Kinh nghiệm dạy học tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua một số văn bản ngữ văn 7

Trở thành một người học tập tự chủ, độc lập, tự tin: Biết hỏi, biết phảnánh, biết bảo vệ ý kiến và chịu trách nhiệm cho sự nghiệp học hành của mình;người có ý thức rõ ràng về cái đúng, c

UBND HUYỆN KRÔNG ANA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Tên đề tài: Kinh nghiệm dạy học tích hợp giáo dục kĩ năng sống

cho học sinh qua một số văn bản Ngữ Văn 7

Trở thành một người học tập tự chủ, độc lập, tự tin: Biết hỏi, biết phản

ánh, biết bảo vệ ý kiến và chịu trách nhiệm cho sự nghiệp học hành của mình;người có ý thức rõ ràng về cái đúng, cái sai; biết mình là ai, sáng suốt trong việcđánh giá sự việc, có suy nghĩ độc lập và thấu đáo; sở hữu những năng lực trí tuệ(năng lực tư duy và năng lực hành động) cần thiết để sống, làm việc và thíchứng trong môi trường xã hội không ngừng đổi thay và nhiều thách thức trongtương lai

Trở thành một người biết yêu thương, tràn đầy năng lượng và yêu cuộc sống: Có một cơ thể khỏe mạnh, trí tuệ lành mạnh, suy nghĩ và hành động

một cách tích cực; người biết cảm nhận và trân trọng những giá trị nhân văn,nghệ thuật đẹp đẽ của cuộc sống; biết yêu thương, chia sẻ và trở thành conngười sống có cảm xúc,năng lượng tràn đầy, có động lực và niềm say mê, luônyêu cuộc sống

Trở thành một người đóng góp tích cực, một con người, một công dân tốt và có trách nhiệm: Có thể làm việc theo nhóm, hợp tác và giao tiếp một

cách hiệu quả, chủ động, dám mạo hiểm và nỗ lực hết mình để giành kết quả ưuviệt nhất; có ý thức trách nhiệm công dân cao, người được thông tin đầy đủ vềViệt Nam và thế giới và người góp phần tích cực vào việc làm cho chất lượngcuộc sống của những người xung quanh mình ngày càng tốt hơn

Trong xã hội hiện nay với sự phát triển nhanh chóng các lĩnh vực kinh tế, xãhội, đã và đang tạo ra những tác động phức tạp ảnh hưởng đến quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ Nhất là thời gian qua tình trạng đạođức của một bộ phận thanh thiếu niên đang xuống cấp gây nhiều bức xúc trong

xã hội

Thực trạng trên cũng ảnh hưởng không nhỏ đến học sinh của trường THCSNguyễn Trãi Một trong những nguyên nhân khiến nhiều học sinh bị lôi kéo vàovấn đề này chính là do các em còn yếu về kĩ năng sống

Trước thực trạng trên, trong những năm qua Bộ giáo dục đã có nhiều nỗ lực

để đổi mới phương pháp dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh, gắngiáo dục với thực tiễn cuộc sống Lồng ghép kĩ năng sống vào các môn họccũng không ngoài mục tiêu đổi mới trên

Xuất phát từ những lí do trên, tôi đi sâu tìm hiểu và thực hiện đề tài “ Kinh

nghiệm dạy học tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua một số văn bản Ngữ văn 7” hy vọng sẽ góp phần tích cực vào giáo dục kĩ năng sống trong

thường THCS nói chung

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

-2.1 Mục tiêu đề tài:

+ Nhằm nâng cao chất lượng giáo dục các em học sinh bậc Trung học cơ sở,đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục toàn diện.

+ Tìm ra một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh trường Trung học cơ

sở Nguyễn Trãi Cụ thể là học sinh khối lớp 7

+ Nghiên cứu về giáo dục kĩ năng sống làm cơ sở góp phần nâng cao chấtlượng dạy học

+ Hệ thống hóa những vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài

+ Tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Trung học cơsở

3 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu về “ Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua bài dạy:

Cổng trường mở ra, Mẹ tôi và Cuộc chia tay của những con búp bê” cho học

sinh trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi, xã Ea Na, huyện Krông Ana, tỉnh ĐăkLăk

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

Học sinh lớp 7A4, 7A5 Tại trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi, xã Ea Na,huyện Krông Ana, tỉnh Đăk Lăk năm học 2016 - 2017

