Điển hình là kỹ năng sư phạm của giáo viên còn nhiều hạn chế, chưachú ý nghiên cứu bài soạn trước khi lên lớp, chưa thường xuyên tổ chức các hoạtđộng dạy học nhằm phát huy tính chủ động,
Trang 1I Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Trong nhà trường tiểu học, hoạt động chuyên môn là hoạt động trọng tâm
và chủ yếu trong đó giáo viên đảm nhận vai trò quan trọng nhất trong việc thựchiện nhiệm vụ mà trên hết là chất lượng giảng dạy và giáo dục Dạy học là hoạtđộng đặc thù không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà cần phải có nhiều kỹ năng
sư phạm (kỹ năng sử dụng ngôn ngữ nói, viết, diễn đạt, trình bày; kỹ năng giaotiếp ứng xử; kỹ năng thiết kế bài soạn; kỹ năng tổ chức hoạt động dạy học; ) Vìvậy việc rèn luyện kỹ năng sư phạm là một vấn đề thiết thực, cần được coi trọng
Để công tác giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trìnhgiáo dục và kế hoạch dạy học, giáo viên cần trang bị cho mình những kỹ năng sư
phạm cơ bản và cần thiết đáp ứng mục tiêu giáo dục Các kỹ năng này sẽ được
thể hiện thông qua việc tiếp xúc, giáo dục và giảng dạy học sinh hằng ngày Sựkhéo léo trong công tác giảng dạy sẽ giúp cho người giáo viên tương tác với họcsinh một cách linh hoạt, có hiệu quả Giúp các em tiếp thu kiến thức kỹ năng dễdàng và thoải mái Như vậy, người giáo viên có kiến thức, có lý thuyết mà không
có kỹ năng thì không thể trở thành người thầy thành công được
Thực tế trong những năm gần đây, đội ngũ giáo viên trường Tiểu họcKrông Ana đã có những đóng góp không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng giáodục, song chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu về đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục Điển hình là kỹ năng sư phạm của giáo viên còn nhiều hạn chế, chưachú ý nghiên cứu bài soạn trước khi lên lớp, chưa thường xuyên tổ chức các hoạtđộng dạy học nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh, thiếu kinhnghiệm công tác, chưa tích cực trong việc tham gia sinh hoạt chuyên môn,…
Làm thế nào để giúp đội ngũ giáo viên trường mình tích cực rèn luyện kỹnăng sư phạm thông qua việc sinh hoạt chuyên môn; mạnh dạn thảo luận, phântích, trao đổi và rút ra những kết luận mang tính thống nhất, những biện pháp khảthi có thể vận dụng vào thực tiễn góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quátrình thực hiện nhiệm vụ ? Trong phạm vi bài viết này, với vai trò là người cán bộquản lý tôi xin trình bày “Một số biện pháp bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo
viên qua sinh hoạt chuyên môn” mà bản thân đã nghiên cứu thực hiện và đã được
áp dụng tại đơn vị Các biện pháp, giải pháp đưa ra với mong muốn bồi dưỡng
Trang 2nâng cao kỹ năng sư phạm cho giáo viên góp phần nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện trong nhà trường
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
- Mục tiêu: Giúp giáo viên có ý thức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ đểnâng cao kỹ năng sư phạm qua sinh hoạt chuyên môn, đáp ứng nhu cầu và sựphát triển chung trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục
- Nhiệm vụ: Nghiên cứu lý luận, đánh giá các vấn đề về thực trạng qua đóđưa ra một số biện pháp, giải pháp bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên
3 Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu các biện pháp bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Công tác sinh hoạt chuyên môn nhằm bồi dưỡng kỹ năng sư phạm chogiáo viên trường tiểu học Krông Ana năm học 2015-2016 và năm học 2016-2017
