BÀI GIẢNG PHÁP LUẬT XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN

1.1- Khái niệm:Điều 2 Luật xử lý VPHC: VPHC là Hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy

Trình bày: Ths Phan Bình Tuy

Phó Chi cục trưởng Chi cục HQCKCSG KV4

PHÁP LUẬT XỬ PHẠT

VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN

PHÁP LUẬT XỬ PHẠT

VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN

1

I- Vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

2

1.1- Khái niệm:

Điều 2 Luật xử lý VPHC: VPHC là Hành vi có lỗi

do cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.

1.2- Đặc điểm: gồm 4 dấu hiệu để xác định 1 hành

vi có phải là VPHC hay không: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thể và khách thể.

3

1 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

1.2- Đặc điểm (tiếp):

• Mặt khách quan là những dấu hiệu biểu hiện ra bên

ngoài của vi phạm pháp luật Nó bao gồm các yếu tố: hành vi trái pháp luật, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho

xã hội, thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm.

• Mặt chủ quan là trạng thái tâm lý bên trong của chủ thể

khi thực hiện hành vi trái pháp luật Nó bao gồm các yếu tố: lỗi, động cơ, mục đích vi phạm pháp luật.

4

1 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

1.2- Đặc điểm (tiếp):

• Chủ thể của vi phạm pháp luật là cá nhân, tổ

chức có năng lực trách nhiệm pháp lý và đã thực hiện hành vi trái pháp luật

• Khách thể của vi phạm pháp luật là quan hệ xã

hội được pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi trái pháp luật xâm hại tới

5

1 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

* Ví dụ:

Lúc 20h00 ngày 20/10/2016, tại cửa khẩu sân bay quốc tế TSN, ông A, quốc tịch VN, hộ chiếu AB12345 nhập cảnh vào VN theo chuyến bay VN1111 có mang theo 10 cái Iphone 7 nhưng không khai báo hải quan và bị Chi cục HQCKSBQTTSN phát hiện, lập biên bản vi phạm

Phân tích các yếu tố cấu thành HVHPHC ?

6

1 Khái niệm, đặc điểm vi phạm hành chính

1.3- Phân biệt vi phạm hành chính với tội phạm:

7

- Về khái niêm:

+VPHC theo Đ2 Luật XLVPHC: VPHC là Hành vi có lỗi do

cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính.

+ Tội phạm hình sự theo Đ8 Bộ Luật HS : Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự,

do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất

1.3- Phân biệt vi phạm hành chính với tội phạm (tiếp)

8

- Về chủ thể: VPHC có thể là cá nhân hoặc tổ chức;Còn

tội phạm có thể là cá nhân hoặc pháp nhân thương mại.

- Về mức độ nguy hiểm: VPHC có mức độ nguy hiểm thấp hơn

so với tội phạm (mức độ nguy hiểm của tội phạm thường được quy định cụ thể trong các điều luật của

Bộ Luật hình sự);

- Về cơ sở pháp lý: Tội phạm chỉ được quy định trong Bộ

Luật HS và chỉ có QH mới có quyền quy định Còn VPHC được quy định trong nhiều văn bản khác nhau như: Luật, Pháp lệnh, Nghị định.

- Ngoài ra, về trình tự, thủ tục xử lý cũng khác nhau

2 Khái niệm, đặc điểm VPHC trong lĩnh vực HQ

2.1.Khái niệm:

VPHC trong LVHQ được hiểu là:

Hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định quản lý nhà về hải quan (bao gồm cả vi phạm các quy định

về thuế đối với hàng hóa XK, NK) chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính về HQ

9

2.2- Đặc điểm của VPHC trong lĩnh vực Hải quan

• Mang đầy đủ các đặc điểm của VPHC nói chung

• Tuy nhiên, do đặc thù của hoạt động HQ, có 1 số đặc điểm riêng tác động đến việc xử phạt:

- VPHCHQ chỉ xảy ra trong hoạt động XK, NK, XC, NC… do đó, có liên quan, chịu nhiều tác động của yếu tố pháp luật nước ngoài;

- VPHCHQ có thể do nhiều cơ quan cùng tham gia xử

lý VD: Chủ tịch UBND tỉnh, Biên Phòng, Cảnh sát biển…

- VPHCHQ bao gồm cả các vi phạm về chế độ quản lý XNK hàng hoá, ngoại hối… Nên có liên quan đến nhiều luật hoặc các quy định chuyên ngành

