nâng cao chất lượng học toán hình thông qua hình ảnh trực quan ở học sinh lớp 1

Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác. Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập ở giảng dường đại học đến nay, em dã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý thầy cô, gia đình và bạn bè. Em xin chân thành cảm ơn thầy Hoàng Ngọc Thức đã tận tình hướng dẫn chúng em qua từng buổi học trên lớp cũng như những nói chuyện, thảo luận về lĩnh vực sáng tạo trong nghiên cứu khoa học. Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy thì em nghĩ bài thu hoạch này của em rất khó có thể hoàn thiện được. Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn thầy. Đề tài được thực hiện trong khoảng thời gian 3 tuần. Bước đầu đi vào thực tế và còn nhiều bỡ ngỡ. Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn, em rất mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn học sinh cùng lớp để kiến thức của em trong lĩnh vực này dược hoàn thiện hơn. Sau cùng, em xin kính chúc quý thầy Hoàng Ngọc Thức thật dồi dào sức khỏe, niềm tin để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau. Trân trọng

3 Thực trạng vê việc sử dụng trực quan

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Phương pháp nghiên cứu

II Cơ sở lý luận

III Cơ sở thực tiễn

B Nội dung nghiên cứu

I Mục tiêu dạy học môn toán lớp 1

II Định hướng của đối tượng mời phương pháp dạy học

toán hình lớp 1

III Sử dụng hợp lý các hình ảnh trực quan và đồ dùng dạy

học toán hình là thiết thực, góp phần đẩy mạnh đổi mới

phương pháp dạy học toán hình lớp 1

IV Một số biện pháp sử dụng trực quan để nâng cao chất

lượng dạy và môn toán

1 Các biện pháp ưu tiên trực quan phù hợp với từng giai

đoạn học tập của học sinh

2 Sử dụng đúng lúc, đúng mức độ các đồ dùng học toán ở

lớp 1

3 Chuyển dần, chuyển kịp thời các phương tiện trực quan

từ dạng cụ thể sang dạng trừu tượng hơn

4 Không lạm dụng phương pháp trực quan

5 Tăng cường sử dụng đồ dùng dạy học, đặc biệt là sử

dụng các phương tiện dạy học hiện đại

C Kết luận

1 Kết luận chung

4445566667888

1919

4

2 Bài học kinh nghiệm

D Tài liệu tham khảo

1921

LỜI CẢM ƠN

Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập ở giảng dường đại học đến nay, em dã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý thầy cô, gia đình và bạn bè.

Em xin chân thành cảm ơn thầy Hoàng Ngọc Thức đã tận tình hướng dẫn chúng

em qua từng buổi học trên lớp cũng như những nói chuyện, thảo luận về lĩnh vực sáng tạo trong nghiên cứu khoa học Nếu không có những lời hướng dẫn, dạy bảo của thầy thì em nghĩ bài thu hoạch này của em rất khó có thể hoàn thiện được Mộtlần nữa, em xin chân thành cảm ơn thầy

Đề tài được thực hiện trong khoảng thời gian 3 tuần Bước đầu đi vào thực tế và còn nhiều bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắc chắn, em rất mong muốn nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn học sinh cùng lớp để kiến thức của em trong lĩnh vực này dược hoàn thiện hơn

Sau cùng, em xin kính chúc quý thầy Hoàng Ngọc Thức thật dồi dào sức khỏe, niềm tin để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

Trân trọng!

Sinh thời, Bác Hồ thường mong muốn, mong muốn đến cháy bỏng là sau

này mỗi người dân Việt Nam “ ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”

Và mong ước của Bác giờ đây đã trở thành hiện thực là: Tất cả trẻ em đã được đếntrường để học tập và vui chơi, được giáo dục toàn diện để kế tiếp sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Trong các môn học ở Tiểu học, môn Toán có một vị trí quan trọng MônToán trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng để ứng dụng trong đời sống MônToán đóng góp một phần rất quan trọng trong việc rèn luyện ý nghĩ, phương phápsuy luận, pháp giải quyết vấn đề… nó đóng góp vào việc phát triển trí thông minh,cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo; nó đóng góp vào việc hình thành cácphẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động như: cần cù, cẩn thận, cóýchí vượt khó, làm việc có kế hoạch, có nề nếp và tác phong khoa học

Trong trường tôi, thực hiện chủ trương của Bộ giáo dục và đào tạo là cầnphải đổi mới phương pháp dạy học trong chương trình lớp Một, việc sử dụng đồdùng trực quan trong dạy học nói chung, trong dạy học toán nói riêng là điều rấtcần thiết vì: học sinh lớp Một, năm đầu trẻ mới tới trường, trẻ rất bỡ ngỡ từ việcchuyển hoạt động chủ đạo tự chơi sang hoạt động học tập Đặc biệt tư duy của trẻlớp Một

( 6 tuổi) là tư duy trực quan cụ thể, đó là kiểu tư duy được hình thành trong quátrình trẻ vui chơi Ở lứa tuổi này, các em rất dễ xúc cảm, thích cái đẹp, cái mới lạ,tích cực ham muốn gần gũi với thiên nhiên, nhạy cảm với các hoạt động văn họcnghệ thuật như: sách, truyện, tranh ảnh, vật thật, phim ảnh, kịch, múa… Đồ dùngtrực quan sinh động góp phần to lớn trong việc hình thành kiến thức , trong việcgiáo dục…, nó còn mạnh mẽ hơn nhiều những bài lý thuyết khô khan

Bản thân tôi là giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp Một, qua thực tế dự giờthăm lớp của đồng nghiệp, tôi có ham muốn giáo viên và học sinh cần có kỹ năng

trong việc sử dụng trực quan ở các tiết học nói chung và ở một tiết học Toán nóiriêng dẫn đến tiết học đạt hiệu quả cao Với lý do trên, tôi xin trình bày về việc :

“ Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy- học toán cho học sinh lớp Một”, năm

học 2013-2014

2.Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu hệ thống nhất nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học toán hình lớp 1, tìm hệ thống bài tập thiết kế các hình thông qua hình ảnh trực quan.Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn của giáo viên và học sinh khi thiết kế, sử dụnghình ảnh trong giờ toán hình

3 Thực trạng về việc sử dụng trực quan

a Thuận lợi:

- Sách giáo khoa mới có các kênh hình rất đẹp, sinh động gần gũi với đời sống củatrẻ( ước tính kênh hình nhiều gấp đôi kênh chữ và số)

- Trường đã có 01 bộ máy chiếu đa năng và 01 phòng gồm 15 máy vi tính

- Nhà trường tạo điều kiện mua sắm đồ dùng cần thiết cho giảng dạy

- Mỗi lớp Một đều được trang bị 01 bộ đồ dùng dạy học Toán

- Có hệ thống bảng chống loá, bảng phụ, chữ viết của giáo viên rõ ràng, cẩn thận,trình bày trên bảng một cách khoa học

- Học sinh được trang bị mỗi em 01 bộ đồ dùng học Toán

- Trường đã động viên giáo viên tự làm đồ dùng thi sử dụng đồ dùng cấp trường

- Chương trình toán hiện nay có cấu trúc đồng tâm, lôgic, thuật ngữ Toán họcchính xác, rõ ràng, phù hợp với tư duy trẻ Vì vậy học sinh dễ tiếp thu kiến thứcmới và áp dụng để làm bài tập

b Khó khăn:

+ Do nội dung dạy Toán mang tính trừu tượng

+ Do sự nhận thức của học sinh lớp Một không đồng đều

+ Một số giáo viên chưa ý thức được tầm quan trọng của việc sử dụng trực quanhoặc còn ngại sử dụng đồ dùng

+ Đồ dùng dạy học môn Toán Một được trang bị nhiều nhưng chưa phù hợp với từng bài dạy, chưa đủ để đáp ứng nhu cầu Khi sử dụng trực quan trong dạy học toán lớp Một cụ thể ở từng bài dạy phải chọn như thế nào? đưa ra lúc nào cho hợp

lý và đạt hiệu quả cao? Điều đó bắt buộc chúng ta phải tìm hiểu, xác định và lựa chọn cách nào cho phù hợp nhất?

4 Giải quyết khoa học ( khảo sát điều tra)

Sử dụng tranh ảnh, hình ảnh trực quan sẽ làm tăng kỹ năng học toán hình trong phân môn toán hình của học sinh lớp 1 trường tiểu học Lê Hồng Phong

5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Tìm hiểu tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học

- Tìm hiểu ý nghĩa, tác dụng của toán hình thông qua hình ảnh trực quan

- Nghiên cứu tâm sinh lý lứa tuổi học sinh thực hiện

- Phân tích tổng hợp rút râ bài học kinh nghiệm

6 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp điều tra, quan sát

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

II Cơ sở lý luận

Luật Giáo dục năm 2005, khoản 2, diều 58 đã ghi: “ Phương pháp giáo dục phổ thông phá huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làmviệc theo nhóm; rèn kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Xuất phát từ đạc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học: Học sinh tiểu học luôn luôn hiếu động, ham chơi, thích cái mới là, nhưng lại chóng chán Đối với học sinhlớp 2, chơi cũng là một nhu cầu không thể thiếu được, vì vậy, việc sử dụng các trò chơi học tập trong giờ học toán là hết sức cần thiết và có ích Trò chơi học toán có tác dụng giúp học sinh:

- Thay đổi động hình, chống mệt mỏi

- Tăng cường khả năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã hcoj

- Phát triển hứng thú, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận

Khi chơi, trẻ tưởng tượng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả mà

không nghĩ là mình đang học Sự khô khan của giờ học toán sẽ được giảm nhẹ, quátrình học tập diễn ra một cách tự nhiên hơn, hấp dẫn hơn

Trò chơi học toán là phương tiện có ý nghĩa trong việc góp phần thực hiện đổi mớiphương pháp dạy học toán tiểu học, nhằm phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh.

Ngoài ra thông qua hoạt động trò chơi còn giúp các em phát triển được nhiều phẩmchấ đạo đức như tình đoàn kết, thân ái, long trung thực, tinh thần cộng đồng trách nhiệm Do vậy quan điểm “thông qua hoạt động vui chơi để tiến hành hoạt động học tập” là phù hợp với trường tiểu học

III Cơ sở thực tiễn:

Từ khi vào nghề, tôi được phân công giảng dạy tất cả các lớp tiểu học Qua thực

tế, học sinh chủ yếu ở vùng nông thôn nên việc giao tiếp của các em còn hanjc hế, không mạnh dạn, tự tin Vì vậy, ngay từ đầu năm, tôi đã vạch ra kế hoạch phải làm sao để giờ học sôi nổi hơn, học sinh tích cực hơn? Từ khi được tiếp cận phương pháo dạy học mới, tôi như được tiếp them sức mạnh, tôi mạnh dạn trình bày với ban giám hiệu biện pháp áp dụng các trò chơi đã được tập huấn cộng them một số trò chơi tự thiết kế vào trong dạy học toán và được ban giám hiệu đồng ý nên tôi đưa vào áp dụng trong các giờ học và kết quả rất khả quan

Năm nay bản thân được phân công dạy lớp 2/1 Lớp tôi có 34 học sinh, trong đó có

10 em nữ, 24 em nam, học sinh dân tộc là 05 em, học sinh từ các vùng núi cao mớichuyển về là 05 em Từ đầu năm học lớp học rất trầm, chỉ một vài m phát biểu ý kiến, giờ học diễn ra rất buồn và các em cảm thấy mệt mỏi Khi tôi đưa trò chơi học toán vào áp dụng trong giờ học thì không khí học tập khác hẳn, các em học tậptích cực, những rem chậm chạp cũng năng động hơn Những em có tính tự ti cũng hòa nhập cùng các bạn Qua 2 lần khảo sát của nhà trường ban giám hiệu đã đánh giá sáng kiến của tôi có hiệu quả cao, làm cho chất lượng của lớp học vượt trội hơntrước rất nhiều Tôi nhận thấy sáng kiến của tôi đưa vào áp dụng không những giúp các em biết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, cùng giúp nhau tiến bộ, các em biếtnhường nhịn nhau và ngoan hơn trước nhiều Học sinh hứng thú học tập nên tỉ lệ chuyên cần cũng được duy trì rất tốt Vì vậy việc đưa hình ảnh trực quan vào giờ học toán ở tiểu học là cần thiết, nhất là trong giờ học Toán của học sinh lớp 1

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I Mục tiêu dạy học môn toán lớp 1

Dạy học Toán 1 nhằm giúp học sinh:

1 Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về phép đếm;

về các số tự nhiên trong phạm vi 100 và phép cộng, phép trừ không nhớ trongphạm vi 100: về độ dài và đo độ dài trong phạm vi 20cm; về tuần lễ và ngày trongtuần; về đọc giờ đúng trên mặt đồng hồ; về một số hình hình học( đoạn thẳng,điểm, hình vuông, hình tam giác, hình tròn); về bài toán có lời văn,

2 Hình thành về rèn luyện các kĩ năng thực hành: đọc, viết, đếm, so sánh các

số trong phạm vi 100; đo và ước lượng độ dài đoạn thẳng( với các số đo là số tựnhiên trong phạm vi 20cm); nhận biết hình vuông, hình tam giác, hình tròn, đoạnthẳng, điểm; vẽ đoạn thẳng có độ dài đến 10cm; giải một số dạng toán đơn vềcộng, trừ: bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giảncủa bài học và bài thực hành; tập dượt so sánh, phân tích tổng hợp, trừu tượnghoá , khái quát hoá trong phạm vi của những nội dung có nhiều quan hệ với đờisống thực tế của học sinh

3 Chăm chỉ, tự tin, cẩn thận, ham hiểu biết và hứng thú trong học tập Toán là

- Hoạt động học tập phải phù hợp với khả năng nhận thức, trình độ tiếng Việt

và hứng thú của học sinh ở lứa tuổi lớp 1 Do đó trong quá trình tổ chức và thựchiện các hoạt động học tập, giáo viên cần giúp học sinh tự học, tự chiếm lĩnh kiến

thức mới, có các kĩ năng thực hành và ứng dụng kiến thức toán học vào trong đờisống.

III Sử dụng hợp lý các hình ảnh trực quan và đồ dùng dạy học toán hình là thiết thực, góp phần đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học toán hình lớp 1

Do đặc điểm về tâm lý và trình độ học tập của học sinh ở mỗi lớp( Một), việc sửdụng loại hình ảnh trực quan nào hoặc loại hình dạy học nào, với mức độ trực quannào đều được cân nhắc kĩ lưỡng Cần phải căn cứ vào đối tượng học sinh cụ thể đểlựa chọn nội dung và phương pháp dạy học sao cho có thẻ hỗ trợ hcọ sinh đạt đượccác mục tiêu cơ bản của bài học đối với các hình minh hoạ và đồ dùng dạy học ởlớp Một, giáo viên cũng phải sử dụng đúng mức, không được coi nhẹ nhưng cũngphải tránh “ lạm dụng” Vì vậy giáo viên nên tìm hiểu kĩ, cân nhắc sử dụng hìnhminh hoạ, các đồ dùng dạy học ở mỗi dạng bài, ở mỗi giai đoạn học tập

