Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học phần hiđrocacbon lớp 11 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM LÊ THỊ HỒNG PHƯƠNG TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN HIDROCACBON LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁT HIỆN

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ THỊ HỒNG PHƯƠNG

TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN HIDROCACBON LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁT HIỆN VÀ

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH

Chuyên ngành: Lý luận và Phương pháp dạy học Hóa học

Mã số: 60140111

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học PGS.TS TRẦN QUỐC ĐẮC

HUẾ, NĂM 2014

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Huế, tháng 09 năm 2014

Tác giả luận văn

Lê Thị Hồng Phương

Trang 3

Để hoàn thành tốt luận văn này, tôi xin

trình thực hiện và hoàn thành luận văn.

làm luận văn.

luận văn.

suốt quá trình tôi học tập.

Tác giả luận văn

Lê Thị Hồng Phương

Trang 4

1

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt 4

Danh mục các bảng, biểu đồ, đồ thị 5

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 7

4 Phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Giả thuyết khoa học 7

7 Những đóng góp của đề tài 7

PHẦN 2 NỘI DUNG 8

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 8

1.1 Cơ sở lí luận 8

1.1.1 Năng lực và sự phát triển năng lực 8

1.1.1.1 Khái niệm về năng lực 8

1.1.1.2 Năng lực của HS THPT 10

1.1.1.3 Phương pháp đánh giá năng lực 10

1.1.2 Phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho HS trong dạy học 12

1.1.2.1 Khái niệm về năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề 12

1.1.2.2 Những biểu hiện của năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề 13

1.1.2.3 Biện pháp rèn luyện và phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho HS 13

1.1.3 Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực 14

1.1.3.1 Những định hướng đổi mới phương pháp dạy học tích cực 14

1.1.3.2 Dạy học tích cực 14

1.1.4 Bài tập hóa học 20

1.1.4.1 Khái niệm bài tập hóa học 20

1.1.4.2 Phân loại bài tập hóa học 20

1.1.4.3 Ý nghĩa của bài tập hóa học 21

1.1.4.4 Những yêu cầu lí luận dạy học cơ bản đối với bài tập 22

Trang 5

1.1.4.5 Sử dụng bài tập hóa học để phát triển năng lực phát hiện và giải

quyết vấn đề cho HS 22

1.2 Cơ sở thực tiễn 22

1.2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học ở trường THPT hiện nay 22

1.2.2 Thực trạng sử dụng bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho HS ở một số trường THPT thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế 23

Tiểu kết chương 1 24

Chương 2 TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC PHẦN HIĐROCACBON LỚP 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CỦA HỌC SINH 25

2.1 Khái quát chương trình, mục tiêu kiến thức hóa học lớp 11 phần hiđrocacbon 25

2.1.1 Hiđrocacbon no 25

2.1.2 Hiđrocacbon không no 26

2.1.3 Hiđrocacbon thơm – Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên Hệ thống hóa về hiđrocacbon 27

2.2 Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS THPT 28

2.2.1 Nguyên tắc tuyển chọn hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS THPT 28

2.2.1.1 Bài tập phải đảm bảo tính chính xác, khoa học 28

2.2.1.2 Lựa chọn các bài tập tiêu biểu điển hình, bám sát nội dung DH, chú trọng kiến thức trọng tâm 28

2.2.1.3 Hệ thống bài tập phải đảm bảo tính hệ thống, tính đa dạng 28

2.2.1.4 Đảm bảo tính phân hóa, tính vừa sức và phù hợp với các đối với HS 29

2.2.1.5 Gây hứng thú học tập, phát huy tính tích cực nhận thức, phát triển năng lực cho HS 29

2.2.1.6 Hệ thống bài tập phải được sắp xếp thực từ dễ đến khó, từ cơ bản đến nâng cao cho mỗi dạng, mỗi chuyên đề 29

2.2.1.7 Vận dụng kiến thức và phát triển tư duy cho HS 30

2.2.2 Qui trình xây dựng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS THPT 30

2.3 Hệ thống bài tập hóa học phần hiđrocacbon lớp 11 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS 31

2.3.1 Bài tập chương hiđrocacbon no 31

2.3.1.1 Bài tập tự luận 33

2.3.1.2 Bài tập trắc nghiệm 43

2.3.2 Bài tập chương hiđrocacbon không no 50

Trang 6

3

2.3.3 Bài tập chương hiđrocacbon thơm 75

2.4 Một số biện pháp sử dụng hệ thống bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của HS THPT 82

2.4.1 Sử dụng bài tập hóa học tạo tình huống có vấn đề trong nghiên cứu bài mới 82

2.4.2 Sử dụng bài tập hóa học tạo tình huống có vấn đề để củng cố, khắc sâu kiến thức 83

2.4.3 Sử dụng bài tập hóa học trong việc kiểm tra, đánh giá kiến thức, kỹ năng 84

2.4.4 Sử dụng bài tập hóa học có nhiều cách giải 85

2.5 Một số giáo án minh họa 87

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 88

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 88

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 88

3.3 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm 88

3.3.1 Đối tượng và địa bàn thực nghiệm sư phạm 88

3.3.2 Các bài dạy thực nghiệm sư phạm 88

3.4 Tiến hành thực nghiệm sư phạm 88

3.4.1 Chuẩn bị thực nghiệm 88

3.4.2 Nội dung thực nghiệm sư phạm 89

3.4.3 Tiến trình thực nghiệm sư phạm 89

3.5 Kết quả thực nghiệm sư phạm 89

3.5.1 Tính các tham số đặc trưng 89

3.5.2 Bảng điểm các bài kiểm tra 91

3.6 Xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm 91

3.6.1 Kết quả bài kiểm tra 45 phút 91

3.6.2 Kết quả bài kiểm tra 15 phút 93

3.6.3 Bảng tổng kết tham số 94

3.7 Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm 94

PHẦN 3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC (Đĩa CD kèm theo)

