Việc giúp các em học sinh trong độ tuổi mầm non pháttriển tốt vốn tiếng việt, đặc biệt là các cháu Dân tộc thiểu số, các cháu nhỏ ởnhững vùng khó khăn vừa có thể hòa nhập với các bạn cùn
Trang 1I Phần mở đầu:
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là một ngành nghề luôn luôn được nhà nước, chính phủ,các ban ngành đoàn thể quan tâm hàng đầu Bởi Giáo dục mầm non chính là sựrèn luyện và học hỏi từ những cái nhỏ nhất, cái tự nhiên, cái gần gũi và thânthương nhất Từ đó, có thể giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: Đức, trí,thẩm mỹ, ngôn ngữ, tình cảm….mà khi ở nhà cha mẹ trẻ không thể làm được
Và cũng bởi vì ngành Giáo dục mầm non chính là cái nôi đầu tiên, là bướcđệm để các cháu sẵn sàng về tâm lý cũng như thể chất khi bước vào môitrường học mới (trường tiểu học) giúp các cháu thích nghi và hòa nhập tốt vớimôi trường xã hội khác hoàn toàn khi các cháu học mầm non
Trong toàn ngành giáo dục nói chung và công việc dạy của giáo viênmầm non nói riêng Việc giúp các em học sinh trong độ tuổi mầm non pháttriển tốt vốn tiếng việt, đặc biệt là các cháu Dân tộc thiểu số, các cháu nhỏ ởnhững vùng khó khăn vừa có thể hòa nhập với các bạn cùng trang lứa ở ngoài
đô thị vừa có thể nói được tiếng việt là điều hết sức quan trọng Bản thân làmột giáo viên mầm non và năm học 2017 – 2018 này tôi đã được nhà trườngphân công giảng dạy tại lớp chồi phân hiệu Buôn Dur I, nơi đây là vùng thuộcdiện khó khăn tỷ lệ hộ nghèo lên tới 60%, người dân sinh sống chủ yếu là đồngbào dân tộc thiểu số Lớp học của tôi cũng đa phần là các cháu người đồng bàodân tộc thiểu số Tôi luôn ý thức được trách nhiệm của mình không chỉ đếnđây để dạy dỗ các em mà con phải nâng cao vai trò của mình hơn nữa trongviệc giúp các cháu dân tộc thiểu số phát triển và hòa nhập tốt nhất với cộngđồng và đặc biệt là phát triển vốn tiếng việt cho các cháu Chính vì vậy, Tôichọn đề tài: “Một số biện pháp cung cấp vốn tiếng việt cho trẻ dân tộc thiểu sốtại lớp chồi Trường Mầm Non Hoa Pơ Lang”
Trang 22 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
- Mục tiêu của đề tài:
+ Đưa ra một số biện pháp cung cấp vốn tiếng việt cho trẻ dân tộc thiểu
số tại lớp chồi Trường Mầm Non Hoa Pơ Lang
- Nhiệm vụ của đề tài:
+ Tìm hiểu và nghiên cứ thực trạng trạng, là đưa ra một số biện phápnhằm cải thiện thực trạng
+ Áp dụng một số biện pháp cung cấp vốn tiếng việt cho trẻ dân tộc thiểu
số tại lớp chồi Trường Mầm Non Hoa Pơ Lang
3 Đối tượng nghiên cứu.