10

1- Luật xử lý vi phạm hành chính số 12/2012/QH13 ngày 20/6/2012, có hiệu lực từ ngày 01/7/2013;

2- Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật

xử lý vi phạm hành chính;

3- Luật Hải quan và các NĐ, TT hướng dẫn thi hành

29/11/2006

(Đã được sủa đổi, bổ sung năm 2012, 2014, 2016);

13

CƠ SỞ PHÁP LÝ

5 Nghị định số 127/2013/NĐ-CP ngày 15/10/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực HQ

7 Quyết định số 4186/QĐ-TCHQ ngày

01/12/2016 của Tổng cục trưởng TCHQ hướng dẫn trình tự XPVPHC

8 Các văn bản pháp luật có liên quan:

Luật tố tụng hành chính và các văn bản hướng dẫn thi hành

-Các văn bản pháp luật chuyên ngành có liên quan đến hoạt động XK, NK, XC, NC, QC;…

15

1-Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính

a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt VPHC về VPHC do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị XPVPHC về mọi VPHC

b) Tổ chức bị XPVPHC về mọi VPHC do mình gây ra;

c) Cá nhân, tổ chức nước ngoài VPHC trong phạm

vi lãnh thổ VN; trên tàu bay, tàu biển mang cờ quốc tịch VN thì bị XPVPHC theo quy định của pháp luật VN, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà

VN là thành viên có quy định khác

NGÔ CHÍ THONG 16

Khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý VPHC

1.Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh; mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;

2.Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, đảm bảo công bằng, đúng quy định của pháp luật;

3.Việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức

độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và

tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;

17

2- NGUYÊN TẮC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

4 Chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi

phạm hành chính do pháp luật quy định

- Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần

- Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi

5 Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt

có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính;

6 Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức tiền phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức tiền phạt đối với cá nhân.

* Lưu ý: Mức xử phạt đối với hành vi vi phạm pháp

luật về thuế là mức phạt tiền được áp dụng đối với cá nhân và tổ chức

19

Tình tiết tăng nặng

a) Vi phạm hành chính có tổ chức;

b) Vi phạm hành chính nhiều lần; tái phạm;

c) Xúi giục, lôi kéo, sử dụng người chưa thành niên

vi phạm; ép buộc người bị lệ thuộc vào mình về vật chất, tinh thần thực hiện hành vi vi phạm hành chính;

d) Sử dụng người biết rõ là đang bị tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi để vi phạm hành chính;

NGÔ CHÍ THONG 20

Tình tiết tăng nặng (Tiếp)

đ) Lăng mạ, phỉ báng người đang thi hành công vụ;

vi phạm hành chính có tính chất côn đồ;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm hành chính;

g) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để vi phạm hành chính;

h) Vi phạm trong thời gian đang chấp hành hình phạt của bản án hình sự hoặc đang chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý vi phạm hành chính;

NGÔ CHÍ THONG 21

Tình tiết tăng nặng (Tiếp)

i) Tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm hành chính mặc dù người có thẩm quyền đã yêu cầu chấm dứt hành vi đó;

k) Sau khi vi phạm đã có hành vi trốn tránh, che giấu vi phạm hành chính;

l) Vi phạm hành chính có quy mô lớn, số lượng hoặc trị giá hàng hóa lớn;

m) Vi phạm hành chính đối với nhiều người, trẻ em, người già, người khuyết tật, phụ nữ mang thai

NGÔ CHÍ THONG 22

Tình tiết giảm nhẹ

1 Người vi phạm hành chính đã có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại;

2 Người vi phạm hành chính đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi; tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính;

3 Vi phạm hành chính trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người khác gây ra; vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng; vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

NGÔ CHÍ THONG 23

Tình tiết giảm nhẹ (Tiếp)

4 Vi phạm hành chính do bị ép buộc hoặc bị lệ thuộc

về vật chất hoặc tinh thần;

5 Người vi phạm hành chính là phụ nữ mang thai, người già yếu, người có bệnh hoặc khuyết tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành

vi của mình;

6 Vi phạm hành chính vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn

mà không do mình gây ra;

