Phân tích tác phẩm Những Đứa Con Trong Gia Đình của Nguyễn Thi

Ý nghĩa nhan đề: - Truyện “Những đứa con trong gia đình” kể về Việt và Chiến sinh ra trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thuỷ chung son sắt với quê

NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

Nguyễn Thi

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả:

- Nguyễn Thi là cây bút có năng lực phân tích tâm lý sắc sảo Văn Nguyễn Thi giàu chất hiện thực nhưng thấm đẫm chất trữ tình Ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, đậm chất Nam bộ

- Tác phẩm của Nguyễn Thi viết về người nông dân Nam Bộ hồn nhiên , bộc trực, trung hậu, có lòng căm thù giặc sâu sắc, gan góc, sẵn sàng hi sinh vì quê hương vì độc lập, tự do của Tổ Quốc

2 Tác phẩm “Những đứa con trong gia đình”:

a Hoàn cảnh sáng tác:

- “Những đứa con trong gia đình” là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của Nguyễn Thi, được viết ngay trong những ngày chiến đấu ác liệt khi ông công tác ở tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng (tháng 2/1966) Sau được in trong “Truyện và kí” Văn học Giải phóng 1978

b Ý nghĩa nhan đề:

- Truyện “Những đứa con trong gia đình” kể về Việt và Chiến sinh ra trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thuỷ chung son sắt với quê hương , cách mạng

- “Những đứa con trong gia đình” miêu tả truyền thống gia đình hoà trong truyền thống của đất nước

- Nhan đề gợi liên tưởng đến nhân vật chính và chủ đề tác phẩm

c Tóm tắt tác phẩm:

- Việt được đồng đội gọi bằng cái tên âu yếm là cậu Tư Trận chiến đấu ở vùng cao su với bọn Mĩ, Việt tiêu diệt được một xe bọc thép của địch nhưng bị thương khắp người, hai mắt không nhìn thấy gì Lúc tỉnh Việt cố lết từng đoạn để đi tìm đồng đội

- Những lúc thiếp đi, Việt như gặp lại từng người thân trong gia đình Việt nhớ lúc ở nhà cùng chị Chiến theo du kích đánh tàu Mĩ trên dòng sông Định Thuỷ Một thằng Mĩ bị bắn chết Chị Chiến nhường chiến công ấy cho Việt Nghe tiếng ếch nhái kêu, Việt nhớ những đêm cùng chị Chiến đi bắt ếch…

- Đến ngày thứ ba, anh Tánh dẫn tiểu đội đi tìm, mấy lần đụng địch và cuối cùng gặp được cậu tư trong bụi rậm Không nhanh miệng lên tiếng

trước thì đã ăn đạn của cậu tư rồi Một ngón tay cậu vẫn còn nhúc nhích, một viên đạn đã lên nòng Việt được đưa về điều trị ở một bệnh xá dã chiến

II ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN:

1 Tình huống truyện:

Đây là câu chuyện của gia đình anh giải phóng quân tên Việt Nhân vật này rơi vào một tình huống đặc biệt: trong một trận đánh, bị thương nặng phải nằm lại giữa chiến trường, anh nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại Truyện được kể theo dòng nội tâm của nhân vật

 Kể chuyện tự nhiên, liền mạch (Hai mắt Việt bị thương, không nhìn thấy gì, anh cảm nhận mọi cảnh vật xung quanh thông qua thính giác,xúc giác Nghe thấy tiếng ếch nhái kêu, anh nhớ đến những kỷ niệm thời thơ ấu cùng chị đi bắt ếch “cười từ lúc đi cho tới lúc về”, khi “đổ ếch vào thùng, chú năm thể nào cũng sang”  Mạch hồi tưởng chuyển sang

kể về chú Năm…) Từ đó tính cách, chân dung các nhân vật hiện ra chân thật, tự nhiên

2 Nhân vật Việt:

a.Hoàn cảnh:

