- Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu và một số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.. -Xác định được các mỏ khoáng sản lớn và các vùng khoáng sản t
Trang 1A MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
*Biết được:
- Việt Nam là nước có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú đa dạng
- Việc khai thác vận chuyển ,chế biến khoáng sản ở một số vùng đã gây ô nhiễm môi trường
Vì vậy khai thác khoáng sản phải đi đôi với việc BVMT
- Khái niệm, thành phần, trạng thái tự nhiên của dầu mỏ, khí thiên nhiên, khí mỏ dầu và một
số sản phẩm chế biến từ dầu mỏ
- Dầu mỏ và khí thiên nhiên là nguồn nhiên liệu và nguyên liệu quý trong công nghiệp
- Các nguyên nhân gây ô nhiễm, từ đó có ý thức bảo vệ môi trường sống
-Đặc điểm vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ của Dung Quất - Quảng Ngãi
- Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đặc điểm các ngành kinh tế biển của tỉnh
- Sự giảm sút của tài nguyên biển nước ta và các phương hướng chính để bảo vệ tài nguyên môi trường biển
*Hiểu được hiệu quả của việc phát triển môi trường bền vững, qua đó nâng cao ý thức bảo
vệ môi trường
2 Kĩ năng:
- Đọc trả lời câu hỏi, tóm tắt được thông tin về dầu mỏ, khí thiên nhiên và ứng dụng của chúng
- Đọc bản đồ khoáng sản VN, nhận xét sự phân bố các mỏ khoáng sản ở nước ta
-Xác định được các mỏ khoáng sản lớn và các vùng khoáng sản trên bản đồ…
- Sử dụng có hiệu quả một số sản phẩm dầu mỏ và khí thiên nhiên
3 Thái độ: Qua bài học, học sinh có ý thức:
- Bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên của đất nước
- Tiết kiệm và sử dụng có hiệu quả nguồn nhiên liệu
4 Định hướng phát triển năng lực:
-Năng lực tự học:Tìm hiểu các tư liệu có liên quan đến nội dung bài học
-Năng lực giải quyết các vấn đề diễn ra trong cuộc sống có liên quan đến Dầu mỏ và khí thiên nhiên
- Năng lực hợp tác
-Năng lực giao tiếp
-Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
-Năng lực tính toán
B CHUẨN BỊ
- Sơ đồ chưng cất dầu mỏ và cách khai thác
- Tư liệu về quá trình hình thành dầu mỏ, một số hình ảnh khai thác và chế biến dầu mỏ, tư liệu về ứng dụng của khí thiên nhiên và dầu mỏ
- Tư liệu về ô nhiễm môi trường do khai thác, vận chuyển và chế biến dầu mỏ không đúng cách
- Mẫu vật: các hộp mẫu dầu mỏ, các sản phẩm
- HS sưu tầm những tư liệu về lợi ích, tác hại của việc khai thác và chế biến dầu mỏ; biện pháp bảo vệ môi trường
- Phiếu học tập:
Trang 2I Hãy chọn câu trả lời đúng trong các câu sau:
Bài 1:
A) Dầu mỏ là một đơn chất B) Dầu mỏ là một hợp chất phức tạp
C) Dầu mỏ là một hiđrocacbon
D) Dầu mỏ là một hỗn hợp của nhiều loại hiđrocacbon
Bài 2: Thành phần chính của khí thiên nhiên là khí nào ?
Bài 3: Đốt 100 lít khí tự nhiên chứa 96%CH 4 , 2%N 2 , 2%CO 2 về thể tích Thể tích khí
CO 2 thải vào không khí là:
II Điền các từ hoặc cụm từ: xăng, metan, dầu hoả, crăckinh, khí tự nhiên, dầu mỏ vào các
chỗ trống trong các câu sau cho thích hợp.