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp chung: Phương pháp lí luận khoa học gắn lý luận và thực tiễn

- Phương pháp cụ thể: so sánh, thống kê, phân tích, tổng hợp

PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

1.1 Quan niệm về kĩ năng sống:

Kĩ năng sống là khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân cóđầy đủ khả năng đối phó có hiệu quả với nhu cầu của cuộc sống hàng ngày củacon người Trong giáo dục, kỹ năng sống là một tồn tại những khả năng đượcrèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện đại hóa (WHO) Cũng theo WHO, kỹ năng sống được chia thành hai loại: kỹ năng tâm lý xãhội và kỹ năng cá nhân lĩnh hội và tư duy, với mười yếu tố như: tự nhận thức, tưduy sáng tạo, giải quyết vấn đề, kỹ năng giao tiếp ứng xử với người khác, ứngphó với các tình huống căng thẳng và cảm xúc, biết cảm thông, tư duy bình luận

và phê phán, cách giải quyết, giao tiếp hiệu quả và cách thương thuyết

Rèn kỹ năng sống cho học sinh không ngoài mục đích đáp ứng mục tiêu giáodục toàn diện; phù hợp với bốn trụ cột của giáo dục theo quan niệm củaUNESCO: học để biết, học để làm, học để tồn tại và học để chung sống Giúphọc sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khôn lường (nhữngtác động của tự nhiên và xã hội hiện đại) Thúc đẩy những hoạt động mang tính xãhội, phát huy các nhân tố tích cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trườngtrường học thân thiện, học sinh tích cực Góp phần tích cực cho việc đổi mớiphương pháp học tập của học sinh

Phát triển lòng tự trọng và tôn trọng đối với người khác, chấp nhận đặc tính

riêng của mỗi cá thể (cuộc sống là chấp nhận chuyển thành để sống và để làm việc: biết nhận và biết cho) Học sinh rèn cách cư xử phù hợp, có hiệu quả Phân

tích được những ảnh hưởng của gia đình, xã hội, kinh tế và chính trị lên cách cư

xử của con người với con người Phát triển lòng thông cảm, nhân ái giữa con

người với con người Rèn luyện cách tự kiềm chế bản thân và năng lực ứng phó

với trạng thái căng thẳng (Stress)

1.2 Tầm quan trọng của công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường Trung học cơ sở.

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta luôn gặp phải những khó khăn, tháchthức Lúc đó, ta cần phải đối diện với nó, phải vượt qua nó, nếu chúng ta khôngtrang bị kĩ năng sống thì khi gặp phải những khó khăn, thách thức đó, chúng takhó có thể vượt qua hoặc tìm được cách ứng phó và giải quyết

Có thể nói kĩ năng sống chính là những nhịp cầu giúp con người biến kiếnthức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có kĩ năngsống phù hợp sẽ luôn vững vàng trước những khó khăn, thách thức; biết cáchứng xử giải quyết vấn đề một cách tích cực và phù hợp; họ thường thành cônghơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính mình Ngượclại, người thiếu kĩ năng sống dễ bị thất bại trong cuộc sống Không những thúcđẩy sự phát triển cá nhân, kĩ năng sống còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của

xã hội, giúp ngăn ngừa các vấn đề xã hội và bảo vệ quyền con người Việc thiếu

kĩ năng sống của cá nhân là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hộinhư: ma túy, mại dâm Việc giáo dục kĩ năng sống sẽ thúc đẩy những hành vimang tính xã hội tích cực, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống xã hội và giảm

các vấn đề xã hội Giáo dục kĩ năng sống còn giải quyết một cách tích cực nhucầu và quyền con người, quyền công dân.