Trang 7

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CTĐGN : Công thức đơn giản nhất

PH&GQVĐ : Phát hiện và giải quyết vấn đề

Trang 8

5

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ

Trang

Bảng

Bảng 3.1 Danh sách các lớp thực nghiệm – đối chứng 88

Bảng 3.2 Bảng tổng hợp điểm bài kiểm tra 45 phút và bài kiểm tra 15 phút 91

Bảng 3.3 Tần số lũy tích 91

Bảng 3.4 Tần suất lũy tích 91

Bảng 3.5 Phân phối theo học lực bài kiểm tra 45 phút 92

Bảng 3.6 Tần số lũy tích 93

Bảng 3.7 Tần suất lũy tích 93

Bảng 3.9 Kết quả phân tích tham số thống kê điểm kiểm tra 94

Bảng 3.10 So sánh cặp TN - ĐC với phép thử student 94

Biểu đồ Biểu đồ 3.1 So sánh học lực lớp TN và ĐC ở bài kiểm tra 45 phút 92

Biểu đồ 3.2 So sánh học lực lớp TN và ĐC ở bài kiểm tra 15 phút 94

Đồ thị Đồ thị 3.1 Đường luỹ tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra 45phút của lớp TN và ĐC 92

Đồ thị 3.2 Đường luỹ tích biểu diễn kết quả bài kiểm tra 15phút của lớp TN và ĐC 93

Trang 9

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phát triển một số NL cho HS như NL nhận thức và tư duy, NL sáng tạo, NL PH&GQVĐ là một trong những định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng

DH, góp phần đáp ứng yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội Trong luật giáo dục của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, về giáo dục phổ

thông đã ghi rõ: “Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội

chủ nghĩa…”

Thực tế DHHH ở trường phổ thông cho biết có thể nâng cao chất lượng DH

và phát triển NL PH&GQVĐ của HS bằng những con đường khác nhau Trong đó việc tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BT trong giảng dạy được đánh giá

là một PPDH có hiệu quả

Hóa học có rất nhiều dạng BT, đặc biệt hóa học hữu cơ, nếu không nắm vững được PP giải thì HS khó nắm bắt được kiến thức Ở trường THPT, HS được làm quen với hóa học hữu cơ ở chương trình học kì II lớp 11, nhưng lượng kiến thức quá nhiều, số dạng BT lại phong phú, mới lạ nên các em khó khăn trong việc định hướng cách giải và trở nên thụ động trong các tiết học hóa học Do đó, BTHH được sử dụng như một PPDH khi người GV biết tìm ra những vấn đề, biến nó trở thành bài toán nhận thức, sử dụng trong DH nêu và giải quyết vấn đề Chính vì vậy, mỗi GV cần giúp HS nắm được các dạng BT và phương pháp giải, từ đó góp phần phát triển NL PH&GQVĐ cho HS

Trong những năm gần đây một số luận văn, luận án đã nghiên cứu những vấn

đề liên quan đến lĩnh vực này nhưng chưa nhiều, còn những nội dung có thể tiếp tục nghiên cứu, vận dụng nhằm góp phần nâng cao chất lượng DHHH ở trường phổ thông

Dựa trên cơ sở lí luận và yêu cầu thực tế như đã trình bày ở trên, tôi quyết

định chọn nghiên cứu đề tài “Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học

phần hiđrocacbon lớp 11 nhằm phát triển năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề của học sinh”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích: “Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần

hiđrocacbon lớp 11 nhằm phát triển năng lực PH&GQVĐ của HS”

Trang 10

7

Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài

- Nghiên cứu mục tiêu, nội dung, cấu trúc của chương trình phần hiđrocacbon hóa học lớp 11

- Điều tra thực trạng việc sử dụng BTHH nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của HS trong DHHH ở một số trường THPT

- Nghiên cứu tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần hiđrocacbon lớp 11 nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của HS

- TNSP để đánh giá hiệu quả, tính khả thi của hệ thống BT đã tuyển chọn, xây dựng và sử dụng nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của HS phần hiđrocacbon lớp 11

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể: Quá trình DHHH ở trường trung học phổ thông

Đối tượng: Hệ thống BTHH phần hiđrocacbon lớp 11 và các biện pháp sử dụng chúng nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của HS

4 Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống BTHH phần hiđrocacbon lớp 11

5 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu thực tiễn

- Thực nghiệm sư phạm

6 Giả thuyết khoa học

Nếu tuyển chọn, xây dựng được hệ thống BT phần hiđrocacbon lớp 11 một cách đa dạng, có chất lượng và sử dụng chúng một cách phù hợp trong quá trình DHHH thì sẽ giúp HS phát triển được NL PH&GQVĐ, góp phần nâng cao chất lượng DHHH ở trường THPT

7 Những đóng góp của đề tài

- Tuyển chọn, xây dựng hệ thống BT nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của

HS trong DHHH phần hiđrocacbon lớp 11 ở trường THPT

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng BTHH nhằm phát triển NL PH&GQVĐ của HS trong DHHH phần hiđrocacbon lớp 11

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	1,45 MB