Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC _ 

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2016

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất tới Cô giáo – GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn ban lãnh đạo Học viện Quản lý giáo dục, phòng đào tạo và tập thể thầy cô giáo Học viện Quản lý giáo dục đã trực tiếp giảng dạy, giúp đỡ và cho tôi nhiều ý kiến quý báu trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng chí trong Ban Lãnh đạo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Bắc Giang, chuyên viên, tập thể cán

bộ giáo viên, các em học sinh, cán bộ tại địa phương, phụ huynh học sinh đã nhiệt tình cộng tác, giúp đỡ, cung cấp cho tôi những số liệu, thông tin, tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn này

Xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp và Ban Lãnh đạo Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang đối với bản thân tôi

Mặc dù có nhiều cố gắng, song những thiếu sót của luận văn này là khó tránh khỏi Tôi rất mong nhận được sự quan tâm, góp ý của thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Tác giả

Ong Thị Tuyết

ii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

Luận văn sử dụng 3 nhóm phương pháp nghiên cứu chủ yếu: 4

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CHUYÊN BIỆT TRẺ KHUYẾT TẬT 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 12

1.2.1 Trẻ khuyết tật 12

1.2.2 Giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật 13

1.2.3 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật 14

1.3 Giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật 18

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ khuyết tật 18

1.3.2 Khó khăn của học sinh khuyết tật trong học tập 21

1.3.3 Quy trình giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật 24

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật 27

1.3.5 Những lưu ý khi dạy học chuyên biệt cho trẻ khuyết tật 30

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật 31

iii

1.4.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của của Trung tâm Chăm sóc trẻ em

khuyết tật 31

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật của Giám đốc Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật 32

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt cho trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật 40

1.5.1 Cơ sở vật chất của Trung tâm 40

1.5.2 Nguồn lực tài chính 41

1.5.3 Đặc điểm văn hóa - xã hội 41

1.5.4 Văn bản pháp quy về giáo chuyên biệt 41

Tiểu kết chương 1 42

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CHUYÊN BIỆT TRẺ KHUYẾT TẬT Ở TRUNG TÂM CHĂM SÓC 43

TRẺ EM KHUYẾT TẬT BẮC GIANG 43

2.1 Khái quát về địa bàn nghiên cứu 43

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và kinh tế văn hóa giáo dục của tỉnh Bắc Giang 43

2.1.2 Khái quát về Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 44

2.1.3 Khái quát về tình hình giáo dục của Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 45

2.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng 46

2.2.1 Mục đích khảo sát 46

2.2.2 Mục tiêu khảo sát 46

2.2.3 Nội dung khảo sát 47

2.2.4 Mẫu đối tượng khảo sát và địa bàn khảo sát 47

2.2.5 Phương pháp và công cụ khảo sát 47

2.2.6 Cách thức tiến hành 47

2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 47

2.3.1 Về vấn đề nhận thức của các cấp chính quyền, cộng đồng, phụ huynh học sinh về GDCB trẻ KT 47

2.3.2 Nhu cầu giáo dục chuyên biệt của gia đình trẻ khuyết tật 49

2.3.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên chuyên biệt ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật 49

2.3.4 Thực trạng kiến thức, kĩ năng về giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật

của GV ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 53

2.3.5 Thực trạng học sinh học chuyên biệt tại Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 54

2.3.6 Thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hỗ trợ giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang 58

2.4 Thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang 61

2.4.1 Thực trạng về lập kế hoạch giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang 61

2.4.2 Thực trạng việc tổ chức GDCB trẻ KT ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 63

2.4.3 Về công tác chỉ đạo thực hiện GDCB trẻ KT ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 64

2.4.4 Thực trạng về kiểm tra, đánh giá GDCB trẻ KT ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 65

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động GDCB trẻ KT ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 66

2.5.1 Ưu điểm 66

2.5.2 Hạn chế 66

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế 67

Tiểu kết chương 2 68

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC CHUYÊN BIỆT TRẺ KHUYẾT TẬT Ở TRUNG TÂM CHĂM SÓC TRẺ EM KHUYẾT TẬT 69

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 69

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế 69

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 71

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện và đồng bộ 71

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa, phát triển bền vững và ổn định 71

