Đổi mới nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

viên năm thứ nhất tại tỉnh Sóc Trăng với trung bình thể chất Việt Nam 18 tuổi n = 378 3.25 Đánh giá thể lực nữ sinh viên năm thứ nhất tại Sóc Trăng theo 3.26 Chương trình học phần giáo d

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

ĐẶNG MINH THÀNH

ĐỔI MỚI NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC

HOẠT ĐỘNG THỂ THAO NGOẠI KHÓA CHO SINH VIÊN

TỈNH SÓC TRĂNG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

ĐẶNG MINH THÀNH

ĐỔI MỚI NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC

HOẠT ĐỘNG THỂ THAO NGOẠI KHÓA CHO SINH VIÊN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây l công trình nghi n cứu của

ri ng tôi Các s liệu, kết quả trình b y trong luận án l trung thực v chưa từng được ai công b trong bất kỳ công trình nghiên cứu n o

Tác giả luận án

Đặng Minh Thành

Danh mục các chữ viết tắt trong luận án

Danh mục các đơn vị đo lường được sử dụng trong luận án

Danh mục các bảng, biểu đồ trong luận án

1.1 Quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước đối

với giáo dục thể chất và thể thao trường học

1.1.4 Chỉ đạo của tỉnh Sóc Trăng về giáo dục thể chất nội khoá v

các hoạt động thể thao ngoại khóa

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý và phát triển thể lực lứa tuổi 18-22 22

1.5 Đặc điểm vị trí địa lý, văn hóa và phong trào thể thao dân tộc

tỉnh Sóc Trăng

27

1.5.2 Đặc điểm văn hóa v phong tr o thể thao dân tộc tỉnh Sóc Trăng 27

1.6 Một số công trình nghiên cứu có liện quan đến thể thao ngoại

khóa trong trường học

32

1.6.1 Một s công trình nghi n cứu li n quan đến thể thao ngoại

khóa trong trường học tr n thế giới

32

1.6.2 Một s công trình nghi n cứu li n quan đến thể thao ngoại

khóa trong trường học trong nước

34

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC

NGHIÊN CỨU

41

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 47

3.1 Thực trạng nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

47

3.1.1 Xác định ti u chí đánh giá thực trạng nội dung v phương

pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

47

3.1.2 Đánh giá thực trạng nội dung v phương pháp tổ chức hoạt

động thể thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

51

3.1.4 B n luận về thực trạng nội dung v phương pháp tổ chức hoạt

động thể thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

81

3.2 Lựa chọn nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động thể thao

ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

94

3.2.3 Lựa chọn nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

112

3.2.4 B n luận về lựa chọn nội dung v phương pháp tổ chức hoạt

động thể thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

117

3.3 Đánh giá hiệu quả nội dung và phương pháp tổ chức thể thao

ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

134

3.3.3 B n luận về đánh giá hiệu quả nội dung v phương pháp tổ

chức thể thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

142

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ

LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ, THUẬT NGỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG TRONG LUẬN ÁN

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG

3.1

Kết quả phỏng vấn các ti u chí đánh giá định lượng thực trạng

nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại

khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng (n=6)

47

3.2

Mô tả hệ s tin cậy Cronbach’s Alpha của thang đo các mục

hỏi đánh giá nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

49

3.3

Mô tả hệ s tin cậy Cronbach’s Alpha của thang đo các mục

hỏi đánh giá nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

50

3.4

Mô tả hệ s tin cậy Cronbach’s Alpha của thang đo các mục

hỏi đánh giá nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

51

3.5 Th nh phần khách thể tham gia phỏng vấn tham gia tập luyện

thể thao ngoại khóa giới tính v theo trường

Sau trang

51

3.6 Th nh phần khách thể tham gia phỏng vấn tham gia tập luyện

thể thao ngoại khóa, dân tộc v theo trường

Kết quả khảo sát nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa của

sinh vi n tỉnh Sóc Trăng tham gia tập luyện ngoại khóa v giới

tính theo trường

Sau trang

54

3.9

Kết quả khảo sát nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa của

sinh vi n tỉnh Sóc Trăng tham gia tập luyện ngoại khóa theo

dân tộc theo trường

Th ng k sinh vi n tham gia đội nhóm, cậu lạc bộ TDTT, đội

tuyển, giải thể thao v kết quả đánh giá thể lực h ng năm của

sinh vi n các trường Cao đẳng tỉnh Sóc Trăng

Kết quả khảo sát sinh vi n, cán bộ quản lý, giảng vi n về thực

trạng nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao

ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

66

3.20 Tổng hợp các ti u chí đánh giá thể chất nam sinh viên năm thứ

3.21

So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá thể chất nam

sinh viên năm thứ nhất các trường cao đẳng tại tỉnh Sóc Trăng

với trung bình thể chất Việt Nam 18 tuổi (n = 153)

70

3.22 Đánh giá thể lực nam sinh viên năm thứ nhất các trường cao

đẳng tại tỉnh Sóc Trăng theo quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT 73

3.23 Tổng hợp các ti u chí đánh giá thể chất nữ sinh viên năm thứ

3.24 So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá thể chất nữ sinh 76

viên năm thứ nhất tại tỉnh Sóc Trăng với trung bình thể chất

Việt Nam 18 tuổi (n = 378)

3.25 Đánh giá thể lực nữ sinh viên năm thứ nhất tại Sóc Trăng theo

3.26 Chương trình học phần giáo dục thể chất các trường cao đẳng

3.27 Thực trạng về đội ngũ giảng dạy giáo dục thể chất tại các

trường Cao đẳng tỉnh Sóc Trăng (n=12)

Sau trang

98

3.28 Thực trạng cơ sở vật chất cho hoạt động trung bình thể chất

Việt Nam các trường cao đẳng tại tỉnh Sóc Trăng

Sau trang

99

3.29

Mô tả hệ s tin cậy Cronbach’s Alpha của bảng hỏi đánh

giá vai trò, ý nghĩa, tác dụng của thể thao ngoại khóa đ i với

sinh viên tỉnh Sóc Trăng

102

3.30

Mô tả hệ s tin cậy Cronbach’s Alpha của bảng hỏi đánh giá

những khó khăn, trở ngại khi tham gia thể thao ngoại khóa của

sinh viên tỉnh Sóc Trăng

103

3.31

Những khó khăn, trở ngại của giảng vi n khi thực hiện nội dung

v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho sinh

Sự khác biệt về kết quả khảo sát sinh vi n về vai trò, ý nghĩa,

tác dụng của thể thao ngoại khóa đ i với sinh vi n theo trường

(n=1024)

Sau trang

107

3.34

Sự khác biệt về kết quả khảo sát sinh vi n về vai trò, ý nghĩa,

tác dụng của thể thao ngoại khóa đ i với sinh vi n theo giới tính

ngại của thể thao ngoại khóa đ i với sinh viên theo trường 110

3.37 Sự khác biệt về kết quả khảo sát sinh vi n về khó khăn, trở

ngại của thể thao ngoại khóa đ i với sinh viên theo giới tính

Sau trang

110

3.38 Giảng vi n lựa chọn đổi mới nội dung hoạt động thể thao

ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng (n=12)

Sau trang

112

3.39 GV lựa chọn đổi mới phương pháp tổ chức thể thao ngoại khóa

cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng (n=12)

Sau trang

112

3.40 Sinh vi n tỉnh Sóc Trăng về lựa chọn đổi mới nội dung hoạt

động thể thao ngoại khóa (n=1024)

Sau trang

113

3.41 Sinh vi n tỉnh Sóc Trăng về lựa chọn đổi mới phương pháp tổ

chức hoạt động thể thao ngoại khóa (n=1024)

Sau trang

114

3.42

Kết quả so sánh s lượng sinh vi n tham gia các đội nhóm,

CLB TDTT, đội tuyển, giải thể thao v thể lực sinh vi n trường

CĐSP Sóc Trăng năm học 2015 – 2016 v năm học 2016 –

2017

Sau trang

136

3.43

Kết quả so sánh th nh tích thi đấu thể thao của sinh vi n

trường CĐSP Sóc Trăng năm học 2015 – 2016 v năm học

2016 – 2017

138

3.44

Kết quả khảo sát SV v CBQL, GV trường CĐSP Sóc Trăng

về nội dung v PPTC hoạt động TTNK trong năm học 2016 -

2017

Sau trang

139

3.45

So sánh kết quả khảo sát sinh vi n trường CĐSP Sóc Trăng về

nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại

khóa năm học 2015 - 2016 v năm học 2016 - 2017

Sau trang

139

3.46

So sánh Kết quả khảo sát CBQL, GV trường CĐSP Sóc Trăng

về nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại

khóa năm học 2015 – 2016 v năm học 2016 – 2017

Sau trang

139

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

3.1 Tỷ lệ % sinh vi n tỉnh Sóc Trăng tham gia thể thao ngoại khóa 53

3.2 Mục đích cao nhất sinh vi n Sóc Trăng tham gia thể thao

3.3 Tỷ lệ % thực trạng nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa của

3.4 Tỷ lệ % thực trạng các nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa

của sinh vi n tỉnh Sóc Trăng tham gia tập luyện theo dân tộc 58

3.5 Phương pháp tổ chức tập luyện thể thao ngoại khóa của sinh

So sánh trung bình kết quả khảo sát của sinh vi n v cán bộ

quản lý, giảng vi n thực trạng nội dung hoạt động thể thao

ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

67

3.14

So sánh trung bình kết quả khảo sát của sinh vi n v cán bộ quản

lý, giảng vi n về thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho sinh vi n tỉnh Sóc Trăng