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, quan sát,
- Phương pháp trải nghiệm thực tế,
- Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm,
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu,…
II Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận
Nhiệm vụ của giáo viên tiểu học “Giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượngtheo chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánhgiá, xếp loại học sinh; quản lý học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhàtrường tổ chức; tham gia các hoạt động chuyên môn; chịu trách nhiệm về chấtlượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục Trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần tráchnhiệm, giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước họcsinh, thương yêu, đối xử công bằng và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệcác quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp.Học tập, rèn luyện để nâng cao sức khỏe, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp
vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy…” (trích Điều lệ Trường tiểu học)
Trang 3Yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học là “Phát huy tính tích cực chủđộng của học sinh”, vì vậy những kỹ năng sư phạm cơ bản của nhà giáo khôngthể thiếu, không thể còn có những hạn chế Nếu các kỹ năng sư phạm còn hạnchế thì không tạo được hứng thú cho học sinh; không tạo cơ hội để mọi học sinhđược tham gia học tập để phát hiện, chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức vào thựchành; học sinh sẽ không hình thành được phương pháp tự học, đối tượng học sinhcòn khó khăn trong học tập dễ dẫn đến tình trạng bỏ ngỏ kiến thức, thiếu kỹ năngthực hành,…Việc đổi mới phương pháp dạy học không đạt được mục tiêu dẫnđến chất lượng dạy học khó có sự chuyển biến theo yêu cẩu
Với mục tiêu “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ
sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở.”, nhàtrường cần thiết phải có biện pháp quản lí, chỉ đạo công tác bồi dưỡng, phát triển
và nâng cao kỹ năng sư phạm cho giáo viên cách khoa học, chặt chẽ và phù hợpđiều kiện thực tế về đội ngũ và tình hình học sinh trong môi trường sư phạm
2 Thực trạng
- Ưu điểm:
Trưởng Tiểu học Krông Ana có đội ngũ giáo viên ổn định, có sức khỏe, cóphẩm chất đạo đức tốt, có uy tín với đồng nghiệp với học sinh và nhân dân địaphương; tâm huyết, trách nhiệm với nghề nghiệp, có ý thức xây dựng tập thể, ýthức tổ chức kỷ luật, chấp hành sự phân công của tổ chức và có khả năng hoànthành tốt nhiệm vụ Đa số giáo viên nắm được các kỹ năng sư phạm để vận dụngvào công tác giảng dạy và giáo dục học sinh Đội ngũ tổ khối trưởng thực sựgương mẫu đi đầu trong phong trào thi đua “Hai tốt”, chấp hành nghiêm túc quychế chuyên môn và chương trình giảng dạy, có tinh thần trách nhiệm cao trongviệc quản lí chỉ đạo hoạt động chuyên môn của tổ, khối Động viên, giúp đỡnhau trong công tác, hướng dẫn các tổ viên viết sáng kiến kinh nghiệm, tổ chứcthực hiện các chuyên đề để phổ biến, áp dụng cho toàn tổ cùng nhau học tập
Lãnh đạo nhà trường có năng lực, có kinh nghiệm; tham mưu kịp thời sựchỉ đạo hướng dẫn của cơ quan quản lí cấp trên; chỉ đạo sát sao, đồng bộ mọinhiệm vụ; quan tâm đến chế độ của cán bộ viên chức; bố trí, phân công giảng dạytương đối phù hợp với năng lực trình độ chuyên môn của giáo viên
Trang 4Học sinh có thái độ học tập tốt, chủ động tích cực lĩnh hội kiến thức Cha
mẹ học sinh quan tâm đến công tác giảng dạy và giáo dục của nhà trường
Hoạt động chuyên môn của nhà trường có nền nếp, có chất lượng Côngtác sinh hoạt cụm chuyên môn được nhà trường chú trọng vì đây là điều kiệnthuận lợi để trao đổi, học tập giúp đỡ lẫn nhau trong việc bồi dưỡng nâng caonăng lực cũng như kỹ năng sư phạm từ đó góp phần nâng cao chất lượng và hiệuquả công tác
- Hạn chế:
Chất lượng đội ngũ chưa thật sự đồng đều Một số ít giáo viên còn xemnhẹ việc vận dụng các kỹ năng sư phạm vào công tác nên ít có tinh thần học hỏi,trao đổi để tìm ra cho mình những kỹ năng cơ bản cần thiết; nhiều giáo viên cònthiếu tự tin trong quá trình dạy học, dạy dàn trải không đúng trọng tâm, tổ chứccác hoạt động trên lớp chưa phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh,học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động
Một số giáo viên chữ viết chưa đẹp, kỹ năng sử dụng ngôn ngữ và trìnhbày còn hạn chế, chưa chú ý hướng dẫn các kỹ năng cho học sinh Việc soạn bài,chuẩn bị bài trước khi lên lớp đã bị xem nhẹ Công tác kiểm tra đánh giá học sinhcòn mang tính hình thức
Chất lượng các loại hồ sơ chuyên môn chưa thật sự được chú trọng Trongcác buổi sinh hoạt, giáo viên ít phát biểu ý kiến Công tác kiểm tra, góp ý rút kinhnghiệm còn nể nang, chưa phát huy được tinh thần tự giác nhận nhiệm vụ củagiáo viên
Một số giáo viên chưa thật sự nghiêm túc trong việc tôn tạo tác phong sưphạm cho bản thân, trang phục đến trường chưa phù hợp, giao tiếp còn vụng về,chưa thể hiện được thái độ gần gũi thân thiện với đồng nghiệp, với học sinh
- Nguyên nhân và yếu tố tác động:
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng tích cực trên Một trong nhữngnguyên nhân ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giảng dạy và giáo dục của nhàtrường đó là: Trường đóng trên địa bàn thị trấn Buôn Trấp - trung tâm chính trị,kinh tế và văn hóa của huyện Học sinh số nhiều là con em cán bộ công chức; đa
số học sinh chăm ngoan, ý thức học tập nghiêm túc Cha mẹ học sinh quan tâmđến việc học tập và rèn luyện của con em mình; thường xuyên phối kết hợp với
Trang 5thầy cô giáo chăm lo cho việc giáo dục, bồi dưỡng vì sự tiến bộ của học sinh Vìvậy áp lực về chất lượng giáo dục đối với giáo viên và học sinh trong nhà trường
là rất lớn đòi hỏi từ cán bộ quản lí, giáo viên phải luôn luôn nỗ lực, không ngừnghọc tập và rèn luyện ra sức phấn đấu thi đua để nâng cao hiệu quả công tác
Về chất lượng đội ngũ: Trường tiểu học Krông Ana có tổng số 46 cán bộviên chức, trong đó số cán bộ quản lý 03, giáo viên 37, nhân viên 06 Cán bộquản lý có trình độ chuyên môn: đại học 02, cao đẳng 01; trình độ trung cấp líluận chính trị: 02 Đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực, tâm huyết với nghề Côngtác quản lí trong nhà trường được thực hiện một cách đồng bộ, đúng mục đích.Tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ viên chức bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao
kỹ năng nghề nghiệp Đa số cán bộ giáo viên có ý thức tự học tự rèn, lãnh đạonhà trường động viên khuyến khích tạo điều kiện để giáo viên tích cực tham giahọc tập các lớp trên chuẩn nâng cao trình độ Đến nay, 100% giáo viên có trình
độ cao đẳng và đại học trong đó 60% số giáo viên có trình độ đại học
Một nguyên nhân nữa góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dụctrong nhà trường là cách nhìn nhận, đánh giá của xã hội đối với đội ngũ nhà giáođược nâng lên, đời sống của giáo viên được cải thiện tạo môi trường thuận lợi đểduy trì và phát triển đội ngũ Lãnh đạo nhà trường tích cực công tác tham mưu,được sự đồng thuận của các cấp, cơ sở vật chất nhà trường đã và đang được đầu