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính đặc thù của GDCB trẻ KT 72

3.2 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động GDCB trẻ KT tại Trung tâm chăm sóc trẻ rm khuyết tật Bắc Giang 72

v

3.2.1 Nâng cao nhận thức về giáo dục chuyên biệt cho cộng đồng và

Trung tâm 72

3.2.2 Quản lý xây dựng kế hoạch GDCB trẻ KT trongTrung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 74

3.2.3 Quản lý tăng cường các hoạt động chuyên môn, hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp 76

3.2.4 Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ quản lý - giáo viên về GDCB trẻ KT và sử dụng hợp lý đội ngũ giáo viên 79

3.2.5 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá GDCB trẻ KT tại Trung tâm 82

3.2.6 Quản lý xây dựng và trang bị cơ sở vật chất, thiết bị đồ dùng dạy học 84

3.2.7 Quản lý phối hợp các lực lượng tham gia hoạt động GDCB cho học sinh KT 86

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 89

3.4 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 91

3.4.1 Mục đích khảo sát 91

3.4.2 Các bước tiến hành khảo sát 91

3.4.3 Kết quả khảo sát 92

Tiểu kết chương 3 96

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 97

1 Kết luận 97

2 Khuyến nghị 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101 PHỤ LỤC

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1: Nhận thức của chính quyền, cộng đồng, phụ huynh học sinh về trẻ

KT và GDCB trẻ KT 48

Bảng 2.2: Nguyện vọng của phụ huynh trẻ KT 49

Bảng 2.3: Tình hình đội ngũ giáo viên chuyên biệt tại Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang 50

Bảng 2.4: Kết quả đánh giá xếp loại GV và các danh hiệu thi đua của GV tại Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang 50

Bảng 2.5 Nhận thức của GV về vai trò của GDCB đối với trẻ KT 51

Bảng 2.6: Ảnh hưởng của GDCB trẻ KT đối với GV dạy chuyên biệt 52

Bảng 2.7: Thống kê số lượng GV đã được tập huấn về GDCB 53

Bảng 2.8: Đánh giá nhu cầu được tập huấn về GDCB của GV 54

Bảng 2.9: Số lượng học sinh học chuyên biệt tính theo khối lớp 54

Bảng 2.10: Đánh giá, xếp loại học lực 2 môn Tiếng Việt, Toán bậc tiểu học 55

Bảng 2.11: Đánh giá xếp loại hạnh kiểm và khả năng hòa nhập 56

Bảng 2.12: Tỉ lệ các môn học được học sinh chọn 57

Bảng 2.13: Tổng hợp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học của Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh Bắc Giang (Năm học 2015 - 2016) 59

Bảng 2.14: Đánh giá của CBQL và GV về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 60

Bảng 2.15: Đánh giá của GV về việc thực hiện KHGDCN cho trẻ KT 62

Bảng 2.16: Đánh giá của CBQL và GV về tổ chức thực hiện GDCB 63

Bảng 3.17: Đánh giá của lãnh đạo, chuyên viên Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Bắc Giang và GV về công tác chỉ đạo thực hiện GDCB của Giám đốc Trung tâm 64

Bảng 3.1: Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 92

Bảng 3.2: Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp đề xuất 93

Bảng 3.3 Tổng hợp kết quả đánh giá mức độ cần thiếtvà mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 94

Biểu đồ 3.1 Kết quả khảo nghiệm đánh giá mức độ cần thiếtvà khả thi của các biện pháp đề xuất 95

“… Nhà nước ưu tiên cho con em các dân tộc thiểu số, con em gia đình ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi, người tàn tật, KT và đối tượng được hưởng chính sách xã hội khác được thực hiện quyền và nghĩa vụ học tập của mình [1]

Thực hiện Luật Người khuyết tật và các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật Người khuyết tật, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các chính sách

hỗ trợ về giáo dục người KT (người dạy và người học); đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lí giáo dục và giáo viên có kỹ năng giáo dục trẻ KT; tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đặc thù nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công tác giáo dục trẻ KT, trong đó có công tác giáo dục chuyên biệt

