Việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học, việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh có ý nghĩa quan trọng. Bởi xét cho cùng, công việc giáo dục phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động. Giáo dục phải được thực hiện thông qua hành động và bằng hành động của bản thân. Cho nên việc khơi dậy, phát triển ý thức, ý chí, năng lực của người học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục. Và để đáp ứng yêu cầu trên, hiện nay trong dạy học có nhiều phương pháp và hình thức dạy học đã được nhiều giáo viên áp dụng nhằm phát triển tư duy người học. Trong số đó, hình thức tổ chức học tập theo nhóm đã và đang được vận dụng một cách hiệu quả. Như chúng ta đã biết, trong học tập thì không phải bất cứ một nhiệm vụ học tập nào cũng có thể được hoàn thành do những hoạt động thuần tuý của cá nhân. Có những câu hỏi, bài tập, những vấn đề đặt ra khó và phức tạp, đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa cá nhân mới có thể hoàn thành nhiệm vụ. Vì vậy, bên cạnh hình thức học tập cá nhân, cần tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm. Hình thức thảo luận nhóm có nhiều thế mạnh như: Góp phần rèn luyện tinh thần tự lực của học sinh; giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ năng giao tiếp; tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau; phát huy vai trò trách nhiệm, tích cực xã hội trên cơ sở làm việc hợp tác. Thông qua hoạt động nhóm, các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà một mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định. Hình thức dạy học theo nhóm góp phần hình thành và phát triển các mối quan hệ qua lại trong học sinh, đem lại bầu không khí đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng nhau trong học tập. Tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm giúp các em học sinh nhút nhát, khả năng diễn đạt kém... có điều kiện rèn luyện, tập dượt, từ đó tự khẳng định bản thân. Tạo điều kiện để từng học sinh phát huy hết khả năng của mình, giúp cho việc phân hoá trong hoạt động dạy học được thuận lợi. Làm thế nào để giờ học thảo luận nhóm đạt hiệu quả, tránh hiện tượng hình thức, bản thân tôi đã suy nghĩ và đã thực hiện thành công qua đề 2. Mục đích và ý nghĩa Tìm hiểu phương pháp dạy học mới ,đặc biệt là một số phương pháp phát huy được tính tích cực,tự giác chủ động và sáng tạo của học sinh thông qua việc tổ chức học nhóm cho các em. rèn luyệu tinh thần tự lực của hs,rèn luyện và phát tiển kĩ năng làm việc,kĩ năng giao tiếp,tạo điều kiện hs học hỏi lẫn nhau,phát huy vao trò trách nhiệm,tích cực xã hội hóa trên cơ sỡ làm việc hợp tác tạo điều kiện để từng hs phát huy nhiệm vụ của mình góp phần hình thành và phát triển các mối quan hệ qua lại của hs 3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu:nâng cao biện pháp tự học ,tự rèn thông qua việc tổ chức học nhóm cho các em ở khối lớp 3 Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 3A,3B ở Trường Tiểu học Nguyễn văn trỗi, huyện thăng bình, Tỉnh Quảng Nam.
Trang 2-CHÚ THÍCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
HS : Học sinh
GV : Giáo viên
MỤC LỤC
Phần mở đầu
1.Lý do chọn đề tài
2 Mục đích và ý nghĩa
3.Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4 giả thuyết khoa học
5.Nhiệm vụ nghiên cứu
6 Phương pháp nghiên cứu
7 Lịch sử vấn đề nghiên cứu
8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Phần nội dung
Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1.1 Cơ sở lý luận
1.2 Cơ sở thực tiễn
Chương 2: Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1.1 Cơ sở lý luận
1.2 Cơ sở thực tiễn
Chương 2: Thực trạng vấn đề dạy và tích cực học tập thong qua học nhóm
2.1 Thưc trạng tình hình
2.1.1 Thuận lợi
2.1.2 Tồn tại
2.2 Nguyên nhân của thực trạng
2.2.1 Về giáo viên
2.2.2 Về học sinh
2.2.3 Khảo sát điều tra
Chương 3: nâng cao biện pháp tự học,tự rèn thong qua việc tổ chức cho các em học nhóm
Trang 33.1 Những cơ sở khoa học để đề xuất các biện pháp
3.1.1 Cơ sở lý luận
3.1.2 Cơ sở thực tiễn
3.2 Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng tự họcthông qua học nhóm khối lớp 3
3.2.1 giúp các thành viên trong nhóm phụ thuộc lẫn nhau một cách tích cực
3.2.2.tạo môi trường hợp tác “mặt đối mặt” trong nhóm học sinh để nói cho nhau nghe
3.2.3.nâng cao trách nhiệm cá nhân
3.2.4.sử dụng kĩ năng giao tiếp và kĩ năng xã hội
3.2.5.rút ra kinh nghiệm tương tác nhóm
Phần kết luận
Kết luận và kiến nghị
Tài liệu tham khảo
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài
Việc đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học, việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh có ý nghĩa quan trọng Bởi xét cho cùng, công việc giáo dục phải được tiến hành trên cơ sở tự nhận thức, tự hành động Giáo dục phải được thực hiện thông qua hành động và bằng hành động của bản thân Cho nên việc khơi dậy, phát triển ý thức, ý chí, năng lực của người học là con đường phát triển tối ưu của giáo dục Và để đáp ứng yêu cầu trên, hiện nay trong dạy học có nhiều phương pháp và hình thức dạy học đã được nhiều giáo viên áp dụng nhằm phát triển tư duy người học Trong số đó, hình thức tổ chức học tập theo nhóm đã và đang được vận dụng một cách hiệu quả
Như chúng ta đã biết, trong học tập thì không phải bất cứ một nhiệm vụ học tập nào cũng có thể được hoàn thành do những hoạt động thuần tuý của cá nhân
Có những câu hỏi, bài tập, những vấn đề đặt ra khó và phức tạp, đòi hỏi phải có sự hợp tác giữa cá nhân mới có thể hoàn thành nhiệm vụ Vì vậy, bên cạnh hình thức
Trang 4học tập cá nhân, cần tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm Hình thức thảo luận nhóm có nhiều thế mạnh như:
- Góp phần rèn luyện tinh thần tự lực của học sinh; giúp các em rèn luyện
và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ năng giao tiếp; tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau; phát huy vai trò trách nhiệm, tích cực xã hội trên cơ sở làm việc hợp tác Thông qua hoạt động nhóm, các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà một mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định
- Hình thức dạy học theo nhóm góp phần hình thành và phát triển các mối quan hệ qua lại trong học sinh, đem lại bầu không khí đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng nhau trong học tập
- Tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm giúp các em học sinh nhút nhát, khả năng diễn đạt kém có điều kiện rèn luyện, tập dượt, từ đó tự khẳng định bản thân Tạo điều kiện để từng học sinh phát huy hết khả năng của mình, giúp cho việc phân hoá trong hoạt động dạy học được thuận lợi Làm thế nào để giờ học thảo luận nhóm đạt hiệu quả, tránh hiện tượng hình thức, bản thân tôi đã suy nghĩ và đã thực hiện thành công qua đề
2 Mục đích và ý nghĩa
- Tìm hiểu phương pháp dạy học mới ,đặc biệt là một số phương pháp phát huy được tính tích cực,tự giác chủ động và sáng tạo của học sinh thông qua việc tổ chức học nhóm cho các em
- rèn luyệu tinh thần tự lực của hs,rèn luyện và phát tiển kĩ năng làm việc,kĩ năng giao tiếp,tạo điều kiện hs học hỏi lẫn nhau,phát huy vao trò trách nhiệm,tích cực xã hội hóa trên cơ sỡ làm việc hợp tác
-tạo điều kiện để từng hs phát huy nhiệm vụ của mình
-góp phần hình thành và phát triển các mối quan hệ qua lại của hs
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu:nâng cao biện pháp tự học ,tự rèn thông qua việc tổ chức học nhóm cho các em ở khối lớp 3
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 3A,3B ở Trường Tiểu học Nguyễn văn trỗi, huyện thăng bình, Tỉnh Quảng Nam
4.Giả thuyết khoa học:
Trang 5Theo tôi, qua đề tài nghiên cứu này với các biện pháp cụ thể sẽ nâng cao được chất lượng học tốt và rèn luyện cho các em được tính tích cự tự giác trong học tập cũng như trong cuộc sống hằng ngày … của học sinh lơp 3 tại
Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi,huyện Thăng Bình,Tỉnh Quảng Nam
5 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Nghiên cứu cở sở lý luận và cơ sở thực tiễn về phương pháp dạy học
ở khối lớp 3
- Điều tra thực trạng giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh lớp 3 ở Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi.Phân tích đánh giá và làm rõ nguyên nhân, khó khăn và tồn tại trong việc nâng cao biện pháp tự học ,tự rèn thông qua học nhóm
- Đề xuất một số ý kiến,biện pháp để nâng biện pháp tự học ,tự rèn thong qua học nhóm ở khối lớp 3
6 Phương pháp nghiên cứu:
- Tham khảo tài liệu:
-tạp chí thế giới trong ta
-tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên tiểu học
- Phương pháp trò chuyện:
Trò chuyện với học sinh nhằm nghiên cứu tìm hiểu về tính tích cực ,tự học của các em như thế nào và trò chuyện xoay quanh các câu hỏi nhằm nắm được tình hình học tập của các em để từng bước khắc phục yếu kém.Có thể hỏi các em những câu hỏi về các vấn đề như sau:
+ Các cách mà học sinh tự mình học tập là như thế nào , các em có thật
sự là tự học hay nhờ đỡ vào người khác…
+ Những khó khăn mà các em thường gặp trong lúc tự học là gì?Chẳng hạn như thiếu dụng cụ học tập hay do giáo viên hướng dẫn chưa rõ…
+ Nội dung, phương pháp dạy và hình thức tổ chức có phù hợp hay
không?
