skkn một số biện pháp kích thích học sinh tích cực thi đua học tập qua công tác chủ nhiệm lớp (tiểu học)

Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài Mục tiêu của đề tài là tìm ra các giải pháp kích thích học sinh phấn đấu, thi đua học tập nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng về mọi mặt và giáo dục học sinh

MỤC LỤC

Trang

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 7

c Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 14

d Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 14

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Mục tiêu giáo dục của chúng ta hiện nay là đào tạo những con người phát triển toàn diện về đạo đức, trí thức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp và hình thành nhân cách, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Để đạt được điều đó, ở Tiểu học, vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp rất cần thiết và quan trọng Giáo viên chủ nhiệm thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh Làm tốt công tác chủ nhiệm là người giáo viên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy các môn học

và các hoạt động giáo dục, rèn luyện tốt năng lực và phẩm chất cho học sinh Là người thay mặt nhà trường quản lí, điều hành lớp; trực tiếp giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho học sinh Là cầu nối giữa gia đình, nhà trường, xã hội để làm tốt công tác giáo dục Vì vậy đòi hỏi người GVCN phải có phẩm chất của một nhà giáo Luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo, là chỗ dựa tin cậy các em trong học tập và phấn đấu để trở thành con người phát triển toàn diện

Là một giáo viên được phân công chủ nhiệm lớp nhiều năm, tôi thấy đây là một thuận lợi lớn, cần phải giáo dục cho học sinh phát triển toàn diện về mọi mặt Ở lứa tuổi này, các em thường rất tin tưởng ở cô giáo chủ nhiệm của mình Bản thân tôi luôn xác định được vai trò của mình, luôn quan tâm đến từng đối tượng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp

Năm học 2015 - 2016 và năm học 2016 - 2017, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4C phân hiệu Ea chai Một lớp chỉ có 13, 14 học sinh nhưng phần đa các em rất khó khăn trong học tập Qua khảo sát chất lượng đầu năm, số lượng học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức kĩ năng môn học chiếm tỉ lệ cao Một điều đáng lưu ý

là đa số các em không chăm học, không đọc bài, soạn bài khi đến lớp, nghỉ học không có lí do, đi học không mang đủ đồ dùng học tập, không soạn, không kiểm tra

sách vở theo thời khoá biểu của từng ngày Sự hiểu biết, cảm nhận của các em về các các hiện tượng, sự vật xung quanh hầu như không có Vốn từ ngữ khô khan, không biết cách dùng từ, đặt câu khi nói và viết Nhiều em còn rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin Vậy làm thế nào để các em nắm vững và thực hiện tốt các chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt, tích cực phấn đấu, thi đua học tập để nâng cao chất lượng giáo dục Đó chính

là điều mà tôi thường trăn trở, suy nghĩ Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài “Một số biện pháp kích thích học sinh tích cực thi đua học tập qua công tác chủ nhiệm lớp”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Mục tiêu của đề tài là tìm ra các giải pháp kích thích học sinh phấn đấu, thi đua học tập nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng về mọi mặt và giáo dục học sinh ý thức, thái độ học tập đúng đắn

Nhiệm vụ của đề tài là vận dụng lý luận, kinh nghiệm để phân tích, lý giải những vấn đề thực tiễn về việc kích thích học sinh tích cực thi đua học tập qua công tác chủ nhiệm lớp

3 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp kích thích học sinh tích cực thi đua học tập qua công tác chủ nhiệm

4 Giới hạn của đề tài

Học sinh và công tác chủ nhiệm của giáo viên chủ nhiệm trường Tiểu học Trần Quốc Toản, từ năm học 2015 – 2016 đến năm học 2016 - 2017

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Phương pháp thực nghiệm,

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp đọc tài liệu

- Phương pháp xử lí số liệu

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận để thực hiện đề tài

- Căn cứ vào nội dung và phương pháp công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp của Tài liệu giáo trình Công tác chủ nhiệm lớp của Nhà xuất bản Giáo dục “ Nghiên cứu, nắm vững tình hình học sinh của lớp Tổ chức xây dựng tập thể học sinh vững mạnh Tổ chức thực hiện nội dung giáo dục toàn diện học sinh lớp chủ nhiệm Giáo dục những phẩm chất đạo đức cho học sinh Nâng cao thành tích học tập của học sinh

Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh.”