Giáo dục chuyên biệt là phương thức giáo dục tách biệt trẻ em có cùng

dạng KT vào cơ sở giáo dục riêng theo chương trình giáo dục riêng phù hợp

2

với đặc điểm tâm - sinh lý và dạng tật của trẻ nhằm đáp ứng nhu cầu tối đa của trẻ KT, từ đó giúp các em phát triển nhân cách, tri thức, kỹ năng, các phẩm chất và thể chất của mình Theo số liệu từ Bộ GD&ĐT, trong khoảng thời gian từ 2008 – 2013, Việt Nam đã thực hiện giáo dục chuyên biệt cho 79.580 học sinh KT cấp tiểu học Nhằm giúp các em phát triển nhân cách, tri thức, kỹ năng, các phẩm chất và thể chất của mình, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1019/QĐ – TTg phê duyệt Đề án Hỗ trợ người khuyết tật giai đoạn 2012 – 2020, trong đó đã đề ra mục tiêu đến năm 2015 có 60% trẻ KT được tiếp cận giáo dục và đến năm 2020 đạt 70% Mặt khác, việc chăm sóc, giáo dục trẻ KT không chỉ mang tính nhân văn cao cả mà còn đánh dấu mức

độ phát triển của toàn xã hội Chính vì vậy, để đáp ứng được nhu cầu giáo dục trẻ KT, đặc biệt là những trẻ KT ở mức độ nặng và rất nặng thì giáo dục chuyên biệt là sự lựa chọn tốt nhất

Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang là Trung tâm chuyên biệt trực thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Bắc Giang, được thành lập năm 2002 Trung tâm có nhiệm vụ chăm sóc, phục hồi chức năng, dạy chữ, dạy nghề và giáo dục nhân cách cho trẻ em KT trong tỉnh Bắc Giang Đây là môi trường giáo dục thân thiện, nhân văn và mang lại lợi ích cho trẻ Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động GDCB trẻ KT ở Trung tâm còn tồn tại một số hạn chế như công tác quản lý lúng túng, hiệu quả chưa cao, chất lượng giáo dục chuyên biệt còn thấp, thiếu bền vững

Xuất phát từ lý do trên, kết hợp với kinh nghiệm thực tiễn công tác, tác

giả đã chọn đề tài nghiên cứu: "Quản lý hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ

khuyết tật ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang” làm luận

văn tốt nghiệp cao học, với mong muốn tìm ra được những biện pháp tốt nhất

để công tác giáo dục chuyên biệt đạt kết quả cao nhất

3

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động GDCB, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động GDCB ở Trung tâm chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang nhằm nâng cao chất lượng GDCB trẻ KT tại Trung tâm

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục chuyên biệt trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động GDCB trẻ KT

5.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng GDCB và quản lý hoạt động GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang

5.3 Đề xuất biện pháp quản lý phù hợp và hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang

6 Giả thuyết khoa học

4

Hiện nay, chất lượng GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang còn nhiều hạn chế Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động GDCB trẻ KT phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ KT, đặc điểm của Trung tâm, phù hợp với tình hình địa phương và thực hiện phối hợp một cách đồng bộ, hợp lý các biện pháp thì hiệu quả hoạt động GDCB trẻ KT

sẽ được nâng cao

7 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng 3 nhóm phương pháp nghiên cứu chủ yếu:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các nguồn tài liệu liên quan đến vấn đề giáo dục chuyên biệt trẻ khuyết tật và quản lý giáo dục chuyên biệt trẻ KT

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Sử dụng phương pháp này để quan sát các hoạt động trong Trung tâm, dự giờ một số giáo viên để tìm hiểu thực trạng dạy và học GDCB của giáo viên, học sinh KT và việc quản lý GDCB trẻ KT của cán bộ quản lý

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi (Anket)

Sử dụng phương pháp này để trưng cầu ý kiến của giáo viên, học sinh KT, nhằm thu thập số liệu để đánh giá thực trạng công tác quản lý GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn, trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, giáo viên và tham khảo các ý kiến chuyên gia với mục đích đưa các kết luận thoả đáng trong việc đánh giá thực trạng công tác quản lý GDCB và đề xuất một số biện pháp giúp cho việc quản lý GDCB trẻ KT ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật Bắc Giang có hiệu quả

Luận văn đủ ở file: Luận văn full