Người ta chưng cất dầu mỏ để thu được ….(1)…., ….(2)… và các sản phẩm khác Để thu thêm lượng xăng, người ta tiến hành ….(3)… dầu nặng Thành phần chủ yếu của khí tự nhiên
là ….(4)… Khí …(5)… Có thành phần gần giống như khí thiên nhiên
C PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Phương pháp trực quan thông qua thí nghiệm hoà tan dầu mỏ vào nước; thông qua kênh hình, mẫu vật các sản phẩm và ứng dụng của dầu mỏ
- Phương pháp nêu vấn đề, đàm thoại, diễn giải
- Phương pháp hoạt động nhóm
C TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1.Tổ chức lớp học:
2 Kiểm tra bài cũ
- Dự kiến câu hỏi và trả lời:
Câu hỏi: Nêu tính chất hoá học của benzen và viết PTHH minh hoạ.
Trả lời: Benzen có các tính chất hoá học sau:
1 Benzen cháy trong không khí khí cacbonic + nước + muội than
2 Phản ứng thế với brôm lỏng: C6H6 + Br2
0
�t ,
b Fe t
����� C6H5Br + HBr
3 Phản ứng cộng với hiđro: C6H6 + 3H2
0
,
Ni t
���� C6H12
4 Phản ứng cộng với clo: C6H6 + 3Cl2 ���Cas 6H6Cl6
3.Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học Lồng ghép kiến thức môn Địa lí 8, 9 GV: Sử dụng một số hình ảnh có liên quan đến dầu mỏ và khí thiên nhiên.
Hoạt động 2: Tìm hiểu về dầu mỏ.
Mục tiêu: HS biết được trạng thái, màu sắc, tính tan trong nước của dầu mỏ
Phương pháp: trực quan thông qua mẫu vật và biểu diễn thí nghiệm.
Phương tiện, tự liệu: Mẫu dầu mỏ, cốc thuỷ tinh, nước.
GV: cho HS quan sát các mẫu dầu mỏ
GV làm thí nghiệm hoà tan dầu mỏ vào
nước và yêu cầu HS nêu tính chất vật lí
GV: Chốt kiến thức.
HS: nhận xét:
Dầu mỏ là chất lỏng, sánh, màu đen, không tan trong nước, nhẹ hơn nước
HS: ghi bài
I Dầu mỏ.
1 Tính chất vật lí
Dầu mỏ là chất lỏng, sánh, màu đen, không tan trong nước, nhẹ hơn nước
Hoạt động 3: Tìm hiểu trạng thái tự nhiên, thành phần của dầu mỏ
Trang 3Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng Mục tiêu: HS biết được trạng thái tự nhiên, thành phần của dầu mỏ và cách khai thác dầu mỏ Phương pháp: Trực quan, thảo luận nhóm.
Phương tiện, tư liệu: Tranh ảnh khai thác dầu ở Mỹ, Canada, Việt nam, tư liệu về sự hình
thành dầu mỏ
Tích hợp môn Vật lí 8 về phần áp
suất; môn Địa lí 8.
GV: Yêu cầu HS quan sát hình 4.16
trên màn hình và đọc thông tin SGK
trang 126 Trả lời các câu hỏi sau:
1) Dầu mỏ có ở đâu ?
2) Cấu tạo của mỏ dầu ?
3) Trên thế giới, những quốc gia nào có
trữ lượng dầu mỏ lớn?
GV: Yêu cầu HS trình bày kết quả thảo
luận
GV: Yêu cầu các nhóm khác nhận xét
bổ sung
GV: Chốt kiến thức chuẩn.
GV: Cung cấp thông tin về quá trình
hình thành dầu mỏ: Đây là vấn đề còn
tranh cãi, nhưng ngày nay người ta tin
rằng dầu mỏ và khí tự nhiên có nguồn
gốc từ sinh vật Theo thuyết nguồn gốc
hữu cơ:
Xác thực vật, động vật mà chủ yếu là
các loại tảo phù du sống trong biển đã
lắng đọng, tích tụ với các lớp đất đá
trầm tích vô cơ xuống đáy biển từ hàng
HS: Thực hiện yêu cầu của
GV
HS: Trả lời, yêu cầu nêu
được:
1) Dầu mỏ có trong lòng
đất
2) Cấu tạo của mỏ dầu
gồm 3 lớp:
- Lớp khí ở trên với 75%
CH4, còn lại là khí khác
- Lớp dầu ở giữa là hỗn hợp phức tạp của nhiều loại hiđrocacbon và các hợp chất khác
- Lớp nước mặn ở đáy
3) Các quốc gia vùng Trung Đông (Các Tiểu Vương Quốc Ả rập thống nhất, Iraq, Kuwait; Iran, Ả-rập-xe-ut…), Canađa,
Mỹ, venezuela, Braxin, Trung Quốc, Nga, Ni-gie-ria, Việt Nam…
HS: Đại diện các nhóm
khác nhận xét, bổ sung
2 Trạng thái tự nhiên,
thành phần của dầu mỏ.