+ khi tự mình học tập các em có nắm được bài hay không?
- Phương pháp quan sát:
Trang 6Qua dự giờ các tiết dạy của GV và của bạn trong nhóm, và qua các tiết thực dạy, tôi nhận thấy HSTH học cũng được nhưng bên cạnh đó cũng có một số
em học Toán hình học thật sự không biết,các em nắm được quy tắc,công thức tính,các cách cắt ghép và vẽ hình nhưng khi vận dụng thì các em lại không làm được
- - Phương pháp thực nghiệm:
Qua 6 tuần thực tập tôi được cô hướng dẫn sửa giáo án và thực tập dạy 7 tiết và 5 tiết sinh hoạt Đội và sinh hoạt chủ nhiệm, qua sự trò chuyện cũng như hằng ngày theo dõi việc học tập của các em thì tôi nhận thấy những hạn chế trong dạy học theo nhóm ở một số lớp như sau:
- Sử dụng dạy học theo nhóm tuỳ tiện, không có sự lựa chọn thích hợp
- Trong hoạt động nhóm chỉ có một số em tham gia, số còn lại không tham gia hoặc tham gia không tích cực: Hoạt động nhóm chỉ tập trung ở một số đối tượng khá giỏi còn một số học sinh khác thì lợi dụng hoạt động nhóm để chơi
- Các thành viên trong nhóm không lắng nghe ý kiến của nhau: có hiện tượng lấn át hoặc chấp nhận ý kiến của nhau một cách miễn cưỡng Thường là những em giỏi áp đặt ý kiến của mình cho toàn nhóm
- Cả nhóm phụ thuộc vào một, hai người, để mặc người đó điều khiển
- Nhóm hoạt động tự do, không ai điều khiển
- Vai trò của các thành viên trong nhóm không thay đổi (chỉ một, hai người thường xuyên làm nhóm trưởng và thư ký) trong các buổi dạy học có sử dụng nhóm
- Giáo viên cho học sinh tiến hành thảo luận nhóm nhưng không quy định rõ thời gian thảo luận trong bao lâu vì vậy học sinh vẫn nhởn nhơ đùa khi đã nhận nhiệm vụ
- Việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm còn mang nặng tính hình thức, chiếu lệ Nhiều giáo viên quan niệm và hiểu rằng muốn đổi mới phương pháp dạy học là bắt buộc phải sử dụng hình thức thảo luận nhóm nên bất kỳ tiết dạy nào hoặc khi có giáo viên dự giờ, thăm lớp là sử dụng đến thảo luận nhóm mà chưa thực sự chú ý đến hiệu quả của nó mang lại như thế nào
Trang 7- Nội dung vấn đề thảo luận giáo viên đưa ra chưa phù hợp với khả năng, chưa kích thích được hứng thú của học sinh Nếu vấn đề thảo luận nhóm quá dễ, quá thấp sẽ làm học sinh chủ quan, không làm việc Ngược lại, vấn đề đưa ra quá khó, quá cao thì học sinh không thể tranh luận để giải quyết được Tất cả đều
không mang lại hiệu quả cho thảo luận nhóm
- Về phía học sinh, vì thảo luận theo nhóm nên giờ học ở lớp trở nên lộn xộn, ồn ào Nguyên nhân là do giáo viên chưa hướng dẫn học sinh kĩ năng hợp tác, biết lắng nghe ý kiến của bạn chứ không phải tranh nhau mà nói
- Hiện nay, theo quan điểm chỉ đạo của Bộ sẽ đưa những học sinh khuyết tật nhẹ học hoà nhập với học sinh bình thường thì hình thức học nhóm là rất cần thiết đối với em vì bản thân các em có những hạn chế về mặt nhận thức so với bạn
bè cùng trang lứa nên các em phải cần sự hỗ trợ từ phía bạn thông qua hình thức học theo nhóm
7 Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Đề tài này đã được các thầy cô nghiên cứu và áp dụng, tuy nhiên chưa đạt được hiệu quả
Bây giờ tôi nghiên cứu lại
8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu tìm hiểu việc nâng cao biện pháp tự học ,tự rèn thong qua việc tổ chức cho các em học nhóm ở lớp 3A,B tại Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi,huyện Thăng Bình,tỉnh Quảng Nam
9.Cấu trúc tổng quan của đề tài:
Đề tài có … trang, gồm các phần sau:
*Phần mở đầu
*Phần nội dung nghiên cứu
Chương 1 Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
Chương 2 Thực trạng vấn đề dạy và học trong việc tự học của hs qua phương pháp thảo luận nhóm khối lớp 3