68

3.15 So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá hình thái của nam 71

sinh viên năm thứ nhất các trường cao đẳng tỉnh Sóc Trăng với

trung bình thể chất Việt Nam 18 tuổi

3.16

So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá thể lực của nam

sinh viên năm thứ nhất các trường cao đẳng tỉnh Sóc Trăng

với trung bình thể chất Việt Nam 18 tuổi

72

3.17

Sự ch nh lệch các ti u chí đánh giá thể chất của nam sinh viên

năm thứ nhất các trường cao đẳng tại tỉnh Sóc Trăng với trung

bình thể chất Việt Nam 18 tuổi

72

3.18

Tỷ lệ xếp loại thể lực của nam SV năm thứ nhất các trường

cao đẳng tại tỉnh Sóc Trăng theo theo quyết định

53/2008/QĐ-BGDĐT

74

3.19

So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá hình thái của nữ

sinh viên năm thứ nhất tỉnh Sóc Trăng với trung bình thể chất

Việt Nam 18 tuổi

77

3.20

So sánh giá trị trung bình các ti u chí đánh giá thể lực của nữ

sinh viên năm thứ nhất tỉnh Sóc Trăng với trung bình thể chất

Việt Nam 18 tuổi

78

3.21

Sự ch nh lệch các ti u chí đánh giá thể chất của nữ sinh vi n

năm thứ nhất tỉnh Sóc Trăng với trung bình thể chất Việt Nam

18 tuổi

78

3.22

Tỷ lệ% xếp loại thể lực của nữ sinh viên năm thứ nhất tại tỉnh

Sóc Trăng theo quy định đánh giá thể lực học sinh, sinh vi n

của Bộ Giáo dục v Đ o tạo

80

3.23

Những khó khăn, trở ngại của giảng vi n khi thực hiện nội dung

v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho

sinh viên

104

3.24 Vai trò, ý nghĩa, tác dụng tích cực của thể thao ngoại khóa đ i

3.25 Vai trò, ý nghĩa, tác dụng không tích cực của thể thao ngoại

3.26 Những trở ngại, khó khăn khách quan của sinh viên khi tham

3.27 Những trở ngại, khó khăn chủ quan của sinh vi n khi tham gia

3.28 Kết quả khảo sát giảng vi n về giảng dạy nội dung hoạt động

3.29 Kết quả khảo sát sinh vi n tỉnh Sóc Trăng về chọn nội dung

3.30 So sánh tỷ lệ % xếp loại thể lực sinh vi n giữa năm học 2015 –

3.31 So sánh tỷ lệ % s lượng SV tham gia tập luyện thể thao ngoại

khóa, giải thể thao giữa năm học 2015 – 2016 và 2016 – 2017 138

3.32

So sánh kết quả khảo sát sinh vi n trường Cao đẳng Sư phạm

Sóc Trăng về nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa năm học

2015 – 2016 và 2016 – 2017

140

3.33

So sánh kết quả khảo sát sinh vi n trường Cao đẳng Sư phạm

Sóc Trăng về phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại

khóa năm học 2015 – 2016 và 2016 – 2017

140

3.34

So sánh kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng vi n trường

Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng về nội dung hoạt động thể thao

ngoại khóa năm học 2015 – 2016 và 2016 – 2017

141

3.35

So sánh kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng vi n trường

Cao đẳng Sư phạm Sóc Trăng về phương pháp tổ chức hoạt

động thể thao ngoại khóa năm học 2015 – 2016 và 2016 –

2017

141

MỞ ĐẦU

Giáo dục thể chất trong nh trường l nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học v trình độ đ o tạo, nhằm trang bị cho trẻ em, HSSV các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình th nh thói quen luyện tập TDTT để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục ti u giáo dục to n diện; hoạt động thể thao trong nh trường l hoạt động tự nguyện của HSSV, được tổ chức theo phương thức ngoại khóa, CLB TDTT, nhóm,

cá nhân phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khỏe, nhằm ho n thiện các

kỹ năng vận động, hỗ trợ thực hiện mục ti u GDTC thông qua các hình thức luyện tập, thi đấu thể thao, tạo điều kiện cho HSSV thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao; phát hiện v bồi dưỡng năng khiếu, t i năng thể thao [59, tr.2]

Trong những năm qua, Đảng v Nh nước ta rất quan tâm đến GDTC trong

nh trường, được thể hiện qua các văn bản chỉ đạo của Đảng v Chính phủ, cụ thể: Nghị quyết Đại hội X của Đảng chỉ rõ: “ Đẩy mạnh các hoạt động TDTT cả về quy mô v chất lượng Khuyến khích v tạo điều kiện để to n x hội tham gia hoạt động v phát triển sự nghiệp TDTT Phát triển mạnh thể thao quần chúng, thể thao nghiệp dư, trước hết l trong thanh ni n, thiếu ni n L m t t công tác GDTC trong trường học ” [29] Nghị quyết 08-NQ/TW, ngày 01-12-2011 của Bộ Chính trị cũng khẳng định: “Phát triển TDTT l một y u cầu khách quan của x hội, nhằm góp phần nâng cao sức khoẻ, thể lực v chất lượng cuộc s ng của nhân dân, chất lượng nguồn nhân lực; giáo dục ý chí, đạo đức, xây dựng l i s ng v môi trường văn hóa

l nh mạnh ” v “ Thực hiện tốt giáo dục thể chất theo chương trình nội khóa; phát triển mạnh các hoạt động thể thao của HSSV, bảo đảm mục tiêu phát triển thể lực toàn diện và kỹ năng vận động cơ bản của HSSV và góp phần đào tạo năng khiếu và tài năng thể thao“ [5, tr.2-3] Để tiếp tục thực hiện Nghị quyết 08-NQ/TW

của Bộ Chính trị về Tăng cường sự l nh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ

về TDTT đến năm 2020, Chính phủ đ ban h nh Quyết định s 2198/QĐ-TTg ngày

03 tháng 12 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ Về việc ph duyệt Chiến lược phát

triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 với mục ti u “Tiếp tục mở rộng và đa dạng

hóa các hoạt động TDTT quần chúng, TDTT giải trí đáp ứng nhu cầu giải trí của xã hội và tạo thói quen hoạt động, vận động hợp lý suốt đời Đẩy mạnh công tác GDTC và thể thao trường học, bảo đảm yêu cầu phát triển con người toàn diện, làm nền tảng phát triển thể thao thành tích cao và góp phần xây dựng lối sống lành mạnh trong tầng lớp thanh – thiếu niên ” Để thực hiện được mục ti u cụ thể n u

tr n, Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 đ đề các nhiệm vụ quan

trọng, trong đó có nhiệm vụ phát triển hoạt động TDTT ngoại khóa l : Xây dựng các loại hình CLB TDTT trường học; khuyến khích HS dành thời gian từ 2 – 3 giờ/tuần để tham gia hoạt động TTNK trong các CLB, các lớp năng khiếu thể thao Củng cố và phát triển hệ thống thi đấu TDTT giải trí thích hợp với từng cấp học, từng vùng, địa phương [56, tr.9,12] Đổi mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt động

thể thao trường học theo hướng đa dạng, phong phú, phù hợp với điều kiện, đặc điểm cụ thể của từng địa phương, nh trường, đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi v trình

độ đ o tạo của HSSV l một trong những nhiệm vụ giải pháp quan trọng để phát triển hoạt động thể thao trường học m đề án tổng thể phát triển GDTC v thể thao trường học đ xác định [60, tr.5]

Từ các chủ trương, chính sách đ được thực hiện cho thấy Đảng v Nh nước luôn quan tâm đến thể thao trường học, coi đây l nhiệm vụ quan trọng góp phần tạo ra con người mới, đóng góp tích cực trong công cuộc xây dựng v phát triển đất nước Tuy nhi n, trong thực tế, công tác GDTC trong nh trường v các hoạt động TTNK của HSSV chưa được coi trọng, chưa đáp ứng y u cầu duy trì v nâng cao sức khỏe cho HSSV; Các nh trường còn thiếu sân b i, phòng tập, dụng cụ phục vụ cho nhu cầu tập luyện, thi đấu v vui chơi giải trí của HSSV; thiếu CB, HDV TDTT; nội dung hoạt động ngoại khóa còn nghèo n n, chưa hợp lý, không hấp dẫn HSSV tham gia các hoạt động TTNK; chưa chú trọng xây dựng v quản lý các CLB thể thao trong các nh trường [56]

Tỉnh Sóc Trăng có ba dân tộc anh em Kinh – Khơme – Hoa cùng chung s ng

và hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong sinh hoạt Chính điều này tạo nên sự đa dạng, phong phú cho vùng đất Sóc Trăng Hiện nay, tr n địa bàn tỉnh có ba Trường Cao đẳng là Cao đẳng Sư phạm, Cao đẳng Cộng đồng, Cao đẳng Nghề Công tác GDTC trong

nh trường và các hoạt động TTNK của SV trong các trường CĐ tỉnh Sóc Trăng cũng được l nh đạo tỉnh quan tâm chỉ đạo, cụ thể: để tổ chức thực hiện kế hoạch năm học 2014-2015, Chủ tịch UBND tỉnh đ có chỉ thị s 06/CT-CTUBND để chỉ