- Dầu mỏ tập trung thành vùng lớn, ở sâu trong lòng đất, tạo thành các mỏ dầu
- Lớp khí ở trên, gọi là khí mỏ dầu hay khí đồng hành Thành phần chính là khí metan
- Lớp dầu lỏng có khí hoà tan ở giữa là hỗn hợp phức tạp của nhiều loại hiđrocacbon
và một lượng nhỏ hợp chất khác
- Dưới đấy mỏ dầu là một lớp nước mặn
Trang 4Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
triệu năm về trước đã biến dần thành
dầu mỏ, sau đó thành khí tự nhiên Quá
trình đó xảy ra theo ba giai đoạn: biến
đổi sinh học bởi vi khuẩn, biến đổi hóa
học dưới các điều kiện địa hóa thích
hợp và sự di chuyển tích tụ của các sản
phẩm trong vỏ trái đất
GV: Cho HS quan sát sơ đồ khai thác
dầu mỏ yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
Dầu mỏ được khai thác như thế nào?
GV hỏi tiếp: vì sao khi khai thác dầu,
khoan những lỗ khoan xuống lớp dầu
lỏng Lúc đầu dầu tự phun lên, sau đó
phải bơm nước hoặc khí xuống để đẩy
dầu lên?
GV: Cho HS xem một số hình ảnh về
khai thác dầu ở một số nước trên thế
giới và Việt Nam
HS: Đầu tiên khoan những
lỗ khoan xuống lớp dầu lỏng (giếng dầu) Ban đầu dầu tự phun lên, sau đó ta phải bơm nước hoặc khí xuống để đẩy dầu lên
HS: Vì lúc đầu, áp suất
trong mỏ dầu lớn hơn áp suất khí quyển nên dầu tự phun lên Khi áp suất trong
mỏ dầu bằng áp suất khí quyển ta phải bơm khí xuống để tạo áp suất hoặc bơm nước để đẩy dầu lên
Hoạt động 4: Tìm hiểu các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.
Mục tiêu: HS biết được các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ và ứng dụng của các sản phẩm chế
biến từ dầu mỏ: làm nhiên liệu và nguyên liệu trong công nghiệp
Phương pháp: trực quan, thuyết trình…
Phương tiện, tư liệu: Sơ đồ chưng cất dầu mỏ, hình ảnh tháp chưng cất của nhà máy lọc dầu
Dung Quất; mẫu vật các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ…
Lồng ghép kiến thức môn Địa lí 9
GV: cho HS quan sát hình 46.17 và đọc
thông tin để trả lời câu hỏi:
+ Tại sao phải chế biến dầu mỏ ?
GV: Quá trình chưng cất dầu mỏ diễn
ra như thế nào? GV giới thiệu quá
trình chưng cất dầu mỏ trong tháp
chưng cất
GV: Yêu cầu HS cho biết các sản phẩm
chế biến từ dầu mỏ và ứng dụng của
chúng
HS: Trả lời:
+ Để tạo ra các sản phẩm
có giá trị trong công nghiệp
HS: Các sản phẩn chế biến
từ dầu mỏ:
- Hắc ín: làm nhựa trải đường
- Dầu mazut: làm nhiên liệu cho tàu thuỷ
- Dầu diezen: làm nhiên
3 Các sản phẩm chế biến từ dầu mỏ.
- Xăng, dầu thắp, dầu diezen, dầu mazut, nhựa đường
- Để tăng lượng xăng, người ta sử dụng phương pháp crắckinh dầu nặng để thu được xăng và các sản phẩm khí có giá trị như CH4,
C2H4 Dầu nặng �����cr ckinh�
xăng + hỗn hợp khí
Trang 5Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
GV: Cho HS quan sát các mẫu vật các
sản phẩm chế biến từ dầu mỏ và ứng
dụng của chúng
GV: Giới thiệu:
Quá trình chưng cất dầu mỏ, lượng
xăng thu được rất ít Để tăng lượng
xăng, người ta sử dụng phương pháp
crắckinh dầu nặng để thu được xăng và
sản phẩm khí có giá trị như CH4, C2H4
Dầu nặng �����cr ckinh�
xăng + hỗn hợp khí
GV: Giới thiệu phản ứng:
15 32
� u � ng
d n
C H cr ckinh�
�����
�
�
�
�
�
GV: Cho HS quan sát một số hình ảnh
về tháp chưng cất dầu mỏ của nhà máy
lọc dầu Dung Quất
liệu cho ôtô
- Dầu lửa: dùng để thắp
- Xăng: làm nhiên liệu cho
xe máy, xe môtô
- Khí đốt: nạp vào bình ga làm nhiên liệu cho gia đình…
HS: quan sát các mẫu vật
chế biến từ dầu mỏ
HS: nghe và ghi nhớ.
HS: Ghi nhớ kiến thức
Hoạt động 5: Tìm hiểu khí thiên nhiên.
Mục tiêu: HS biết được thành phần của khí thiên nhiên, ứng dụng của khí thiên nhiên là làm
nguyên liệu và nhiên liệu trong công nghiệp
Phương pháp: trực quan, vấn đáp…
Phương tiện: Sơ đồ thành phần khí thiên nhiên.
GV: Yêu cầu HS quan sát sơ đồ 4.18,
đọc thông tin SGK trang 127 trả lời
câu hỏi
- Thành phần và cách khai thác khí
thiên nhiên
- Ứng dụng của khí thiên nhiên
GV: Chốt kiến thức đúng.
HS: thực hiện yêu cầu của
GV trả lời câu hỏi:
- Thành phần chính của khí thiên nhiên là CH4
95%
Cách khai thác khí thiên nhiên: khoan xuống mỏ khí, khí tự phun lên
- Ứng dụng: làm nhiên liệu
và nguyên liệu trong công nghiệp
II Khí thiên nhiên.
- Khí thiên nhiên có trong các mỏ khí nằm trong lòng đất
- Thành phần chính của khí thiên nhiên là
CH4 95%
- Khí thiên nhiên là nhiên liệu, nguyên liệu quan trọng trong đời sống và trong công nghiệp
Trang 6Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
GV: Cho HS quan sát một vài hình ảnh
về ứng dụng của khí thiên nhiên trong
đới sống và trong công nghiệp
HS: Quan sát và ghi nhớ.
Hoạt động 6: Tìm hiểu khí thiên nhiên và dầu mỏ ở Việt Nam.
Mục tiêu: -HS biết được sự phân bố dầu mỏ ở Việt Nam, đặc điểm dầu mỏ của Việt Nam
- HS có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên của đất nước, biết sử dụng có hiệu quả nguồn nhiên liệu
Phương pháp: Trực quan, thuyết trình.
Phương tiện, tư liệu: Sơ đồ dầu mỏ và khí thiên nhiên của Việt Nam, một số hình ảnh về ô
nhiễm môi trường do khai thác dầu mỏ; Biểu đồ sản lượng khai thác dầu ở Việt Nam
- Tích hợp môn Địa lí 8, môn Sinh 9.
- Lồng ghép kiến thức môn địa lí 9
GV: Yêu cầu HS liên hệ kiến thức Địa
lí 8 về khoáng sản, GV hỏi:
? Các em biết gì về dầu mỏ và khí
thiên nhiên ở Việt Nam?