Trang bị cho học sinh những kiến thức giá trị, thái độ và những kĩ năng phùhợp giúp học sinh hình thành những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại

bỏ những hành vi tiêu cực trong cuộc sống hàng ngày để cho các em phát triểntoàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

Giáo dục kĩ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ bởi vì: Các emchính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người quyết định sựphát triển của đất nước trong nhiều năm tới Nếu không có kĩ năng sống, các emkhông thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và đấtnước Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách,giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biếtsâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động Đặcbiệt là trong bối cảnh hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xencủa những yếu tố tích cực và tiêu cực luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựachọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áplực tiêu cực Nếu không được giáo dục kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, các

em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực vào lối sống ích kỉ, thực dụng

dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến cáchiện tượng tiêu cực của một bộ phận học sinh phổ thông thời gian qua: Bạo lựchọc đường, đua xe máy chính là do các em thiếu những kĩ năng sống cần thiếtnhư: kĩ năng xác định giá trị, kĩ năng từ chối, kĩ năng kiên định, kĩ năng giảiquyết mâu thuẫn, kĩ năng thương lượng, kĩ năng giao tiếp, Vì vậy giáo dục kĩnăng sống cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có tráchnhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khả năngứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan hệ tốtđẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hòa

kĩ năng sống cho học sinh với bản chất là hình thành và phát triển cho các emkhả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác vàvới xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống rõràng là phù hợp với mục tiêu giáo dục phổ thông, nhằm thực hiện mục tiêu giáodục Phương pháp giáo dục kĩ năng sống, với các phương pháp và kĩ thuật tíchcực như: hoạt động nhóm, giải quyết vấn đề, nghiên cứu trường hợp điển hình,đóng vai, trò chơi cũng là phù hợp với định hướng về đổi mới phương phápdạy học ở phổ thông Tóm lại, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhàtrường phổ thông là rất cần thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong các nhà trường phổ thông là xu thếchung của nhiều nước trên thế giới Hiện nay trên thế giới đã quan tâm đến việc

đưa kĩ năng sống vào nhà trường và vào chương trình chính khóa Hình thức xâydựng“Trường học thân thiện” nhằm thúc đẩy việc giáo dục kĩ năng sống cho họcsinh trong nhà trường.

1.3 Lợi ích của giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục kĩ năng sống cho thanh thiếu niên nói chung và học sinh ở các

trường THCS nói riêng sẽ mang lại cho các em những lợi ích sau đây:

Để hoàn thành công việc của mỗi cá nhân một cách sáng tạo và có hiệu quả

c)Lợi ích về mặt văn hóa xã hội

Giáo dục kĩ năng sống thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực, gópphần xây dựng môi trường xã hội lành mạnh Giáo dục kĩ năng sống có giá trịđặc biệt đối với thanh thiếu niên lớn lên trong một xã hội đa dạng văn hóa, nềnkinh tế phát triển và thế giới là một mái nhà chung

d)Lợi ích về kinh tế, chính trị

Giáo dục kĩ năng sống nhằm hình thành những phẩm chất mà các nhà kinh tế

và chính trị trong tương lai cần có

Giáo dục kĩ năng sống giải quyết một cách tích cực nhu cầu và quyền trẻ em,giúp các em quyết định được nghĩa vụ của mình đối với bản thân gia đình và xãhội, góp phần củng cố sự ổn định chính trị của mỗi quốc gia

1.4 Cơ sở thực tiễn:

Đối với học sinh Trung học cơ sở, đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về mặttâm sinh lý, thích tìm tòi học hỏi cái mới, điều lạ Có em chưa phân biệt được rõràng, rành rọt điều tốt với điều xấu; điều gì nên làm và điều gì không nên làmnên đôi khi còn lẫn lộn, dễ bị lôi kéo Do đó, giáo viên phải dẫn dắt các em vượtqua những khó khăn, thử thách để giúp các em nhận thức sâu sắc về những việccần thiết phải làm đối với cuộc sống của bản thân và mọi người ở lứa tuổi họcsinh Giáo dục các em tự phân tích, tổng hợp và giải quyết tình huống nào đó cụthể Luôn tạo điều kiện, động viên các em tham gia, hoạt động tốt công tác đội,đoàn và những sân chơi bổ ích, lành mạnh ở các địa phương để giúp các em cóthêm kiến thức về vốn sống và giáo dục tình yêu quê hương đất nước Hoặc tổchức các buổi chiếu phim ảnh với nội dung thiết thực về truyền thống văn hóa,lịch sử cách mạng… thông qua đó nhằm rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

Ngoài những giờ lên lớp, ta cần tranh thủ thời gian tìm hiểu học sinh để kịpthời chia sẻ, giúp đỡ động viên các em vượt qua khó khăn; lắng nghe những tâm

tư, nguyện vọng của các em Ta phải chân thành chủ động xóa bỏ khoảng cáchgiữa học sinh và giáo viên; luôn lựa chọn những ngôn từ thích hợp, bổ ích nhằmgiáo dục các em có thêm kiến thức trong cuộc sống