7 Vi phạm hành chính do trình độ lạc hậu;

8 Những tình tiết giảm nhẹ khác.

NGÔ CHÍ THONG 24

Tình tiết giảm nhẹ trong lĩnh vực hải quan

1 Các tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 9 Luật

xử lý vi phạm hành chính

2 Vi phạm lần đầu

3 Tang vật vi phạm có trị giá không quá 50% mức tiền phạt tối thiểu của khung tiền phạt đối với hành vi vi phạm

NGÔ CHÍ THONG 25

Lưu ý: khi áp dụng các nguyên tắc xử phạt VPHC

b/c thanh khoản, hoàn thuế ….” tại các tờ khai khác nhau ở các thời điểm khác nhau, bị phát hiện ở cùng 1 thời điểm thì XPVPHC 1 lần về HVVP , đồng thời áp dụng tình tiết tăng nặng “VPHC nhiều lần” (CV15214/BTC)

26

Lưu ý: khi áp dụng các nguyên tắc xử phạt VPHC

trong lĩnh vực HQ.

2 T/h cá nhân, tổ chức đã bị XP về 1 HVVP, nhưng

chưa hết 06 tháng kể từ ngày chấp hành xong QĐXP cảnh cáo hoặc chưa hết 1 năm kể từ ngày chấp hành xong QĐXPHC khác hoặc từ ngày hết thời hiệu thì hành QĐXPHC mà lại tiếp tục thực hiện HVVP đó ở lô hàng khác thì áp dụng tình tiết

tăng nặng là tái phạm khi ra QĐXP;

27

3 Vi phạm lần đầu trong lĩnh vực HQ được hiểu là cá nhân,

tổ chức trước đó chưa bị xử phạt VPHCHQ hoặc bị XPVPHCHQ nhưng đã qua 06 tháng kể từ ngày chấp hành xong QĐXP cảnh cáo, hoặc đã qua 1 năm kể từ ngày chấp hành xong QĐXPHC khác hoặc kể từ ngày hết thời hiệu thi hành QĐXP mà không tái phạm.

4 Trường hợp hành vi VPHC trong lĩnh vực HQ là hệ quả

của một hành vi VPHC khác trong cùng lĩnh vực HQ thì

chỉ xử phạt đối với hành vi vi phạm có chế tài xử phạt nặng hơn.

5 Trường hợp cá nhân, tổ chức đã thực hiện HVVPHC mà

từ chối nhận hàng thì vẫn phải chịu trách nhiệm đối với HVVP do mình thực hiện.

* Thời hiệu xử lý vi phạm hành chính: Là thời hạn (khoảng

thời gian) để áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đối với cá nhân hay tổ chức vi phạm pháp luật hành chín h.

Theo Điều 6 Luật xử lý VPHC, điều 3 Nghị định 127:

- Thời hiệu XLVPHC: 01 năm,

- VP thủ tục thuế, lệ phí, XK, NK, KD, buôn bán hàng cấm, hàng giả là 2 năm

- Đối với hành vi trốn thuế, giân lận thuế thì thời hiệu

xử phạt là 29 05 năm, kể từ ngày thực hiện HVVP

3- THỜI HIỆU XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

- Thời điểm để tính thời hiệu: Đối với VPHC đã kết

thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt HVVP; Đối với VPHC đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện HVVP

- Quá thời hiệu xử phạt => không xử phạt VPHC

nhưng vẫn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu

quả và tịch thu tang vật VPHC thuộc loại cấm lưu thông, lưu hành; vẫn phải nộp đủ số tiền thuế phải

nộp trong thời hạn 10 năm trở về trước kể từ ngày

phát hiên HVVP PL về thuế

30

3- THỜI HIỆU XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

Điều 7 Luật xử lý VPHC quy định:

Cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính, nếu trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo hoặc 01 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt hành chính khác hoặc từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính mà không tái phạm thì được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính.

Lưu ý: Cách tính thời hạn, thời hiệu trong XLVPHC

theo Đ8 Luật XLVPHC được áp dụng theo quy định Chương VIII, Chương IX Bộ luật dân sự, trừ trường hợp trong Luật XLVPHC có quy định cụ thể thời gian theo ngày làm việc.

31

4- THỜI HẠN ĐƯỢC COI LÀ CHƯA BỊ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH

5- CÁC HÌNH THỨC XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH (từ Đ21 – Đ27 Luật XLVPHC)

1 Các hình thức XP chính:

1.1- Cảnh cáo: Áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC

không nghiêm trọng, có tình tiết giảm n hẹ và theo quy định bị

áp dụng hình thức XP cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi VPHC do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện; Hình thức xử phạt được quyết định bằng văn bản và thực hiện theo thủ tục đơn giản.

