HÓA HỌC VÔ CƠ CHƯƠNG 2.. Khái niệm Nhầm lẫn giữa các khái niệm Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học trong đó có sự chuyển electron hoàn toàn giữa các chất phản ứng Hay: phản ứng
Trang 1Phần 2 HÓA HỌC VÔ CƠ CHƯƠNG 2 PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ
1 Khái niệm
Nhầm lẫn giữa các khái niệm
Phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học trong đó có sự chuyển electron hoàn toàn giữa các chất phản ứng
Hay: phản ứng oxi hóa – khử là phản ứng hóa học trong đó có sự thay đổi số oxi hóa của một số nguyên tố
Chất oxi hóa (chất bị khử) là chất nhận electron hay là chất có số oxi hóa giảm sau phản ứng và tham gia quá trình khử (sự khử).
Chất khử (chất bị oxi hóa) là chất nhường electron hay là chất có số oxi hóa tăng sau
phản ứng và tham gia quá trình oxi hóa (sự oxi hóa).
2 Chất vừa có tính oxi hóa, vừa có tính khử là
Chất chứa nguyên tử có số oxi hóa trung gian
Ví dụ: Fe2+, S, N2, Mn2+,…
Hoặc trong chất đó có hai thành phần, một thành phần có tính oxi hóa, một thành phần có tính khử
Ví dụ: FeCl3 (Fe3+ là chất oxi hóa, Cl- là chất khử)
HCl (H+ là chất oxi hóa, Cl- là chất khử) ,…
3 Hệ số cân bằng
Quên nhân chỉ số
Bỏ sót nguyên tử nguyên tố ở các hợp chất → số nguyên tử nguyên tố ở hai vế phương trình không bằng nhau
Xác định sai số oxi hóa của các nguyên tố → số electron nhường, nhận sai
Chất tác dụng với axit thường cân bằng axit trước→ sai
B PHÂN TÍCH
LỖI SAI 16: KHÁI NIỆM
Ví dụ 1: Cho các phản ứng:
(1) Ca OH 2 Cl2 CaOCl2H O2
(2) 2H S SO2 2 3S 2H O 2
(3) 2NO 2NaOH 2 NaNO NaNO H O3 2 2
(4) 4KClO3 t o KCl 3 KClO4
Trang 2(5) O3 O2O
Số phản ứng oxi hóa khử là
Hướng dẫn giải
2
1
Cl
O Cl
2 N O 2NaOH Na N O Na N O H O
4K Cl O K Cl 3K Cl O
→ Đáp án D
Lỗi sai
Nhầm lẫn phản ứng (5) là phản ứng oxi hóa khử → Chọn A
Xác định số oxi hóa của Cl trong CaOCl2 là 0 → phản ứng (1) không thuộc phản ứng
oxi hóa khử → Chọn C
Ở phản ứng (4) chỉ có một chất tham gia phản ứng → không có chất oxi hóa và chất khử → phản ứng (4) không thuộc phản ứng oxi hóa khử → Chọn B
Thử thách bạn
Câu 1: Nung nóng từng cặp chất sau trong bình kín: (1) Fe + S(r), (2) Fe2O3 + CO(k), (3) Au
+ O2(k), (4) Cu + Cu(NO3)2(r), (5) Cu + KNO3(r), (6) Al + NaCl(r) Các trường hợp xảy ra phản ứng oxi hóa kim loại là:
A (1), (2), (6) B (2), (3), (5) C (1), (2), (4) D (1), (4), (5) Câu 2: Cho từng chất: Fe, FeO, Fe(OH)2, Fe(OH)3, Fe3O4, Fe2O3, Fe(NO3)2, Fe(NO3)3,
FeSO4, Fe(SO4)3, FeCO3 lần lượt phản ứng với HNO3 đặc, nóng Số phản ứng thuộc loại phản ứng oxi hóa-khử là
Câu 3: Cho phản ứng hóa học: Fe + CuSO4 → FeSO4 +Cu↓
Trong phản ứng trên xảy ra
A Sự khử Fe2+ và sự oxi hóa Cu B Sự khử Fe2+ và sự khử Cu2+
C Sự oxi hóa Fe và sự oxi hóa Cu D Sự oxi hóa Fe và sự khử Cu2+
LỖI SAI 17: CHẤT VỪA CÓ TÍNH OXI HÓA, VỪA CÓ TÍNH KHỬ
Trang 3Ví dụ 1: Cho dãy gồm các phân tử và ion: Zn, S, FeO, SO2, Fe2+, Cu2+, HCl Tổng số phân tử
và ion trong dãy vừa có tính oxi hóa, vừa có tính khử là
Hướng dẫn giải
Các chất và ion vừa có tính oxi hóa, vừa có tính khử là các chất vừa có khả năng cho e vừa có khả năng nhận e, tức là chất có số oxi hóa trung gian hoặc có hai thành phần khác nhaucos thể oxi hóa và khử (Ví dụ: HCl…)
2
→Đáp án A
Lỗi sai
Xét cả Cu2+ → Chọn B
Xét cả Cu2+ và Zn → Chọn C
Không xét HCl → Chọn D
Thử thách bạn
Câu 4: Trong các chất: FeCl2, FeCl3, Fe(NO3)2, Fe(NO3)3, FeSO4, Fe2(FO4)3 Số chất có cả
tính oxi hóa và tính khử là
LỖI SAI 18: HỆ SỐ CÂN BẰNG
Ví dụ 1: Cho phương trình hóa học aAl bH SO 2 4 cAl (SO )2 4 3dSO2 eH O2
Tỉ lệ a : b là
Hướng dẫn giải
3
2 Al 6H S O Al (SO ) 3 S O 6H O
→a:b=2:6=1:3
→Đáp án B
Lỗi sai
Trang 4 Không điền hệ số ở SO2 → Hệ số của H2SO4 là 4
2
→a:b=2:4=1:2 → Chọn A
Điền 2 và Al2(SO4)3 trước và không điền hệ số ở SO2
→ Tính nhầm số S ở vế phải =3+1=4
2
4 Al 4H S O 2Al (SO ) S O 4H O
→a:b=4:4=1:1 → Chọn C
Điền 3 vào H2SO4 trước và không cân bằng S, O ở hai vế
2
2 Al 3H S O Al (SO ) S O 3H O
→a:b=2:3
Thử thách bạn
Câu 5: Cho phương trình hóa học: Fe O3 4HNO3 Fe(NO )3 3N Ox yH O2
Sau khi cân bằng phương trình hóa học trên với hệ số của các chất là nhưng số nguyên, tối giản thì hệ số của HNO3 là
A 48x – 18y B 46x – 18y C 45x – 18y D 16x – 6y
Câu 6: Cho phản ứng hóa học: t0
Cl KOH KCl KClO H O
Tỉ lệ giữa số nguyên tử clo đóng vai trò chất oxi hóa và số nguyên tử clo đóng vai trò chất khử trong phương trình hóa học của phản ứng đã cho tương ứng là
Hướng dẫn giải
Câu 1: Đáp án D
Phản ứng xảy ra oxi hóa kim loại tức là kim loại thể hiện tính khử trong phản ứng đó
0
t
(1) Fe S Fe S
0
0
t
t 2
1
2 (4)
2Cu O 2Cu O
0
0
t
t 2
1
2 (5)
2Cu O 2 Cu O
→Có 3 trường hợp xảy ra phản ứng oxi hóa kim loại là (1), (4), (5)
Lỗi sai
Trang 5 Bỏ qua phản ứng (4), (5) và nhầm phản ứng (2)