Từ những lí do trên có thể khẳng định, việc giáo dục kĩ năng sống cho học

sinh trong các trường Trung học cơ sở, nhất là học sinh lớp 7 là rất cần thiết và

có phần quan trọng đặc biệt

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:

Mục tiêu giáo dục của Việt Nam đã chuyển từ mục tiêu cung cấp kiến thức

là chủ yếu sang hình thành và phát triển nhưng năng lực cần thiết ở người học đểđáp ứng sự phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Thực hiện mụctiêu giáo dục của thế kỉ XXI: học để biết, học để làm, học để tự khẳng định vàhọc để cùng chung sống Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nhằm trang bị chohọc sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ năng phù hợp, trên cơ sở đó hìnhthành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ nhữnghành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt độnghàng ngày tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận củamình và phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức

Trên thực tế cuộc sống hàng ngày đang diễn ra thì học sinh trường Trung

học cơ sở Nguyễn Trãi nói riêng, kĩ năng sống cần phải được quan tâm nhiềuhơn Chính vì thế mà bản thân tôi cố gắng rất nhiều để thay đổi PPDH theohướng tích cực hơn Tôi luôn cố gắng giúp các em thấy rằng: Học sinh chỉ có kĩnăng khi các em tự làm việc đó, chứ không phải nói về việc đó Kinh nghiệm cóđược khi học sinh được hành động trong các tình huống đa dạng giúp các em dễdàng sử dụng và sử dụng các kĩ năng phù hợp với điều kiện thực tế

2.1 Thuận lợi, Khó khăn:

Chưa bao giờ cả xã hội lại có tiếng nói chung bức thiết mong muốn đổi mớinền giáo dục như hiện nay, cũng chưa bao giờ ngành giáo dục ý thức rõ cầnphải truyền đạt các kĩ năng sống cho học sinh trong thời kì hội nhập như bâygiờ

Bản thân cũng đã có nhiều năm giảng dạy bộ môn Văn luôn thấy rằng: Thờigian dạy 01 tiết rất ngắn nên việc lồng ghép cũng chỉ trong một thời gian hạnhẹp, vậy nên rất khó kết hợp lồng ghép được nếu không khéo léo Học sinh cótình trạng học lệch nên các em cũng ít đầu tư vào tiết Văn vốn dĩ rất nhiều vấn

đề cần giải quyết

Đa số HS yếu việc nắm và vận dụng kiến thức Văn học nên khó có khả năngrút ra bài học kĩ năng sống cho bản thân, vì vậy phải dẫn dắt vấn đề để các emhiểu

Học sinh của trường đa số xuất thân từ nông thôn nên khả năng thích ứng với

xã hội hện đại của các em còn yếu

Việc làm quen với các môn học về KNS như: giao tiếp, thuyết trình, làm việctheo nhóm, khả năng lãnh đạo, tổ chức sẽ giúp các em tự tin, chủ động và biếtcách xử lý mọi tình huống trong cuộc sống

Lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở là lứa tuổi chuyển tiếp từ lứa tuổi thiếuniên sang lứa tuổi dậy thì Các em có nhiều biến đổi sâu sắc về chất và lượng Ởlứa tuổi này nếu được quan tâm giáo dục tốt sẽ để lại trong quá trình phát triểnnhân cách một định hướng tốt

Dạy phân môn Văn có tích hợp kĩ năng sống trong nhà trường vẫn được coi

là một trong những hướng đi quan trọng để chống sự xuống cấp đạo đức củamột bộ phận học sinh hiện nay

Việc giáo dục kĩ năng sống tại các trường học mới chỉ dừng lại ở các tiết học

ở bộ môn GDCD và các hoạt động nhỏ lẻ trong công tác chủ nhiệm lớp chứchưa thành chương trình hoàn thiện

Sự gia tăng những biểu hiện thiếu kĩ năng sống như không thể hiện được khảnăng của bản thân; khó hòa nhập; có thái độ tiêu cực khi mâu thuẫn với bè bạn,gia đình, thầy cô giáo; lúng túng khi xử lý những tình huống phát sinh trongcuộc sống; cách học cách sống không khoa học, hiệu quả; … là những biểu hiệncủa hầu hết học sinh Trung học cơ sở trong thời gian gần đây