đạo Giám đ c Sở GD&ĐT, Hiệu trưởng các Trường CĐ, THCN cần: “Kết hợp tốt giáo dục chính khoá và các hoạt động ngoại khoá trong việc GDTC, giáo dục kỹ năng sống, giá trị sống, chăm sóc sức khoẻ, bảo vệ môi trường, giáo dục về chủ quyền, biển, đảo; đảm bảo an ninh trật tự, phòng chống tội phạm, bạo lực, tệ nạn

xã hội trong nhà trường“ [16]

Mặc dù đ có sự quan tâm của l nh đạo tỉnh song công tác GDTC v hoạt động TTNK cho SV ở các Trường CĐ tỉnh Sóc Trăng cũng có những khó khăn, hạn chế Đó l tình trạng thiếu sân b i, phòng tập, dụng cụ phục vụ cho nhu cầu tập luyện, thi đấu v vui chơi giải trí của SV; nội dung hoạt động TTNK chưa hấp dẫn, các môn thể thao truyền th ng dân tộc, trò chơi dân gian chưa được lồng gh p v o

để tổ chức, PPTC hoạt động TTNK đơn điệu, hình thức CLB thể thao chưa được các trường quan tâm xây dựng, các buổi tập chưa có người hướng dẫn dẫn, chưa đáp ứng nhu cầu tập luyện thể thao của SV, chưa động vi n, khuyến khích SV tự giác tham gia tập luyện thể thao thường xuy n, chưa đáp ứng kịp thời sự phát triển

v đòi hỏi ng y c ng cao của x hội

Trong những năm gần đây đ có nhiều công trình nghi n cứu li n quan đến hoạt động TTNK cho SV trong nh trường như: Trần Thị Xoan (2006), Nguyễn Đức Th nh (2013), Nguyễn Gắng (2015), Phạm Duy Khánh (2015), Trần Văn Lam (2017), Phùng Xuân Dũng (2017), Nguyễn Thanh Hùng (2017) Các công trình nghi n cứu tr n tập trung nghi n cứu xây dựng, đổi mới, giải pháp nâng cao nội dung v hình thức tổ chức hoạt động TTNK cho SV các trường ĐH tại TP.HCM,

ĐH tại H Nội, ĐH Tây Bắc, ĐH Quy Nhơn v SV ĐH Cần Thơ Chưa có công trình n o nghi n cứu đổi mới nội dung v PPTC hoạt động TTNK cho SV các trường CĐ tỉnh Sóc Trăng Do đó, nghi n cứu đổi mới nội dung v PPTC hoạt động TTNK cho SV trong các trường CĐ tỉnh Sóc Trăng l rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Tr n cơ sở phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng, tính cấp thiết của vấn đề, lịch sử nghiên cứu v các y u cầu thực tiễn n u tr n, tôi tiến h nh nghi n cứu đề t i:

Đổi mới nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Thông qua đánh giá thực trạng hoạt động thể thao ngoại khóa, luận án nghiên

cứu đổi mới nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa nhằm động vi n, khuyến khích sinh vi n tự giác tham gia tập luyện thể thao; hình th nh thói quen rèn luyện thân thể thường xuy n cho sinh vi n, từ đó nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực cho SV tỉnh Sóc Trăng

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Để thực hiện được mục đích nghi n cứu đề ra, đề t i sẽ tiến h nh giải quyết

Thực trạng thể chất của sinh viên tỉnh Sóc Trăng

Mục tiêu 2: Lựa chọn nội dung và phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

Cơ sở pháp lý

Cơ sở thực tiễn

Lựa chọn nội dung v PPTC hoạt động TTNK cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả nội dung và phương pháp tổ chức thể thao ngoại khóa cho sinh viên tỉnh Sóc Trăng

Xây dựng chương trình kế hoạch thực nghiệm

Tiến h nh thực nghiệm v đánh giá hiệu quả nội dung v PPTC thể thao ngoại khóa cho SV tỉnh Sóc Trăng

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Hoạt động thể thao ngoại khóa trong các trường cao đẳng tỉnh Sóc Trăng còn hạn chế, nội dung tập luyện ngoại khóa còn đơn điệu chưa hấp dẫn, phương pháp tổ chức chưa đa dạng, các buổi tập chưa có người hướng dẫn, chưa đáp ứng nhu cầu tập luyện thể thao của sinh viên, chưa động vi n, khuyến khích sinh viên tự giác tham gia tập luyện thể thao thường xuy n Từ nhận định đó, luận án đặt ra giả thuyết rằng: Nếu những nội dung v phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa mới phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khoẻ sẽ động vi n, khuyến khích sinh viên tự giác thường xuy n tham gia tập luyện thể thao, góp phần nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 QUAN ĐIỂM, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG VÀ CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI GIÁO DỤC THỂ CHẤT VÀ THỂ THAO TRONG TRƯỜNG HỌC

1.1.1 Quan điểm, đường lối của Đảng về giáo dục thể chất và thể thao trường học

Giáo dục thể chất v thể thao trường học vừa l một môn học vừa l một mặt của giáo dục to n diện, l một bộ phận của TDTT cho mọi người Nó bao gồm GDTC bắt buộc (giờ học chính khóa) đ i với SV v các hoạt động TTNK (tự nguyện) ngo i giờ học Mục ti u của GDTC v thể thao trường học là nhằm trang bị cho trẻ em, HSSV các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình th nh thói quen luyện tập TDTT để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục ti u giáo dục to n diện [59, tr.2] Phát triển GDTC v thể thao trường học

có tầm quan trọng đặc biệt trong việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Những quan điểm của Đảng v Nh nước về GD&ĐT nói chung, về GDTC trong trường học nói ri ng, được xuất phát từ những cơ sở tư tưởng, lý luận của học thuyết Mác - L nin về con người v sự phát triển con người to n diện, về giáo dục thế hệ trẻ trong x hội XHCN, về những nguy n lý GDTC Mác-xit, từ tư tưởng quan điểm Hồ Chí Minh về TDTT nói chung v GDTC cho thế hệ trẻ nói ri ng

Từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, đất nước ta bước v o giai đoạn mới, Đảng v Nh nước rất coi trọng v quan tâm xây dựng nền TDTT Việt Nam mang tính: Dân tộc, hiện đại, phục vụ đời s ng v sức khoẻ của nhân dân

Tháng 03/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời k u gọi to n dân tập thể dục,

Người khẳng định vị trí sức khoẻ dưới chế độ mới: “ Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần; mỗi một người dân mạnh

khoẻ, tức là góp phần cho cả nước mạnh khoẻ ” Vì thế, Người khuy n: “Luyện tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi người dân yêu nước [14, tr.7]

Bước sang thời kỳ mới, khi đất nước ho n to n được giải phóng, Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI đ mở đầu cho công cuộc đổi mới to n diện đất nước Về TDTT, nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VI đ đề cập đến các vấn đề mở rộng v nâng cao chất lượng trong các lĩnh vực: TDTT quần chúng, thể thao th nh tích cao, GDTC trong trường học v phát triển lực lượng VĐV trẻ Nghị quyết cũng ghi rõ : “ Mở rộng v nâng cao chất lượng phong tr o TDTT quần chúng, từng bước đưa việc rèn luyện thân thể th nh thói quen h ng ng y của đông đảo nhân dân, trước hết l thế hệ trẻ Nâng cao chất lượng GDTC trong các trường học ” [27] Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VII tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của GDTC trong các trường học: “ Công tác TDTT cần coi trọng nâng cao chất lượng GDTC trong các trường học; tổ chức hướng dẫn v vận động đông đảo nhân dân tham gia rèn luyện thân thể h ng ng y; nâng cao chất lượng các cơ sở đ o tạo, bồi dưỡng VĐV; nâng cao th nh tích các môn thể thao Cải tiến tổ chức, quản

lý các hoạt động TDTT theo hướng kết hợp chặt chẽ các tổ chức nh nước v các tổ chức x hội ” [28]

Bước v o thế kỷ 21, thực hiện Nghị quyết Đại hội IX, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban h nh Chỉ thị s 17/CT-TW, ng y 23 tháng 10 năm 2002 Về phát triển TDTT đến năm 2010, giao cho ng nh TDTT v ng nh GD&ĐT đẩy mạnh hoạt

động TDTT trường học [2] Chỉ thị 17/CT-TW đ ghi dấu cho sự phát triển mới của

nền TDTT Việt Nam, nhiều nội dung của Chỉ thị đi v o cuộc s ng, có tác động rất lớn đ i với sự nghiệp phát triển TDTT nước nh nói chung v công tác TDTT trường học nói ri ng trong những năm đầu thế kỷ XXI, góp phần tích cực v o những th nh tựu chung của công cuộc đổi mới v phát triển kinh tế - x hội

Nghị quyết Đại hội X của Đảng chỉ rõ: Đẩy mạnh các hoạt động TDTT cả về quy mô v chất lượng Khuyến khích v tạo điều kiện để to n x hội tham gia hoạt động v phát triển sự nghiệp TDTT Phát triển mạnh thể thao quần chúng, thể thao nghiệp dư, trước hết l trong thanh ni n, thiếu ni n L m t t công tác GDTC trong trường học [29]