- Giúp trẻ 4-5 tuổi nói rõ tiếng phổ thông
4 Giới hạn của đề tài.
- Nội dung nghiên cứu: Một số biện pháp cung cấp vốn tiếng việt cho trẻdân tộc thiểu số
- Lớp chồi phân hiệu Buôn Dur I: Trường Mầm non Hoa Pơ Lang - XãDuk măn - Huyện Krông Ana
- Thời gian thực hiện từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 2 năm 2018
5 Phương pháp nghiên cứu:
a) Phương pháp nghiên cứu lý luận
Sưu tầm tài liệu, đọc, hệ thống, phân tích giải thích, đánh giá số liệu thuđược thông qua nghiên cứu
b) Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp quan sát,
Quan sát những hoạt động của trẻ hiểu sâu tâm lý, tính cách của trẻ cách tổchức của giáo viên sẽ giúp rất nhiều trong việc phát triển vốn từ tiếng việt
- Phương pháp điều tra
Điều tra bằng phiếu
c) Phương pháp thống kê toán học
Trang 3- Dựa trên các tiêu chí để phân tích đánh giá sản phẩm, tổng hợp đốichiếu tính %.
c) Phương pháp trực quan: Tạo một môi trường xanh, sạch, đẹp và thoángmát, nhiều tranh ảnh phù hợp với trẻ
d) Phương pháp thực tiễn: Đến nhà nơi trẻ sinh sống, biết hoàn cảnh, lý
do động viên cho cha mẹ cháu nói tiếng việt nhiều hơn
II Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận
Mỗi dân tộc trên thế giới đều có một ngôn ngữ đặc trưng cho dân tộcmình, ngôn ngữ đó đặc trưng cho một nền văn hoá truyền thống, tiêu biểu chomột đời sống xã hội và Việt Nam cũng vậy, Tiếng Việt - Một ngôn ngữ thânthương mang đậm nét của người dân tộc ta Tiếng việt rất quan trọng nhưngvẫn còn ở một số vùng cao vùng khó khăn, đặc biệt là trẻ em dân tộc thiểu sốvẫn chưa thể nghe hoặc có cháu thậm chí không thể nói được tiếng việt, tại lớphọc của tôi các cháu hầu như là người đồng bào dân tộc Êđê và dân tộc Tày,
trẻ dân tộc thiểu số học ở lớp Mầm Non này thường sống ở vùng miền núi,môi trường giao lưu hạn chế, hiểu biết về tiếng việt của cha mẹ chưa thật tốt,thường sử dụng tiếng mẹ đẻ trong gia đình và cộng đồng nên quá trình họctiếng việt cho trẻ thường có những khó khăn, khi đến lớp các cháu thường ngạihòa đồng và rất ít nói chuyện, dù cô có nhiều cố gắng trong việc giao tiếp vớicác cháu nhưng hầu như các cháu chỉ thích nói chuyện với cô bằng tiếng việtkhi cần thiết, vì vậy kết quả học tập của các cháu rất là thấp
Trẻ Dân tộc thiểu số có nhiều nhu cầu khác nhau cần được hỗ trợ khiđến trường mầm non, một trong những nhu cầu quan trọng nhất đối với nhómtrẻ này là phát triển ngôn ngữ nói chung và tăng cường tiếng việt Điều này đãđược chứng minh trong báo cáo EDI năm 2012 và 2014 (Bộ Giáo dục và Đàotạo) về kết quả phát triển của trẻ em vùng dân tộc thiểu số ở các lĩnh vực khácnhau, kết quả báo cáo trên đã gợi ý cho chúng ta cần phải tập trung vào lĩnh
Trang 4vực phát triển ngôn ngữ và giao tiếp trong quá trình giáo dục trẻ em vùng dântộc thiểu số.
- Căn cứ thông tư số 28/2016/T-BGDĐT ngày 30/12/2016 của bộtrưởng bộ giáo dục và đào tạo sửa đổi, bổ sung một số nội dung của chươngtrình giáo dục mầm non ban hàng kèm theo thông tư số 17/2009/TT BGDĐTngày 27/7/2009 của bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạo
- Căn cứ thông tư 36/2011/TT-BGDĐT ban hàng chương trình bồidưỡng thường xuyên giáo viên mầm non
- Căn cứ nhiệm vụ trọng tâm năm học 2017- 2018 của trường mầm nonHoa Pơ Lang Bản thân tôi xây dựng kế hoạch, nội dung hoạt động cung cấpvốn tiếng việt cho trẻ 4-5 tuổi, Lớp Chồi phân hiệu buôn Dur I Trường Mầmnon Hoa Pơ Lang bao gồm:
+ Cung cấp vốn tiếng việt cho trẻ đồng bào dân tộc thiểu số
+ Giúp trẻ đồng bao dân tộc thiểu số nói, hiểu rõ tiếng phổ thông
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu.
* Khảo sát đầu năm
Tình hình của lớp
+ Tổng số 39, Nữ 24, Dân tộc 33
+ Giáo viên: (2 giáo viên đạt chuẩn)
Kết quả khảo sát thực trạng về mức hiểu, nói tiếng việt của trẻ đầu nămtrường mầm non Hoa Pơ Lang
Trang 5bộ môn khoa học hay với tư cách là một công cụ, một phương tiện giao tiếp,cách trả lời những câu hỏi trên sẽ liên quan tới việc lựa chọn nội dung, phươngpháp cho trẻ dân tộc tiếp cận, làm quen dần với Tiếng việt.
* Ưu điểm: Bản thân tôi cũng có nhiều cố gắng trong quá trình tự học, tự
rèn, tìm tòi, sáng tạo trong các tiết học, thường xuyên học hỏi các đồng nghiệpqua các buổi dự giờ hoạt động và tìm hiểu qua các loại sách báo đồng thời có
kế hoạch sắp xếp hoạt động theo từng chủ đề nhằm cng cấp vốn tiếng việt củatrẻ
* Hạn chế:Vì lớp học do tôi phụ trách 85% số học sinh là trẻ đồng bào
dân tộc thiểu số, nên việc nghe và hiểu tiếng phổ thông của trẻ còn hạn chế: Vìvậy đã ảnh hưởng phần nào đến chất lượng trên trẻ so với mặt bằng chung củatrẻ 4-5 tuổi
- Nguyên nhân chủ quan:
- Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động học tập nhằm tăng cường tiếng việt của trẻ chưa phong phú về chủng loại và chất liệu, thẩm mỹ
- Giáo viên trẻ mới ra trường chưa có nhiều kinh nghiệm
Trang 6- Kĩ năng nhận biết và phát âm chữ cái của trẻ chưa tốt, nhiều trẻ còn bịngọng, số ít trẻ đồng bào chưa hiểu và nói thành thạo ngôn ngữ tiếng Việt.
- Nguyên nhân khách quan: Vì là trường nằm trong vùng khó khăn nên
cơ sở vật chất còn thiếu thốn trang thiết bị đồ dùng phục vụ cho môn học cònthiếu, đồ dùng đồ chơi trong ngoài lớp còn hạn hẹp, diện tích lớp học chật hẹp,chưa đúng điều lệ quy định trường mầm non
- Một số trẻ trong lớp còn có tính thụ động trong giờ học
- Phụ huynh 100% là nông dân, công việc thường bận rộn nên chưa thật
sự quan tâm và đầu tư vào việc học của trẻ, một số phụ huynh lại chưa hiểuđược tầm quan trọng của giáo dục mầm non nên việc phối hợp giữa giáo viên
và phụ huynh trong công tác giảng dạy gặp rất nhiều khó khăn
Xuất phát từ thực trạng như vậy, bản thân tôi đã cố gắng tìm tòi, nghiêncứu và ứng dụng nhiều biện pháp để đưa một số biện pháp cung cấp vốn tiếngviệt cho trẻ tại trường được nâng cao Sau đây là một số giải pháp mà tôi đãthực hiện
3 Nội dung và hình thức của giải pháp:
a Mục tiêu của giải pháp
- Giúp trẻ hiểu nhanh , học nhanh và có thể nói được Tiếng việt một cáchlưu loát
- Ghi nhớ lâu hơn những gì cô dạy bảo qua các hoạt động học hàng ngàycủa trẻ
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
- Nội dung cho trẻ dân tộc thiểu số nói và hiểu được Tiếng việt phải dựatrên nhiều yếu tố và được thực hiện thông qua kế hoạch sinh hoạt hàng ngày vàđược tích hợp vào các môn học ở mọi lúc mọi nơi như :