2.2 Thành công, hạn chế:

- Bản thân tôi đã làm quen với thuật ngữ “kỹ năng sống” từ khi phong tràonày được chỉ đạo và phát động sâu rộng trong công tác dạy học, mức độ ứngdụng trong từng bài dạy và từng đối tượng học sinh có khác nhau; Bản thân tôi

đã ý thức được công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là góp phần vàonhiệm vụ “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Công tác giáo dục kĩ năng sống đã được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo

và sự hưởng ứng nhiệt tình của các đồng nghiệp và đặc biệt là sự hứng thú thamgia của các em học sinh

- Hình thức tích hợp tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho học sinh được thựchiện trong từng giờ dạy phân môn Văn ở bậc Trung học cơ sở, nhất là chươngtrình lớp 7 với nội dung khá đa dạng và thiết thực

- Thiếu các điều kiện tối thiểu để tiến hành giáo duc kĩ năng sống trong nhàtrường, trước hết là tài liệu cho GV và cho HS

- Ðã có các buổi học chuyên đề, đề tài nghiên cứu tổ chức tập huấn cho độingũ GV cốt cán, song nhìn chung mới chỉ ở mức độ làm quen với thuật ngữ,khái niệm nên chưa tạo được sự đồng bộ trong công tác giáo dục kĩ năng sốngcho học sinh qua bài dạy của các tiết học

- Vấn đề thời gian cũng là vấn đề quan trọng trong việc lồng ghép kĩ năngsống vào tiết dạy, một tiết học thường qua rất nhanh, đôi khi hết giờ mà học sinhchưa thực hiện được một kĩ năng nào, ngoài ra không có một tiết dạy kĩ năngriêng cho học sinh, điều này cũng khó với việc tích hợp trong bài dạy

- Bên cạnh những điều trên, học sinh ít đọc sách, không quan tâm nhiều đếnviệc học nên ảnh hưởng phần nào đến việc thực hành một số kĩ năng sống vàothực tiễn

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

Bản thân kỹ năng sống không có tính hành vi Các kỹ năng sống cho phépchúng ta chuyển dịch kiến thức (cái chúng ta biết), thái độ và giá trị (cái chúng

ta nghĩ/ cảm thấy/ tin tưởng) thành hành động (cái cần làm và cái cần làm rõ)theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng

Ngày nay, nhiều học sinh không có khả năng đáp ứng kịp thời những đòi hỏi

và sự căng thẳng ngày càng tăng của xã hội vì thiếu sự hỗ trợ cần thiết để tăngcường và xây dựng các kỹ năng sống cơ bản, điều đó có thể gây ra những tổnhại về mặt sức khỏe và đạo đức của mỗi con người

Vì vậy mục tiêu là tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục sức khỏe tinh thầncho học sinh bậc Trung học cơ sở, tập trung là học sinh khối lớp 7:

Giúp các em hiểu và tự giải quyết những vấn đề về sức khỏe bản thân, pháttriển những giá trị và những kỹ năng sống có khả năng đưa đến một phong cáchsống lành mạnh, tích cực và có trách nhiệm

Nâng cao khả năng tự đánh giá bản thân và tính tự trọng, tự tin cho các emtrong quan hệ bạn bè cùng trang lứa và người lớn

Biết coi trọng phụ nữ và các em gái, ngăn chặn những hành vi bất bình đẳnggiới tính trong cộng đồng

Nâng cao sự hiểu biết cho các em về những tác động xấu của tệ nạn xã hội với

sự phát trên kinh tế, văn hoá, xã hội, chính trị của đất nước cũng như sự pháttriển giống nòi của mỗi dân tộc

3.2 Nội dung và cách thực hiện biện pháp, giải pháp:

Trong quá trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh cũng như quá trình dạyhọc bộ môn Ngữ Văn và tập trung là phân môn Văn, bản tôi đã sử dụng cácphương pháp dạy học sau đây :

Phương pháp dạy theo nhóm;

Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình;

Phương pháp giải quyết vấn đề;

Phương pháp đóng vai;

Phương pháp trò chơi

Khi dạy cần sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực như:

- Kĩ thuật chia nhóm

- Kĩ thuật giao nhiệm vụ

- Kĩ thuật đặt câu hỏi

- Kĩ thuật động não

- Kĩ thuật “Trình bày 1 phút”

- Kĩ thuật “Hỏi và trả lời”

Mục đích của giáo dục kĩ năng sống là giúp người học thay đổi hành vi theohướng tích cực Giáo dục kĩ năng sống thúc đẩy người học thay đổi hay địnhhướng lại các giá trị, thái độ và hành động của mình Do đó, cần kiên trì chờ đợi

và tổ chức các hoạt động liên tục để học sinh duy trì hành vi mới và thói quenmới; tạo động lực cho học sinh điều chỉnh hoặc thay đổi giá trị, thái độ và nhữnghành vi trước đây, thích nghi hoặc chấp nhận các giá trị, thái độ và hành vi mới Qua một số văn bản, trong quá trình soạn giảng và giảng dạy thực tế trên lớp,

tôi đã lồng ghép các kĩ năng như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng tư duy, kĩ năng ra

quyết định, kĩ năng làm việc nhóm trong đó lồng ghép hiệu quả nhất là kĩ nănggiao tiếp và làm việc nhóm

- Giáo viên: Phương tiện dạy học: Giáo án,những tài liệu có liên quan

tới ngày khai trường; Phương pháp dạy học: Thảo luận, chia nhóm, động não,hỏi và trả lời

- Học sinh: Đọc và soạn bài theo SGK.

D Các hoạt động học tập và nội dung học tập

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số học sinh vắng, lí do

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh: kiểm tra SGK và vở soạn

3 Bài mới :

HĐ1: GV giới thiệu bài HĐ2: HD tìm hiểu nội dung bài mới

Hoạt động của Thầy – Trò Nội dung kiến thức

H/d đọc, tìm hiểu chung văn bản

?Hãy cho biết xuất xứ của văn bản?

Hd học sinh lọc thông tin và chỉ trình bày

I Tác giả-tác phẩm :

- Đây là bài báo của Lí Lan intrên báo Yêu trẻ số 166 TPHCM

khái quát

Hs trình bày theo kết quả đã chuẩn bị

H/d đọc: giọng nhỏ nhẹ, thiết tha, chậm rãi

Gv đọc văn bản-HS đọc-GV nhận xét

Gv cho HS giải thích một số từ khó: háo

hức,bận tâm, nhạy cảm

? Cổng trường mở ra thuộc văn bản nào?

? Theo em nội dung của văn bản là gì?

? Văn bản này, sử dụng PTBĐ nào ?

? Truyện có những nhân vật nào ? Ai là

nhân vật chính ?

HS trao đổi nhóm nhỏ với nhau, thống nhất

ý kiến và trình bày trước lớp

? Em có thể chia văn bản này thành mấy

phần? Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của

từng phần ?

H/d phân tích

- Hs đọc đoạn 1

- Đoạn văn em vừa đọc diễn tả điều gì ?

Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy người

mẹ nghĩ đến con trong thời điểm nào ?

? Đêm trước ngày khai trường tâm trạng của

người mẹ và đứa con có gì khác nhau ? Điều

đó được biểu hiện bằng những chi tiết nào

trong bài?

- Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ

con ?

(Tổ chức cho học sinh làm việc cá nhân, gợi

ý cho hoc sinh; HS phát biểu- Tổ chức nhận

xét, kết luận)

- Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con, tác

giả đã sử dụng phương thức biểu đạt nào ?

? Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc

không ngủ được ?

- Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm gì

cho con? Qua những việc làm đó em cảm

nhận được điều gì về người mẹ?

+ Bố cục: 2 phần

+ Từ đầu bước vào : Nỗi lòngcủa mẹ

+ Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ vềGiáo dục

=> vô tư, háo hức, hồi hộp, vuisướng

=> Tự sự kết hợp với miêu tả đểbiểu cảm - làm nổi rõ tâm trạngthao thức, hồi hộp, suy nghĩ triềnmiên của người mẹ

* Những việc làm của mẹ :

- Đắp mền, buông mùng, émchăn cẩn thận, lượm đồ chơi,nhìn con ngủ, xem lại những thứ

đã chuẩn bị cho con => Yêu

? Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống lại

những kỉ niệm quá khứ nào ?

? Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá khứ

đó

? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường năm

xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong tâm

hồn người mẹ ?

GV nhấn mạnh: Người mẹ nào mà chẳng

yêu con, quên mình vì con, chỉ mong con

khôn lớn thành đạt Đó là đức hi sinh, là vẻ

đẹp giản dị mà lớn lao của tình mẫu tử trong

cách sống của người mẹ Việt Nam Chúng ta

được học tập đầy đủ nên phải có thái độ đúng

đắn với bố mẹ

Thảo luận nhóm

( KNS: Kỹ năng nhận thức, kỹ năng giao

tiếp, ra quyết định làm việc đồng đội )

? Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với

con không? hay người mẹ đang tâm sự với

ai? Cách viết này có tác dụng gì ?

? Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy, trong

đêm không ngủ người mẹ còn nghĩ đến điều

gì ?

? Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan

trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?

( ‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo

dục sẽ ảnh hưởng đến cả 1 thế hệ mai sau và

sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả

hàng dặm sau này.” ) Câu văn này có ý

nghĩa gì ? Vì sao? Không được phép sai lầm

trong giáo dục Vì giáo dục quyết định tương

lai của đất nước

Thảo luận: đại diện các nhóm trình bày

KN lắng nghe tích cực, tự phản hồi

? Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con :

‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là

của con, bước qua cánh cổng trường là 1 thế

giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu thế giới kì

diệu đó là gì? ( Tri thức, tình cảm, tư tưởng,

đạo lí, tình bạn, tình thầy trò ) Câu nói này có

ý nghĩa gì ?

H/d Tổng kết :

Bài văn cho em hiểu thêm gì về người mẹ

thương con, hết lòng vì con

* Kỉ niệm quá khứ :

- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khicùng bà ngoại đi tới trường vànỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổngtrường đóng lại

=> cảm xúc vừa phức tạp, vừavui sướng, vừa lo sợ

=> Là người mẹ biết yêu thươngngười thân, biết ơn trường học,tin tưởng ở tương lai của con

b Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường:

- Bước qua cánh cổng trường làmột thế giới kì diệu sẽ mở ra

=> Khẳng định vai trò to lớn củagiáo dục và tin tưởng ở sựnghiệp giáo dục

=> Tri thức, tình cảm, tư tưởng,đạo lí, tình bạn, tình thầy trò

III Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

Như những dòng nhật kí tâm

và nhà trường ?

? Văn bản này đã cho em bài học gì? Em có

nhận xét gì về giọng điệu của vb

Tổ chức cho HS trình bày ý kiến của mình

(KN tự nhận thức, tự phản hồi)

- Gv gọi học sinh đọc phần ghi nhớ trong

sách giáo khoa

- Gv hướng dẫn học sinh làm phần luyện tập

tình, nhỏ nhẹ và sâu lắng Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm

2 Ý nghĩa

Bài văn giúp ta hiểu thêm tấm lòng, yêu thương tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con

và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người

 Ghi nhớ ( sgk )

VI Luyện tập

4 Củng cố:

- Gọi HS: Khái quát lại nội dung bài học

- Văn bản đã học và đoạn văn cô vừa đọc đó khơi gợi cho em những tình cảm gì ? Đó là những tình cảm vốn có hay mới mẻ trong em? Từ đó rèn cho em cách sống như thế nào ?

5 Dặn dò: Học thuộc ghi nhớ, nắm ý nghĩa, nghệ thuật

- Làm bài tập 2 Soạn bài “Mẹ tôi”

* Rút kinh nghiệm (nếu có ) :

-Văn bản :

MẸ TÔI Et- môn-đô đơ A-mi-xi

A Mục tiêu cần đạt: 1 Kiến thức: - Sơ giản về Et-môn-đô đơ A-mi-xi - Cách giáo dục nghiêm khắc tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi - Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư 2 Kĩ năng. - Đọc – hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư * Kĩ năng sống: - Tự nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình thương và trách nhiệm cá nhân với hạnh phúc gia đình - Giao tiếp, phản hồi / lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ / ý tưởng, cảm nhận của bản thân về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật, giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản B Phương pháp / Kĩ thuật dạy học - Phương pháp giảng bình, vấn đáp, gợi mở - Phương pháp tư duy, thảo luận nhóm,

C Chuẩn bị: