Ứng dụng phần mềm camstudio trong bài giảng thực hành tin học

Tận dụng những những phần mềm chụp hình quay phim lại các thao tác thực hành để trong qua trình giảng giáo viên đưa các hình ảnh , đoạn phim vào minh họa cho quá trình dạy và học làm HS hứng thú, tập trung hơn . Những kiến thức căn bản, thuộc nội dung giáo khoa quy định sẽ nằm trong các slide có ký hiệu riêng. Học sinh phải chép đầy đủ nội dung trong các slide này. Tập hợp nội dung các slide có ký hiệu riêng tạo nên kiến thức yêu cầu tối thiểu của tiết học.

A Phần mở đầu

I/ Lý do chọn chuyên đề:

* Tầm quan trọng của công nghệ thông tin:

Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội người Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng - thế giới nói chung

Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Nhà nước ta đã đưa môn tin học vào trong nhà trường và ngay từ tiểu học học sinh được tiếp xúc với môn tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nền móng

cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo Nhất

là trong năm học 2013 – 2014 này, năm học của ứng dụng CNTT

*Cơ sở pháp lí :

+ Nghị quyết 40/2000/QH10 và chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 9/12/2000 về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông: Nội dung chương trình là tích cực áp dụng một cách sáng tạo các phương pháp tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy và học

+ Thông tư số 14/2002/TT-BGD&ĐT ngày 1/4/2002 về việc hướng dẫn quán triệt chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông

+ Chỉ thị 29/CT của Trung Ương Đảng về việc đưa CNTT vào nhà trường

Chính vì những lí do đó, tôi thực hiện chuyên đề Ứng dụng phần mềm

CamStudio trong bài giảng thực hành Tin học

II Thuận lợi và khó khăn :

1 Thuận lợi:

* Nhà trường:

- Tuy môn Tin học mới chỉ là môn học tự chọn nhưng nhà trường

đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 6 tới khối 7, tạo điều kiện sắm sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tin học

- Được sự ủng hộ của các cấp Uỷ Đảng - UBND - các ban ngành, phụ huynh toàn trường hỗ trợ về cả tinh thần cũng như cơ sở vật chất cho nhà trường

* Giáo viên:

Giáo viên được đào tạo đạt chuẩn chuyên ngành về tin học để đáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn tin học trong bậc THCS

* Học sinh:

Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành

Đời sống kinh tế gia đình của một số em học sinh ở nhà đã có máy

vi tính nên cũng có những thuận lợi nhất định đối với môn học

2 Khó khăn:

Nhà trường đã có một phòng máy vi tính để cho học sinh học nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng cũng như chất lượng, mỗi ca thực hành có tới 3 - 4 em ngồi cùng một máy nên các em không có nhiều thời gian để thực hành làm bài tập một cách đầy đủ Hơn nữa nhiều máy cấu hình máy đã cũ, chất lượng không còn tốt nên hay hỏng hóc, ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của học sinh

- Các phần mềm học tập là các phiên bản miễn phí và dùng thử nên thường bị trục trặc khi học tập

- Việc thực hiện giảng dạy bằng bài giảng điện tử thì cần phải có máy chiếu Projector Tuy nhiên, trường chỉ có duy nhất một cái nên khi tới tiết tin có lúc máy bận Trong tiết thực hành ít có khi được sử dụng Projector để hướng dẫn HS tại phòng máy mà chủ yếu là để HS tự nghiên cứu theo sách vở để thực hành, GV chỉ hướng dẫn được số ít nhóm đại diện, số ít thao tác trọng tâm nào đó, hiệu quả không đạt được như mong muốn

- Ở địa phương thường xuyên cúp điện đột xuất nên ảnh hưởng rất nhiều đến việc thực hiện chuyên đề

Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc THCS, và

là môn học mới nên chương trình và sự phân phối chương trình bước đầu chưa có hợp lí chưa hệ thống và đang hoàn chỉnh Một số bài nội dung ít, thời lượng nhiều và ngược lại, giáo viên tự điều chỉnh phân phối thì đôi lúc gặp trở ngại trong việc kiểm tra thực hiện chương trình Hơn nữa khi thực hành, các máy móc cũ thường gặp sự cố, trục trặc dẫn đến học sinh thiếu máy, không thực hành được

Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường là chủ yếu, do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế, nên việc học tập của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp Một số câu hỏi HS nhận biết được câu trả lời nhưng không dám trả lời vì phải dùng các thuật ngữ tiếng Anh học sinh ngại khi đọc nên tiết học ít sôi nổi

- Giáo viên chưa có kinh nghiệm giảng dạy tin học, lượng kiến thức bên ngoài sách giáo khoa liên quan đến tiết học rất nhiều mà thời gian sưu tầm tốn rất nhiều

B Phần nội dung:

I/ Thực trạng:

Trước khi thực hiện chuyên đề, trong những năm học qua tôi đã dạy hai khối 6,7 thông qua giờ dạy lý thuyết, dạy thực hành, và các tiết lý thuyết kết hợp thực hành,kiểm tra bài cũ Tôi thấy nếu tiết học được dạy bằng bài giảng điện tử (trình chiếu) có sử dụng các phần mềm hỗ trợ thì học sinh học sôi nổi hơn, hứng thú hơn, nhớ bài lâu hơn những tiết dạy bằng phấn trắng bảng đen, hình vẽ, còn so sánh với phương pháp để học sinh thực hành và tự phát hiện ra kiến thức thì không đảm bảo thời gian

và một số học sinh không tập trung vào trọng tâm bài học Đặc biệt, học sinh chỉ thích học thực hành không thích học lí thuyết

II/Giải quyết vấn đề:

1 Ứng dụng phần mềm CamStudio

Đối với phần mềm này thì xa lạ gì với mỗi giáo viên tất các môn học, đặc biệt là giáo viên trong huyện Mang Thít, một địa phương có phong trào vận dụng CNTT rất sôi nổi Tuy nhiên, trong Tin học còn khá mới mẻ, để thực hiện tiết dạy tin học nói chung và tin học 6,7 nói riêng thì:

1 1 Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết kế bài dạy

phù hợp:

Ngay từ bài học đầu tiên trong chương trình học Tin học, giáo viên phải xác định rõ cho học sinh nhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng của các bộ phận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng lý thuyết, bằng hình chụp được về phần cứng của máy tính đưa lên màn hình (đối với một số thiết bị không đủ điều kiện để mỗi HS quan sát trực tiếp được như CPU,RAM…)

Ví dụ1: Bài làm quen với máy tính Khi giáo viên giới thiệu bộ

phận chuột máy tính, giáo viên phải mô tả con chuột, có mấy loại con chuột, trên thân con chuột có những phím nào, chức năng của các phím

đó, tay đặt lên con chuột đó như thế nào Bằng PP trực quan cho HS quan sát trực tiếp chuột kết hợp trình chiếu lên bảng Hs tập trung và có thể làm theo ngay tại chỗ Nếu thao tác nhấp chuột mà giáo viên chỉ nói miệng và làm mẫu thì HS không tài nào làm theo được vì động tác nhấp chuột chỉ cử động rất nhẹ các ngón tay Tuy nhiên ta dùng phần mềm này để quay lại thao tác rồi trình chiếu HS thấy rất rõ ràng, sinh động hơn, thu hút hơn  hiệu quả hơn

1.2 Giáo viên biết kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hành sao cho

phù hợp, không nên xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì mới thực hành tốt được cũng như khi học sinh thực hành tốt thì sẽ hiểu sâu hơn về lý thuyết Trong bài giảng điện tử ta có thể thực hiện được điều này

Ví dụ2: Khi học bài các thao tác với tệp tin văn bản Giáo viên dạy

phần lưu văn bản, mở văn bản Khi học lý thuyết để học sinh hiểu và làm được thì các thao tác phải được hướng dẫn tập trung ngay trên máy, học sinh phải thực hành tại chỗ, thông qua một số học sinh đại diện của từng nhóm Các thao tác mở , lưu …đều sử dụng các từ tiếng Anh và một số hộp thoại GV không thể vẽ được trên bảng (không thực), nếu chỉ

C

Nút trái

Nú

t ph ải

Nú

t gi ữa

Nú

t Nú

t trá i

Nút phải

Nút giữa Nút phải

CÁCH CẦM CHUỘT

giáo viên đọc ghi thì rất khó hiểu đến khi thực hành học sinh lúng túng ,

đến khi thực hành sẽ không bỡ ngỡ

1.3 Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có của môn tin

học áp dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh dễ quan sát và nhận biết, giúp cho buổi học thực hành của hiệu quả hơn Ta có thể cho một số HS thực hành ngay trong tết lí thuyết để các HS khác theo dõi rút kinh nghiệm, có thể những em này hướng dẫn lại các em khác trong tiết thực hành

1.4 Đối với lớp 7, khi dạy bảng tính nếu dùng hình vẽ thì một bài học

rất nhiều hình vẽ không thể giáo viên tự vẽ được (tốn rất nhiều thời gian, không thẩm mỹ, không thực tế) Còn nếu để HS thực hành trên máy để phát hiện ra kiến thức thì các em phải soạn thảo mẫu trong máy trước không đủ thời gian, lạc trọng tâm bài học Nếu sử dụng bài giảng điện tử kết hợp phần mềm này thì giáo viên chỉ cần thao tác nhấp chuột thì mọi học sinh có thể quan sát phát hiện ra kiến thức mới, và đủ thời gian để cho một số học sinh có thể thực hành mẫu cho các bạn khác quan sát rút kinh nghiệm

1.5 Trong giờ thực hành giáo viên nên trình chiếu clip hướng dẫn trên

bảng để Hs nắm bắt thao tác và yêu cầu thực hành

Ví dụ 3: Trong bài thực hành số 3 tin học 6: các thao tác đối với

thư mục việc trình chiếu hướng dẫn thực hiện thao tác trên bảng có tác dụng rất lớn đối với học sinh Nếu không trình chiếu ta phải hướng dẫn bằng cách ghi bảng rất dài dòng khó hiểu, còn để HS tự nghiên cứu thực

hành thì HS thì việc vừa nghiên cứu SGK vừa thực hành rất khó

1.6 Tận dụng những những phần mềm chụp hình quay phim lại

các thao tác thực hành để trong qua trình giảng giáo viên đưa các hình ảnh , đoạn phim vào minh họa cho quá trình dạy và học làm HS hứng

thú, tập trung hơn

Ví dụ : Để giảng các thao tác đối với bảng tính để Hs thấy sự cần

thiết phải chỉnh động rộngcuar cột và độ cao của hàng thì ta đưa hình sau cho HS nhận xét thì sẽ chính xác và hiệu quả hơn ta vẽ lên bảng hay nhìn vào SGK

1.7 Trong các tiết bài tập: là các tiết không có nội dung bắt buộc tùy

theo từng bài, những tiết bài tập ôn tập nên sử dụng Violet để thiết kế tiết ôn tập đa dạng kiểu bài tập tạo không khí sinh động, không nhàm chán trong tiết bài tập

2 Một số lưu khi soạn bài giảng điện tử kết hợp phần mềm

CamStudio:

2.1.Về màu sắc của nền hình :

-Cần tuân thủ nguyên tắc tương phản (contrast),

* Chỉ nên sử dụng chữ màu sậm (đen, xanh đậm, đỏ đậm…) trên nền trắng hay nền màu sáng

* Ngược lại, khi dùng màu nền sậm thì chỉ nên sử dụng chữ có màu sáng hay trắng

2 2.Về font chữ : Chỉ nên dùng các font chữ đậm, rõ và gọn (Arial, Tahoma, …) hạn chế dùng các font chữ kiểu cách, có đuôi vì dễ mất nét khi trình chiếu

2 3.Về cỡ chữ : Size = khoảng 24 hoặc 28

2 4 Việc lựa chọn các hiệu ứng đưa bài bài giảng điện tử phải mang tính sư phạm, phù hợp với nội dung kiến thức và phương pháp dạy học Không đưa các hình ảnh (động), các dòng chữ chạy (để trang trí) vào các slide dạy học

 làm HS mất tập trung, loãng nội dung chính của bài học

2.5.Trình chiếu clip bài giảng điện tử :

-Khi giáo viên trình chiếu Power Point, để học sinh có thể ghi chép kịp thì nội dung trong mỗi slide không nên xuất hiện dày đặc cùng lúc

-Ta nên phân dòng hay phân đoạn thích hợp, cho xuất hiện theo hiệu ứng thời gian tương ứng

-Trường hợp có nội dung dài mà nhất thiết phải xuất hiện trọn vẹn cùng lúc, ta trích xuất từng phần thích hợp để giảng, sau đó đưa

về lại trang có nội dung tổng thể, học sinh sẽ dễ hiểu và dễ chép hơn

-Trong tiết học, học sinh thường có sách giáo khoa bên cạnh và dùng vở để ghi chép Khi trình chiếu Power Point và giảng bài, giáo viên nên chú ý đến việc ghi vở của học sinh :

- Những kiến thức căn bản, thuộc nội dung giáo khoa quy định sẽ nằm trong các slide có ký hiệu riêng Học sinh phải chép đầy đủ nội dung trong các slide này Tập hợp nội dung các slide có ký hiệu riêng tạo nên kiến thức yêu cầu tối thiểu của tiết học

- Những nội dung có tính thuyết minh, hình ảnh minh họa, mở rộng kiến thức sẽ nằm trong các slide khác, không có ký hiệu riêng Với những slide này, học sinh tự chọn học nội dung để chép tùy theo sự hiểu bài của mình

- Đặc biệt, đối với môn tin học ta không nên bắt học sinh phải ghi theo mình hay sách giáo khoa Khi kiểm tra bài cũ không nên bắt học sinh phải thuộc lòng như các định lí trong Toán hay các bài thơ trong môn Ngữ văn, định luật trong Vật lí… Học sinh nêu theo cách hiểu và thực hành được là đạt yêu cầu Do đó, trong bài giảng hạn chế đưa ra nội dung ghi bảng nhiều

3.Tiết dạy minh họa:

Để thực hiện chuyên đề trên nhóm Tin sẽ dạy 2 tiết minh họa:

- Tiết 1: Thao tác với bảng tính(Tin7 )

- Tiết 2: Trình bày dữ liệu bằng biểu đồ.(Tin 7)

C Kết luận:

Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng vào dạy tin học khối 6,7 tuy nhiên còn nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, và vẫn còn nhiều mặt hạn chế Rất mong được sự đóng góp ý kiến của đồng nghiệp để chuyên đề của tôi có hiệu quả hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

Người viết