- Căn cứ vào Điều 34 của Điều lệ trường Tiểu học có quy định nhiệm vụ của giáo viên: Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản lí học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục Phối hợp với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, gia đình học sinh và các tổ chức xã hội liên quan để tổ chức hoạt động giáo dục,

- Căn cứ vào Thông tư 28/2009/TT-BGDĐT quy định nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp: “Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ của một giáo viên, giáo viên chủ nhiệm còn phải thực hiện các nhiệm vụ Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức giáo dục sát với đối tượng Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, chủ động phối hợp với các giáo viên bộ môn, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, các đoàn thể và các tổ

chức xã hội khác, Nhận xét, đánh giá xếp loại học sinh, đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh Tham gia hướng dẫn hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục và rèn luyện học sinh do nhà trường tổ chức ”

- Căn cứ vào nội dung của modun 35 Bồi dưỡng thường xuyên : “ Giáo viên chủ nhiệm lớp được hiệu trưởng lựa chọn từ những giáo viên có kinh nghiệm giáo dục, có uy tín trong học sinh, được hội đồng nhà trường nhất trí phân công chủ nhiệm lớp học Giáo viên chủ nhiệm lớp là người thay mặt Hiệu trưởng, hội đồng sư phạm nhà trường thực hiện chức năng lãnh đạo, tổ chức và quản lý, giáo dục toàn diện tập thể lớp chủ nhiệm trên cơ sở tổ chức các hoạt động giáo dục và các quan hệ giáo dục của học học sinh theo mục tiêu giáo dục nhân cách toàn diện trong tập thể phát triển

và môi trường học tập thân thiện ”

- Căn cứ tài liệu Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở các lớp 1, 2, 3, 4, 5 của Bộ GD-ĐT và Thông tư 30/2014, Thông tư 22/2016 của Bộ Giáo dục - Đào tạo Bên cạnh đó còn có sự đúc kết kinh nghiệm của bản thân qua thực tế nhiều năm làm công tác chủ nhiệm

2 Thực trạng

* Thuận lợi :

- Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của nhà trường và các đoàn thể

- Học sinh được ở quanh một khu vực, nhà gần trường

- Đa số học sinh ngoan ngoãn, lễ phép với thầy cô giáo và người lớn

- Sách vở, đồ dùng học tập được cha mẹ trang bị đầy đủ

* Khó khăn

- Bản thân học sinh chưa chăm học, tỉ lệ học sinh khó khăn trong học tập còn nhiều, các em không đọc, không chuẩn bị bài khi đến lớp, đi học không mang đầy đủ sách vở và đồ dùng học tập, nghỉ học không có lí do

- Cha mẹ học sinh làm nông, kinh tế khó khăn, không quan tâm đến việc học của con em, đa số bị mù chữ

Qua quan sát, theo dõi phân loại đầu năm, kết quả như sau:

Tự tin, trách nhiệm

Trung thực, kỉ luật

Đoàn kết, yêu thương

Trung thực, kỉ luật

Đoàn kết, yêu thương

Chất TS T Đ CCG T Đ CCG T Đ CCG T Đ CCG

Những nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là do:

- Đa số gia đình học sinh ở Ea chai đời sống rất khó khăn không quan tâm đến các em, suốt ngày cha mẹ đi làm ở ngoài đồng, đi chài lưới,… còn việc học hành của các em ra sao thì ra Hơn nữa, phần đông phụ huynh bị thất học, mù chữ nên không thể chỉ bảo con em được

- Điểm trường nằm ở vùng sâu, xa, đời sống khó khăn, thiếu thốn, đi lại phải qua sông, qua đò cách trở khó khăn về mùa mưa

- Trong công tác chủ nhiệm giáo viên các năm trước chưa thật sự gần gũi, quan tâm đến các em, chưa đi sâu, đi sát các em, chưa tận tình giúp đỡ các em, chưa có nhiều biện pháp thiết thực tác động, khuyến khích đến các em, chưa biết cách khai thác tiềm năng sẵn có trong các em

- Các em chưa ý thức được việc học là gì, chưa xác định được mục đích học tập Các em không có tư tưởng học tập, không đọc bài, không soạn bài, nghỉ học không lí do hoặc có những em còn rụt rè, nhút nhát không muốn cởi mở với các bạn

và thầy cô giáo nên dẫn đến kết quả học tập còn thấp

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

a Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Cung cấp cho các em những kiến thức kĩ năng cơ bản cần đạt, xây dựng cho các em phương pháp học tập tốt Giúp các em hứng thú, tích cực thi đua học tập để các em nắm kiến thức ngày càng vững vàng hơn, hăng say trong giờ học nâng cao chất lượng giảng dạy và làm nền tảng vững chắc cho các lớp trên

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Biện pháp 1: Tìm hiểu về thông tin, tình hình học sinh

Để làm tốt công tác chủ nhiệm, trước hết giáo viên phải nắm được thông tin,

tình hình học tập, hoàn cảnh gia đình học sinh lớp mình chủ nhiệm thông qua phiếu thông tin sau :

PHIẾU GHI THÔNG TIN HỌC SINH

1 Họ và tên HS :……….Dân tộc:………

2 Ngày tháng năm sinh : ………

3 Nơi sinh : ………Quê quán: ………

4 Địa chỉ chỗ ở hiện nay : Đội :… Thôn:….Xã:………Huyện:…………

5 Số điện thoại gia đình :………

6 Họ và tên bố :……….Năm sinh:…………Nghề nghiệp:………

Họ và tên mẹ :……….Năm sinh:…………Nghề nghiệp:………

7 Sống với bố mẹ:  ; Bố:  ; Mẹ:  ; Ông bà:  ; Người đỡ đầu:  ; Mồ côi:  8 Hoàn cảnh gia đình: (khá giả, đủ ăn, cận nghèo, nghèo):………

9 Kết quả học tập cuối lớp 4: (HT, TH tốt, HT xuất sắc):……….

10 Những môn học yêu thích:……….

11 Góc học tập riêng ở nhà: (Có, không, học chung):……….

12 Sở thích (Năng khiếu):………

Qua điều tra, tìm hiểu từng đối tượng học sinh, tôi đã nắm bắt được các thông

tin sau:

Thông tin Năm học Năm học Ghi chú

- Sống với ông bà (bố mẹ ly hôn)

- Sống với ông bà (bố mẹ đi làm ăn xa)

+ Xây dựng lớp học thân thân thiện

- Xây dựng mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh

Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học được coi là người mẹ thứ hai của các em, là người bạn thân tình để các em có thể gửi gắm những tâm sự, những tình cảm, những suy nghĩ của bản thân

Tôi thường gần gũi, trò chuyện với những học sinh khó khăn trong học tập về sở thích, tâm tư tình cảm của các em, chải tóc hoặc cài khuy áo cho các em, tạo cho các

em cảm thấy yên tâm, tự tin khi bày tỏ những suy nghĩ của mình với cô giáo

Hoặc tổ chức các buổi trao đổi giữa các bạn trong lớp về tình bạn, về học tập,

về các phong trào thể dục thể thao, các trò chơi dân gian, lồng ghép các tiết sinh hoạt,

hoạt động ngoài giờ lên lớp, nhằm khuyến khích các em tham gia nhiệt tình, các em gần gũi nhau hơn, gần gũi với cô giáo hơn

Khi giao tiếp với các em, tôi động viên các em nói chuyện cởi mở, tự nhiên, chân thành Với cách làm này, tự nhiên tôi sẽ giảm được lời nói, các em sẽ làm việc được nhiều hơn

Khi lên lớp, tôi luôn chú ý đến tác phong, lời nói, cử chỉ, điệu bộ, cách cầm sách, chữ viết, tất cả đều phải mẫu mực để học sinh noi theo Vì nếu tôi chỉ cần làm qua loa một việc nhỏ nào đó thì các em sẽ thực hiện theo tôi ngay

Khi học sinh làm bài chưa đúng, tôi yêu cầu các em làm lại chứ không chê bai, nặng lời trách móc các em ngay Tôi giúp đỡ, hướng dẫn cho em làm bài ngay tại lớp

để em làm tốt hơn

Khi có học sinh mắc sai lầm, tôi luôn bình tĩnh, tôn trọng học sinh, tìm hiểu thấu đáo mọi chuyện để đưa ra các biện pháp giúp đỡ các em sữa chữa Tránh những lời nói, cử chỉ xúc phạm làm ảnh hưởng đến tâm lí của các em

Tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời Cố gắng tìm ra những ưu điểm dù là nhỏ nhất của các em để khen ngợi, động viên Nhưng bên cạnh đó tôi cũng chỉ ra những thiếu sót mà em cần khắc phục để ngày càng hoàn thiện hơn

Ví dụ : Năm học 2015-2016, có em Huỳnh Văn Thà thuộc hộ nghèo, bố mẹ em

ly hôn, em phải sống với ông bà ngoại Hàng ngày em thường đến lớp muộn, tiếp thu bài rất khó khăn, đọc chưa thông, viết chưa thạo Lên lớp có bạn Tuấn tuy học rất tốt nhưng nghịch ngợm hay trêu đùa Em Thà cũng rất tự ái vì bị bạn chạm đến nỗi buồn

về hoàn cảnh gia đình của em Giờ ra chơi, em không tham gia chơi cùng các bạn, cứ lủi thủi một mình Theo dõi thấy có dấu hiệu bất thường, tôi đã nói chuyện với em Thà, gần gũi, khen em mặc dù đi học muộn nhưng không bao giờ em nghỉ học vô lí

do và động viên em vượt lên hoàn cảnh, đi học đúng giờ, chú ý tiếp thu bài học, phân công các bạn học tốt kèm cặp, giảng lại bài cho em Thà Mặc khác, tôi góp ý với em Tuấn về việc chọc bạn, em Tuấn nhận ra cái sai và xin lỗi em Thà Từ đó hai em trở thành đôi bạn thân của nhau Em Thà đã tiến bộ rõ rệt và rất vui vẻ, hòa đồng với các bạn trong lớp, trong phân hiệu