1.2- Phạt tiền: sử dụng nhiều, có tác động trực tiếp đến quyền lợi vật chất của người vi phạm Chính phủ quy định mức phạt tiền tối thiểu và tối đa đối với mỗi trường hợp cụ thể để người có thẩm quyền xử phạt căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, nhân thân người vi phạm cũng như những tình tiết khác mà ấn định mức phạt cụ thể

* Mức phạt tiền đối với hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

+ Phạt 01 lần số tiền thuế trốn, gian lận trong trường hợp không có tình tiết tăng nặng

+ Trường hợp có tình tiết tăng nặng thì đối với tổ chức mỗi tình tiết tăng nặng mức phạt tăng lên 0,2 lần nhưng không vượt quá 03 lần số tiền thuế trốn, gian lận; đối với cá nhân mỗi tình tiết tăng nặng mức phạt tăng lên 0,1 lần nhưng không quá 1,5 lần

số tiền thuế trốn, gian lận

33

* Hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

a) Sử dụng chứng từ, tài liệu không hợp pháp, không đúng với thực tế giao dịch để kê khai thuế;

tự ý tẩy xóa, sửa chữa chứng từ dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, được hoàn;

b) Khai sai mã số hàng hóa, thuế suất, mức thuế đối

với những mặt hàng đã được cơ quan hải quan

hướng dẫn mã số hàng hóa, thuế suất, mức thuế;

34

* Hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

c) Không khai hoặc khai sai về tên hàng, chủng

loại, số lượng, khối lượng, chất lượng, trị giá, mã số hàng hóa, thuế suất, mức thuế, xuất xứ mà CQHQ phát hiện khi thanh tra, kiểm tra sau thông quan

nhưng cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định trước

thời điểm lập biên bản vi phạm;

d) Làm thủ tục XK nhưng không XK sản phẩm gia công; sản phẩm SXXK; sản phẩm XK ra nước

ngoài của DNCX;

35

* Hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

đ) Khai nhiều hơn so với thực tế hàng hóa XK về chủng loại, số lượng, khối lượng SPGC; SPSXXK; SPXK ra nước ngoài của DNCX, hàng tái xuất có

số thuế gian lận từ 100.000.000 đồng trở lên mà

không phải là tội phạm;

e) XK SP theo loại hình GC, SXXK hoặc XKSP ra nước ngoài của dncx mà SPXK không được SX từ nguyên liệu đã NK; NK SP gia công từ nước ngoài

mà SP NK không được SX từ nguyên liệu đã XK;

36

* Hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

g) Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu

thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục

đích mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích

sử dụng với CQHQ theo quy định;

h) Không khai hoặc khai sai tên hàng, mã số hàng hóa, chủng loại, số lượng, khối lượng, chất lượng, trị giá, thuế suất, mức thuế, xuất xứ hàng hóa NK từ khu phi thuế quan vào nội địa;

i) Không ghi chép trong sổ sách kế toán các khoản thu, chi liên quan đến việc xác định số tiền thuế

phải nộp;

37

* Hành vi trốn thuế, gian lận thuế:

k) Bán hàng miễn thuế không đúng đối tượng quy định;

l) Các hành vi cố ý không khai hoặc khai sai khác

về tên hàng, chủng loại, số lượng, khối lượng, chất lượng, trị giá, thuế suất, mức thuế, xuất xứ hàng hóa XK, NK để trốn thuế, gian lận thuế

38

* Mức phạt tiền đối với HVVP PL về khai thuế:

1 Phạt 10% số thuế khai sai đối với:

a/ DN tự phát hiện và khai bổ sung quá 60 ngày

b/DN tự phát hiện và khai bổ sung sau thời điểm CQHQ kiểm tra trực tiếp hồ sơ và trước thời điểm thông quan hàng hóa

39

* Mức phạt tiền đối với HVVP PL về khai thuế:

2 Phạt 20% số thuế khai sai đối với:

a/ Khai sai mà CQHQ phát hiện trong thông quan hoặc CQHQ phát hiện khi thanh tra, kiểm tra sau thông quan nhưng DN đã tự nguyện nộp đủ số tiền thuế phải nộp trước thời điểm lập BBVP;

b) Khai sai về đối tượng không chịu thuế; đối tượng miễn thuế;

c) Sử dụng hàng hóa trong hạn ngạch thuế quan không đúng quy định;

40