IV Một số biện pháp sử dụng trực quan để nâng cao chất lượng dạy và môn toán

1 Có các phương tiện trực quan phù hợp với từng giai đoạn học tập của học sinh

Ở lớp Một, các đồ dùng học toán là các vật thực (bông hoa, lá cây, quả càchua, ), các tranh ảnh về các vật gần gũi với học sinh( cây, hoa, lá, ) các mô hình,vật tượng trưng (hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác, chấm tròn, que tính, ).Mỗi học sinh lớp 1 đều được trang bị một bộ đồ dùng học toán Ngoài ra sách giáokhoa còn có các kênh hình rất đẹp, màu sắc phong phú gây hứng thú cho học sinh

2 Sử dụng đúng lúc, đúng mức độ các đồ dùng học toán ở lớp Một

Giáo viên nên tổ chức, hướng dẫn học sinh sử dụng đồ dùng học tập, học sinh phảihuy động mọi giác quan( tay cầm, mắt nhìn, tai nghe, )và đặc biệt là phải hoạtđộng trên các đồ dùng học tập đó để nhận biết, tìm tòi, củng cố kiến thức mới

* Ví dụ 1:

Ở lớp 1, khi dạy bài: “ Các số 1, 2, 3” thầy cùng trò cần có các nhóm có 1, 2,

3 đồ vật cùng loại Chẳng hạn: 3 bông hoa, 3 hình vuông, 3 con bướm, 3 hình tròn, , 3 tờ bìa Trên mỗi tờ bìa viết sẵn một trong các số 1, 2, 3; 1 chấm tròn, 2 chấmtròn, 3 chấm tròn

Giáo viên cần giới htiệu từng số 1( 2, 3) theo các bước sau:

Bước 1:

Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát các nhóm chỉ có một phần tử( từ cụthể đến trừu tượng, khái quát), chẳng hạn: bức ảnh(mô hình) có một con hcim, bứctranh có một cô gái, tờ bìa vẽ một chấm tròn, bàn tính có một con tính, Mỗi lầncho học sinh quan sát một nhóm đồ vật, học sinh nêu, chẳng hạn: học sinh chỉ vàobức tranh và nói: “ Có một bạn gái, có một con chim, có một chấm tròn, ”

Bước 2:

Học sinh quan sát – Giáo viên hỏi:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

Hỏi: Có mấy con chim? - Có một con chim

Hỏi: Có mấy bạn gái? - Có một bạn gái

Hỏi: Tờ bìa vẽ mấy chấm

- Giáo viên viết mẫu: 1

- Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát chữ số 1 in, chữ số 1 viết, học sinhchỉ vào từng chữ số và đều đọc là: Một

- Giới thiệu số 2, số 3 tương tự như giới thiệu số 1

- Mục tiêu: Giúp học sinh có khái niệm ban đầu về số 4 và số 5 Biết đọc,

viết các số 4, 5 Biết đếm từ 1 > 5 và đọc các số từ 5 > 1 Nhận biết số lượng câcnhóm có từ 1 đến 5 đồ vật và thứ tự của mỗi số trong dãy số 1, 2, 3, 4, 5

- Chuẩn bị đồ dùng:

+ Các nhóm có đến 5 đồ vật cùng loại Mỗi chữ số 1, 2, 3, 4, 5 cần viết trênmột tờ bìa

+Sách giáo khoa, bộ đồ dùng học toán

Ngoài việc kiểm tra bài cũ, sang bài mới giáo viên cần:

Giới thiệu từng số 4, 5

Tương tự giới thiệu số 1, 2, 3

Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát tranh, ghi số đồ vật trong tranh đếm đượcvào ô trống

- Có 1 ngôi nhà, 2 ô tô, 3 con ngựa

Giáo viên treo hình Học sinh quan sát hình và

trả lời

Hỏi: Có bao nhiêu bạn

đang cười?

- Có 4 bạn

Hỏi: Có bao nhiêu cái kèn? - Có 4 cái kèn

Hỏi: Có bao nhiêu chấm

- Giáo viên ghi: 4

- Học sinh quan sát chữ số 4 in, chữ số 4 viết Học sinh chỉ vào từng chữ số 4

và đều đọc là: Bốn