tư xây dựng phát triển theo hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa
Bên cạnh các vấn đề về thực trạng tích cực, vẫn còn một số tồn tại cầnkhắc phục đó là: Một số giáo viên chưa thật sự nhạy bén trong công tác Số giáoviên có tuổi đời cao ngại đổi mới phương pháp dạy học, ngại tư duy, ứng dụngcông nghệ thông tin còn chậm Một số giáo viên tuổi nghề còn ít, kinh nghiệmgiảng dạy chưa nhiều, phong cách lên lớp chưa mạnh dạn, chưa linh hoạt sử dụngcác phương pháp dạy học phù hợp với từng giai đoạn học tập của học sinh, ngạikhó trong việc sử dụng đồ dùng dạy học Vẫn còn một số tiết dạy, tiết thao giảnggiáo viên chỉ tập trung làm việc đến những học sinh nhanh nhẹn, có năng lực.Hình thức đánh giá kết quả học tập của học sinh chưa linh hoạt, chưa tạo mọi cơhội để học sinh được hợp tác đánh giá lẫn nhau Một số giáo viên đôi lúc xử lítình huống sư phạm chưa thật linh hoạt Số ít giáo viên do tư tưởng ngại làm việc,chậm đổi mới nên vẫn còn cảm thấy khó khăn và nặng nề
Một số giáo viên kỹ năng nói còn hạn chế, ít phát biểu trước đám đông nêntrong các buổi sinh hoạt, chưa mạnh dạn phát biểu ý kiến, chưa dám đưa ra
Trang 6những đề xuất, những vấn đề mới và khó để bàn bạc, thảo luận, thống nhất.Nhiều giáo viên chưa tự tin về khả năng của bản thân nên còn lo sợ trong côngtác kiểm tra đánh giá, góp ý rút kinh nghiệm Trong giảng dạy còn đặt nặng vấn
đề truyền đạt kiến thức mà chưa chú trọng phát triển kỹ năng cho học sinh; lờinhận xét đánh giá chưa có tính chất tư vấn hỗ trợ học sinh trong việc điều chỉnhhoạt động học tập.Việc quản lý, duy trì nề nếp soạn bài của giáo viên có phầnlỏng lẻo, thiếu sự thống nhất Việc soạn bài bằng hình thức viết tay đã không còn,thay vào đó là soạn bài trên máy vi tính, dẫn đến việc coppy, sao chép giáo ánmột cách hời hợt, chiếu lệ Và vì vậy công tác nghiên cứu bài của giáo viên trướckhi lên lớp đã bị giảm sút
Tinh thần tự học, tự bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng
sư phạm của giáo viên còn hạn chế Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của cán
bộ quản lý có phần chưa phù hợp, chưa phát huy tính chủ động, sáng tạo của giáoviên Mặc dù nhiều năm nay nhà trường rất quan tâm đến việc bồi dưỡng giáoviên nhưng nội dung bồi dưỡng chưa phong phú, hình thức chưa đa dạng dẫn đếnhiệu quả chưa cao
3 Nội dung và hình thức của giải pháp
a Mục tiêu của giải pháp
Các giải pháp trong đề tài nhằm giúp giáo viên nắm được một số kỹ năng
sư phạm cơ bản và các hình thức bồi dưỡng để vận dụng vào thực tiễn công tác;hiểu rõ hơn vai trò trách nhiệm của bản thân trong thực hiện nhiệm vụ từ đó tíchcực học tập bồi dưỡng kỹ năng sư phạm qua sinh hoạt chuyên môn nhằm nângcao chất lượng và hiệu quả công tác
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
b.1) Xác định vai trò của Phó Hiệu trưởng trong việc bồi dưỡng kỹ năng
sư phạm cho giáo viên
Công tác bồi dưỡng các kỹ năng sư phạm cho giáo viên là việc làm không
dễ, phải thực hiện trong thời gian dài, kiên trì, tâm huyết và sáng tạo bằng sựcộng đồng đầy trách nhiệm của nhiều yếu tố Là người trực tiếp chỉ đạo hoạtđộng chuyên môn trong nhà trường phải thường nghiên cứu kỹ những địnhhướng chỉ đạo của cấp trên, nắm bắt những điểm mới để làm tốt công tác thammưu, quản lý chỉ đạo Cụ thể, vào đầu năm học, tôi tham mưu với Hiệu trưởngxây dựng kế hoạch bồi dưỡng kỹ năng sư phạm cho giáo viên Trong kế hoạch
Trang 7bồi dưỡng thì việc quan trọng nhất lựa chọn hình thức, nội dung bồi dưỡng theothời điểm đảm bảo vừa gọn nhẹ, vừa khoa học, tạo được niềm tin trong đội ngũ.