Bên cạnh đó, tôi làm hòm thư với tên gọi là Nhịp cầu bè bạn để các em tự viết

vào mẫu giấy điều mình muốn nói, muốn chia sẻ Hàng ngày, tôi lấy những mẩu giấy các em gửi để xem các em cần giúp đỡ những gì Có em thì chia sẻ về hoàn cảnh gia đình, có em thì chia sẻ không hiểu bài tập, có em thì chia sẻ nỗi buồn vì các bạn không chơi, Tùy vào nội dung điều các em muốn nói mà tôi giải quyết phù hợp, mang lại tâm lí thoải mái, tự tin cho các em

Với những việc làm như vậy, tôi nhận thấy tình cảm của cô trò ngày càng thân thiết hơn, các em cởi mở, tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi giao tiếp với cô giáo Các em

dễ dàng bày tỏ với cô giáo những tâm tư, nguyện vọng của mình

- Xây dựng mối quan hệ HS và HS

Để học sinh có mối quan hệ thân thiện với bạn bè trong lớp nhiệm vụ của giáo viên là vô cùng quan trọng.Tôi đã thường hướng dẫn học sinh như sau:

Sử dụng lời nói với bạn thể hiện tôn trọng, tế nhị, lịch sự trong giao tiếp

Trong từng tiết dạy, tôi cố gắng uốn nắn, sữa chữa lời nói cho học sinh

Ví dụ: Trong tiết học, khi trao đổi nội dung với bạn, tôi thường hướng dẫn các

em sử dụng các từ xưng hô bằng bạn, bằng mình.” Xin mời bạn”, “Bạn hãy cho mình biết”, “cảm ơn bạn”,…

Hay trong tiết Sinh hoạt tập thể, tôi hướng các em nhận xét bạn bằng từ ngữ tế nhị, lịch sự

Ví dụ: “Bạn chưa mang khăn quàng, bạn cố gắng mang thường xuyên để lớp không bị trừ điểm”

Sử dụng thường xuyên, hàng ngày “đôi bạn cùng tiến”, “nhóm ngẫu nhiên”,

“nhóm năng khiếu”, “nhóm cùng sở thích”

Thông qua các nhóm, các em có trách nhiệm giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ Từ

đó, các em trở nên thân thiết, gắn bó với nhau hơn

Khuyến khích các em tự viết ra những điều mình chưa đồng ý về việc làm, cách ứng xử của ban tự quản hoặc của bạn nào đó để góp ý, sửa chữa

+ Xây dựng đội ngũ Ban tự quản

Căn cứ vào hồ sơ học bạ của học sinh, căn cứ vào những thông tin cá nhân của học sinh mà giáo viên đã thu thập được, căn cứ vào sự tín nhiệm của tập thể lớp bầu chọn những bạn nhiệt tình, năng nổ, ý thức tổ chức kỉ luật, tính gương mẫu và các biểu hiện tốt của học sinh trong tập thể

Giáo viên phân công nhiệm vụ và giao việc cụ thể cho từng thành viên trong ban

tự quản Chủ tịch hội đồng tự quản và phó chủ tịch hội đồng tự quản có sự thay đổi theo từng tháng, các nhóm trưởng thay đổi luân phiên theo từng tuần để phát huy tốt

vai trò tự quản của học sinh Khi đã phân công nhiệm vụ, giáo viên cần bồi dưỡng

học sinh ý thức trách nhiệm cao đối với lớp, phương pháp tự quản

+ Xây dựng nội quy lớp học

Đầu năm học, tôi cùng cả lớp xây dựng nội quy của lớp, phù hợp với tình

hình của lớp Các em cam kết sẽ thực hiện đúng nội quy của lớp đề ra

Biện pháp 3: Lên kế hoạch giúp đỡ học sinh

Dựa vào kế hoạch nhà trường, tôi lên kế hoạch tuần, tháng, năm tỉ mỉ, cụ thể,

có sự theo dõi, đánh giá học sinh qua từng ngày Việc theo dõi học sinh được ghi vào

sổ tay ghi chép của giáo viên về những tiến bộ và tồn tại cần khắc phục của học sinh

để có hướng giúp đỡ kịp thời