0
t
Nhầm lẫn (3) xảy ra phản ứng: 0 0 0 3 2
t
(3) 4 Au 3O 2 Au O
0
t
Đọc không kĩ đề: hỏi “phản ứng oxi hóa kim loại” nhầm là “phản ứng oxi hóa khử”→ tính cả phản ứng (2) → Chọn C
Câu 2: Đáp án B
Phản ứng có sự tham gia của các chất mà trong đó Fe chưa đạt được đến số oxi hóa cao nhất (+3) khi tác dụng với HNO3 đặc, nóng là phản ứng oxi hóa-khử
Vậy các chất là: Fe;Fe O; Fe(OH) ; Fe O ; Fe(NO ) ; FeSO ; Fe CO0 2 2 2 8/33 4 2 3 2 2 4 2 3
Lỗi sai
Bỏ qua muối của sắt: FeSO4, FeCO3, Fe(NO3)2 và chọn thêm Fe2O3
→Có 5 chất: Fe, FeO, Fe(OH)2, Fe3O4, Fe2O3 →Chọn A
Bỏ qua Fe3O4 do xác định sai số oxi hóa của Fe (+3)
→Có 6 chất là: Fe; FeO; Fe(OH)2; Fe(NO3)2; FeSO4; FeCO3 → Chọn C
Nhầm lẫn Fe(OH)3, Fe2O3 phản ứng được với HNO3 và bỏ qua Fe(NO3)2 không phản ứng được với HNO3
→Có 8 chất là: Fe; FeO; Fe2O3; Fe3O4; Fe(OH)2; Fe(OH)3; FeSO4; FeCO3
→Chọn D
Câu 3: Đáp án D
Sự oxi hóa: Fe0 Fe 2e2
→Fe là chất khử (chất bị oxi hóa) và tham gia quá trình oxi hóa / sự oxi hóa
Sự khư: Cu 2e2 Cu0
→Cu+2 là chất oxi hóa (chất bị khử) và tham gia quá trình khử / sự khử
Lỗi sai Nhầm lẫn giữa các khái niệm: sự oxi hóa, sự khử →chọn ngẫu nhiên
Câu 4: Đáp án C
Các chất có chứa sắt mà trong đó sắt có số oxi hóa (+2) thì vừa có tính oxi hóa, vừa
có tính khử
Trang 60 2 3
Fe Fe Fe
→ Các chất gồm FeCl2, Fe(NO3)2, FeSO4
Các chất cĩ một thành phần nào đĩ cĩ tính oxi hĩa, thành phần cịn lại cĩ tính khử
3 2Fe(N O ) Fe O 6 N O O
2
→Cĩ 5 chất vừa cĩ tính oxi hĩa, vừa cĩ tính khử
Lỗi sai
Bỏ qua FeSO4, FeCl3, Fe(NO3)3 → Chọn A
Bỏ qua FeCl3, Fe(NO3)3 → Chọn B
Bỏ qua Fe(NO3)3 → Chọn D
Câu 5: Đáp án B
8
3 3
2y
2y/x
(5x 2y) 3Fe 3Fe 1e
x N (5x 2y) x N
1
(5x 2y) Fe O (46x 18y)HNO (15x 6y) Fe(NO ) N O (23x 9y)H O
Lỗi sai
Nhầm Fe trong Fe3O4 nhường 3e → điền 3 vào NxOy
2y/ x
(5x 2y) Fe O (48x 18y)HNO (15x 6y) Fe(NO ) 3N O (24x 9y)H O
→ Chọn A
Điền hệ số vào HNO3 khơng tính N cĩ trong NxOy → Chọn C
Quên khơng nhân 3 ở hệ số Fe(NO3)3
2y/ x
(5x 2y) Fe O (16x 6y)HNO (5x 2y) Fe(NO ) N O (8x 3y)H O
→ Chọn D
Câu 6: Đáp án B
2
5 2
5x
2 1 1x Cl 2Cl 10e
Tỉ lệ Khử Khử
Lỗi sai
Trang 7 Nhầm lẫn giữa vai trị chất oxi hĩa và chất khử
→ Tỉ lệ Oxh 2 1
10 5
Khử → Chọn A
Nhầm lẫn Cl2 là chất oxi hĩa, KClO3 là chất khử
→ Tỉ lệ Oxh 6 3
2 1
Khử → Chọn C
Nhầm lẫn KClO3 là chất oxi hĩa, Cl2 là chất khử
→Tỉ lệ Oxh 2 1
6 3
Khử → Chọn D