GV: Cho HS nhận xét, sau đó chốt kiến
thức đúng
GV: Chiếu bản đồ phân bố dầu mỏ và
khí thiên nhiên ở Việt Nam Sau đó giới
thiệu thêm hiện nay chúng ta đã thăm
dò và phát hiện ở khu vực vịnh Bắc bộ
cũng có trữ lượng dầu mỏ lớn
GV: Chiếu biểu đồ sản lượng khai thác
dầu mỏ ở Việt Nam yêu cầu HS
nhận xét
GV giới thiệu: Lịch sử ngành dầu khí ở
Việt Nam và sản lượng khai thác dầu
mỏ ở Việt Nam hiện nay
GV: Yêu cầu HS cho biết ngành công
nghiệp Dầu khí ở Việt Nam ảnh hưởng
như thế nào đến tình hình phát triển
kinh tế của đất nước Lấy ví dụ
GV:Giới thiệu thêm và cung cấp thông
tin, hình ảnh về phát triển kinh tế của
Quảng Ngãi trước và sau khi có nhà
máy lọc dầu Dung Quất; tình hình phát
triển kinh tế ở một số tỉnh có ngành
công nghiệp dầu khí
GV: Đặt vấn đề: Việc khai thác, vận
chuyển và chế biến dầu mỏ rất dễ gây ô
nhiễm môi trường Vậy chúng ta cần
HS: Nhớ lại kiến thức cũ
và kết hợp thông tin SGK
trả lời:
- Dầu mỏ ở Việt Nam tập trung chủ yếu ở thềm lục địa phía nam Trữ lượng khoảng 3-4 tỉ tấn qui đổi ra đầu
- Dầu mỏ của Việt Nam có hàm lượng S ít (<0,5%), nhưng chứa nhiều parafin nên dễ bị đông đặc
HS: Nghe và ghi bài vào
vở
HS: Sản lượng khai thác
dầu tăng dần qua từng năm
HS: Thuyết trình.
HS: thuyết trình các biện
pháp bảo vệ môi trường
III Dầu mỏ và khí thiên nhiên ở Việt Nam
- Dầu mỏ ở Việt Nam tập trung chủ yếu ở thềm lục địa phía nam Trữ lượng khoảng 3-4
tỉ tấn qui đổi ra đầu
- Dầu mỏ của Việt Nam có hàm lượng S
ít (<0,5%), nhưng chứa nhiều parafin nên
dễ bị đông đặc
Trang 7Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng
làm gì để bảo vệ môi trường?
GV: Yêu cầu HS liên hệ bản thân
nêu những việc làm để bảo vệ môi
trường
GV: Bổ sung một số biện pháp bảo vệ
môi trường và cung cấp cho các em
những tư liệu về ô nhiễm môi trường do
dầu mỏ cũng như các tư liệu về bảo vệ
môi trường Giáo dục các em bảo vệ
môi trường biển, môi trường nước, môi
trường không khí …
HS: liên hệ thực tế trả
lời
Hoạt động 7 Củng cố
GV: Yêu cầu HS hoàn thành các bài tập
trong phiếu học tập
GV: Cho HS nhận xét và chốt đáp án.
GV: Cho HS tổng kết bài học bằng câu
hỏi: Bài học hôm nay, các em ghi nhớ
được gì?
HS: hoàn thành bài tập trong phiếu học tập.
Đáp án:
1) D, 2) C; 3)B, 4) D II) (1): xăng; (2): dầu hoả; (3): crăckinh; (4) metan; (5): dầu mỏ
HS:Sửa chữa HS: Tổng kết bài học bằng nội dung ghi nhớ.
Hoạt động 8: Hướng dẫn về nhà
GV: Hướng dẫn HS về nhà:
- Học bài; Làm bài tập về nhà 1 – 4 trang 129 SGK
- Nghiên cứu bài mới: “nhiên liệu”
+ Nhiên liệu là gì? Phân loại nhiên liệu; Cách sử dụng hiệu quả nhiên liệu
+ Tại sao các chất khí dễ cháy hoàn toàn hơn chất lỏng và rắn