Giải pháp 1: Tạo môi trường tiếng việt phong phú, hấp dẫn, gần gủi vớitrẻ
Trang 7Để gây hứng thú cho trẻ làm quen với tiếng việt, giáo viên cần phải có
sự thay đổi cách tổ chức các hoạt động trong môi trường ngôn ngữ nói thậtphong phú, độc đáo, hấp dẫn và sáng tạo Trang trí lớp theo nội dung chủ đề,theo nội dung kiến thức cần cho trẻ nhận thức Môi trường lớp trẻ hoạt độngthay đổi chủ yếu được trang trí bằng sản phẩm của trẻ và sản phẩm do cô vàtrẻ tự tạo để kích thích khả năng quan sát, sự tò mò, ham hiểu biết và để trẻtích cực tham gia vào các hoạt động khám phá trải nghiệm, được tắm mìnhtrong môi trường tiếng việt
* Môi trường ngoài lớp học
Với quan điểm giúp trẻ làm quen với tiếng việt ở mọi lúc, mọi nơi và để tạo ấntượng cho trẻ ngay từ khi bước chân vào lớp, ở mảng tường ngoài cửa lớp trẻ
có thể nhận ra ngay những hình ảnh quen thuộc của mình và của các bạn tronglớp kèm theo những từ tương ứng với hình ảnh, một sự gần gũi, thân quen sẽđến với trẻ Và trẻ cũng bắt gặp những hình ảnh của chủ đề, những hình ảnhnày do chính trẻ vẽ, xé, cắt dán từ tạp chí, họa báo…Đây cũng là mảng tường
để bố mẹ trẻ thấy được hiện bé đang hoạt động ở chủ đề nào để mỗi ngày khiđưa trẻ đến lớp hay đón trẻ ra về, phụ huynh có thể phối kết hợp với giáo viêntrò chuyện với trẻ về hình ảnh, về từ giúp trẻ làm quen thêm hay củng cố, rènphát âm, chính xác hóa lại các từ có trong từ đó mà cô đã cung cấp cho trẻ.Những hình ảnh, câu, từ này được cô thường xuyên thay đổi để kích thích sựhứng thú của trẻ
Việc cải tạo môi trường Xanh, sạch, đẹp…
Ví dụ: Lợi thế sân trường bằng phẳng, rộng Tôi đã kết hợp với Đoànthanh niên của trường trồng cây xung quanh trường để tạo bóng mát cho trẻnhư: Cây xà cừ, cây sao, cây bàng, cây phượng, giao cho bảo vệ chăm sóc vàtrồng thêm hoa, cây bằng Lăng Cô giáo sẽ có dịp tăng cường tiếng Việt chotrẻ về từ “Cây phượng” trẻ vừa hiểu được từ, vừa được thấy được cây, đượcquan sát thực tế màu của hoa phượng của chủ đề: Thế giới thực vật
Trang 8Hình ảnh cổng trường
Hình ảnh cây xanh để che bóng mát
Trang 9Trẻ biết dùng nước tưới cây cảnh, đồng thời trẻ được quan sát sự pháttriển của cây qua chăm sóc cây, trẻ biết tên các loại cây qua môi trường thực
tế, cho trẻ tiếp cận phát âm, ôn phát âm những từ đã học, làm quen, cung cấpnhững từ mới, qua chơi với nước trẻ còn thử nghiệm vật chìm, nổi, chơi thảthuyền dưới nước, bằng các vật liệu trong thiên nhiên, trẻ hứng thú khám phá
ra những điều mới lạ khi vui chơi cùng các bạn
- Khi cho trẻ khám phá môi trường thiên nhiên giáo viên không nhất thiếtphải thực hiện tiết dạy trong lớp học mà có thể cho cháu học ngoài trời giáoviên dễ dàng dạy thực tế như đề tài khám phá khoa học “ Tìm hiểu môi trườngxung quanh” Như về sự phát triển của cây hoặc một số loại cây, cây làm cảnh,cây cho bóng mát, cây cho quả để ăn, cây lấy gỗ…Ngoài ra môi trường thiênnhiên còn giúp cho trẻ được ngắm nhìn, được tìm hiểu khám phá các loại độngvật, các loại phương tiện qua lại gần gũi cùng trẻ, không chỉ khám phá mà quaquan sát còn giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ nói thông qua trò chuyện cùng cô
từ đó giúp cho trẻ hứng thú học tập và giáo viên cũng dễ dẫn dắt trẻ vào bàihọc hơn
Ví dụ: Như phát triển Nhận thức “Cây trong trường bé” trước khi vào bài
cô cho trẻ hát bài “Em yêu cây xanh” thông qua nội dung của bài hát cô dẫndắt cháu vào bài để tìm hiểu về các loại cây được dễ dàng và lô gic hơn.Vừađàm thoại khi cô đặt ra câu hỏi cô và trẻ giúp trẻ vừa có thể thích thú khi nóichuyện với cô vừa tạo điều kiện trẻ học tiếng việt tốt hơn
Bên ngoài lớp học là “Bé yêu thiên nhiên” với những cây, hoa, rau, mỗiloại cây cô đều gắn biển tên tương ứng, hàng ngày trẻ được tiếp xúc và làmquen tên gọi của từng loại cây, điều này không những giúp trẻ khám phá thếgiới tự nhiên mà con giúp trẻ rèn luyện ngôn ngữ
Trang 10Hình ảnh hoạt động chăm sóc tưới cây
* Tạo môi trường trong lớp học
Đối với việc trang trí lớp tạo môi trường cho trẻ hoạt động là một việclàm hết sức quan trọng vì theo tôi nghĩ môi trường có gần gũi, có thân thiệnthì học sinh mới hứng thú tham gia vào các hoạt động, chính vì vậy nên tôi rấtchú ý đến phần trang trí môi trường trong lớp học, Việc trang trí lớp học chotrẻ 4-5 tuổi khác hẳn so với việc trang trí ở lớp mầm và nhà trẻ, đó là trên mỗigóc đều có hình ảnh gợi mở và có chữ viết để tạo môi trường cho trẻ làm quendần với tiếng việt
+ Góc phân vai, tôi tạo môi trường tiếng việt lên các mặt hàng, viết tênmột số thực phẩm cây ăn quả, rau ăn lá, các loại nước giải khát, bánh kẹo…tương tự các góc khác tôi đặc biệt chú trọng trang trí tạo môi trường tiếng việt
đa dạng phong phú giúp trẻ “học mà chơi, chơi mà học”
Trang 11Hình ảnh góc phân vai
+ Góc sách- thư viện: Ngoài việc giáo viên thường thay đổi tranh ảnh,sách truyện, thơ theo chủ đề thực hiện thì tôi còn sưu tầm các bài thơ, câuchuyện, ca dao, đồng dao theo từng chủ đề và in thành tranh to, sau khi trẻ họcxong tôi treo vào góc đến giờ chơi trẻ có thể chỉ và đọc theo
Hình ảnh trẻ xem tranh ảnh
Trang 12+ Góc học tập: Trên mảng tường trống tôi thiết kế một bảng các ôvuông đủ màu sắc có tiêu đề “Hôm nay bé học gì?” để khi trẻ học song cho trẻtìm đúng màu sắc đúng hình ảnh cô cho trẻ cắt dán hình ảnh vào từng ô Quacác chủ đề, các tiết học.