Chương 3.Các giải pháp nâng cao chất lượng tự học thông qua học nhóm khối lớp 3
*Kết luận và kiến nghị
Trang 8*Tài liệu tham khảo
* Phụ lục
*Bảng chấm điểm
PHẦN NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1.1 Cơ sở lý luận
1.2 Cơ sở thực tiễn
Chương 2: Thực trạng vấn đề dạy và học trong việc tự học của hs qua phương pháp thảo luận nhóm khối lớp 3
2.1 Thực trạng tình hình dạy và học
2.1.1 Thuận lợi
2.1.2 Tồn tại
2.2 Nguyên nhân của thực trạng
2.2.1 Về giáo viên
2.2.2 Về học sinh
2.2.3 Khảo sát,điều tra
2.2.3.1 Kết quả khảo sát
2.2.3.2 Nguyên nhân
2.2.3.3 Vấn đề cấp thiết đặt ra
Chương 3: Các giải pháp nâng cao chất lượng tự học thông qua học nhóm khối lớp 3
3.1 Những cơ sở khoa học để đề xuất biện pháp
3.1.1 Cơ sở lý luận
3.1.2 Cơ sở thực tiễn
3.2 Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng tự học thông qua học nhóm khối lớp 3
3.2.1 giúp các thành viên trong nhóm phụ thuộc lẫn nhau một cách tích cực
Trang 9
3.2.2 tạo môi trường hợp tác”mặt đối mặt” trong nhóm hs để nói cho nhau nghe
3.2.3.nâng cao trách nhiệm các nhân
3.2.4.sử dụng kĩ năng giao tiếp và kỹ năng xã hội
3.2.5 rút ra kinh nghiệm tương tác nhóm
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp giúp HS nâng cao tính tự học, tự rèn thông qua học nhóm
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Qua quá trình nghiên cứu cơ sở lý luận, tìm hiểu thực trạng và dạy thực nghiệm
về phương pháp
Tổ chức dạy học nhóm là một hình thức dạy học với nhiều tính ưu việt Đó là một trong những hình thức thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực và tương tác của học sinh Với hình thức này, học sinh được hấp dẫn, lôi cuốn vào các hoạt động học, thu lượm kiến thức bằng chính khả năng của mình với sự giúp đỡ, hướng dẫn của giáo viên Dạy học theo nhóm đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kĩ lưỡng kế hoạch dạy học, lựa chọn những nội dung thực sự phù hợp với hoạt động nhóm và thiết kế được các hoạt động giúp các em lĩnh hội, khám phá kiến thức mới một cách tốt nhất, phát huy tác dụng tích cực trong việc giúp học sinh chiếm lĩnh tri thức và rèn luyện được các kĩ năng giao tiếp cho học sinh
Trang 10Như vậy, việc tổ chức hoạt động nhóm thành công hay không là phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó một phần lớn quyết định là vấn đề nhận thức, năng lực và nghệ thuật sư phạm của người giáo viên Tôi thiết nghĩ người giáo viên "Đổi mới phương pháp dạy học" thành công là biết tự điều chỉnh cách thức sử dụng phương pháp, hình thức dạy học của mình sao cho thật phù hợp phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo của học sinh Điều quan trọng khi tổ chức học hợp tác nhóm , giáo viên cần chú ý :
- Nhiệm vụ cần giao cho học sinh phải rõ ràng, xác định rõ thời gian thảo luận cho học sinh biết
- Trong khi học sinh làm việc, giáo viên phải theo dõi, điều chỉnh kịp thời khi nhóm chưa hiểu rõ vấn đề
- Chuẩn bị kĩ lưỡng kế hoạch dạy học, lựa chọn những nội dung thực sự phù hợp với hoạt động nhóm
- Tạo thói quen hoạt động nhóm cho từng học sinh và học sinh phải biết được vai trò của mình đối với nhóm
Với cách làm như vậy lớp học sẽ trở nên sinh động, mọi học sinh đều có thể hoạt động một cách tích cực, tự giác theo sự tổ chức điều khiển của giáo viên Trong quá trình thực hiện đề tài này, chắc chắn không tránh khỏi sai sót , rất mong quý cấp, các bạn đồng nghiệp góp ý bổ sung để đề tài sáng kiến kinh nghiệm này được hoàn thiện
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tạp chí thế giới trong ta
2 Tài liệu bồ dưỡng thường xuyên cho GVTH