SO 4 loãng… ) 40

2.3.5.2 Kim loại tác dụng với các dung dịch axit có tính oxi hóa (H2SO4 đặc, HNO3) 43

2.3.6 BÀI TẬP VỀ KIM LOẠI TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH MUỐI 47

2.3.6.1.Một kim loại tác dụng với dung dịch chứa một muối 47

2.3.6.2 Một kim loại tác dụng với dung dịch chứa hỗn hợp muối 49

2.3.6.3 Hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch chứa một muối 53

2.3.6.4 Hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch chứa hỗn hợp muối 56

2.3.7 BÀI TẬP VỀ XÁC ĐỊNH TÊN KIM LOẠI, CÔNG THỨC OXIT KIM LOẠI 59

2.3.8 BÀI TẬP VỀ HỖN HỢP MUỐI, HỢP CHẤT TÁC DỤNG VỚI AXIT 61

2.3.9 BÀI TẬP VỀ NHIỆT PHÂN CÁC MUỐI 64

2.3.10 BÀI TẬP VỀ CÁC HỢP CHẤT LƯỠNG TÍNH 66

Trang 7

3

2.3.11 BÀI TẬP VỀ CO2 VÀ SO2 TÁC DỤNG VỚI DUNG DỊCH KIỀM –

MUỐI CACBONAT 70

2.3.12 MỘT SỐ BÀI TẬP T NG HỢP 75

2.4 Một số biện pháp sử dụng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh THPT 83

2.4.1 Sử dụng bài tập hóa học tạo tình huống có vấn đề trong nghiên cứu bài mới 83

2.4.2 Sử dụng bài tập hóa học tạo tình huống có vấn đề để củng cố, khắc sâu kiến thức, kĩ năng 84

2.4.3 Sử dụng hệ thống bài tập hóa học trong việc kiểm tra, đánh giá kiến thức , kĩ năng 84

2.4.4 Sử dụng bài tập hóa học có nội dung thực tiễn rèn luyện năng lực vận dụng kiến thức 84

2.5 Một số giáo án minh họa 85

Chương 3 : THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 87

3.1 Mục đích TNSP 87

3.2 Nhiệm vụ TNSP 87

3.3 Kế hoạch TNSP 87

3.3.1 Đối tượng và địa bàn TNSP 87

3.3.2 Các bài dạy TNSP 87

3.4 Tiến hành TNSP 87

3.5 Kết quả TNSP 88

3.5.1 Tính các tham số đặc trưng 88

3.5.2 Bảng điểm các bài kiểm tra 90

3.6 Xử lí kết quả TNSP 90

3.6.1 Bảng phân phối tần suất, tần suất lũy tích và đồ thị 90

3.6.2 Bảng tần số, tần suất và biểu đồ trình độ HS qua các bài kiểm tra 92

3.6.3 Bảng tính các giá trị trung bình 93

3.7 Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 95

1 Kết luận 95

2 Kiến nghị 95

Trang 8

4

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

ĐL BTKL Định luật bảo toàn khối lượng

PH và GQVĐ Phát hiện và giải quyết vấn đề

Trang 9

5

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG

Bảng 3.1 Bảng tổng hợp điểm các bài kiểm tra

Bảng 3.2 Bảng tổng hợp kết quả kiểm tra

Bảng 3.3 Bảng phân phối tần số lũy tích các bài kiểm tra Bảng 3.4 Bảng phân phối tần suất lũy tích các bài kiểm tra Bảng 3.5 Bảng tần số, tần suất qua các bài kiểm tra

Bảng 3.6 Bảng tính các giá trị trung bình

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ

Đồ thị 3.1 Đường lũy tích bài KT 45 phút

Đồ thị 3.2 Đường lũy tích bài KT 15 phút

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ vẽ theo tần số bài KT 45 phút

Biểu đồ 3.2 Biểu đồ vẽ theo tần số bài KT 15 phút

Trang 10

6

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Để góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của xã hội trong tình hình mới, vấn đề hình thành và phát triển năng lực của HS trở thành mối quan tâm hàng đầu của ngành Giáo dục và Đào tạo Trong văn kiện của Đại hội XI Đảng

cộng sản Việt Nam , phần “ Những nội dung cơ bản của chiến lược phát triển kinh

tế - xã hội 2011 – 2020” đã nhấn mạnh một mục tiêu mới đặt ra cho HS trường phổ

thông và sinh viên đại học nước ta là phải đặc biệt quan tâm tới yêu cầu phát triển năng lực

Đề án “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm

2015” của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã chỉ rõ những định hướng đổi mới

chương trình, SGK như:

-Tiếp cận hướng phát triển năng lực, xuất phát từ các năng lực mà mỗi HS cần có trong cuộc sống và kết quả cuối cùng phải đạt các năng lực ấy như năng lực nhận thức, năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo …

- Đẩy mạnh đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục theo hướng phát triển năng lực HS

- Đổi mới đánh giá kết quả giáo dục theo yêu cầu phát triển năng lực

- Nội dung giáo dục mang tính cơ bản, hiện đại, thực tiễn, giúp hình hành các năng lực học tập…

Thực tế dạy học hóa học ở trường phổ thông cho biết có thể phát triển các năng lực của HS như năng lực PH và GQVĐ bằng những con đường khác nhau, trong đó có việc tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BT

BTHH được sử dụng như một PPDH khi GV biết tìm ra những vấn đề, biến

nó trở thành bài toán nhận thức, sử dụng trong dạy học nêu và giải quyết vấn đề Trong những năm gần đây một số luận văn, luận án đã nghiên cứu những vấn đề liên quan đến lĩnh vực này nhưng chưa nhiều, còn những nội dung có thể tiếp tục nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lượng DH hóa học ở trường phổ thông

Dựa trên cơ sở lí luận và tình hình thực tế như đã trình bày ở trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài:

“Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học phần vô cơ lớp 12 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh”

Trang 11

7

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích: Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần vô cơ lớp

12 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS

Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài

- Nghiên cứu mục tiêu, nội dung, cấu trúc của chương trình hóa học phần vô

cơ lớp 12

- Điều tra thực trạng việc sử dụng BTHH nhằm phát triển năng lực phát hiện

và giải quyết vấn đề của HS trong dạy học hóa học ở một số trường THPT

- Nghiên cứu tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần vô cơ lớp 12 nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của HS

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả, tính khả thi của hệ thống BTHH

vô cơ lớp 12 đã tuyển chọn, xây dựng và sử dụng nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của HS

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể: Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT

Đối tượng: Hệ thống BTHH phần vô cơ lớp 12 và các biện pháp sử dụng

chúng nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của HS

4 Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống BTHH phần vô cơ lớp 12

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu thực tiễn

- Thực nghiệm sư phạm

6 Giả thuyết khoa học

Nếu tuyển chọn, xây dựng được hệ thống bài tập phần vô cơ lớp 12 một cách

đa dạng, có chất lượng và sử dụng chúng một cách phù hợp trong quá trình DH hóa học thì sẽ giúp HS phát triển được năng lực PH và GQVĐ, góp phần nâng cao chất lượng dạy học hóa học ở trường THPT

7 Những đóng góp của đề tài

- Tuyển chọn, xây dựng hệ thống BT nhằm phát triển năng lực PH và GQVĐ của HS trong dạy học hóa học phần vô cơ lớp 12 trường THPT

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng BTHH nhằm phát triển năng lực PH và

GQVĐ của HS trong dạy học hóa học phần vô cơ lớp 12

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	1,14 MB