Để kế hoạch thực hiện thành công, tôi đề xuất Hiệu trưởng thành lập tổ tư vấn, tổthẩm định chuyên môn, phân công trách nhiệm cho mỗi thành viên, tôn trọngnăng lực của lực lượng giáo viên cốt cán (tổ trưởng, giáo viên giỏi, giáo viên có
uy tín, ), phát huy sức mạnh trí tuệ của tập thể Trong quá trình triển khai thựchiện, hướng dẫn tổ chuyên môn tổ chức sinh hoạt, chủ động đưa vấn đề ra bànbạc thảo luận cách thực hiện trong buổi họp tổ, giúp giáo viên mạnh dạn bày tỏ ýkiến của mình để từ đó định hướng, lựa chọn được cách thực hiện phù hợp nhất
Thường xuyên tham dự các buổi sinh hoạt của tổ khối, kịp thời nắm bắtthông tin, nắm bắt nhu cầu của giáo viên, các vướng mắc về chuyên môn để cóbiện pháp đáp ứng, giải đáp kịp thời Lắng nghe ý kiến của mọi thành viên vớithái độ trân trọng, không áp đặt ý kiến của mình, tạo không khí bình đẳng, dânchủ, thân thiện trong buổi sinh hoạt
Tham mưu kịp thời đầy đủ các chế độ và sự hỗ trợ cho giáo viên Quantâm đến đời sống, tâm tư tình cảm để từ đó, giúp họ vững tin vào bản thân đồngthời họ có thể tin tưởng vào ban giám hiệu và mạnh dạn bày tỏ nguyện vọng cũngnhư có tinh thần trách nhiệm với công việc
Để làm tốt vấn đề này, tôi nắm bắt và triển khai kịp thời các văn bản chỉđạo chuyên môn đến các tổ Yêu cầu giáo viên nắm vững nội dung chương trình,chuẩn kiến thức kĩ năng cơ bản các môn học của khối lớp mình phụ trách trênnguyên tắc tự bồi dưỡng là chủ yếu Giải thích kịp thời và thỏa mãn những vấn
đề mà giáo viên chưa hiểu hoặc hiểu chưa rõ ràng Hướng dẫn cụ thể các lĩnh vựcnhư xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, kỹ năng tổ chức chuyên đề, hội thi,
kỹ năng ra đề kiểm tra, kỹ năng làm hồ sơ chuyên môn, Kỹ năng đánh giá họcsinh, kỹ năng đánh giá giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp Tăng cường công tác
dự giờ thăm lớp để kiểm tra đánh giá chất lượng đội ngũ vì đây là một hoạt độngkiểm tra chuyên môn có hiệu quả đặc biệt quan trọng trong việc rèn luyện kĩ năng
sư phạm cho giáo viên
Đối với các tổ trưởng chuyên môn, trong các đợt tập huấn, chuyên đề docác cấp tổ chức, tôi tham mưu với Hiệu trưởng tạo điều kiện để tất cả tổ khốitrưởng được tham gia, tiếp thu và học tập Việc đứng trước tập thể để triển khaikhông phải tổ trưởng nào cũng có thể làm được Vì vậy, trong các buổi làm việcvới tổ trưởng, tôi hướng dẫn một số kỹ năng cần thiết như: việc chuẩn bị nội
Trang 8dung, tác phong, ngôn ngữ, giọng nói, thái độ Sau khi đi dự ở cấp trên về, tôiphân công nhiệm vụ cho mỗi tổ trưởng, yêu cầu triển khai cho tập thể giáo viêntoàn trường Nhiều lần thành quen nên tổ trưởng nào cũng có thể mạnh dạn nhận
và hoàn thành tốt nhiệm vụ
b.2) Xây dựng nội dung bồi dưỡng kỹ năng sư phạm
Để giúp giáo viên nắm vững một số kỹ năng đồng thời rèn luyện tác phong
sư phạm chuẩn mực, tôi xây dựng một số nội dung bồi dưỡng cơ bản sau đây:
- Tác phong sư phạm:
Tác phong sư phạm là sự chững chạc, tự tin, làm chủ bài giảng của ngườigiáo viên Ở giai đoạn hình thành và phát triển nhận thức lứa tuổi học sinh tiểuhọc thì giáo viên chính là hình mẫu để học sinh noi theo Vì vậy, giáo viên cầnhình thành và giữ đúng chuẩn mực sư phạm trong mọi hành vi, cách cư xử đốivới học sinh ở cả trong và ngoài lớp học mà trong đó những tác phong nền tảngphải có là sự chuẩn mực, nhã nhặn, từ tốn, và khả năng xử lý các tình huống sưphạm một cách linh hoạt Để làm tốt vấn đề này, trong các buổi sinh hoạt chuyênmôn, tôi thường xuyên nhắc nhở giáo viên mặc trang phục đúng mô phạm, lời nóigiao tiếp thể hiện sự tôn trọng thân thiện, đặc biệt sự tôn trọng học sinh; hướngdẫn giáo viên chú ý rèn luyện giọng nói, cử chỉ, ánh mắt, nụ cười, Muốn vậy, tôitham mưu tổ chức những buổi tọa đàm, thao giảng, hội giảng, chuyên đề; phâncông giáo viên có tác phong sư phạm chuẩn mực, có kiến thức và kĩ năng sưphạm vững vàng trực tiếp thực hiện để tất cả giáo viên được tham dự, qua đó traođổi và học tập và tự xây dựng cho mình một phong cách phù hợp
- Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ trong giảng dạy:
Ngôn ngữ diễn đạt là kênh quan trọng để học sinh chiếm lĩnh kiến thức và
kỹ năng bài học Những giáo viên dạy tốt, cuốn hút học sinh không chỉ vì họ cókiến thức mà họ còn biết sử dụng lời nói chính xác, rõ ràng, truyền cảm, có ngữđiệu, có hình ảnh, có sự hài hước, chữ viết đúng, đẹp và trình bày thẩm mỹ…
Trong công tác, giáo viên giao tiếp không chỉ với đồng nghiệp với học sinh
mà còn phải giao tiếp với cha mẹ học sinh Với mỗi đối tượng giao tiếp, giáo viênphải lựa chọn một phong cách phù hợp để vừa duy trì được mối quan hệ tốt vừagiữ đúng tác phong sư phạm của mình Vì vậy cần phải rèn luyện kỹ năng sửdụng ngôn ngữ Trong các nội dung sinh hoạt chuyên môn, tôi phối hợp tổ chứccác hoạt động như: thi đọc diễn cảm, thi kể chuyện, thi giáo viên dạy giỏi, thi
Trang 9hùng biện, để qua đó giáo viên có ý thức rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ,làm sao để có giọng nói chuẩn, ngôn ngữ trong sáng, biểu cảm, thân thiện.
- Kỹ năng trình bày bảng và chữ viết:
Trình bày bảng có ảnh hưởng không những đến chữ viết, đến bài làm màcòn ảnh hưởng đến bệnh về mắt của học sinh Khi viết bảng, chữ viết phải rõràng, vừa phải, đúng chính tả, ngữ pháp, cỡ chữ phù hợp để học sinh ở cuối lớpthấy được bình thường
Trong sinh hoạt chuyên môn, yêu cầu các tổ chuyên môn chú trọng đếnviệc rèn luyện kỹ năng trình bày bảng khoa học, rèn chữ viết đẹp và chuẩn xác đểgóp phần hình thành nhân cách cho học sinh Tổ chức cho giáo viên thi viết chữđẹp, yêu cầu mỗi tuần mỗi giáo viên rèn ít nhất một bài viết đẹp, có kiểm tra đánhgiá cụ thể; bố trí những giáo viên viết chữ đẹp, có kỹ năng trình bày bảng hướngdẫn cho giáo viên cách trình bày; nhắc nhở động viên giáo viên cần tạo cho bảnthân thói quen rèn chữ viết và trình bày bảng cẩn thận, khoa học trong tất cả cáctiết dạy
Ví dụ: Khi tổ chức chuyên đề Cách trình bày bảng hợp lý trong giờ học,
tôi thống nhất một số quy định như sau:
+ Khung sĩ số: Từ dưới bàn học sinh nhìn lên ở góc bảng phía trên bên trái
kẻ khung hình chữ nhật có kích thước khoảng 20 x 40cm để viết tên lớp, sĩ số,giúp giáo viên thuận tiện trong việc theo dõi sĩ số hàng ngày
+ Chủ điểm hàng tháng: Mỗi tháng thường có các ngày lễ tương ứng vớimột phong trào thi đua theo chủ điểm hàng tháng Theo đó, vào đầu mỗi tháng
giáo viên viết lên bảng chủ điểm và câu khẩu hiệu Thi đua lập thành tích chào
mừng ngày Chủ điểm và câu khẩu hiệu được viết bằng phấn màu ở dòng kẻ thứ
hai từ mép bảng phía trên trở xuống Việc làm này tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa rấtlớn về mặt giáo dục thái độ tình cảm đạo đức cho học sinh, giúp học sinh ghi nhớtôn trọng và biết ơn các nhân vật, sự kiện trọng đại của đất nước hơn nữa đâycũng là một cách trình bày bảng đẹp
+ Thứ, ngày,…: Được viết dưới dòng chủ điểm (ở dòng kẻ thứ tư từ trênxuống) và viết cân đối giữa bảng
+ Nội dung bài dạy: Tùy theo từng môn học, bài học, để chia bảng, viếtbảng và trình bày sao cho phù hợp, tránh trình bày bảng rườm rà, tràn lan, làm
Trang 10mất đi sự thẩm mỹ Dùng phấn màu viết tên bài, viết các nội dung trọng tâm đểkhi nhìn vào học sinh dễ thấy, dễ nhớ Những bài học có sử dụng bảng nhómhoặc tranh ảnh,…cần chú ý sắp xếp hợp lí để học sinh dễ quan sát và thực hiệnđúng yêu cầu của giáo viên.
Việc trình bày bảng đẹp là một kỹ năng nhằm giúp giáo viên thể hiện cáckiến thức, nội dung cơ bản của bài dạy một cách hệ thống khoa học; giúp họcsinh trực quan nắm nội dung bài học, khắc sâu được kiến thức, nhớ lâu, từ đó biếtcách trình bày bài làm, biết viết những nội dung chính vào vở nhanh gọn và sạchđẹp Và cũng từ đó giáo dục học sinh ý thức cẩn thận và khoa học
- Kỹ năng thiết kế bài soạn:
Soạn giáo án trước khi lên lớp là một công việc quan trọng, cần thiết vàbắt buộc đối với mỗi giáo viên trong quá trình giảng dạy Soạn bài chuẩn bị choviệc dạy học của thầy và trò nhằm thực hiện mục tiêu bài học Bài soạn thể hiệnmối liên hệ giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp và điều kiện dạy học Vì vậy
để nâng cao chất lượng dạy học cần phải có kĩ năng soạn bài ở mỗi giáo viên
Để giúp giáo viên có kỹ năng soạn một giáo án theo hướng đổi mới thểhiện các hoạt động dạy học tích cực của thầy và trò, đạt hiệu quả cao trong giảngdạy, trước hết yêu cầu giáo viên phải xác định đúng tầm quan trọng của việc soạngiáo án trước khi lên lớp; phải biết dựa vào khả năng học tập của các đối tượnghọc sinh trong lớp để xác định nội dung, phương pháp cụ thể trong việc soạn bàiđảm bảo tính hệ thống và tính vừa sức Các bước soạn cụ thể:
Bước 1: Xác định mục tiêu
Mục tiêu là yêu cầu cơ bản tối thiểu mà sau khi kết thúc bài học học sinhcần đạt được Người giáo viên phải biết học sinh của mình gồm những đối tượngnào, các em cần học được gì trong bài học Như vậy việc xác định mục tiêu củabài là công việc rất quan trọng trong soạn giáo án của giáo viên Mục tiêu của bàihọc được thể hiện với ba nội dung: kiến thức, kỹ năng, thái độ mà người học cầnđạt được Mục tiêu bài học sẽ là căn cứ để đánh giá chất lượng học tập của họcsinh và hiệu quả giảng dạy của giáo viên
Hướng dẫn giáo viên cách xác định mục tiêu như sau:
Trang 11Về kiến thức: Là mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng Vì vậy khi xác
định mục tiêu này dùng các động từ: hiểu, biết, phát biểu, nhận dạng, so sánh,tóm tắt, xác định, phân biệt, giải thích,…
Về kỹ năng: Kỹ năng là các mức độ làm được một công việc hoặc làm
thành thạo một công việc Các động từ thường dùng để xác định mục tiêu kỹnăng là: liệt kê, làm, nghe, viết, nêu, vẽ, tính, giải, sử dụng, thực hành, đọc, nhậnxét, trình bày, kể, quan sát,
Về thái độ: Học sinh có thái độ, tình cảm như thế nào sau khi học xong bài
học Các động từ có thể dùng để xác định mục tiêu thái độ là: tôn trọng, yêu quý,khâm phục, tuân thủ, tán thành, hưởng ứng, phản đối, chấp nhận, lên án, bảo vệ,thông cảm, chia sẻ,…
Ví dụ: Khi dạy bài “Chủ ngữ trong câu kể Ai thế nào ?” (Luyện từ và câu
lớp 4), xác định mục tiêu với 3 nội dung như sau:
- Học sinh hiểu được cấu tạo và ý nghĩa của bộ phận chủ ngữ trong câu kể
Ai thế nào ?
- Nhận biết được câu kể Ai thế nào ? trong đoạn văn, xác định đúng chủ
ngữ trong câu; viết được đoạn văn khoảng 5 câu tả một loại trái cây trong đó có
câu kể Ai thế nào ?
- Biết yêu quý, chăm sóc và bảo vệ các loại cây trồng trong đó có cây ănquả; sử dụng các loại trái cây một cách điều độ để tăng cường sức khỏe
Bước 2: Chuẩn bị đồ dùng dạy học
Đồ dùng dạy học có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả bàihọc Việc chuẩn bị đồ dùng dạy học chu đáo sẽ giúp giáo viên, học sinh khai thácnội dung bài, hướng dẫn học sinh chiếm lĩnh kiến thức thành công
Bước 3: Tổ chức các hoạt động dạy học
Trong giáo án một tiết học, phân biệt cụ thể các hoạt động của giáo viên vàhọc sinh, không tạo ra quá nhiều hoạt động gây nên sự rườm rà, mất thời gian.Nghiên cứu tổ chức cho học sinh học tập bằng nhiều hình thức khác nhau nhưhọc cả lớp, học cá nhân, học theo nhóm,…
Trong quá trình soạn giảng, không phải lúc nào cũng vận dụng một cáchrập khuôn, máy móc các bước lên lớp Như vậy vô tình sẽ tạo cho học sinh biếttrước ý đồ của giáo viên Chính vì vậy giáo viên luôn luôn dựa vào nội dung bài