+ Góc trang trí chủ đề thường xuyên thay đổi phù hợp theo chươngtrình
Khi trang trí chủ đề “Nước và hiện tượng tự nhiên” tôi thực hiện nhưsau:
- Chuẩn bị: Bút màu, giấy vẽ, hồ dán, kéo, các hình ảnh trên hoạ báo,tạp chí, xốp màu, giấy màu
- Cách trang trí: Tôi cho trẻ vẽ, tô màu hay cắt hình ảnh về hiện tượngthiên nhiên trong báo, tạp chí Có nội dung tranh, theo mục đích của cô
Ngoài ra trên mỗi đồ dùng cá nhân của trẻ như: Cốc uống nước, bànchải đánh răng, khăn mặt, ngăn tủ đựng cặp của trẻ đều kí hiệu bằng hình ảnhvới màu sắc và khác nhau Trên cửa sổ của lớp, tôi làm rèm cửa bằng dây hoa,dây lá, bằng những chùm nho, quả cà chua được làm từ giấy, xốp bitis, hộpsữa chua probi , xen kẽ trên mỗi chùm nho, quả cà chua tôi dùng decal màusắc để cắt cái dán lên, điều này không chỉ làm lớp học thêm sinh động mà còngiúp trẻ hàng ngày được tri giác tiếng việt thường xuyên
Giải pháp 2: Giúp trẻ hứng thú tích cực hoạt động tiếng việt thông qua
việc làm quen các tác phẩm văn học, thông qua các môn học khác, hoạt độnggóc, mọi lúc mọi nơi
* Hoạt động tiếng việt thông qua việc làm quen các tác phẩm văn họcSách và truyện có tranh rất quan trọng trong việc phát triển của trẻ, khả năng
tư duy, sáng tạo, kỹ năng nói lưu loát, nhận biết được các mẫu câu, các từ khó,
sự tập trung chú ý, phát triển tốt kỹ năng lật sách.Khi cô kể chuyện thì trongcâu chuyện phải gần gủi và thân thuộc Nếu có thể, ta kể những câu chuyệngần với trẻ về dân tộc về văn hóa địa phương của trẻ.Truyện cần lặp đi lặp lại
Trang 13nhiều từ, nhiều phân đoạn vì như vậy sẽ giúp trẻ nhớ lâu và trẻ có thể tham giahóa thân vào vào nhân vật như đóng kịch nhờ đó trẻ sẽ ghi nhớ Tiếng việt hơn.
Kể chuyện giúp trẻ học tiếng việt cũng phải thông qua từng bước cụ thể và rõràng như sau:
+ Giới thiệu câu chuyện và các nhân vật trước khi đọc truyện
+ Kể lại câu chuyện, sử dụng các đạo cụ minh họa
+ Giới thiệu các từ chính của câu chuyện thông qua hành động và tiếngđịa phương
+ Đọc lại câu chuyện nhưng đặt câu hỏi cho trẻ trước, trong và sau khi kểchuyện
+ Kể lại câu chuyện thông qua hoạt động đóng kịch
+ Với trẻ có khả năng tiếng việt tốt, cần khuyến khích trẻ kể lại câuchuyện, cho các bé này kể trước và có thể kể theo từng đoạn một
Ví dụ: Truyện “Chú Dê đen và Dê trắng”Cô có thể sử dụng những con rối đểgiới thiệu vào nhân vật từ dáng đi, tiếng kêu, tính cách, đặc điểm của từng convật Vì khi thực hiện như vậy vừa khơi dậy sự tò mò, thích thú vừa giúp trẻphát triển kỹ năng quan sát và ghi nhớ lâu Sau đó, Cô cho trẻ xem con dê thậtqua một đoạn video và hỏi trẻ đã từng thấy con vật này chưa? Nó ăn gì? Sống
ở đâu…?
Hình ảnh các con vật trong truyện được cắt ra từ video