Nghị quyết 08-NQ/TW, ng y 01 tháng 12 năm 2011 của Bộ Chính trị đ đề ra mục ti u đến năm 2020, phấn đấu 90% HSSV đạt ti u chuẩn RLTT; các trường học, x , phường, thị trấn, khu công nghiệp có đủ CSVC TDTT phục vụ việc tập luyện của nhân dân [5] Về nhiệm vụ v giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả GDTC v hoạt động thể thao trong trường học là: TDTT trường học l bộ phận quan trọng của phong tr o TDTT, một mặt của giáo dục to n diện nhân cách HSSV, cần được quan tâm đầu tư đúng mức Thực hiện t t GDTC theo chương trình nội khóa; phát triển mạnh các hoạt động thể thao của HSSV, bảo đảm mục ti u phát triển thể lực to n diện v kỹ năng vận động cơ bản của HSSV v góp phần đ o tạo năng khiếu v t i năng thể thao Đổi mới chương trình v phương pháp GDTC, gắn GDTC với giáo dục ý chí, đạo đức, giáo dục qu c phòng, giáo dục sức khỏe v kỹ năng s ng của HSSV [5]

Nghị quyết s 20-NQ/TW, ng y 25 tháng 10 năm 2017 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc v nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình

hình mới cũng đ xác định một trong các nhiệm vụ giải pháp để thực hiện mục

nâng cao sức khoẻ cả về thể chất v tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng cuộc

s ng của người Việt Nam l cần “Đổi mới căn bản GDTC, tâm lý, tăng s môn tập luyện tự chọn trong nh trường, kết hợp chặt chẽ với tập luyện ngo i nh trường Phát triển mạnh các phong tr o rèn luyện thân thể” [6, tr.4]

1.1.2 Chủ trương, chính sách của Nhà nước về giáo dục thể chất và thể thao trường học

Giáo dục thể chất v thể thao trường học còn l nội dung bắt buộc đ được khẳng định trong hiến pháp nước Cộng ho x hội chủ nghĩa Việt Nam Điều 41 hiến pháp năm 1992 quy định: “ quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học; khuyến khích v giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức TDTT tự nguyện của nhân dân, tạo các điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT quần chúng ” [17]

Luật thể dục, thể thao quy định công tác GDTC v thể thao trong nh trường:

“Giáo dục thể chất l môn học chính khoá thuộc chương trình giáo dục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thông qua các b i tập v

TCVĐ, góp phần thực hiện mục ti u giáo dục to n diện; hoạt động thể thao trong

nh trường l hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao” [19, Điều 70, 77]

Trong Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020, một trong những nhiệm vụ phát triển GDTC v hoạt động thể thao trường học được xác định để: Tăng cường chất lượng dạy v học thể dục chính khóa là: cải tiến nội dung, phương pháp giảng dạy theo hướng kết hợp với TDTT với hoạt động giải trí, chú trọng nhu cầu tự chọn của HS Phát triển hoạt động thể dục, TTNK là: xây dựng các loại hình CLB TDTT trường học; khuyến khích HS d nh thời gian từ 2 – 3 giờ/tuần để tham gia hoạt động TTNK trong các CLB, các lớp năng khiếu thể thao Củng c v phát triển hệ th ng thi đấu TDTT giải trí thích hợp với từng cấp học, từng vùng, địa phương [56, tr.12]

Nhằm phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, Thủ tướng đ ph duyệt Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011 - 2030; trong đó

có chương trình phát triển thể lực, tầm vóc bằng giải pháp tăng cường GDTC đ xác

định nhiệm vụ: “Nâng cao chất lượng giờ học thể dục chính khóa; tổ chức các hoạt động TDTT ngoại khóa, hướng dẫn HS tự luyện tập TDTT để tăng cường thể lực, cải thiện chiều cao thân thể” [57, tr.3]

Quy định về GDTC v hoạt động thể thao trong nh trường cũng đ khẳng định vị trí, mục ti u GDTC v hoạt động thể thao trong nh trường như sau: “Giáo dục thể chất trong nh trường l nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học v trình độ đ o tạo, nhằm trang bị cho trẻ

em, HSSV các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình th nh thói quen luyện tập TDTT để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục

ti u giáo dục to n diện; hoạt động thể thao trong nh trường l hoạt động tự nguyện của HSSV, được tổ chức theo phương thức ngoại khóa, CLB TDTT, nhóm, cá nhân phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khỏe, nhằm ho n thiện các kỹ năng

vận động, hỗ trợ thực hiện mục ti u GDTC thông qua các hình thức luyện tập, thi đấu thể thao, tạo điều kiện cho HSSV thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao; phát hiện v bồi dưỡng năng khiếu, t i năng thể thao" [59, tr.2]

Mục ti u tổng quát phát triển GDTC v thể thao trường học giai đoạn 2016 -

2020, định hướng đến năm 2025 l : “Nâng cao chất lượng, hiệu quả GDTC v thể thao trường học nhằm tăng cường sức khỏe, phát triển thể lực to n diện, trang bị kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản v hình th nh thói quen tập luyện TDTT thường xuy n cho trẻ em, HSSV; gắn GDTC, thể thao trường học với giáo dục ý chí, đạo đức, l i s ng, kỹ năng s ng; đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí, l nh mạnh cho trẻ em, HSSV, đồng thời góp phần phát hiện, đ o tạo năng khiếu v t i năng thể thao cho đất nước” Mục ti u cụ thể giai đoạn 2016 – 2020: Có ít nhất 85% s HSSV thường xuy n tham gia hoạt động thể thao ngoại khóa, trong đó 80% đạt ti u chuẩn đánh giá, xếp loại thể lực theo độ tuổi; Phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học có CLB các môn thể thao d nh cho HSSV v được duy trì hoạt động thường xuy n Định hướng đến năm 2025: Bảo đảm 100% HSSV thường xuy n tham gia tập luyện TDTT v đạt ti u chuẩn đánh giá, xếp loại thể lực theo độ tuổi; Tiếp tục đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động thể thao trường học, phát triển CLB các môn thể thao; Tiếp tục ho n thiện hệ

th ng thi đấu thể thao, trong đó chú trọng ở cấp cơ sở, thu hút đông đảo HSSV tham

nh trường, Bộ GD&ĐT rất quan tâm tạo điều kiện để các trường học tổ chức nghi n cứu, ứng dụng, phổ biến những tiến bộ khoa học về GDTC v hoạt động thể thao Bộ GD&ĐT đ chỉ đạo việc giảng dạy thể dục chính khoá v tổ chức hoạt động TTNK cùng với việc ban h nh các văn bản quy định về công tác GDTC trong

nh trường Điều đó được thể hiện rõ trong Quy chế GDTC v Y tế trường học ban

h nh theo quyết định s 14/2001/QĐ-BGDĐT ng y 03 tháng 5 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT; theo đó giờ học nội khóa l giờ học môn thể dục, sức khỏe theo chương trình quy định; còn hoạt động TDTT ngoại khóa được thực hiện theo

kế hoạch của nh trường v các cấp quản lý giáo dục [8]

Nhằm mục đích đánh giá kết quả rèn luyện thể lực to n diện của người học trong nh trường; điều chỉnh nội dung, phương pháp GDTC phù hợp với các trường

ở các cấp học v trình độ đ o tạo; đẩy mạnh việc thường xuy n rèn luyện thân thể, nâng cao sức khỏe để học tập, xây dựng v bảo vệ Tổ qu c cho HSSV trong quá trình hội nhập qu c tế Bộ GD&ĐT đ ban h nh quyết định s 53/2008/QĐ-BGDĐT về việc đánh giá, xếp loại thể lực HSSV [11]

Ng y 23 tháng 12 năm 2008, Bộ GD&ĐT tiếp tục ban h nh quyết định s 72/2008/QĐ-BGDĐT về việc tổ chức hoạt động TTNK cho HSSV với mục đích,

y u cầu, nguy n tắc tổ chức các hoạt động TTNK sau: Tổ chức các hoạt động TTNK trong nh trường nhằm động vi n, khuyến khích HSSV tự giác tham gia tập luyện thể thao; hình th nh thói quen rèn luyện thân thể thường xuy n cho HSSV Hoạt động TTNK phải được quan tâm, chỉ đạo sâu sát, chặt chẽ, xây dựng kế hoạch phù hợp v đảm bảo về t i chính, CSVC, sân b i, dụng cụ, đáp ứng nhu cầu của HSSV Việc tổ chức hoạt động TTNK cho HSSV trong nh trường phải bảo đảm các nguy n tắc sau: Phù hợp với đường l i của Đảng, pháp luật của Nh nước, điều kiện cụ thể của từng địa phương, cơ sở giáo dục, tránh l ng phí, hình thức Nguời tham gia phải tự nguyện, tự giác, phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khoẻ Có chương trình, kế hoạch v có thể được lồng gh p với các hoạt động có ý nghĩa giáo dục của nh trường X hội hóa đ i với các hoạt động TTNK của HSSV [12] Sự ra đời của quy định n y đ đánh dấu sự quan tâm lớn hơn nữa của Bộ GD&ĐT đ i với công tác GDTC và thể thao trường học tạo h nh lang pháp lý thuận lợi để các trường CĐ, ĐH tổ chức hoạt động TTNK cho SV một cách nghi m túc

1.1.4 Chỉ đạo của tỉnh Sóc Trăng về giáo dục thể chất nội khoá và các hoạt động thể thao ngoại khóa

Sóc Trăng hiện có 03 Trường Cao đẳng l CĐSP, CĐCĐ, CĐ Nghề Trường CĐSP trực thuộc Sở GD&ĐT Sóc Trăng quản lý, trường CĐ Nghề v trường CĐCĐ trực thuộc UBND tỉnh Sóc Trăng quản lý Chức năng của các trường l

đ o tạo SV có trình độ trung cấp v CĐ ở các ng nh học nhằm cung cấp nguồn nhân lực cho tỉnh Mặc dù, phân cấp quản lý chuy n môn của 03 trường l có khác nhau, tuy nhiên trong công tác GDTC v hoạt động TTNK SV thì các trường CĐ đều chịu sự chỉ đạo chung của UBND tỉnh H ng năm, Chủ tịch UBND tỉnh đều

có chỉ thị về việc tổ chức thực hiện kế hoạch năm học của tỉnh trong đó có nhiệm

vụ GDTC v hoạt động TTNK trong các nh trường, cụ thể: “Kết hợp t t giáo dục chính khoá v các hoạt động ngoại khoá trong việc GDTC, giáo dục kỹ năng

s ng, giá trị s ng, chăm sóc sức khoẻ, bảo vệ môi trường, giáo dục về chủ quyền, biển, đảo; đảm bảo an ninh trật tự, phòng ch ng tội phạm, bạo lực, tệ nạn

x hội trong nh trường“ [16, tr.2-3] Ngoài ra, các trường CĐ tỉnh Sóc Trăng còn

l th nh vi n của Hội Thể thao ĐH&CN Đồng Bằng Sông Cửu Long, chịu sự quản

lý chung của Hội về các phong trào TDTT cho HSSV, tổ chức thi đấu thể thao cấp khu vực v to n qu c theo kế hoạch của Hội thể thao ĐH&CN Việt Nam

1.2 HỆ THỐNG QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU HÀNH CÔNG TÁC GIÁO DỤC THỂ CHẤT TRONG CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG VÀ ĐẠI HỌC

1.2.1 Hệ thống tổ chức quản lý Nhà nước về giáo dục thể chất cho sinh viên

- Bộ GD&ĐT l cơ quan quản lý nh nước cao nhất về công tác GDTC v thể thao cho SV trong các trường CĐ và ĐH

- Vụ GDTC l cơ quan tham mưu trực tiếp cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về công tác GDTC và thể thao trường học, có chức năng v nhiệm vụ như sau:

Th ng nhất chỉ đạo v quản lý Nh nước về công tác GDTC, hoạt động thể thao trong tất cả các trường ĐH, CĐ và THCN cả nước

Ph i hợp, hướng dẫn các Bộ môn (Khoa) GDTC trong các trường thực hiện chương trình GDTC bắt buộc theo quy định của Bộ GD&ĐT

Ph i hợp, chỉ đạo hoạt động TDTT quần chúng, phong tr o TDTT trong SV; xây dựng, điều h nh hệ th ng thi đấu thể thao trong SV to n qu c; phát hiện, tuyển chọn, đ o tạo t i năng thể thao trong SV

Th ng nhất quản lý về chuy n môn đội ngũ CB, giáo vi n, GV TDTT trong các trường

Ph i hợp với các vụ, cục, tổng cục v các đơn vị có li n quan của Bộ Văn hóa, Thể thao v Du lịch để soạn thảo, ban h nh các văn bản quản lý Nh nước về TDTT trong SV

- Tại các trường, Hiệu trưởng l người chịu trách nhiệm chung, chỉ đạo, kiểm tra công tác GDTC v hoạt động thể thao Bộ môn (Khoa) có trách nhiệm chính trong việc tổ chức giảng dạy chương trình GDTC bắt buộc v hoạt động thể thao theo quy định của Bộ GD&ĐT, của Trường; ph i hợp với cán bộ Y tế kiểm tra sức khỏe định kỳ, kết hợp với kết quả kiểm tra của GV thể dục về thể lực của SV theo quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT về việc đánh giá thể chất SV, từ đó rút kinh nghiệm về nội dung v phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong việc chăm sóc sức khỏe cho SV v đẩy mạnh phong tr o hoạt động TDTT trong nh trường; ph i hợp chặt chẽ với các Đo n thể phát triển phong trào TDTT cho CB, GV v SV trong nh trường [39, tr.114-115]

1.2.2 Hệ thống tổ chức xã hội về thể dục thể thao của sinh viên

1.2.2.1 Hội Thể thao Đại học và Chuyên nghiệp Việt Nam

Hội Thể thao Đại học Việt Nam đ có thời gian hoạt động trù bị từ năm 1980 sau hai năm hoạt động trù bị đ được Hội đồng Bộ trưởng (nay l Chính phủ) cho

ph p chính thức th nh lập theo Quyết định s 230/HĐBT ng y 6 tháng 11 năm

1982 Đến năm 1993, Hội Thể thao Đại học Việt Nam đổi t n th nh Hội Thể thao ĐH&CN Việt Nam Hiện nay Hội l th nh vi n chính thức của Ủy ban Olympic

qu c gia Việt Nam của Li n đo n Thể thao Đại học Thế giới (FISU) Li n đo n Thể thao Đại học Châu Á (AUSF) v Hội đồng Thể thao Đại học Đông Nam Á (AUSC) Hội Thể thao ĐH&CN Việt Nam l tổ chức thể thao quần chúng, tự nguyện của HSSV v cán bộ đang học tập, công tác trong các trường ĐH, CĐ, THCN và dạy nghề, các cơ quan quản lý v nghi n cứu giáo dục [39, tr.115-116], [67, tr.4-5]

1.2.2.2 Hội Thể thao Đại học và Chuyên nghiệp khu vực, Tỉnh (Thành phố)

Dưới Hội Thể thao ĐH&CN Việt Nam l Hội Thể thao ĐH&CN khu vực, tỉnh, th nh ph Ví dụ như Hội Thể thao ĐH&CN Đồng bằng Sông Cửu Long, Hội Thể thao ĐH&CN TP.HCM

Trong các trường ĐH, CĐ, THCN l các chi hội thể thao ĐH&CN cấp cơ sở

Ví dụ: Chi hội thể thao ĐH&CN trường ĐHSP TDTT TP.HCM, Chi hội thể thao ĐH&CN trường CĐSP Sóc Trăng

Chi hội đặt dưới sự l nh đạo v bảo trợ của Ban Giám hiệu v các Đo n thể quần chúng, các Phòng, Ban, Bộ môn (khoa), trong đó Đo n Thanh ni n v Hội SV

l lực lượng nòng c t Bộ môn (khoa) GDTC v các GV thể dục l th nh phần chính của Chi hội thể thao ở mỗi trường [39, tr.115-116], [67, tr.4-5]

Hội Thể thao Đại học và Chuyên nghiệp Đồng Bằng Sông Cửu Long

Hội Thể thao ĐH&CN Cửu Long Giang nay l Hội Thể thao ĐH&CN Đồng bằng Sông Cửu Long được th nh lập v o năm 2001, l đơn vị trực thuộc Hội Thể thao ĐH&CN Việt Nam Hiện hội có 18 th nh vi n gồm các trường ĐH và CĐ từ Long An đến C Mau

Hội thể thao ĐH&CN Đồng Bằng Sông Cửu Long l một tổ chức quần chúng

tự nguyện của những người l m công tác GDTC, hoạt động thể thao trong các trường ĐH, CĐ và THCN thuộc các tỉnh th nh trong khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long Mục đích hoạt động của Hội l thúc đẩy phong tr o thể thao tại các trường

ĐH, CĐ và THCN phát triển về s lượng v chất lượng Hội đ tổ chức thi đấu thể thao cấp khu vực v to n qu c theo kế hoạch của Hội thể thao ĐH&CN Việt Nam

1.2.2.3 Câu lạc bộ các môn thể thao trong các trường, có nhiệm vụ:

Vận động thu hút SV tham gia tập luyện các môn thể thao ưa thích;

Tuyển chọn, huấn luyện các đội tuyển thể thao, tham gia các giải thi đấu TDTT trong nh trường, ngo i nh trường, trong v ngo i nước do Bộ GD&ĐT và

Bộ Văn hóa-Thể thao v Du lịch tổ chức;

Tham gia việc tạo lập cơ sở, trang thiết bị tập luyện trong trường [39, tr.115-116]

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG THỂ THAO NGOẠI KHÓA

1.3.1 Một số khái niệm

Thể dục thể thao:

Thể dục thể thao là bộ phận của nền văn hoá xã hội, một loại hình hoạt động

mà phương tiện cơ bản là các bài tập thể chất (thể hiện cụ thể qua các cách thức rèn luyện thân thể) nhằm n â n g c a o v h o n t h i ệ n thể chất, nâng cao thành tích thể thao, góp phần làm phong phú sinh hoạt văn hoá và giáo dục con người phát triển cân đ i hợp lý [54, tr.11], [62, tr.16]

Hoạt động thể thao:

Hoạt động thể thao l loại hình hoạt động đặc thù có tính chất sáng tạo của con người nhằm thỏa m n nhu cầu, sở thích cá nhân v hướng tới sự kiệt xuất về th nh tích kỉ lục thể thao của bản thân v đất nước

Trong hoạt động thể thao, con người sử dụng tổng hợp các hình thức vận động

cơ thể, các thủ pháp, phương pháp có li n quan tới việc giải quyết nhiệm vụ vận động v nâng cao năng lực thể chất, năng lực tâm lí để thi đấu thể thao đạt kết quả cao

Hoạt động thể thao là một lĩnh vực hoạt động không thể thiếu được của con ngươi mới và xã hội văn minh, bởi lẽ hoạt động thể thao thỏa mãn nhu cầu phát triển thể chất, tinh thần v văn hóa của mỗi con người và cả dân tộc Hoạt động thể thao góp phần hình th nh nhân cách con người phát triển toàn diện Sản phẩm hoạt động thể thao có thang giá trị cao, biểu hiện sức s ng và tự do sáng tạo của con người, sự phồn vinh của đất nước và mức độ văn minh của cuộc s ng xã hội [74, tr.141]

Hoạt động thể thao trường học:

Theo Điều 20, Luật thể dục, thể thao thì : Hoạt động thể thao trong nh trường

l hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao [19, tr.6] Theo Điều 2, Nghị định của Chính phủ thì: Hoạt động thể thao trong nh trường l hoạt động tự nguyện của HSSV, được tổ chức theo phương thức ngoại khóa, CLB TDTT, nhóm, cá nhân phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khỏe, nhằm ho n thiện các kỹ năng vận động, hỗ trợ thực hiện mục ti u giáo dục thể chất thông qua các hình thức luyện tập, thi đấu thể thao, tạo điều kiện cho HSSV thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao; phát hiện v bồi dưỡng năng khiếu, t i năng thể thao [59, tr.2]

Hoạt động TDTT ngoại khóa:

Hoạt động TDTT ngoại khóa là hoạt động TDTT tự nguyện có tổ chức được

tiến hành ngoài giờ học chính khóa “Phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khoẻ của HSSV” [46, tr.188], [54, tr.179]

Nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa:

Nội dung hoạt động TTNK rất phong phú, vượt ra ngo i những nội dung quy định trong chương trình GDTC, không bị chương trình hạn chế Hoạt động TTNK

có thể tiến h nh trong trường v cũng có thể tiến h nh ngo i trường, n n không gian hoạt động so với GDTC nội khóa l rộng lớn hơn nhiều [54, tr.180]

Phương pháp tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa:

Phương pháp tổ chức hoạt động TTNK l cách thức tổ chức, sắp xếp, tiến

h nh các hình thức tổ chức các hoạt động TTNK một cách khoa học, hợp lý nhằm

l m cho hoạt động TTNK trở th nh một mạng lưới sâu rộng, có tổ chức chặt chẽ [46, tr.195], [54, tr.181]

Các hình thức tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khoá [12, tr.2-3]:

- Tổ chức hoạt động TTNK theo kế hoạch của nh trường v được phân cấp tổ chức tập luyện với các hình thức tập theo tập thể (tổ, đội, nhóm, lớp, kh i) v tập có hướng dẫn

- Th nh lập các CLB thể thao, trung tâm thể thao của nh trường để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của HSSV tham gia tập luyện v thi đấu

- Tổ chức các hoạt động thi đấu thể thao giao lưu v trao đổi, phổ biến những kiến thức về tập luyện thể thao, giữ gìn sức khoẻ để tăng cường sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau

- Tổ chức các giải thể thao hoặc Hội thi thể thao ít nhất một năm một lần; Đại hội TDTT cho SV h ng năm tại các nh trường

1.3.2 Vị trí và ý nghĩa của hoạt động thể thao ngoại khóa

1.3.2.1 Vị trí của hoạt động thể thao ngoại khóa

Hoạt động TTNK có vị trí đáng kể trong giáo dục v TDTT trường học Các hoạt động ngoại khóa cùng với các hoạt động dạy học cấu thành một cấu trúc giáo dục trường học hoàn chỉnh, góp phần hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục Vì thế hoạt động TTNK là một bộ phận cấu thành quan trọng của thể thao trường học,

l con đường trọng yếu để thực hiện mục đích, nhiệm vụ thể thao trường học Do đó không có TTNK thì thể thao trường học cũng không ho n chỉnh [46, tr.193-194], [54, tr.181]

1.3.2.2 Ý nghĩa của hoạt động thể thao ngoại khóa

Có thể thỏa m n nhu cầu tham gia hoạt động TDTT của thanh thiếu ni n, thúc đẩy sự sinh trưởng phát dục có hiệu quả, có lợi cho phát triển thể chất của HSSV Nghi n cứu ở nhiều nước cho thấy rằng: HSSV mỗi ng y tham gia hoạt động TDTT

từ một giờ trở l n l phù hợp, nếu mỗi tuần chỉ tập hai tiết l chưa thỏa m n nhu cầu Biện pháp hữu hiệu duy nhất l phát triển rộng r i hoạt động TTNK

Hình th nh chế độ lao động – nghỉ ngơi khoa học có lợi cho tính hiếu động của HS, phát triển to n diện đức, trí, thể, mĩ

L m phong phú sinh hoạt nghiệp dư của HSSV, giúp bồi dưỡng phẩm chất tư tưởng, tình cảm cao thượng v tính tổ chức kỉ luật, năng lực giao tiếp, tập quán văn minh

Góp phần bồi dưỡng hứng thú v năng lực của HSSV về mặt TDTT

Góp phần bồi dưỡng CB nòng c t TDTT và nhân tài thể thao [46, tr.194-195], [54, tr.181]

1.3.3 Đặc điểm hoạt động thể thao ngoại khóa

Hoạt động TTNK l hoạt động thể thao tự nguyện có tổ chức được tiến h nh ngo i giờ chính khóa, phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi v sức khỏe của HSSV Hoạt động TTNK rất đa dạng bao gồm hoạt động thể thao được quy định trong giờ giải lao, huấn luyện đội tuyển, tập luyện trong các CLB thể thao, các hoạt động thi đấu thể thao Các hoạt động n y có đặc điểm:

Về tính chất hoạt động: Đó l hoạt động thể hiện sự ph i hợp giữa tham gia bắt

buộc v tham gia tự nguyện, trong đó tự nguyện l chủ yếu Hoạt động thể thao trong giờ giải lao bắt buộc SV phải tham gia, còn hoạt động thể thao ngo i giờ thì tự nguyện

Về nội dung và không gian hoạt động: Nội dung hoạt động TTNK rất phong

phú, vượt ra ngo i những nội dung quy định trong chương trình GDTC chính khoá, không bị chương trình hạn chế Hoạt động TTNK có thể tiến h nh trong trường và cũng có thể tổ chức ngo i trường, n n không gian hoạt động so với GDTC nội khóa

l rộng lớn hơn nhiều

Về hình thức và thời gian hoạt động: Hình thức hoạt động TTNK rất đa dạng,

phương pháp thì linh hoạt có thể tiến h nh dưới dạng to n trường, to n khóa, toàn lớp hoặc theo nhóm, theo cá nhân, n n có thể thỏa m n y u cầu khác nhau của HSSV Thời gian hoạt động cũng không y u cầu gay gắt như giờ học GDTC chính khoá, có thể tiến h nh bất kỳ khi n o, miễn l phù hợp với điều kiện cho ph p của HSSV

Về vai trò của giảng viên và sinh viên: Trong hoạt động TTNK GV đóng vai

trò chủ đạo, tư vấn; còn SV thì phát huy được vai trò chủ thể của mình, như vậy sẽ

có lợi cho việc phát huy năng lực của SV, phát huy đầy đủ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của bản thân SV, qua đó bồi dưỡng lòng hăng say, hứng thú TDTT v nhiều phẩm chất quý báu khác

Về quy mô hoạt động: S SV tham gia không những nhiều, người tham gia tổ

chức cũng đông Ở đây có sự tham gia của GV, cán bộ TDTT, cán bộ Đo n, Đội, Hội, Công đo n

Về quan hệ phổ cập và nâng cao: Hoạt động TTNK có đặc điểm l kết hợp

mật thiết giữa phổ cập v nâng cao Với tất cả SV thì nó có tính phổ cập, còn với

đội tuyển thể thao thì mang tính nâng cao Tất nhi n phổ cập hay nâng cao ở đây chỉ

l tương đ i

Vừa có tính bổ sung vừa có tính độc lập: Tính bổ sung là chỉ giờ thể thao nội

khóa không thỏa mãn mọi yêu cầu đ i với vận động, yêu cầu điều tiết thăng bằng tâm lí của SV nên TTNK có tính bổ sung cho giờ học nội khoá Nhưng trong TTNK lại có tính độc lập riêng, không phải là sự kéo dài của thể thao nội khoá, không phải

l “Giảng đường thứ hai” của giờ học thể thao nội khóa Như vậy hai mặt này có quan hệ với nhau nhưng lại có sự khác biệt, hình thành một thể th ng nhất của GDTC trường học [46, tr.190-193], [54, tr.179-180]

1.3.4 Nội dung hoạt động thể thao ngoại khóa

Nội dung hoạt động TTNK bao gồm các môn thể thao theo sở thích của từng

cá nhân như: các b i thể dục, thể dục nhịp điệu, khi u vũ thể thao, điền kinh, thể dục, các môn bóng, cầu lông, đá cầu, cờ, võ, vật, bơi lội, …, các môn thể thao có trong chương trình thi đấu của Đại hội thể thao SV v các chương trình hoạt động GDTC của ngành giáo dục Ngo i ra, cần tổ chức cho HSSV tập luyện các môn thể

thao dân tộc, TCVĐ theo điều kiện của từng địa phương [12, tr.2]

1.3.5 Hình thức tổ chức và phương pháp hoạt động thể thao ngoại khóa

Hình thức hoạt động TTNK rất đa dạng nói chung có những hình thức cơ bản như thể dục sáng, thể dục giữa giờ, TDTT theo lớp, theo khóa Ng y TDTT, thi đấu thể thao, TDTT ngo i trường, TDTT gia đình, đội đại biểu thể thao, lớp nghiệp dư thể thao, CLB thể thao, trung tâm đ o VĐV, kiểm tra tiêu chuẩn RLTT v.v

Các trường học cần xây dựng quy hoạch hoạt động TTNK, các khóa và các lớp cũng cần có kế hoạch cụ thể của đơn vị mình làm cho hoạt động TTNK trở thành một mạng lưới sâu rộng, có tổ chức chặt chẽ [46, tr.195], [54, tr.181]

Các buổi tập cá nhân: Các buổi tập TDTT cá nhân thường được thực hiện với

nhiều dạng phong phú m mọi người ai cũng có thể tham gia, cụ thể như l : thể dục

vệ sinh (thể dục buổi sáng), thể dục giữa giờ, dạo chơi h ng ng y, các buổi tự tập theo xu hướng huấn luyện chung v huấn luyện thể thao [62, tr.409-411]

Các buổi tập theo nhóm tự nguyện, tự quản: Các buổi tập theo nhóm tự

nguyện gồm: trò chơi, lữ hành, du lịch, thi đấu Thường thì mỗi đội nhóm thường

cử ra người đội trưởng, nhóm trưởng có khả năng quản trò, phân công, sắp xếp, điều hành các buổi tập loại này Phổ biến nhất của loại hình n y l các TCVĐ (trò chơi học tập - huấn luyện, trò chơi sức khỏe, trò chơi giải trí, trò chơi thi đấu) Trong trường CĐ, ĐH, SV thường hình thành các buổi tập các đội nhóm tự nguyện theo đơn vị lớp, kh i, khoa, ng nh…Chẳng hạn, để chuẩn bị dự thi các giải đấu hội thao h ng năm của trường và có thể thi đấu t t v đạt giải, SV thường tự tổ chức các buổi tập tự túc, tự nguyện Các SV có kinh nghiệm và chuyên môn khá sẽ hướng dẫn cho các SV mới, các th nh vi n đội bóng nam sẽ tích cực “huấn luyện” cho các đội nữ [62, tr.411-413]

Các buổi tập theo nhóm có người tổ chức, hướng dẫn: Các buổi tập dạng n y

được tiến h nh dưới sự điều khiển của những người l m công tác chuy n môn như các GV, HLV, HDV TDTT Tập luyện theo nhóm có tổ chức thường l các buổi tập luyện theo phong tr o các khóa ngắn hạn tại các tụ điểm, nh văn hóa, trung tâm, CLB TDTT, các cuộc thi đấu, các buổi tập nâng cao sức khỏe trong các cơ quan, xí nghiệp, các ng y hội TDTT… Hình thức n y rất cần được phát triển sâu rộng trong trường học vì khi hội nhập v o nền kinh tế thị trường, x hội sẽ phát sinh các

“khuyết tật”, lợi nhuận được đặt l n h ng đầu, đất đai, môi trường vui chơi, rèn luyện sức khỏe bị thu hẹp

Xét về góc độ xã hội, hoạt động TTNK có người hướng dẫn còn có ý nghĩa tích cực như l một sân chơi bổ ích, một môi trường sinh hoạt lành mạnh giúp giới trẻ sử dụng thời gian rỗi một cách hợp lý, tránh xa tệ nạn xã hội như các khẩu hiệu thường gặp khắp nơi: “Thể thao đẩy lùi ma túy”, “Thể thao là mùa xuân của tuổi trẻ”… đang trở thành một nhu cầu bức xúc hơn bao giờ hết của SV cũng như các tổ chức ở các trường ĐH hiện nay [62, tr.413-415]

Câu lạc bộ thể dục thể thao: Câu lạc bộ TDTT là tổ chức tập luyện TDTT

mang tính chất xã hội, tự nguyện, nhằm thu hút người y u thích TDTT để tập luyện, thi đấu, biểu diễn TDTT, góp phần xây dựng phát triển phong tr o TDTT cơ sở theo chủ trương x hội hóa TDTT [21]

Đội tuyển thể thao (đội thể thao): Đội tuyển thể thao là một nhóm xã hội nhỏ

VĐV thể thao (từ 2 người trở lên) có mục đích hoạt động chung và th ng nhất trong một lĩnh vực (môn) thể thao cụ thể [74, tr.141]

Đội tuyển thể thao được tổ chức theo yêu cầu khách quan và nguyên tắc hoạt động tập thể, nguyên tắc quản lí chặt chẽ của loại hình hoạt động thể thao Đội tuyển thể thao là một nhóm xã hội có tổ chức cao Đó l biểu tượng của m i quan

hệ hợp tác hoạt động, quan hệ đồng đội, đồng chí thân thiết của những người VĐV với nhau trong một tập thể gắn bó vì mục đích, ho i bảo thể thao chung

Trong các trường CĐ, ĐH, SV thường được tổ chức tham gia tập luyện TTNK theo các hình thức CLB thể thao, đội tuyển trường v các nhóm lớp có cùng sở thích

1.3.6 Thi đấu thể dục thể thao trường học

Thi đấu thể thao l một bộ phận quan trọng của TDTT trường học; l một trong những lộ trình cơ bản để thực hiện mục ti u, nhiệm vụ trường học

- Nó động vi n v tổ chức đông đảo thầy trò tích cực tham gia RLTT

- Góp phần củng c , nâng cao hiệu quả huấn luyện như hình thức chuy n biệt của GDTC, bồi dưỡng năng lực vận động của HS

- Góp phần nâng cao trình độ kĩ thuật v th nh tích thể thao, phát hiện v bồi dưỡng c t cán v nhân t i thể thao

- Nó còn có thể gián tiếp kiểm tra công tác GDTC thông qua dạy học TDTT v huấn luyện thể thao, tổng kết kinh nghiệm giao lưu thể thao, cùng nhau học tập, cùng nhau tiến bộ

- Có tác dụng bồi dưỡng truyền th ng t t đẹp, bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức tư tưởng v tác phong TDTT cao quý

- L m phong phú v sôi nổi sinh hoạt văn hóa nghiệp dư của nh trường v địa phương, có tác dụng tích cực trong việc xây dựng l i s ng văn hóa, bồi dưỡng hứng thú TDTT của HSSV

Rõ r ng thi đấu thể thao l đòn bẩy mạnh mẽ đẩy mạnh công tác GDTC trường học, là nhân t xúc tiến phổ cập và nâng cao thành tích thể thao kết hợp với nhau [46, tr 201-202], [54, tr.181-184]

1.4 ĐẶC ĐIỂM TÂM SINH LÝ VÀ PHÁT TRIỂN THỂ LỰC LỨA TUỔI 18-22 1.4.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 18-22

Thuật ngữ “sinh vi n” có nguồn g c từ tiếng La – tinh “Student” có nghĩa l người l m việc, học tập nhiệt tình, người đi tìm kiếm, khai thác tri thức Nó được dùng cùng nghĩa tương đương với từ “Student” trong tiếng Anh, “Etudiant” trong tiếng Pháp v “Cmgenm” trong tiếng Nga “Sinh vi n” l để chỉ những người theo học ở bậc ĐH v phân biệt với HS đang theo học ở bậc phổ thông Theo ngôn ngữ Hán Việt, từ “sinh vi n” được diễn nghĩa ra l người bước v o cuộc s ng, cuộc đời Còn theo Từ điển Bách Khoa tiếng Việt, khái niệm “sinh vi n” được dùng để chỉ người học ở bậc ĐH [66] Theo Quy chế công tác HSSV trong các trường đ o tạo của Bộ GD&ĐT thì: “sinh vi n” l người đang theo học hệ ĐH v CĐ [10] Từ đó

ta có thể hiểu: khái niệm “sinh vi n” l những người đang học tập tại các trường

ĐH, CĐ – nơi đ o tạo nguồn nhân lực cao đáp ứng y u cầu x hội

Về tuổi sinh học, đa s SV thuộc lứa tuổi thanh ni n từ 17 đến 25 tuổi, một s ít

có tuổi đời thấp hoặc cao hơn tuổi thanh ni n [33] Vì vậy, sự phát triển v trưởng thành về giải phẫu v sinh lí của tuổi thanh ni n l đặc trưng cho lứa tuổi SV

Lứa tuổi SV l thời kì phát triển tích cực nhất về tình cảm đạo đức, trí tuệ v thẩm mỹ, l giai đoạn hình th nh v ổn định tính cách Trong giai đoạn n y, SV có

sự biển đổi mạnh mẽ về động cơ v định hướng giá trị x hội có li n quan đến nghề nghiệp, đồng thời bắt đầu thể nghiệm mình trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau Mặc dù nhân cách được hình th nh v phát triển trong su t cả đời người, nhưng trong thời kì học nghề l giai đoạn hình th nh mạnh mẽ nhất về xu hướng nhân cách người lao động Sự hình th nh nhân cách nghề của SV được diễn ra theo các hướng

cơ bản sau: Xu hướng nghề v các năng lực cần thiết của nghề được hình th nh, củng c v phát triển; hoạt động nhận thức, đặc biệt l các quá trình nhận thức được nghề nghiệp hoá; kì vọng đ i với nghề nghiệp được phát triển; khả năng tự giáo dục, tự tu dưỡng v nâng cao; tính độc lập v tâm thế sẵn s ng đ i với nghề nghiệp được củng c Quá trình phát triển nhân cách của SV diễn ra trong su t quá trình học tập từ năm đầu đến năm cu i ở trường nghề [32]

Dựa v o các công trình nghi n cứu, các tác giả Nguyễn Thạc, Phạm Th nh Nghị chia nhân cách SV th nh sáu kiểu điển hình Việc phân loại các kiểu SV tạo ra

cơ sở khoa học để nh trường tổ chức các hoạt động giáo dục SV trong quá trình học tại trường [65]

1.4.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi 18-22

Ở lứa tuổi 18 – 22 về cơ bản các hệ th ng cơ quan quan trọng v thể chất của con người đ ho n thiện Lứa tuổi n y xương v khớp bắt đầu ổn định, từ 20 – 25 tuổi xương có thể c t hoá ho n to n v không thể phát triển th m nữa Ở lứa tuổi n y chiều cao có thể tăng th m v i cm, do sự phát triển của các tổ chức sụn đệm giữa các khớp xương Các tổ chức sụn đệm n y dần dần xẹp lại sau tuổi 40 v cũng làm cho chiều cao cơ thể giảm đi v i cm Mặt khác, cơ thể lại phát triển mạnh theo bề ngang

v tăng trọng lượng cơ thể Nếu được tập luyện TDTT thường xuy n thì mức độ linh hoạt của các khớp xương có thể thay đổi Song khả năng giải phẫu sinh lý của khớp phải l yếu t quyết định khi lựa chọn động tác trong tập luyện TDTT

Ở lứa tuổi từ 18 – 22, cơ bắp đ phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để tập luyện phát triển sức mạnh v sức bền Cơ thể con người có năng lực hoạt động cao Tập luyện TDTT có hệ th ng, khoa học sẽ l m tăng lực co cơ chính l nhờ tăng s lượng tiết diện ngang cũng như tăng độ đ n hồi của cơ [37]

Lứa tuổi 18 – 22 l lứa tuổi trưởng th nh n n hệ th ng các cơ quan chức năng của cơ thể đ ho n thiện Kích thước n o v h nh tuỷ đ phát triển ho n thiện đạt mức của người trưởng th nh Hoạt động phân tích tổng hợp của vỏ n o v tư duy trừu tượng đ hình th nh t t

Các tổ chức của hệ thần kinh vẫn còn phát triển nhưng chậm v đi đến ho n thiện, khả năng tư duy, phân tích, tổng hợp, khả năng trừu tượng hóa phát triển…

Vì vậy, đây l điều kiện thuận lợi cho việc ho n th nh phản xạ có điều kiện Chức năng của hệ th ng thần kinh trung ương thể hiện qua đặc trưng chủ yếu của quá trình thần kinh như Pap-L p đ chỉ ra:

Cường độ hưng phấn v ức chế;

Tính cân bằng của quá trình hưng phấn v ức chế;

Tính linh hoạt chuyển đổi giữa hai quá trình tr n [4]

Các kích thước tuyệt đ i, tương đ i của tim tăng, khoảng 220 – 240g Tần s

co bóp của tim giảm dần khoảng 70 – 78 l/ph Huyết áp tăng, huyết áp t i đa 100 – 130mmHg v t i thiểu dao động từ 70 – 85mmHg Mặt khác, trong qu ng đời con người, tần s mạch đập không gi ng nhau, tần s mạch đập giảm theo lứa tuổi v đến 20 tuổi mạch đập mới bắt đầu ổn định Thể tích phút của dòng máu tính tr n 1

kg trọng lượng (thể tích phút tương đ i) giảm dần theo lứa tuổi v ở người lớn l 60ml Mặt khác, lứa tuổi có ảnh hưởng nhất định đến thể tích tâm thu v thể tích phút t i đa Tuổi c ng lớn thì thể tích tâm thu v thể tích phút c ng cao Thể tích tâm thu t i đa ở người lớn l 120 – 140ml v trong hoạt động căng thẳng thể tích phút là 24 – 28 l/phút Huyết áp phụ thuộc nhiều v o trương lực th nh mạch v huyết áp cũng tăng dần theo lứa tuổi Ở lứa tuổi nhỏ, huyết áp chưa ổn định, tuy nhi n sự thay đổi không rõ, sau 16 tuổi huyết áp bắt đầu ổn định [36]

Hệ th ng tim mạch trong giai đoạn ho n thiện về cấu trúc v chức năng Dưới ảnh hưởng của quá trình phát triển sinh học tự nhi n v sự tác động của tập luyện đ tạo n n những biến đổi thích ứng Tần s giảm trong y n tĩnh, buồng tim gi n rộng,

th nh tim dầy l n v lực co bóp tim tăng l cơ sở tăng lưu lượng phút, lưu lượng tâm thu, huyết áp t i đa trong vận động [35]

Tuổi trưởng th nh của cơ thể có sự thay đổi về độ d i của chu kỳ hô hấp, tỷ lệ thở ra hít v o, thay đổi độ sâu, chu kỳ hô hấp

Đặc điểm sinh lý lứa tuổi ảnh hưởng rõ rệt đến chức năng hô hấp Trong quá trình trưởng th nh của cơ thể có sự thay đổi về độ d i của chu kỳ hô hấp, tỷ lệ thở ra – hít v o, thay đổi độ sâu v tần s hô hấp, Hô hấp có biến đổi tương đồng: hệ

th ng cơ hô hấp, thể tích lồng ngực phát triển ho n thiện dẫn đến biến đổi các chỉ s chức năng theo hướng: tần s hô hấp giảm, thông khí phổi, dung tích s ng, khả năng hấp thụ oxy tăng Tần s hô hấp giảm xu ng còn 12 – 16 lần/phút; độ sâu hô hấp tăng dần l 400 – 500ml; dung tích s ng 2600ml đ i với nữ, 3500ml đ i với nam, hấp thu oxy t i đa tăng cao [35]

Trao đổi chất v chuyển hóa năng lượng l bản chất của sự s ng Trong hoạt động, mức ti u hao năng lượng cho quá trình vận động rất lớn, phụ thuộc v o cường

độ, thời gian, kh i lượng vận động v yếu t môi trường

Khả năng đáp ứng năng lượng bằng yếm khí v ưa khí tăng theo sự trưởng

th nh v ho n thiện nhân cách Các chỉ s tăng v đạt t i đa ở tuổi 20 – 25 Sau 40 tuổi các chỉ s năng lực hoạt động thể lực giảm dần v ở tuổi 60 thì chỉ bằng một nửa so với giai đoạn trưởng th nh

Quá trình phát triển các chỉ s năng lượng sinh học theo lứa tuổi có sự khác biệt phụ thuộc v o giới tính Ở nam giới, cường độ yếm khí tăng nhanh đến tuổi 20, cao nhất tuổi 30 v sau đó giảm dần Chỉ s cường độ của quá trình ưa khí – VO2 max, ở nam cực đại tuổi 25, ổn định cho đến 40 tuổi, sau đó giảm dần Lượng Acid lactic máu cao nhất của nam v nữ đạt được ở tuổi 22, sau đó giảm nhanh ngay sau 30 tuổi [22] Tóm lại, lứa tuổi 18 – 22 l lứa tuổi trưởng th nh, l lứa tuổi bắt đầu “l m người lớn” Các đặc điểm sinh lý – giải phẫu nói chung l của người trưởng th nh Tuy nhi n, do lứa tuổi 18 – 22 thuộc thời kỳ đầu lứa tuổi thanh ni n n n cần phải đặc biệt chú ý cụ thể l :

Phải tiếp tục GDTC một cách khoa học để nâng cao thể chất, góp phần ho n thiện các chức năng cơ quan v các cơ quan trong cơ thể

Phát triển đầy đủ các t chất thể lực, l m tiền đề phát triển thể lực chung rộng

r i v phát triển thể lực chuy n môn cần thiết sau này cho SV

1.4.3 Đặc điểm phát triển tố chất thể lực lứa tuổi 18-22

Theo I.V Aulic, “Trình độ thể lực biểu thị tình trạng chức năng của cơ thể v đặc biệt nó thể hiện ở các t chất thể lực: sức bền, sức mạnh, sức nhanh, kh o l o v mềm dẻo, đồng thời còn thể hiện ở sự ph i hợp thần kinh cơ” [1, tr.21]

Trong hoạt động TDTT, cơ chế sinh lý của các t chất thể lực rất đa dạng v phức tạp, hiệu quả phụ thuộc v o công suất hoạt động, cơ cấu động tác, thời gian dùng sức, sự hiểu biết, Khả năng hoạt động thể lực có thể biểu hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau, các mặt khác nhau của khả năng hoạt động thể lực đó được gọi l

t chất vận động (t chất thể lực) Có 5 t chất thể lực cơ bản l sức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo, khả năng ph i hợp vận động (khéo léo)

Các t chất thể lực có li n quan chặt chẽ với kỹ năng vận động Sự hình th nh kỹ năng vận động phụ thuộc nhiều v o mức độ phát triển các t chất thể lực v ngược lại, trong quá trình hình th nh kỹ năng vận động, các t chất thể lực cũng được ho n thiện