- Việt là một chiến sĩ giải phóng quân sinh ra và lớn

lên trong một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng

- Việt có mối thù sâu nặng với giặc Mĩ: ông nội và ba

Việt đều bị giặc bắt và giết hại; mẹ Việt vừa phải vất vả nuôi con vừa phải đương đầu với những đe dọa, hạch sách của bọn giặc,cuối cùng cũng chết vì bom đạn”

- Gia đình chỉ còn lại Chiến, Việt, chú năm, thằng út

em và người chị nuôi lấy chồng xa

- Việt tình nguyện đi bộ đội khi chưa đủ tuổi

- Trong một trận đánh ,Việt bị thương nặng, lạc đơn vị

- Trong cơn tỉnh mê , anh vẫn nhớ gia đình và đồng đội

- Ở Việt hội tụ những phẩm chất cao đẹp của nhân dân miền Nam trong thời kì đánh M ĩ

b.Tính cách:

b1 Việt giàu lòng yêu nước.

“ Tôi tên là Việt, anh cho tôi đi bộ đội với.” –> Việt tha thiết xin

được nhập ngũ để trả thù cho gia đình và quê hương

b2 Việt rất kiên cường, dũng cảm.

- “Chà, nổ dữ, phải chuẩn bị lựu đạn xung phong thụi! Việt vẫn cũn đõy, nguyờn tại vị trớ này, đạn đó lờn nũng, ngún cỏi cũn lại vẫn sẵn sàng nổ sỳng.”

-> Trước khi bị thương Việt vẫn kịp tiờu diệt được một xe bọc thộp Ba ngày lạc đơn vị, một mỡnh nằm lại giữa chiến trường, mỡnh đầy thương tớch, hai mắt khụng nhỡn thấy gỡ, rất nhiều lần phải ngất đi rồi tỉnh lại nhưng Việt luụn giữ tư thế sẵn sàng chiến đấu

b3.Việt cú sức sống mónh liệt, cú lũng căn thự giặc sõu sắc.

- “Chớnh trận đỏnh đang gọi Việt đến Phớa đú là sự sống Ở đú cú cỏc anh đang chờ Viờt, đạn ta đang đổ lờn đầu giặc Mĩ những đỏm lửa dữ dội, và những mũi lờ nhọn hoắt trong đờm đang bắt đầu xung phong.”

- Việt ra trận mang theo sức mạnh truyền thống của gia đỡnh Sức mạnh của lũng căm thự quõn xõm lược

. Khi đối mặt với kẻ thự là lỳc Viờt ham sống nhất, thiết tha với

cuộc sống nhất Việt hướng về trận đỏnh như hướng theo tiếng gọi của cuộc sống , của tự do Sức sống mónh liệt ấy là sợi dõy liờn lạc kỡ diệu liờn kết Việt với đồng đội để tiờu diệt quõn thự

b4 Việt sống rất tỡnh cảm, thương yờu gia đỡnh và quờ hương

* Thương mỏ: “Việt khẽ ngúc đầu lờn dũm bàn thờ Từ nóy giờ đang mải với ý nghĩ mỏ đó về, nghe chị hỏi, Việt lại tin mỏ đó về ngồi đõu

đú thật”

-“ Việt đi cõu ớt con cỏ về làm bữa cỳng mỏ trước khi dời bàn thờ sang nhà chỳ Chị Chiến …nhấc bổng một đầu bàn thờ mỏ lờn Việt ghộ vào một đầu Nào, đưa mỏ sang ở tạm bờn nhà chỳ, chỳng con đi đỏnh giặc trả thự cho ba mỏ, đến chừng nước nhà độc lập, con lại đưa mỏ về…”

* Thương chị: “Nghe tiếng chõn chị, Việt thấy thương chị lạ”.

*Việt nhớ và thương chỳ Năm vụ cựng Việt nhớ cuốn sổ của chỳ Năm

ghi mọi chuyện "thỏn mỏn" của gia đỡnh, nhớ chỳ Năm hay bờnh Việt, nhớ giọng hũ tức và đục như gà gỏy của chỳ, tiếng hũ "cất lờn như một hiệu lệnh dưới ỏnh nắng chúi chang, rồi ngắt lại như một lời thề dữ dội"

b5 Tuy vậy, Việt cũng rất trẻ con.

- Tớnh tỡnh deó meỏn, treỷ con, hieỏu ủoọng, hay giaứnh phaàn hụn vụựi chũ (soi ếch cũng giành soi đợc nhiều hơn, bắn thằng Mĩ trên dòng sông

Định Thuỷ cũng là cụng của Việt …)

-Voõ tử, trong saựng, moùi vieọc ủeàu phoự thaực cho chũ “laờn keành ra vaựn

cửụứi khỡ khỡ … chuùp con ủom ủoựm uựp trong loứng tay”

- khơng sợ chết mà lại sợ ma Bị lạc đơn vị, bị thương nằm một mình

giữa chiến trường, cậu “thở dốc khi chợt nhớ tới con ma cụt đầu mà các chị vẫn kể hồi ở nhà”…

 Nhân vật Việt tiêu biểu cho người Việt Nam với những phẩm

chất: kiên cường, bất khuất, không sợ hi sinh, sống hồn nhiên nhưng rất giàu tình cảm…

3 Nhân vật Chiến:

a.Hồn cảnh

- Chiến là một chiến sĩ giải phĩng quân sinh ra và lớn lên trong một gia đình nơng dân giàu truyền thống cách mạng

- Chiến cĩ mối thù sâu nặng với giặc Mĩ: ơng nội và

ba Việt đều bị giặc bắt và giết hại; mẹ Việt vừa phải vất vả nuơi con vừa phải đương đầu với những đe dọa, hạch sách của bọn giặc,cuối cùng cũng chết vì bom đạn”

- Gia đình chỉ cịn lại Chiến, Việt, chú năm, thằng út

em và người chị nuơi lấy chồng xa

- Trong chị hội tụ những phẩm chất cao đẹp của nhân dân miền Nam trong thời kì đánh M ĩ

- Chiến và Việt hăng hái tịng quân đi giết giặc để trả thù cho gia đình và cho quê hương

b.Tính cách

b1 Chiến xung phong đi bộ đội, quyết tâm trả thù nhà đền

nợ nước

“Đề nghị mấy anh xét cho Nĩ là em tơi mà cái gì nĩ cũng giành…Đến Tết này nĩ mới được mười tám anh à! Em nĩi để em đi trước.”

-> Từ trước tới giờ , việc gì Chiến cũng nhường em , nhưng việc

đi bộ đội thì khơng thể nhường được Bởi Chiến thiết tha được cầm súng để trả thù cho gia đìn, cho quê hương.

b2.Chiến rất căm thù giặc “Tao chỉ cĩ một câu : Nếu giặc cịn

thì tao mất, vậy à.”

-> Câu khẳng định mộc mạc , nhưng nghe thiêng liêng như một lời thề khắc cốt , ghi tâm Chiến sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, chịu rất nhiều đau thương, mất mát: ơng nội bị bắn chết, ba

bị chặt đầu bêu giữa chợ, rồi tiếp đĩ lại chứng kiến cái chết của má Tất cả

đã khắc vào tâm khảm mối thù sâu nặng, khơng đội trời chung với giặc

b3 Chiến sớm lo toan việc nhà, việc nước “Chị em mình đi

thì thằng Út sang ở với chú Năm Còn cái nhà này ba má làm ra đó thì cho các anh ở xã mượn mở trường học Giường ván cũng cho xã mượn làm ghế học.Còn năm công ruộng hồi trước mấy chú cấp cho ba má, giờ mình đi mình trao lại chi bộ đặng chia cho cô bác khác mần, nghen Còn bàn thờ má em tính gửi đâu? Gởi sang chú Năm cho thằng Út nó coi chừng hay là để chị Hai về đem đi?”

-> Trước lúc lên đường, Chiến bàn bạc với em : nào là nhà cửa, ruộng vườn, nào là chuyện chăm sóc thằng Út em, rồi đến việc gởi bàn thờ má… Tất cả đều được Chiến xếp đặt chu đáo

 Chú Năm đã tấm tắc khen: “Việc nhà nó thu được gọn thì việc nước

nó mở được rộng, gọn bề gia thế, đặng bề nước non”

b4.Chiến rất thương má và thương em

- Chiến thương má cả đời chịu nhiều đau thương nhưng vẫn vượt lên để

nuôi con và đánh giặc Tình thương ấy được thể hiện cảm động qua đoạn văn hai chị em khiêng bàn thờ má sang gửi chú Năm “Nào, đưa má sang

ở tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc trả thù cho ba má, nước nhà độc lập con lại đưa má về”

- Chiến thương em , thể hiện ở sự nhường nhịn Việc gì cô cũng

nhường em, chỉ trừ việc tòng quân Tận nơi sâu thẳm trong lòng cô không muốn em sớm phải đối mặt với hiểm nguy

b5 Chiến cũng rất nữ tính

- Chiến mang vóc dáng của má: “hai bắp tay vo tròn sạm đỏ màu cháy nắng Thân người to và chắc nịch Đó là vẻ đẹp khoẻ khoắn của người con gái sinh ra để gánh vác, để chống chọi và để chiến thắng.” Chiến còn hay cười, đi đánh giặc mà không bao giờ quên chiếc gương soi trong túi

-> Chiến mang phẩm chất tiêu biểu của phụ nữ thời chiến:Kiên cường , bất khuất , trung hậu , đảm đang

3 Nhận vật chú Năm:

- “Hai đứa cháu tôi nó một lòng theo Đảng như vậy, tôi cũng mừng…”

- “Thù cha mẹ chưa trả mà bỏ về là chú chặt đầu.”

- “Tao vẫn giữ (cuốn sổ gia đình) …tao sẽ ghi cho hai đứa bây từng ngày

- Lời chú Năm: “Chuyện gia đình nó cũng dài như sông, để rồi chú chia cho mỗi đứa một khúc mà ghi vào đó”->Thế hệ con là sự tiếp nối không chỉ là huyết thống mà còn là sự tiếp nối truyền thống Đồng

thời muốn hiểu về những đứa con phải hiểu ngọn nguồn đã sinh ra nó, phải hiểu truyền thống của gia đình đó

= > Chú Năm là một cuốn gia phả sống luôn hướng về truyền thống, sống với

truyền thống, đại diện cho truyền thống và lưu giữ truyền thống (trong những câu hò, trong cuốn sổ gia đình).

4 Má Việt – Chiến

- Má Việt – Chiến cũng là hiện thân của truyền thống Đó là một

con người chắc khoẻ, cần cù sương nắng.Ấn tượng sâu đậm ở má Việt là khả năng cắn răng ghìm nén đau thương để sống và duy trì sự sống, che chở cho đàn con và tranh đấu - > Người mẹ kiên cường , đảm đang và cao cả

III ĐÁNH GIÁ

* NGHỆ THUẬT

- Nguyễn Thi thành công trong việc khắc họa hình tượng nhân vật một cách chân thật, sinh động , miêu tả tâm lí sắc sảo

- Phương thức trần thuật tài tình Tác giả kể chuyện thông qua dòng hồi tưởng của Việt

- Ngôn ngữ phong phú, chọn lọc, giàu chất tạo hình và đậm chất Nam Bộ ,

- Chi tiết cụ thể làm rõ góc cạnh cuộc sống, tạo được không khí chân thật và cô đọng , dồn nén, chất chứa bao ý nghĩa …

- Chất sử thi của thiên truyện thể hiện qua cuốn sổ tay của gia đình với truyền thống yêu nước căm thù giặc

* NỘI DUNG:

Truyện ““Những đứa con trong gia đình” kể về những người con trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu nước, căm thù giặc, thủy chung son sắt với quê hương, cách mạng Chính sự gắn bó sâu nặng tình cảm đó tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Viet Nam, dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Truyện đề cao lòng yêu nước và chủ nghỉa anh hùng cách mạng Việt Nam